# Braziliya

| Braziliya Federativ RespublikasiRepública Federativa do Brasil
  |
| --- |
|
Bayroq

Gerb

 |
| **Shior:Ordem e progresso* (Portugalcha: Tartib va Taraqqiyot) |
| **Madhiya:** Hino Nacional Brasileiro (Braziliya Davlat Madhiyasi) |
|  |
| Poytaxt |
Brazilia |
| Rasmiy til(lar) |
Portugalcha |
| Hukumat |
Prezidentlik Respublika |
|  |
| • Prezident  |
Lula da Silva |
| Mustaqillik (Portugaliyadan) |
|  |
| • Sana  |
7-sentabr 1822 |
| Maydon |
| • Butun |
8,511,965 km2 (5-oʻrin) |
| • Suv (%) |
0.65 |
| Aholi |
| • 2023-yilgi roʻyxat |
203,778,000 2,82% (5-oʻrin) |
| • Zichlik |
21/km2 |
| YIM (XQT) |
2005-yil roʻyxati |
| • Butun |
AQSh$1,568,000 mil. (9-oʻrin) |
| • Jon boshiga |
AQSh$8,425 |
| Pul birligi |
Brazilian Real (BRL) |
| Vaqt mintaqasi | UTC−2...−5 |
| • Yoz (DST) | UTC−2...−5 |
| Qisqartma |
BR |
| Telefon prefiksi |
55 |
| Internet domeni |
.br |
| *tahrir kuzat* |

**Braziliya**, rasmiy nomi **Braziliya Federativ Respublikasi** (portugalcha: *Brasil* yoki *República Federativa do Brasil*) — Janubiy Amerikadagi eng katta va aholisi eng koʻp boʻlgan mamlakat boʻlib, ham aholi soni, ham maydoni jihatidan dunyoda beshinchi oʻrinni egallaydi. Maydoni — 8 512 760 ming km2. Aholisi — 212 411 400 kishi (2025). U Janubiy Amerika markazidan to Atlantika okeaniga qadar yoyilgan hududni egallab Amerikalarning „eng sharqiy“ mamlakatidir. U bilan chegaradosh mamlakatlar: Urugvay, Argentina, Paragvay, Boliviya, Peru, Kolumbiya, Venesuela, Guyana, Surinam va Fransuz Giyanasining fransuz qismi. Aniqrogʻi, u Ekvador va Chilidan tashqari, Janubiy Amerikaning har bir davlati bilan chegaradosh. Nomi, dastlabki kolonistlar tomonidan juda qadrlangan, Braziliya daraxtidan (*pau-brasil*) kelib chiqqan. Hududida ham ekin maydonlari, ham tropik oʻrmonzorlar juda katta joyni egallaydi. Tabiiy resurslar va katta miqdordagi ishchi kuchiga boy boʻlgan Braziliya, Janubiy Amerika iqtisodiyotining yetakchisidir. Dastlab Portugaliyaning sobiq koloniyasi boʻlganidan, uning davlat tili Portugal tilidir. Poytaxti — Brazilia shahri. BMT aʼzosi. Maʼmuriy jihatdan 26 shtat va federal (poytaxt) okrugga boʻlinadi.

## Tarix

Asosiy maqola: Braziliya tarixi
Braziliyada birinchi Muqaddas Mass (1500)
Turli nazariyalarga koʻra, birinchi boʻlib Braziliya hududiga 17 dan 6 minggacha kiradi. m. pr. Me Country yevropaliklar tomonidan kashf etilganda, mahalliy tubjoy amerikalik qabilalar hali neolit ​​bosqichida edi. Eng rivojlangan hudud asosan Atlantika qirgʻogʻi boʻlib, boʻyi past tubjoy amerikalik qabilalar yashagan va ularga Pindorama, palma daraxtlari mamlakati deb nom bergan. 1500-yilda Braziliyani ispan sayyohi Visente Yanez Pinson kashf qildi, u PA Kabral (Pedro Alvares Kabral) boshchiligidagi portugal ekspeditsiyasidan oʻtib, mamlakatga 26 yanvar, 22 aprelda keldi. Shunga qaramay, Tordesillo shartnomasi Janubiy Amerikaning barcha qismlarini Portugaliya uchun shartli chiziqdan sharqda tan oldi. 1533 yil Portugallarning haqiqiy mustamlakasi Braziliya qirgʻoqlarini 15 irsiy kapitanga boʻlinishi bilan boshlandi. Braziliya mustamlakasi shunday tashkil topgan.

