Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Avliyo Valentin kuni

1850-yil chiqqan Valentin kuni otkritkasi
Avliyo Valentin kunida shokolad va gul sovgʻa qilish keng tarqalgan
**Avliyo Valentin kuni**, **Valentin kuni**, **Avliyo Valentin bayrami** yoki **Sevishganlar kuni** — har yili 14-fevralda nishonlanadigan bayram. Avliyo Valentin kuni juda koʻp mamlakatlarda nishonlanadi, ammo deyarli barchasida 14-fevral ish kunidir.

Avliyo Valentin kuni bir yoki bir necha „Valentinus“ ismli xristian ziyolilarni xotirlashga bagʻishlangan liturgik bayramlardan kelib chiqqan. Avliyo Valentin bilan bogʻliq eng mashhur martirologga koʻra, Valentin oila qurish taʼqiqlangan askarlarga toʻylar oʻtkazgani uchun qamalgan. Shuningdek, uni Rim Impersiyasida qiynoqlarga duchor qilingan xristianlarga yordam berishda ayblashgan. Qamoqdaligida Valentin qamoqxona boshchisi Asteriusning qizini davolagani aytiladi. Afsonaga koʻra, Valentin qatl qilinishidan avval qizga „Sening Valentiningdan“ deb xayrlashuv xatini yozgan.

Bugungi kunda Avliyo Valentin kuni Ingliz uyushmasida va Luteran cherkovida rasmiy ziyofat kunidir. Pravoslavlar ham Avliyo Valentin kunini nishonlaydi, ammo 6-iyul rimlik Avliyo Valentin, 30-iyun esa Hieromartyr Valentin yepiskopi sharafiga bagʻishlangan bayramlardir.

Bu kun tarixi Geoffrey Chaucer yashagan oʻrta asrlarga borib taqaladi. Oʻsha davrda ritsarlik madaniyati juda keng tarqalgan boʻlgan. XV asrga kelib sevishganlar bir-birlariga boʻlgan muhabbatlarini gul sovgʻa qilib, shirinliklar berib va „valentinlar“ deb nomlangan otkritkalar yuborib izhor qila boshlashgan. Bugungi kunda ishlatiladigan Avliyo Valentin kuni ramzlariga yurak rasmi, kaptarlar va qanotli sevgi farishtasi kiradi. XIX asrdan boshlab qoʻlda tayyorlangan valentinlar oʻrnini ishlab chiqarilgan otkritkalar egallagan.

## Manbalar

## Havolalar

* Avliyo Valentin kuni, *BBC* (ingl.)
* Avliyo Valentin kim boʻlgan? (Wayback Machine saytida 2020-02-15 sanasida arxivlangan), *Muqaddas Piter Pravoslav cherkovi* (ingl.)
# Aval (1967-yilgi film)

| Aval |
| --- |
| Rejissyor(lar) |
P. M. A. Azeez |
| Prodyuser(lar) |
Muhammad Sarkar |
| Ssenariy muallif(lar)i |
Thoppil Bhasi |
| Rollarda |
Madhu K. P. Ummer Adoor Bhasi Kaduvakulam Antony Kedamangalam Ali Krishnankutty Maya Meenakumari Kozhikode Santha Devi Ushanandini |
| Bastakor(lar) |
Devarajan |
| Operator(lar) |
Mankada Ravi Varma |
| Montajyor(lar) |
K. D. George |
| Studiya |
Beena Films |
| Premyera sanasi | * 1967-yil (1967)
 |
| Mamlakat |  Hindiston  |
| Til |
Malayalam |

**Aval** (malayalam tilida: *Aval*, inglizcha tarjimasi: *She*) – 1967-yilda rejissyor P. M. A. Azeez tomonidan suratga olingan Hindistonning malayalam tilidagi filmi. Filmda Madhu, K. P. Ummer, Adoor Bhasi, Kaduvakulam Antony, Kedamangalam Ali, Krishnankutty, Maya, Meenakumari, Kozhikode Santha Devi va Ushanandini bosh rollarni ijro etgan.

