Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kavaii

</img></img> Hello Kitty posteri, Tokyo; bezatilgan choynaklar tokchasi
Kavaii  (yaponcha: *かわいい, 可愛い*, 'yoqimli', 'yoqimtoy', 'suyukli', yoki 'chiroyli') — Yaponiyada yoqimtoylik madaniyati. Bu madaniyat maftunkorlik, zaiflik, uyatchanlik va bolalarga xos boʻlgan qiliqlarni oʻz ichiga oladi. Masalan, chiroyli qoʻlyozma, manganing maʼlum janrlari, anime hamda Pokémon animatsiyasi qahramoni Pikachu va Hello Kitty qahramonlariga nisbatan ishlatiladi.

Yoqimtoylik madaniyati yoki *kavaii* estetikasi mashhur Yapon madaniyati, oʻyin-kulgilari, kiyim-kechaklari, taomlari, oʻyinchoqlari, shaxsiy koʻrinishi va xulq-atvorining muhim jihatiga aylandi.

## Manbalar
# Batman (shahar)

**Batman** — Turkiya janubi-sharqidagi shahar. Ushbu shahar Dajla daryosi irmogʻi sohilida joylashgan. Aholisi 147 ming kishi (1990). Batmamdan temir yoʻl oʻtgan. Shuningdek, neftni qayta ishlovchi korxonalar bor.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

## Havolalar

* GAP Project page re Batman
* Batman Province Guide
* Batman University Website
# Onadoʻli

**Onadoʻli** yoki **Anatoliya** (turk. *Anadolu*, yun. *Ανατολία*; baʼzan **Kichik Osiyo** ham deb ataladi) Gʻarbiy Osiyodagi mintaqa boʻlib, zamonaviy Turkiyaning asosiy qismini tashkil etadi.

**Anatoliya** (yun. – kunchiqar, sharq; turkcha Anadolu) – Kichik Osiyoning qadimgi nomi; Usmonli turk saltanatida markazi Kutaxiya shahri boʻlgan viloyat nomi; 20- asrning 20-yillaridan Turkiyaning Osiyo qismi nomi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Galliya

**Galliya** — tarixiy viloyat. Po daryosi bilan Alp togʻlari oraligʻi (Sizalpin Galliyasi) hamda Alp togʻlari, Oʻrta dengiz, Pireney yarimoroli, Atlantika okeani oraligʻi (Transalp Galliyasi)da joylashgan. Mil. av. VI asrdan keltlar (rimliklar ularga gallar deb nom bergan) kelib oʻrnashgan. Mil. av. taxminan 220-yil Sizalpin G.si hududi Rimga tobe qilinib uning provinsiyasiga aylantirilgan. Mil. av. 58—51-yillarda Transalp Galliyasi hududi Yuliy Sezar tomonidan bosib olinib, Rimning 4 ta provinsiyasi (Narbonna Galliyasi, Lugdun Galliyasi, Akvitaniya va Belgika) ga boʻlingan. Mil. V asr boshidan G. hududi german qabilalari tomonidan bosib olina boshlagan va V asr oxirida Frank davlati tarkibiga kirgan.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
# Filikudi

**Filikudi** (italyancha: *Filicudi*) — Lipari orollaridan biri. Maʼmuriy jihatdan Messina provinsiyasidagi Lipari kommunasiga tegishli. Eng yaqin orol — gʻarbdan 20 km uzoqlikda boʻlgan Alikudi; Filikudi sharqida Salina oroli joylashgan.

## Geografiyasi

Orolning maydoni 9,49 km². Orolning eng baland nuqtasi — Monte-Fossa-Felci (773 m). 74 m balandlikdagi La Canna qoyasi orol qirgʻogʻida dengizda joylashgan. Orolda bir nechta qishloqlar bor, ularning eng kattasi Pekorini Mare va Valdkiezadir. 1997-yilda orol hududining taxminan toʻrtdan uch qismi (7 km²) qoʻriqxonaga oʻtkazildi.

## Tarix

Orolning nomi yunoncha Pho*enicusaning* buzilgan *soʻzi* boʻlib, „Finikiya“ degan maʼnoni anglatadi. Boshqa Lipar orollari singari, u neolit davrida aholi bilan obod qilindi, keyin esa uzoq vaqt davomida hech kim yashamadi. Yunon, Rim va Vizantiya aholisining izlari bor.

## Iqtisodiyoti

Orolda baliqchilikdan tashqari dehqonchilik rivojlangan, uzum, zaytun, don va sabzavotlar yetishtiriladi.

## Havolalar

* Сайт острова
* Сайт острова Филикуди
# Samsun

**Samsun** — Turkiyaning shim. qismidagi shahar. Samsun elining maʼmuriy markazi. Aholisi 362,7 ming kishi (2000). Qora dengizning Samsun qoʻltigʻi sohilidagi port. Tamaki yetishtiriladigan rayonning savdotransport markazi. Oziqovqat, tamaki, kimyo sanoati korxonalari mavjud. Mineral oʻgʻitlar ishlab chiqariladi. Mis eritish zavodi, universitet bor. Baliq ovlanadi. Shahar mil.av. VI asrda bunyod etilgan va Amisus deb atalgan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 1890-lar

**1890-lar**

|  |
| --- |
| XVIII asr
1890 - 1899 yillar |
| 1860-lar • 1870-lar • 1880-lar — **1890-lar** — 1900-lar • 1910-lar • 1920-lar |
| 1890 • 1891 • 1892 • 1893 • 1894 • 1895 • 1896 • 1897 • 1898 • 1899 |