1700 va 2000 yillar oraligʻida Braziliyada (yashil) hududiy oʻzgarishlar
Dastlab, portugal mustamlakachilari manzarali daraxtni eksport qilishdi, keyinchalik ular shakarqamish etishtirishni va qahvani targʻib qilishni boshladilar. Mustamlakalarda 1550 yildan boshlab qullar, asli mahalliy hindular hukmronlik qilgan. qullar asosan Afrikadan, xususan Kongodan noqonuniy olib kelingan. 1549 yildan Braziliyadagi portugal yerlari bevosita Portugaliya qiroli tomonidan boshqarilgan. 1621 yil mustamlaka ikki shtatga (Portugaliya estados) boʻlingan — Braziliya (janubiy) va Maranjano (shimol). 17.c. XIX asr oʻrtalarida mintaqadagi Portugaliya mustamlakachi davlatlari Fransiya va Niderlandiya Portugaliya gegemonligiga tahdid sola boshladi. Shimoliy-sharqiy hududlarda Gollandiya Braziliyani tashkil etdi va Fransiya ekvator yaqinida va mamlakat janubida bir nechta ekspeditsiyalarni boshladi. Oxir-oqibat, portugallar yoʻqotilgan hududni qaytarib olishga va nazoratni saqlab qolishga muvaffaq boʻlishdi.

17-18. Asrlar davomida koloniya hududi asosan qaroqchilar tufayli gʻarbga qarab kengayib bordi. Kaatinga, Seradas, Amazoniya mustamlaka qilingan. San-Vinsent va Gran Paros kapitanlari oʻzlarining haqiqiy chegaralarini Tordesillian chizigʻidan uzoqroqqa choʻzish orqali juda tez kengayishdi. Tordesilloning Ispaniya bilan tuzgan shartnomasi 1777 yilda bekor qilindi va u olgan barcha yerlarning Braziliya mustamlakasini tan oldi.

1808 yilda Napoleondan qochgan Portugaliya qiroli butun qirollik oilasi va hukumati bilan Braziliyaga etib keldi va Braziliyani vaqtincha imperator metropoliga aylantirdi. Bu voqealar Braziliyaning mavqeini oshirdi. 1816-yilda Portugaliya mustaqilligi tiklangach, Portugaliya Qirolligi Braziliya va Algarve nomini oldi. 1822 yil 7 oktyabrda knyaz Pyotr I mustaqilligini eʼlon qildi va mustaqil Braziliya imperiyasini tuzdi.

Ikkinchi Braziliya imperatori Pyotr II 1889 yilda taxtdan agʻdarildi. 15 oktyabr Braziliya respublikaga aylandi. XIX asr XX asr oxirida. XX asrning boshlarida mamlakat 5 million yevropalik muhojirni oʻziga tortdi, bu esa mamlakatning qabul qilinishini yanada oshirdi. Yigirmanchi asrning oʻrtalariga qadar Braziliyaning poytaxti Rio-de-Janeyro edi.

Mamlakatga oligarxlar tomonidan boshqariladigan Eski Respublika (portugal. República Velha) asos solgan. harbiy toʻntarish natijasida ag1808 yilda Napoleondan qochgan Portugaliya qiroli butun qirollik oilasi va hukumati bilan Braziliyaga etib keldi va Braziliyani vaqtincha imperator metropoliga aylantirdi. Bu voqealar Braziliyaning mavqeini oshirdi. 1816-yilda Portugaliya mustaqilligi tiklangach, Portugaliya Qirolligi Braziliya va Algarve nomini oldi. 1822 yil 7 oktyabrda knyaz Pyotr I mustaqilligini eʼlon qildi va mustaqil Braziliya imperiyasini tuzdi.