## Manbalar

## Havolalar

* *Aval* IMDbda
# Srikant Datar

| Srikant Datar |
| --- |
|  |
| Harvard maktabining 11-dekani |
| **Mansab davri** 1-yanvar, 2021-yil |
| Oʻtmishdoshi |
Nitin Nohria |
| Alma mater |
St. Xavier's kolleji, Mumbai Hindiston davlat menejment instituti, Stanford universiteti (magistr) |
| Kasbi |
Iqtisodchi |

**Srikant Datar** — hind-amerikalik iqtisodchi boʻlib, Harvard maktabi dekani hisoblanadi. Datar Harvardda bir vaqtning oʻzida biznes boshqaruvi boʻyicha Arthur Lowes Dickinsonning professori lavozimida ham faoliyat yuritadi.

## Ta'limi

Datar Mumbaydagi „Cathedral and John Connon School“da tahsil olgan. U 1973-yilda „St. Xavier's“ kollejini matematika va iqtisodiyot yo‘nalishida a’lo baholar bilan tamomlagan. „IIM Ahmedabad“da Datar oltin medal sohibi bo‘lgan hamda Talabalar kengashining bosh kotibi (1977–1978-yillar) lavozimida ishlagan. U buxgalteriyani ham mukammal o'rgangan bo'lib, iqtisodiyot va statistika bo‘yicha ikkita magistr darajasi va Stanford universitetidan buxgalteriya hisobi bo‘yicha doktorlik darajasiga ega. Bundan tashqari, Datar ICWA (Institute of Cost and Works Accountant) kursini ham tamomlagan.

## Karyerasi

2015-yildan buyon Datar Garvard innovatsiya laboratoriyalarining fakultet rahbari va Harvard biznes maktabida universitet ishlari bo‘yicha dekan o‘rinbosari hisoblanadi. Datar AQShdagi „ICF International“, „Stryker Corporation“ va „T-Mobile US“ kompaniyalari hamda „Indian Institute of Management Calcutta“ boshqaruv kengashlari a’zosi hisoblanadi. Ilgari Datar IIM Ahmedabad, HCL Technologies (2012–2014-yillar) va „KPIT Technologies“ (2007–2012-yillar) kompaniyalari boshqaruv kengashlarida ham faoliyat yuritgan,. Shuningdek, „S. P. Jain Institute of Management and Research“ boshqaruv organi tarkibining ilmiy a'zosi ham hisoblanadi.

Datar sanoatda buxgalter va rejalashtiruvchi sifatida ishlagan, shuningdek „Carnegie Mellon University“, Stanford universiteti va Harvard universitetida professor sifatida faoliyat yuritgan. Datarning ilmiy qiziqishlari xarajatlarni boshqarish, mehnat unumdorligini o‘lchash, boshqaruv, yangi mahsulotlar yaratish, innovatsiya, vaqtga asoslangan raqobat, rag‘batlantirish tizimlari va faoliyat samaradorligini baholash kabi yo‘nalishlarni qamrab oladi. Datar ko‘plab ilmiy ishlar muallifi bo‘lib, bir qator akademik mukofot va unvonlarga sazovor bo‘lgan. 2021-yilda u „Maharashtra Academy of Engineering and Education Research“ (MAEER) tomonidan „Bharat Asmita Acharya Shreshtha“ mukofotini olgan, 2020-yilda esa Korporativ direktorlar milliy assotsiatsiyasi tomonidan „Yilning eng yaxshi direktori“ deb e’tirof etilgan.

Datar ko‘plab kompaniyalarga ilmiy tadqiqot, rivojlanish va trening masalalarida maslahatlar bergan.

## Mukofotlari

2021-yilda Datar Hindistondagi to‘rtinchi eng yuqori fuqarolik mukofoti — „Padma Shri“ bilan taqdirlangan. 2022-yilda „International Institute of New England“ uni 41-oltin eshik mukofoti sovrindori deb e’lon qilgan.

## Qo'shimcha adabiyotlar

* ; David A. Garvin; Patrick Gerard Cullen*Rethinking the MBA: Business Education at a Crossroads*. Harvard Business Press, 2010. ISBN 978-1-4221-3164-0. OCLC 436026627.

