# Myanma fuqarolik urushi (2021—hozirgacha)

| Myanma fuqarolik urushi |
| --- |
| Myanmadagi ichki mojaroning bir qismi |
|  **2022-yil boshidagi harbiy vaziyat:**
     Davlat boshqaruv kengashi (Tatmadav va ittifoqchilari)      SAC va EAOlar oʻrtasida oʻt ochishni toʻxtatish toʻgʻrisidagi kelishuv asosida birgalikda nazorat qilinadigan hudud.      Va davlati (Birlashgan Va davlat armiyasi va ittifoqchilar)      Bahsli |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Sanalar | 2021-yil 5-may — hozirgacha (5 yil, 1 oy, 2 hafta va 1 kun) |
| Urush yeri | Myanmaning qishloq joylari |
| Holati | Davom etmoqda |
| Hududiy oʻzgarishlar | Tatmadavning barqaror nazorati ostidagi hududlar 330 ta shaharchadan 72-220tagacha kamaydi, ammo hamon barcha asosiy aholi markazlarini nazorat qilishda davom etmoqda. |

 |
| Raqiblar |
|  **Milliy birlik hukumati Xalq mudofaa kuchlari
* Chin mudofaa kuchlari
* Chin milliy mudofaa kuchlari
* Karenni millatlar mudofaa kuchlari
* Myanma qirollik dragon armiyasi
* Talaba qurolli kuchlari

 Birma Kommunistik partiyasi
* Xalq ozodlik armiyasi (Myanma)

**Ittifoqdosh etnik qurolli tashkilotlar:Birodarlik ittifoqi Myanma milliy demokratik ittifoqi armiyasi
* Taʼang milliy ozodlik armiyasi
* Arakan armiyasi

 Arakan milliy kengashi
* Arakan armiyasi (Kayin)

 Kachin Mustaqillik Tashkiloti
* Kachin Mustaqillik armiyasi

 Karen milliy ittifoqi
* Karen milliy ozodlik armiyasi
* Karen milliy mudofaa tashkiloti

 Barcha Birma talabalari demokratik fronti
 Karenni milliy progressiv partiyasi
* Karenni armiyasi

 Karenni milliy xalq ozodlik fronti  Chin milliy fronti
* Chin milliy armiyasi

 Bamar xalq ozodlik armiyasi |  **Davlat boshqaruv kengashi Myanma qurolli kuchlari
	+ Armiya
	+ Havo kuchlari
	+ Sohil xavfsizlik xizmati
	+ Chegara qoʻshinlari
	+ Politsiya
	+ Chegara politsiyasi
	+ Pyusavhti
	+ Thway Thout

 Pa-O milliy armiyasi  Shanni millatchilar armiyasi  Zomi inqilobiy armiyasi |
| Qoʻmondonlar |
| * **Duwa Lashi La Mahn Win Khaing Than
* Yee Mon
* Khun Bedu
* Bo Nagar
* Honey Nway Oo
* Htang Gam Shawng
* Padoh Kwe Htoo Win
* Than Khe
* Khu Oo Reh
* U Tun Kyaw
* Pu Zing Cung
* Peng Daxun
* Tar Bone Kyaw
* Twan Mrat Naing
* Maung Saungkha
 | * **Min Aung Hlaing Soe Win
* Mya Tun Oo
* Yar Pyae
* Ni Lin Aung
* Aung Lin Dwe
* U Aung Kham Hti
* Sao Meim Liam
* Thanglianpau Guite
 |
| Kuchlar |
| 65,000 (PDF, 2022-yil noyabr oyidagi taxminiy hisob) va 135,000 (LDF and EAOlar) [*manba kerak*] | Taxminan 150,000 askar; 70,000 qabila qoʻshinlari(Tatmadav, 2023-yil may oyidagi taxminiy hisob) |
| Yoʻqotishlar |
|  |  |
| * **Jami oʻldirilganlar:** 42,959 (ACLED boʻyicha, 2023-yil 24-noyabr holatida)
* 4,218 tinch aholi halok boʻlgan, 25,489 nafari qamoqqa olingan(AAPP boʻyicha, 2023-yil 1-dekabr holatida)
* 2,005,200+ nafar ichki koʻchganlar, 95,600 nafar qochqinlar (BMTga koʻra. 2023-yil 23-noyabr holatida
* 11,400 turar joylar vayron qilingan (ISP–Myanmar va Data for Myanmarga koʻra, 2022-yil 12-may holatida)
* 12,000 2022-yil fevraldan buyon yondirilgan yoki yoʻq qilingan fuqarolik mulklari (per OCHAga koʻra, 2022-yil 31-may)
* 440 uylar va binolar Xunta tomonidan muhrlangan (per AAPP, 2022-yil fevral).
 |