Mamlakatda iqtisodiy muammolarning kuchayishi va 1965-yilda avj olgan sovuq urush Braziliya harbiy tuzumining oʻrnatilishiga olib keldi. Bu davrda yangi qabul qilingan konstitutsiya millatchilik, iqtisodiy taraqqiyot va kommunizmga qarshi siyosat yuritish orqali huquq va erkinliklarni keskin cheklab qoʻydi. Bu davrda Braziliya iqtisodiy jihatdan ancha tez rivojlandi. 1985 yil 1965 yildan beri birinchi fuqarolik prezident. U Tankred Nevesga aylandi. U 1988 yilda boshqaruvni liberallashtirgan. yangi (mavjud) Braziliya konstitutsiyasini eʼlon qildi va demokratlashtirish yoʻliga qaytdi. Bu davr Yangi Respublika (portugalcha: República Nova) nomi bilan mashhur. Mamlakatning amaldagi (36-prezidenti) 2011-yildan beri oʻz lavozimini egallab kelayotgan Dilma Russeff hisoblanadi.darildi va hokimiyat tepasiga Zeuliy Vargas keldi. U Estado Novo nomi bilan tanilgan diktaturani oʻrnatdi va 1945 yilgacha hokimiyatda qoldi. Isteʼfoga chiqishga majbur boʻlgan mamlakat yana demokratlasha boshladi va 1960-yillarda islohotlar oʻtkazildi. poytaxt mamlakat markazida joylashgan Braziliyada xususiy tashkil etilgan shaharga koʻchirildi.

Mamlakatda iqtisodiy muammolarning kuchayishi va 1965-yilda avj olgan sovuq urush Braziliya harbiy tuzumining oʻrnatilishiga olib keldi. Bu davrda yangi qabul qilingan konstitutsiya millatchilik, iqtisodiy taraqqiyot va kommunizmga qarshi siyosat yuritish orqali huquq va erkinliklarni keskin cheklab qoʻydi. Bu davrda Braziliya iqtisodiy jihatdan ancha tez rivojlandi. 1985 yil 1965 yildan beri birinchi fuqarolik prezident. U Tankred Nevesga aylandi. U 1988 yilda boshqaruvni liberallashtirgan. yangi (mavjud) Braziliya konstitutsiyasini eʼlon qildi va demokratlashtirish yoʻliga qaytdi. Bu davr Yangi Respublika (portugalcha: República Nova) nomi bilan mashhur. Mamlakatning amaldagi (36-prezidenti) 2011-yildan beri oʻz lavozimini egallab kelayotgan Dilma Russeff hisoblanadi.

## Siyosat

Asosiy maqola: Braziliya siyosati
Milliy Kongress
Mamlakat konstitutsiyasiga koʻra, Braziliya federal prezidentlik demokratik respublika boʻlib, uning prezidenti ham davlat, ham hukumat boshligʻi hisoblanadi. Shtatda koʻppartiyaviylik tizimi mavjud.

Shtatning maʼmuriy tuzilmasi AQSh modeli bilan boshqariladigan federatsiyadir. Munitsipalitetlar avtonom siyosiy birliklardir.

2016 yil \_ 1 sentyabr parlament prezident Dilma Russeffni qasos olishda ayblab, lavozimidan ozod qildi. Sobiq vitse-prezident Mishel Temer mamlakatning yangi prezidenti boʻldi.

Hukumat darajalari:

* ittifoq (federatsiya)
* davlatlar
* munitsipalitetlar

## Maʼmuriy boʻlinmalar

Asosiy maqola: Braziliya hududiy bo'linishi
Xarita
Braziliya 26 shtat (estado) va 1 federal okrugdan (distrito federal) iborat:

* akri
* Alagoas
* Amapa
* Amazonas
* Bahia
* Ceara
* Braziliya federal okrugi
* Espirito Santo
* Goias
* Maranyao
* Mato Grosso
* Mato Grosso do Sul
* Minas Gerais
* Para
* Paraiba
* Parana
* Pernambuko
* Piauí
* Rio-de-Janeyro
* Rio Grande do Norte
* Rio Grande do Sul
* Rondônia
* Roraima
* Santa Katarina
* Sergipe
* Tokantins