## Manbalar
# Moxan Singx (siyosatchi)

| Mohan Singh |
| --- |
| Shaxsiy maʼlumotlari |
| Tavalludi |
1945-yil 9-mart Deotiya Uttar Pradesh |
| Vafoti |
2013-yil22-sentabr Dehli |
| Turmush oʻrtogʻi |
Urmila Singh |
| Istiqomat joy(lar)i |
Deoriya |
| Dini |
Hindu |

**Moxan Singx** (1945-yil 4-mart - 2013-yil 22-sentyabr) - Samajvadi partiyasining hind siyosatchisi . Uttar Pradesh shtatidagi Deoriya Lok Sabha saylov okrugidan uch marta parlament a'zosi etib saylangan. U Samajwadi partiyasining bosh kotibi edi. 2013-yil 22-sentyabrda Dehlidagi AIIMS kasalxonasida qon saratoni tufayli vafot etdi.

## Siyosiy hayot

Moxan Singxning otasining ismi Mahendra Pratap Singx edi, u 1945-yilda Deoriyaning Jaynagar qishlogʻida tugʻilgan . Doktor Ram Manohar Loxiyaning fikrlaridan ta’sirlanib, uning rahbarligida Allohobod universiteti talabalar uyushmasi prezidenti boʻldii va talabalar va yoshlar harakatlarini boshqargan va 1975-76-yillarda Favqulodda vaziyat vazirligi xodimiga ovozini koʻtargani uchun qamoqqa olingan 1991-yilgi umumiy saylovlarda u Deoriya Lok Sabha saylov okrugidan Janata Dal chiptasi bilan parlament a'zosi etib saylandi. Bu yerda u Kongress a'zosi Shashi Sharma va oʻsha paytdagi Ittifoqning HRD vaziri Rajmangal Pandeyni magʻlub etdi, lekin u parlament a'zosi boʻlsa ham, 1996-yilgi umumiy saylovlar uchun ushbu saylov okrugidan chipta olmagan. Shundan soʻng u Samajwadi partiyasini tanladi va oxirgi daqiqalarigacha uning ishchisi boʻlib qoldi . 2013-yil 22-sentyabrda Dehlidagi AIIMS kasalxonasida qon saratoni tufayli vafot etdi.

## Manbalar
# Aladdin (Disney filmi)

| Aladdin |
| --- |
|  Film posteri |
| Rejissyor(lar) | * Ron Clements
* John Musker
 |
| Prodyuser(lar) | * Ron Clements
* John Musker
 |
| Ssenariy muallif(lar)i | * Ron Clements
* John Musker
* Ted Elliott
* Terry Rossio
* Burny Mattinson
* Roger Allers
* Daan Jippes
* Kevin Harkey
* Sue Nicholas
* Francis Glebas
* Darrell Rooney
* Larry Leker
* James Fujii
* Kirk Hanson
* Kevin Lima
* Rebecca Rees
* David S. Smith
* Chris Sanders
* Brian Pimental
* Patrick A. Ventura
 |
| Rollarda | * Scott Weinger
* Robin Williams
* Linda Larkin
* Jonathan Freeman
* Frank Welker
* Gilbert Gottfried
* Douglas Seale
 |
| Bastakor(lar) |
Alan Menken |
| Montajyor(lar) | * Mark A. Hester
* H. Lee Peterson
 |
| Studiya | * Walt Disney Pictures
* Walt Disney Feature Animation
 |
| Distribyutor |
Buena Vista Pictures |
| Premyera sanasi | * 1992-yil 25-noyabr (1992-11-25)
 |
| Davomiylik |
90 daqiqa |
| Mamlakat |  AQSH  |
| Til |
Inglizcha |
| Byudjet |
$28 million |
| Daromad |
$504,1 million |

Aladdin, 1992-yilda Walt Disney Feature Animation studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan va Walt Disney Pictures tomonidan tarqatilgan Amerika animatsion musiqiy filmi. Film Disneyning 31-chi animatsion badiiy filmi hisoblanadi.

Film *Rotten Tomatoes* saytida 94% ijobiy baholangan.