**Myanmadagi fuqarolar urushi**, shuningdek, **Myanma bahori inqilobi** va **Xalq mudofaa urushi** deb ham ataladi. Myanmada 2021-yilgi harbiy toʻntarishga javoban avj olib, uzoq davom etgan qoʻzgʻolonlardan keyin yuzaga kelgan hamda davom etayotgan fuqarolar urushi va toʻntarishga qarshi noroziliklarning zoʻravonlik bilan bostirilishi.

Toʻntarishdan keyingi oylarda muxolifat Milliy birlik hukumati atrofida birlashib, Davlat boshqaruv kengashi (DBK), harbiy xuntaga qarshi hujum boshladi. 2022-yilga kelib, muxolifat kam aholi yashaydigan katta hududni nazorat ostiga oldi. Koʻpgina qishloq va shaharlarga xuntaning hujumlari natijasida oʻn minglab odamlar quvib chiqarildi. Davlat toʻntarishining ikki yilligi munosabati bilan 2023-yil fevralida SAC raisi Min Aung Hlaing shaharchalarning „uchdan biridan koʻprogʻi“ ustidan barqaror nazorat yoʻqotilganini tan oldi. Mustaqil kuzatuvchilarning taʼkidlashicha, haqiqiy raqam ancha yuqori boʻlishi mumkin. Nazorat yoʻqotilgan 330 ta shaharchadan 72 tasi Tatmadav nazorati ostida boʻlib, harbiy kuchlar xunta bilan birlashgan. Biroq, xunta nazorati ostidagi shaharchalar barcha asosiy aholi markazlaridir.

2022-yil sentyabr oyi holatiga koʻra, 1,3 million kishi ichki koʻchirilgan, 13 mingdan ortiq bola halok boʻlgan. BMT hisob-kitoblariga koʻra 2023-yil mart oyiga kelib, davlat toʻntarishidan keyin Myanmada 17,6 million kishi insonparvarlik yordamiga muhtoj boʻlgan, 1,6 million kishi esa mamlakat ichkarisida koʻchirilgan va 55 mingta fuqarolik binolari vayron boʻlgan. UNOCHA 40 000 dan ortiq odam qoʻshni davlatlarga qochib ketganini maʼlum qildi.

2023-yil oktyabr oyida Birma ommaviy axborot vositalari Tatmadavning quyi toifalari orasida tarqoqlik boshlangani, qochoqlik va ruhiy holatning tushkunligi juda keng tarqalgani haqida xabar berishni boshladi. Shuningdek, bu vaqtda Tatmadav mamlakatning 40% dan kamroq qismini nazorat qilayotgani xabar qilingan. 2023-yil noyabr oyi boshida Birma shimolidagi uchta qurolli jangari guruh MMDAA, TMOA va AA mojaroga toʻliq kirgani haqida rasmiy xabar qilingan edi. Uch guruh eʼlon qilgan bayonotda aytilishicha, ular 80 dan ortiq harbiy baza va chegaradagi Chinshvehav shahrini qoʻlga kiritgan. Harbiy xuntaga qarshi yirik isyonchi guruhlar tomonidan 1027 va 1107 operatsiyasi kabi bir nechta qoʻshma qarshi hujumlar uyushtirildi. Hujumlar muvaffaqiyatli boʻlib, isyonchilar 200ga yaqin shaharchani qoʻlga olishdi.

## Kelib chiqishi

## Izohlar

## Manbalar