## Geografiya

Asosiy maqola: Braziliya geografiyasi
Xarita
Shimoldagi Amazoniya oʻrmonining keng chizigʻidan va janubdagi ochiqroq tepaliklar va kichik togʻlardan iborat Braziliya landshafti Braziliya aholisining koʻpchiligi va qishloq xoʻjaligi hududi hisoblanadi. Avstraliyaning kattaligidagi maydonni egallagan Amazon tropik oʻrmonlari dunyodagi eng katta oʻrmon hisoblanadi. Ular Janubiy Amerikaning uchdan bir qismini tashkil qiladi va asosan Braziliyada, Amazon havzasida oʻsadi. Uning daraxtlari har xil hayvonlar, qushlar, hasharotlar va sudraluvchilarni, shuningdek, ming yillar davomida bu yerda yashagan Amazon hindularini oziqlantiradi va oziqlantiradi. Atlantika okeani boʻylab bir qancha togʻ tizmalari joylashgan boʻlib, Braziliyaning eng baland togʻi Piko da Neblina dengiz sathidan 3014 m balandlikda koʻtarilgan.

Eng yirik daryolar Parana boʻlib, Iguasu daryosining katta irmogʻida taʼsirchan Iguazu sharsharasi joylashgan; Shuningdek, Rio-Negro, San-Fransisko, Xingu, Madeyra, Tapajos va, albatta, Amazonka, dunyodagi eng suvli daryo (eng katta havzaga ega) va baʼzi ekspertlar tomonidan dunyodagi eng uzun daryo deb hisoblangan. Dunyo. Amazon daryosi Perudagi And togʻlaridan daryolar va Janubiy Amerika orqali 6439 km uzunlikda oqadi. Atlantika okeaniga quyiladi. Braziliya daryoning yarmini egallaydi. Bu mamlakatning eng muhim suv yoʻli boʻlib, yirik kemalar hatto okeandan 1600 km uzoqlikda joylashgan Manaus shahriga ham etib boradi. Daryo har yili toshib, dalalarni loy bilan oziqlantiradi.

### Iqlim

Braziliya biologik xilma-xillikka boy. Sariq qorinli koʻk macaw bu mamlakatning odatiy hayvonidir.
Braziliyaning ekvatorial iqlimi mintaqaviy oʻzgarishlar bilan tavsiflanadi. Amazon tekisliklari yarim nam iqlimga ega, yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 4000 mm, oylik oʻrtacha harorati 25—28 °C. Braziliya va Gayananing togʻli hududlari nam subekvatorial iqlimga ega, yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1000–2000 mm. Mamlakatning janubiy qismi subtropik dengiz iqlimiga ega, yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1800 mm atrofida, iyulda oʻrtacha 13 °C, yanvarda oylik oʻrtacha harorat 24 °C atrofida.

### biologik xilma-xillik

Qulay ekvatorial iqlimi tufayli Amazon havzasi oʻrmonlari sayyoramizning qolgan qismiga qaraganda fauna va floraning eng xilma-xilligi bilan gullab-yashnaydi. Mamlakatning PV, Pantanal botqoq va botqoq erlarining tropik ekotizimi dunyodagi eng yirik ekotizimlardan biri boʻlib, oʻsimlik va faunaning xilma-xilligiga boy. Bu yerda 1000 ga yaqin qushlar, 300 ga yaqin sutemizuvchilar, 480 ga yaqin sudralib yuruvchilar, 400 ga yaqin baliqlar va 9000 ga yaqin umurtqasiz hayvonlar yashaydi. Turlar. Olimlarning hisob-kitoblariga koʻra, Braziliya boʻylab toʻrt millionga yaqin oʻsimlik va hayvon turlari mavjud.

Amazon havzasida eng katta gullardan biri oʻsadi — gigant Viktoriya, victoria cruziana, juda chiroyli gullaydigan malika gullari (Tibouchina semidecandra), Janubiy Amerika qitʼasidagi eng baland daraxt turlaridan biri — haqiqiy kapok daraxtlari, Tabebuia alba milliy tan olingan. . Braziliya ramzi, boshqa koʻplab oʻsimliklar Atlantika qirgʻogʻidagi mangrovda, koʻpincha Braziliya shaharlarining janubi-sharqidagi yaylovlarda oʻsadi.

Siz sudralib yuruvchilar va baliqlarning keng assortimentini olasiz. Timsohlar turkumiga mansub kaymanlar, dunyodagi eng yirik ilon turlari — anakondolar, kalamar, zaharli koʻk oʻrmonlar, xavfli baliq piranhalari va boshqalar.