## Ovoz berganlar

* Scott Weinger – Aladdin
* Robin Williams – Genie
* Linda Larkin – Jasmine
* Jonathan Freeman – Jafar
* Frank Welker – Abu, Rajah va the Cave of Wonders
* Gilbert Gottfried – Iago
* Douglas Seale – The Sultan
* Jim Cummings – Razoul
* Charlie Adler – Gazeem
* Corey Burton – Prince Achmed

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
* *Aladdin* IMDbda
* *Aladdin* AllMovieda
* *Aladdin* Box Office Mojoda
* *Aladdin* Rotten Tomatoesda
* *Aladdin* Big Cartoon DataBaseda
# Kuala Lumpur

Kuala Lumpur
**Kuala-Lumpur** — Malayziyaning poytaxti. Mamlakatning muhim iqtisodiy, savdo-moliya va siyosiy markazi. Federal poytaxt hududining maʼmuriy markazi. Malakkaya orolning janubiy-gʻarbiy qismida, togʻlar bilan oʻralgan xushmanzara vodiyda, Klang va Gombak daryolarining qoʻshilish yerida joylashgan. Iqlimi tropik mussonli, nam iqlim (nisbiy namlik 96% gacha), yogʻin koʻp yogʻadi (yiliga oʻrtacha 2440 mm) va yil davomida temperatura yuqori boʻladi (oʻrtacha yillik temperatura 28,2°). Aholisi 1,3 mln. kishi (2000).

Kuala Lumpur XIX asrning 80-yillarida shu atrofdan qalay qazib chiqaruvchi konchilar qishloqlari oʻrnida bunyod etilgan. 1880-yildan Salangor sultonligining poytaxti. 1896-yildan federatsiya qilib birlashtirilgan Malayya sultonliklarining maʼmuriy markazi. 1946-yildan Angliya mustamlakasi — Malayya ittifoqining, 1984-yildan Malayya Federatsiyasi (Malayya)ning markazi. 1957-yil avgustdan mustaqil Malayya Federatsiyasi, 1963-yildan Malayziya Federatsiyasining poytaxti.

Kuala Lumpur muhim transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Kuala Lumpur va shosse yoʻl orqali Malakka boʻgʻozi sohilidagi Port-Suettenem shahri bilan bogʻlangan. Muhim savdo-taqsimot punkti, kon sanoati va qishloq xoʻjaligi rayonining markazi. Toʻqimachilik, elektrotexnika, mashinasozlik, oziq-ovqat, kimyo, sement, yogʻochsozlik, metallsozlik sanoati, temir yoʻl jihozlari ishlab chiqarish, avtomobil yigʻish korxonalari mavjud. Texnologiya universiteti, Malayziya universiteti, milliy muzey, kutubxonalar bor. Shaharning markaziy Femida hukumat maʼmuriy binolari, savdo firmalari, yirik banklar joylashgan. Meʼmoriy yodgorliklardan masjid, Mariammam ibodatxonasi va boshqa saqlangan.

## Manbalar

## Havolalar

* Kuala Lumpur shahrining rasmiy vebsayti (Wayback Machine saytida 2016-06-16 sanasida arxivlangan)
* Kuala Lumpur shahri haqida maʼlumot (Wayback Machine saytida 2013-03-31 sanasida arxivlangan) (ingl.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Hindistondagi ommaviy axborot vositalari

**Hindiston ommaviy axborot vositalari** – turli xil kommunikatsiya vositalaridan iborat boʻlib, ular orasiga televideniye, radio, kino, gazeta, jurnallar va internet saytlari/portallari kiradi. Hindiston ommaviy axborot vositalari XVIII asr oxiridan beri faoliyat yuritib kelmoqda. Bosma ommaviy axborot vositalari Hindistonda 1780-yilda paydo boʻlgan. Radio eshittirishlari esa 1927-yilda boshlangan. Bugungi kunda ommaviy axborot vositalarining katta qismi reklama, obuna va mualliflik huquqi bilan himoyalangan materiallarni sotishdan daromad oladigan yirik korporatsiyalar tomonidan nazorat qilinadi.

Hindistonda 500 dan ortiq sunʼiy yoʻldosh telekanallari mavjud, ulardan 80 dan ortigʻi yangiliklar kanallari hisoblanadi. Mamlakatda 70 000 ga yaqin gazeta chop etilib, har kuni 100 milliondan ortiq nusxada sotiladi. Bu koʻrsatkich bilan Hindiston dunyodagi eng katta gazeta bozoriga ega.