Bu yerda Harpi oilasiga mansub eng yirik qirgʻiylar yashaydi. Shuningdek, keng tarqalgan sabzi koʻplab toʻtiqushlar, jumladan, eng katta uchuvchi toʻtiqush Anodorhynchus hyacinthinus, sariq Ramphastas, tukanlar turlari, shu jumladan tukanlar, kolibri va toʻtiqushlar, qizil, koʻk tomoqli macaw, qizil, koʻk tomoqli macaw, qorinli tampus nandas, milliy. Turdus qushi rufiventris va boshqalar.

Hayvonlar orasida yaguarlar Pantanal mintaqasida, shuningdek, pumalar, ocelotlar, tekisliklar, chumolilar, yalqovlar, pekkarlar, yovvoyi itlar, opossumlar, armadillolar va mamlakatning janubiy qismi va havzasida baʼzi kapercaillies toʻplangan.

## İqtisodiyot

Asosiy maqola: Braziliya iqtisodiyoti
San-Paulu Braziliyaning eng boy shahri va Lotin Amerikasidagi eng yirik moliya markazidir.
Yirik va yaxshi rivojlangan qishloq xoʻjaligi, tabiiy resurslarni qazib olish, ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohalari hamda keng bandlik bazasi bilan Braziliya iqtisodiyoti Janubiy Amerikaning boshqa har qanday davlatidan ustun turadi va jahon bozorida oʻz mavqeini mustahkamlaydi. Uning sanoati Shimoliy va Janubiy Amerikaning barcha mamlakatlari orasida faqat Qoʻshma Shtatlardan keyin ikkinchi oʻrinda turadi.

Asosiy eksport kofe, soya, temir rudasi, apelsin sharbati, poʻlat va samolyotlar (Embraer). Mamlakat samolyot ishlab chiqarish va qishloq xoʻjaligi eksporti boʻyicha dunyoda uchinchi oʻrinda turadi.

Mato Grosso, Rondanopolis Te soya ekinlari. Braziliya qishloq xoʻjaligi mahsulotlari eksporti boʻyicha dunyoda ikkinchi oʻrinda turadi
Braziliya davlat byudjetidan foydalanish boʻyicha „aqlli“ loyiha va istiqbolli tarkibiy davlat islohotini rejalashtirish orqali 41,5 milliard dollar yordam oldi. Biroq, Braziliyaning eng katta muammolaridan biri bu daromad taqsimotidagi tengsizlikdir. 1990 \_ har toʻrt nafar braziliyalikdan koʻprogʻi kuniga 1 dollardan kam kun kechirardi (hozir Braziliya aholisining taxminan 15 foizini tashkil qiladi). 2002 yil \_ Soʻl prezident LI Lula da Silva bu tengsizlikni imkon qadar kamaytirish uchun harakat qildi va koʻp harakat qilmoqda, ammo yagona aniq natija — Braziliyada kuniga uch marta ovqatlanishni kafolatlaydigan „Nol ochlik“ dasturi. Mamlakatda hal qilinishi eng qiyin boʻlgan eng katta muammo — bu korruptsiya. Uning ildizlari chuqur va keng tarqalgan.

Valyuta: Real (BRL) 100 sentavodan iborat.

2010 yil \_ Maʼlum qilinishicha, jahon neft-energetika kompaniyalaridan biri Royal Dutch Shell Braziliyaning Cosan kompaniyasi bilan shakarqamish yigʻish va qayta ishlash bilan shugʻullanuvchi yangi Raizen qoʻshma korxonasini tashkil qilgan. U dunyodagi eng yirik bioyoqilgʻi, etanol ishlab chiqaruvchilardan biriga aylanishga tayyor. Braziliyada ishlab chiqarish kompaniyalari va chakana savdo tarmogʻi tashkil etiladi. Ushbu yangi kompaniya har yili 2 milliard gallondan ortiq bioetanol ishlab chiqarish va sotishni rejalashtirmoqda. Raizen Braziliyadagi eng yirik kompaniyalardan biriga aylanishga tayyorlanmoqda.

## Demografiya

Asosiy maqola: Braziliya demografiyasi
Braziliya aholisining yoshga qarab tarkibi (2015)
2015 yil holatiga koʻra, Braziliyaning umumiy aholisi 207 847 528 kishini tashkil qiladi. Aholining oʻsish sur’ati 0,91% (2010-2015) va 1985 yildan buyon 2% dan kam pasaymoqda. Aholi zichligi 24,9 kishi/km², bu dunyo oʻrtacha 56,5 kishi/km²dan ancha past va jami aholining 85,7% (2015-yil) shaharlarda istiqomat qiladi. Oʻrtacha yosh — 31,3 va 2015 yilda keksa aholining ulushi 7,84% ni tashkil etib, qarigan jamiyatga kiradi.

### Din

Din boʻyicha taqsimot (2000 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlari):

* Rim katoliklari (rasmiy) — 73,89%
* protestantlar — 15,41%
* Boshqa nasroniylar — 0,907%
* Ruhoniylar — 1332
* Afrikaning anʼanaviy dinlari vakillari — 0,309%
* Buddistlar — 0,126%
* yahudiylar — 0,051%
* musulmonlar — 0,016%
* Hind dinlarining amaldorlari — 0,01%
* Boshqa din vakillari — 0,613%
* agnostiklar, ateistlar yoki dinsizlar — 7,354%

Hozir Braziliyada protestantlar soni ortib bormoqda. 1970 yilgacha. Mamlakat protestantlarining aksariyati „anʼanaviy cherkovlar“, asosan lyuteranlar, presviterianlar va baptistlar aʼzolari boʻlgan, ammo oʻsha paytdan beri Pentikostallar va neo-psevdo-xristianlar soni sezilarli darajada oshdi. Mamlakatga qullar tomonidan olib kelingan anʼanaviy afrikalik eʼtiqodlar nasroniylik bilan aralashib, Makumba, Candomblé va Umbanda kabi koʻplab Afro-Braziliya dinlarini keltirib chiqardi. Turli tubjoy amerikalik guruhlarda amal qiladigan anʼanaviy dinlar juda farq qilishi mumkin.

### Tillar

Braziliyaning rasmiy tili portugal tilidir. Mamlakatda deyarli hamma gapiradi va gazetalar, radio, televidenie va hokazolarda namoyish etiladi. Bu ishlatiladigan yagona til. Toʻgʻri, munitsipalitetda portugal tili bilan bir qatorda Nheengatu rasmiy hind tilidir, lekin u faqat Nheengatu tilida gaplashadi. bir necha ming kishi. Braziliya yagona portugal tilida soʻzlashuvchi Amerika millatidir va bu aholiga Braziliyani ispan tilida soʻzlashuvchi qoʻshnilaridan ajratib turadigan milliy oʻziga xoslikni beradi.

Braziliya portugal tilining shakllanishiga hind va afrika tillari taʼsir koʻrsatdi, bu Portugaliya va boshqa portugal tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarda qoʻllaniladigan tillardan biroz farq qiladi. Braziliyada 12 ta portugal lahjalari ham mavjud. Dialektlar asosan talaffuz nuanslarida farqlanadi.

Mamlakatning chekka hududlarida 180 ta hind tili soʻzlashadi. Bundan tashqari, muhojirlarning avlodlari baʼzan oʻz tillarida gaplashadi, shuning uchun mamlakat janubida nemis yoki italyan tilida soʻzlashuvchi jamoalar mavjud, ammo ular portugal tilidan ham qattiq taʼsirlangan.