1959-yil sentyabr oyida tajribaviy telekoʻrsatuvlar boshlangan Doordarshan shtabi. Muntazam kunlik uzatish 1965-yilda Butun Hindiston radiosining bir qismi sifatida davom etgan.
## Manbalar
# Baywatch

| Baywatch |
| --- |
|  Film posteri |
| Rejissyor(lar) |
Seth Gordon |
| Prodyuser(lar) | * Ivan Reitman
* Michael Berk
* Douglas Schwartz
* Gregory J. Bonann
* Beau Flynn
 |
| Ssenariy muallif(lar)i | * Damian Shannon
* Mark Swift
* Jay Scherick
* David Ronn
* Thomas Lennon
* Robert Ben Garant
 |
| Rollarda | * Dwayne Johnson
* Zac Efron
* Alexandra Daddario
* David Hasselhoff
 |
| Bastakor(lar) |
Christopher Lennertz |
| Operator(lar) |
Eric Steelberg |
| Montajyor(lar) |
Peter S. Elliot |
| Studiya | * Paramount Pictures
* Contrafilm
* The Montecito Picture Company
* Vinson Pictures
* Seven Bucks Productions
* Flynn Company
* Cold Spring Pictures
 |
| Distribyutor |
Paramount Pictures |
| Premyera sanasi | * 2017-yil 13-may (2017-05-13) (Mayami)
* 2017-yil 25-may (2017-05-25) (AQSh)
 |
| Davomiylik |
116 daqiqa |
| Mamlakat |  AQSH  |
| Til |
inglizcha  |
| Byudjet |
$65-69 million |
| Daromad |
$177,9 million |

Baywatch 2017-yilda ekranlarga chiqarilgan jangari-komediya janridagi AQSh filmidir. Filmga Seth Gordon rejissorlik qilgan. Ssenariyni esa Mark Swift va Damian Shannon yozgan. Film Michael Berk, Douglas Schwartz va Gregory J. Bonann tomonidan yaratilgan shu nomdagi teleserialga asoslangan. FIlmda bosh rollarni Dwayne Johnson va Zac Efron ijro etgan.

## Rollarda

* Dwayne Johnson — leytenant Mitch Buchannon
* Zac Efron — Matt Brody
* Priyanka Chopra — Victoria Leeds
* Alexandra Daddario — Summer Quinn
* Jon Bass — Ronnie Greenbaum
* Hannibal Buress — Dave
* Pamela Anderson — kapitan Casey Jean Parker
* David Hasselhoff — mentor
* Kelly Rohrbach — C. J. Parker
* Ilfenesh Hadera — Stephanie Holden
* Yahya Abdul-Mateen II — serjant Garner Ellerbee
* Oscar Nunez — Councilman Rodriguez
* Rob Huebel — kapitan Thorpe
* Amin Joseph — Frankie
* Jack Kesy — Leon
* Belinda Peregrín — Carmen

## Mukofotlar

| Yil | Mukofot | Turkum | Qabul qiluvchi(lar) | Natija | Manba(lar) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2017 | Teen Choice Awards | Choice Movie: Comedy Actor | Dwayne Johnson | Nomzodlikka qoʻyilgan |  |
| Zac Efron | Gʻolib boʻlgan |
| Choice Movie: Comedy Actress | Alexandra Daddario | Nomzodlikka qoʻyilgan |
| Choice Movie: Villain | Priyanka Chopra | Nomzodlikka qoʻyilgan |
| Choice Movie: Ship | Dwayne Johnson va Zac Efron | Nomzodlikka qoʻyilgan |
| Golden Schmoes | Best T&A of the Year | Alexandra Daddario | Gʻolib boʻlgan |  |
| 2018 | Golden Raspberry | Eng yomon kinofilm | Michael Berk, Gregory J. Bonann, Beau Flynn, Ivan Reitman, Douglas Schwartz | Nomzodlikka qoʻyilgan |  |
| Eng yomon ssenariy | Damian Shannon, Mark Swift, Jay Scherick, David Ronn, Thomas Lennon va Robert Ben Garant | Nomzodlikka qoʻyilgan |
| Eng yomon aktyor | Zac Efron | Nomzodlikka qoʻyilgan |
| Eng yomon prikvel, remeyk, rip-off yoki sikvel |  | Nomzodlikka qoʻyilgan |
| The Razzie Nominee So Rotten You Loved It |  | Gʻolib boʻlgan |

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
* *Baywatch* IMDbda
# AOL

AOL ramzi.
**AOL LLC.** (sobiq **America Online**, Inc.) Internet va media xizmatlari bilan shugʻullanuvchi AQSh shirkatidir. Time Warner shirkatiga qaraydi. 1985-yilda tashkil etilgan. Prezidenti - Ronald Grant.