## Madaniyat

Asosiy maqola: Braziliya madaniyati
Braziliya madaniyati qadimdan shakllana boshlagan va bugungi kungacha Braziliya millatini tashkil etuvchi xalqlarning turli tarixiy anʼanalari aralashmasi sifatida shakllanmoqda. Qadimda bu davlat portigallarning mustamlakasi boʻlgan shu sababli braziliyaliklar portugal tilida gaplashadi, portugallarning asosiy dini katolik hisoblangan va birinchi mustamlakachi koʻchmanchilarning odatlari keng tarqalgan. Shu bilan birga, hindular va afrikaliklarning taʼsiri shubhasizdir. Tupi-guarani tili ham keng tarqalgan: XVI asrda missioner ruhoniylar katexizmni unga tarjima qilganlar va Braziliya shimolida oʻz faoliyatini olib borishda foydalanganlar. Zamonaviy tilda bir qator soʻzlar hind tilidan kelib chiqqan. Hindiston madaniyatining taʼsiri ayniqsa Amazonkada yaqqol seziladi, Afrika madaniyati izlari esa Rio-de-Janeyrodan boshlab Braziliya qirgʻoqlarida koʻproq seziladi.
Mamlakatda 14 ta YuNESKOning Butunjahon merosi obʼyektlari mavjud[66]
Musiqa
Musiqa Braziliya mashhur musiqalari bular marakato, samba, forro, choro, lambada, tropicalia, bossa nova, frevo, gaucho kabi turli uslub va musiqiy janrlarda rivojlangan. Afrika taʼsiri Braziliyaning mashhur musiqasida, ayniqsa ritmik sambada sezilarli. Afrika ritmlaridan tashqari, Braziliya musiqasiga mustamlakachilar va koʻchmanchilar tomonidan olib kelingan vals, polka, jota — Yevropa musiqiy janrlari taʼsir koʻrsatdi. Bunday qorishmaga misol qilib oʻz asarlarida afrika, hind va portugal ohanglaridan foydalangan braziliyalik klassik kompozitor Heitor Vila-Lobos musiqasini keltirish mumkin. Zamonaviy Braziliya musiqasi samba ritmlarini Shimoliy Amerika va Britaniyaning mashhur qoʻshiqlari bilan birlashtiradi.
Taomlari
Zamonaviy Braziliya oshxonasi Yevropa, birinchi navbatda, portugal, hind va afrika oshxona anʼanalari taʼsiri ostida shakllangan gastronomik sintezdir. Bugungi kunda Portugaliyaning oshpazlik merosi bir qozon dimlash, parranda goʻshti va tuxumga asoslangan shirin desertlar, shuningdek, pishloq tayyorlash va goʻsht tayyorlash mahoratida aks etadi. Portugal taʼsiri, shuningdek, tuzlangan karam, sarimsoq, zaytun, behi va bodom kabi ingredientlardan foydalanishda ham seziladi. Qitʼaning asl aholisi boʻlgan Amerika hindularining oshxona anʼanalarini Janubiy Amerikaning pazandachilik odatlarida koʻrish mumkin. XVII asrda shakar plantatsiyalarida ishlash uchun Braziliyaga olib kelingan afrikalik qullar oʻzlari bilan palma yogʻi, kokos yongʻogʻi, quritilgan qisqichbaqalar, chinor, bamya va asl Afrika retseptlarini olib kelishgan. Masalan, feyxoada loviya, goʻsht mahsulotlari va farofa (manyok uni)dan iborat taomdir. Keyinchalik, oltin shovqin va kauchuk va kofe bumlari Italiya, Germaniya, Xitoy va Yaponiyadan kelgan muhojirlarni va ularning oshpazlik anʼanalarini olib keldi. Bundan tashqari, Braziliyaning har bir mintaqasining oshxonasi tarix va geografik joylashuvi bilan shakllangan oʻziga xos xususiyatlarga ega. Masalan, Baiyada ular akara pishiradi.
Sport

```
Braziliyada eng mashhur sport turi bu futbol va uning ko'plab turlari mavjud (futzal, plyaj futboli, futzal). Braziliyada futbol milliy sport turi, mamlakat aholisining 74 foizi qaysidir ma'noda bu o'yinga ishtiyoqlidir. Futbol bo‘yicha Braziliya terma jamoasi barcha jahon chempionatlarida qatnashgan (23 marta) va ularda eng ko‘p (5 marta) g‘alaba qozongan. Braziliyada ikkinchi eng muhim, ammo mashhur bo'lmagan sport turi - bu voleybol va uning xilma-xilligi (plyaj voleyboli). Braziliya terma jamoasi uch marta Olimpiya o'yinlarida (1992,2004 va 2020 yillarda), ikki marta FIVB Jahon chempioni (2002 va 2006 yillarda) va to'qqiz marta Jahon Ligasi chempioni bo'lgan. Braziliya shuningdek, kapoeyra va braziliyalik jiu-jitsu kabi butun dunyoda mashhur bo'lgan bir nechta sport turlarining vatani hisoblanadi. Braziliyada qishki sport turlari issiq iqlim sharoiti tufayli kam rivojlangan. Mamlakatda motorsport mashhur - Braziliya Emerson Fittipaldi, Nelson Piket, Ayrton Senna (barchasi jahon chempioni bo'ldi), Rubens Barrikello, Felipe Massa kabi mashhur Formula 1 poygachilarini taqdim etdi. Braziliya 1950 yilgi futbol bo'yicha jahon chempionati va 2014 yilgi futbol bo'yicha jahon chempionatiga mezbonlik qilgan.2016 yilda Braziliya Rio-de-Janeyroda bo'lib o'tgan XXXI yozgi Olimpiya o'yinlariga mezbonlik qilgan.
```

Bayramlar nishonlanadi:

Rio-de-Janeyroda karnaval kul chorshanbadan oldingi juma kuni boshlanadi.
9-iyun — Braziliya havoriysi Xose de Ankietaning kuni.
1890-yil 20-mayda fransuz astronomi Auguste Sharlois tomonidan Nitsa rasadxonasida kashf etilgan asteroid (293) Brasilia Braziliya nomi bilan atalgan.
Kinematografiya

Oʻz ixtirosidan koʻp oʻtmay Braziliyaga kelgan milliy kinematografiya bugungi kunda butun dunyo boʻylab muvaffaqiyatli yurishini davom ettirmoqda. Glauber Roshining „yangi kino“ davridan oʻtib, birinchi Atlantis kinostudiyalaridan birining „chasadalari“ komediyalaridan boshlab, „yer osti“ harakati va bugungi kungacha Braziliya kinosining har bir davri tarixiydir. Nufuzli xalqaro kinofestivallarning koʻplab mukofotlariga boy. Anʼanaviy filmlarning „kichik singlisi“ telenovela sanoati boʻlib, u hozir dunyoning koʻplab mamlakatlariga eksport qilinadigan ulkan sovun operasi fabrikasi hisoblanadi.

## Galereya

### Tabiat

*
*
*
*
*
*
*

### Madaniyat — jamiyat

* Rio Branko, Acre shtati
*
*
*
*
*
*
*
* Kuritiba botanika bog'i, Kuritiba, Parana shtatining poytaxti
* Rio Grande-du-Sul shtati ko'chalarida raqsga tushgan odamlar

## Yana qarang

* Braziliya tarixi
* Braziliya-Oʻzbekiston munosabatlari

## Manbalar

## Havolalar

* Alves, Maria Helena Moreira*. State and Opposition in Military Brazil*. Austin, TX: University of Texas Press, 1985.
* Amann, Edmund*. The Illusion of Stability: The Brazilian Economy under Cardoso*. World Development (pp. 1805–1819), 1990.
* „Background Note: Brazil“.  US Department of State.
* Bellos, Alex*. Futebol: The Brazilian Way of Life*. London: Bloomsbury Publishing plc, 2003.
* Bethell, Leslie*. Colonial Brazil*. Cambridge: CUP, 1991.
* Costa, João Cruz*. A History of Ideas in Brazil*. Los Angeles, CA: University of California Press, 1964.
* Fausto, Boris*. A Concise History of Brazil*. Cambridge: CUP, 1999.
* Furtado, Celso*. The Economic Growth of Brazil: A Survey from Colonial to Modern Times*. Berkeley, CA: University of California Press, 1963.
* Leal, Victor Nunes*. Coronelismo: The Municipality and Representative Government in Brazil*. Cambridge: CUP, 1977.
* Malathronas, John*. Brazil: Life, Blood, Soul*. Chichester: Summersdale, 2003.
* Martinez-Lara, Javier*. Building Democracy in Brazil: The Politics of Constitutional Change*. Macmillan, 1995.
* Prado Júnior, Caio*. The Colonial Background of Modern Brazil*. Los Angeles, CA: University of California Press, 1967.
* Schneider, Ronald*. Brazil: Culture and Politics in a New Economic Powerhouse*. Boulder Westview, 1995.
* Skidmore, Thomas E.*. Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought*. Oxford: Oxford University Press, 1974.
* Wagley, Charles*. An Introduction to Brazil*. New York, New York: Columbia University Press, 1963.
* *The World Almanac and Book of Facts: Brazil*. New York, NY: World Almanac Books, 2006.