## Havolalar

* www.aol.com
# Krishnamurti Jiddu

**Krishnamurti Jiddu** (1895.25.5 yoki 1897 — Madanapalli, Madras shtati — 1986) — hind diniy mutafakkiri, yozuvchi va shoiri. 1910 -yil teosoflar (ilohiyotchilar jamiyati aʼzolari) tomonidan dunyoning yangi xaloskori deb eʼlon qilindi. Biroq 1929 -yil K. ular bilan aloqani uzdi, har qanday uyushgan diniy faoliyatda qatnashishdan voz kechdi. K.ga koʻra, haqiqat faqat ichki hissiyot asosida, shaxs koʻnglidagini bemalol yorilib gapirish holatidagina namoyon boʻladi. Har qanday tugal falsafiy va diniy tizim bunga toʻsqinlik qiladi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Dunyo

**AntarktikaOkeaniyaAfrikaOsiyoYevropaShimoliy
AmerikaJanubiy
AmerikaTinch
OkeaniTinch
OkeaniAtlantika
OkeaniHind
OkeaniJanubiy OkeaniArktika Okeani**
Yaqin Sharq
Karib havzasi
Oʻrta
Osiyo
Uzoq Sharq
Shimoliy Osiyo
Janubiy
Osiyo
Janubiy-Sharqiy
Osiyo
JGʻ.
Osiyo
Avstralosiyo
Melaneziya
Mikroneziya
Polineziya
Markaziy
Amerika
Lotin
Amerikasi
Shimoliy
Amerika
Amerikalar
M.
Afrika
Sharq.
Afrika
Shim.
Afrika
Janubiy
Afrika
Gʻ.
Afrika
M.
Yevropa
Sharq.
Yevropa
Shim.
Yevropa
J.
Yevropa
Gʻ.
Yevropa

**Dunyo:**

1. barcha materiya shakllarining bir butun majmui, yer kurrasi va undagi barcha mavjudot;
2. moddiy boyliklar majmui;
3. maʼlum bir ijtimoiy tuzumga, oʻziga xos madaniy, ijtimoiytarixiy xususiyatlarga ega boʻlgan kishilik jamiyati (mas, qadimgi Dunyo);
4. diniy tasavvurlarda yerdagi va oxiratdagi hayot (bu Dunyo, u Dunyo). Ilmiy qarashlar boʻyicha Dunyo moddiy va maʼnaviy Dunyoga ajratiladi.

**DunyoYer** sayyorasiga odamzot nuqtai nazaridan berilgan nomdir. Dunyo aholisi bugungi kunda (2011) 6,91 milliarddan ziyoddir.

## Manbalar

## Havolalar
# Funt sterling

| Funt sterling Pound sterling |
| --- |
|  |
| **ISO 4217:** | GBP |
| **Davlat nomi:** | Buyuk Britaniya |
| **Simvol:** | £ |

**Funt sterling** (inglizcha: *Pound sterling*; belgisi: **£**) Birlashgan Qirollikning rasmiy valyutasidir.

**Funt sterling** (ing. pound yoki pound sterling) — Bukj Britaniya pul birligi. 1 Funt sterling = 100 pens (1971-yilga qadar Funt sterling = 100 shilling = 240 pens boʻlgan). 11-asrdan kumushdan, 14-asr oʻrtalaridan oltindan ham tangalar shaklida zarb qilingan. Funt sterling banknotlarini Angliya banki 1694-yildan chiqara boshlagan. Jahondagi eng barkaror valyutalardan biri. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 0,7 Funt sterling = 1 AQSH dollari. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilagan kurs boʻyicha 1 Funt sterling = 1581 soʻm 22 tiyin (2003-yil may).

**Valyuta kursi**

Funt sterling xalqaro valyuta bozorida eng barqaror valyutalardan biri hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilagan kursga ko‘ra, 2025-yil 16-yanvar holatiga 1 funt sterling 15,838.28 so‘mga teng. citeturn0search0 Shuningdek, tijorat banklarida funt sterlingning kursi biroz farq qilishi mumkin. Masalan, Hamkorbankda 1 funt sterlingni sotib olish kursi 15,000 so‘mni tashkil etadi.

## TARIXI

**Tarixi**

Funt sterlingning tarixi uzoq asrlarga borib taqaladi. 11-asrdan boshlab kumush tangalar shaklida zarb qilingan bo‘lsa, 14-asrning o‘rtalaridan oltin tangalar ham muomalaga kiritilgan. 1694-yildan boshlab Angliya banki funt sterling banknotlarini chiqarishni boshlagan. "Sterling" atamasi taxminan 1300-yillarga borib taqaladi va kichik yulduzchalari (qadimgi inglizcha: steorling) bo‘lgan kumush norman pennisining umumiy nomidan kelib chiqqanligi haqida faraz mavjud. citeturn0search0

## Havolalar

* Heiko Otto: „Funt sterling“ (en,de). Qaraldi: 2017-yil 23-may. (Inglizcha) (Olmoncha)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Aydaxo

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Aydaho** Idaho |

 |
| **Shtat** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Aydaho bayrogʻi | Aydaho tamgʻasi |

 |
| *Shtat laqabi:*
*(Gem State)* |
|  |
| **Mamlakat** |  AQSH |
| **Poytaxt** | Boise |
| **Eng yirik shaharlar** | Boise Nampa Idaho Falls  |
| **Maydon**
   • Butun
   • % suv | AQSh: 14-oʻrinda
216,446 km²
0.98 %  |
| **Aholi**
   • Butun (2021)
   • Zichlik
   • Senat oʻrinlari
   • Elektoral ovozlari | AQSh: 39-oʻrinda
1,429,096
6.04 kishi/km²
2
4 |
| **YIM**
   • YIM
   • YIM/kishi | AQSh: 42-oʻrinda
$43,571 million
$31,231 |
| **Ittifoqqa kirish**
   • Sana | 43-boʻlib
3-iyul 1890 |
| **Vaqt** | UTC-8 (PST) / -7 (MST) |
| **Qisqartma** | IA [19] |
| **Shtat guli** | Mock Orange
*(Philadelphus lewisii)* |
| **Shtat daraxti** | Western White Pine
*(Pinus monticola)* |

**Aydaho** — Amerika Qoʻshma Shtatlardan biri. Maʼmuriy markazi - Boise shahri. AQSh ittifoqiga 1890-yilning 3-iyulida kirgan, undan oldin - *Idaho Territory*.

Shimoli-gʻarbidagi shtat. Katta qismi togʻlardan ibo-rat. Shimoliy va markazida Qoyali togʻlar, sharqida Kolumbiya platosi, janubida Sneyk daryosi tekisligi bor. Maydoni - 216,4 234ming km². Aholisi - 1,1 mln. kishi (1992), jum-ladan, shahar aholisi 47,5%. Ma’muriy markazi – Boyse shahri 3 mingga yaqin mahalliy xalq – *indeyslar* bor. Shimoliy qismida konchilik sanoati va rangli me-tallurgiya (qurgʻoshin, pyx), janubiy qismida sugʻoriladigan dehqonchilik (Sneyk daryosi va uning irmoqlari vodiylarida) iqtisodiyotining asosini tashkil etadi. Sugʻoriladigan ekin maydoni ishlanadigan yerlarning 1/3 qismini band qilgan. Asosiy ekinlari: kartoshka (ekin may-doni jihatidan AQSHda 1-oʻrinda, yalpi hosili jihatidan 2-oʻrinda turadi); qand lavlagi (AQShda qand lavlagining 1Gʻ10 qismi), bugʻdoy va yem-xashak ekinlari ekiladi. Bogʻdorchilik, yaylov chorvachiligi rivojlangan. Aydaxo tovar mahsulotining yarmiga yaqinini chorvachilik beradi. A.da kumush, rux va qoʻrgʻoshin qazib chiqariladi. Fosforit zaxirasi katta. Ishlab beruvchi sanoatda asosiy tarmoqlari – rangli metallurgiya (Kellogg), oziq-ovqat sanoati, oʻrmonchilik. Shtatning markaziy qismida atom ener-giyasi sohasida ilmiy ish olib boradigan yirik markaz bor. Turizm (Quyosh vodiysi va boshqalar) rivojlangan, kurort koʻp. Ameri-kani gʻarbdan sharqqa kesib oʻtadigan 2 ta temir yoʻl magistrali A.dan oʻtadi.

## Manbalar