## Muhim Voqealar
# Sidney

| Sydney |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| *Joylashishi* |

 |
| Tashkil qilinishi | 1788 |
| Shtat | Yangi Janubiy Uels |
| Maydon | 12144.6 km² |
| Aholi Zichlik | 4,119,190 (2006) 345.7 kishi/km² |
| Ona tillari | Inglizcha |
| Shahar hokimi | Clover Moore |
| Web sayti | www.cityofsydney.nsw.gov.au |

**Sidney**, Sidni – Avstraliyaning janubi-sharqiy qismidagi shahar, *PortJekson qoʻltigʻining* har ikki sohilida. Mamlakatning savdomoliya markazi. Yangi Janubiy Uels shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi - 4,04 mln. kishi (1999), aholi soni boʻyicha mamlakatda 1-oʻrinda. Mamlakatning yirik iqtisodiy markazi, bosh porti. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Transport, elektrotexnika mashinasozligi, radioelektronika, qora va rangli metallurgiya, neftni qayta ishlash, kimyo, toʻqimachilik, poligrafiya, oziq-ovqat, qogʻoz sanoati korxonalari mavjud. Sanoat korxonalari, asosan, qoʻltiqdan shimolida va shahar atroflarida, moliyaviy muassasalar esa janubida joylashgan. Qoʻltiqning har ikki sohili ravoqli koʻprik (uzunligi 2 km) orqali bogʻlangan. Metropoliten qurilgan. Universitet (1850), konservatoriya, rasadxona, kutubxonalar, Avstraliya, geologiya, amaliy sanʼat muzeylari, badiiy galereya, opera va boshqa teatrlar, hayvonot bogʻi bor. Shaharga 1788-yilda inglizlar tomonidan asos solingan va Angliya ichki ishlar vaziri nomi bilan Sidni deb atalgan. **Sidney** (IPA: [ˈsɪdniː]) Avstraliyaning eng katta shahridir (aholisi taxminan 4.12 million). Sidney Yangi Janubiy Uels shtatining poytaxtidir.

Sidney opera teatri
## Manbalar

## Havolalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 1957

**1957**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1930-lar
* 1940-lar
* **1950-lar 1960-lar
* 1970-lar
 |
| Yillar: | * 1954
* 1955
* 1956
* **1957 1958
* 1959
* 1960
 |

## Voqealar

2 sentyabr день недели\*

* 6 iyul - Джон Леннон знакомится с Полом Маккартни.
* 4 oktyabr — в СССР произведён запуск первого искусственного спутника Земли. («Спутник-1»)
* 14 oktyabr — основано Британское компьютерное общество. Образовано на базе Лондонской компьютерной группы и неформального клуба учёных. Первым президентом стал Морис Уилкс, создатель компьютера EDSAC — первого в мире компьютера с хранимой в памяти программой.
* 3 noyabr — запущен КА «Спутник-2» с собакой Лайкой на борту. Оба запуска были совершены в рамках Международного геофизического года

## Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1957-yilda tugʻilganlar
* 17 mart — Астрахан, Дмитрий Хананович, российский режиссёр театра и кино.
* 16 may — Юрий Шевчук, российский певец и продюсер, бессменный лидер группы ДДТ.
* 30 iyun — Владимир Коробов, русский писатель, литовский буддолог.
* 22 sentyabr — Ник Кейв, австралийский музыкант, писатель, актёр (проживающий в Англии)

## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1957-yilda vafot etganlar
* 21 may — Александр Николаевич Вертинский — русский эстрадный артист, киноактёр, композитор, поэт и певец.
* 17 avgust — Анта́нас Жука́ускас-Венуо́лис — литовский писатель (род. в 1882).
* 1 noyabr — Фридрих Паулюс, генерал-фельдмаршал, командующий 6-й немецкой армией, наступавшей на Сталинград в 1942 году и капитулировавшей 30 yanvar 1943.
* 20 noyabr — Мстислав Валерианович Добужинский, русский художник.
* 8 fevral — Джон фон Нейман, венгро-немецкий математик и квантовый физик.

## Нобелевские премии

* Физика — Чжэньнин Янг, Цзундао Ли — «За предвидение при изучении так называемых законов чётности, которое привело к важным открытиям в области элементарных частиц».
* Химия —
* Медицина и физиология —
* Литература — Альбер Камю — «За огромный вклад в литературу, высветивший значение человеческой совести».
* Премия мира —

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
|  |
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |
# Siyosiy tizim

**Siyosiy tizim** - jamiyatda siyosiy hokimiyatni amalga oshiruvchi ijtimoiy muassasalar majmui. Siyosiy tizim ayni vaqtda, turli siyosiy gʻoyalar, qarashlar, tasavvurlarni, siyosiy hayotni tartibga soluvchi va belgilovchi siyosiy normalar, axloqiy tamoyillar, anʼanalarni ham oʻzida ifoda etadi (qarang Jamiyatning siyosiy tizimi).

SIYOSIY TIZIM (yunoncha: systema - boʻlakdan iborat tarkib, tuzilma, politike - siyosat) - siyosatni shakllantirish va amalga oshirish bilan bogʻliq munosabatlar, harakatlar, tashkilotlar, me‘yorlar, qadriyatning umumlashgan ifodasidir. Siyosiy tizim sub'ektlarini hokimiyat, davlat, siyosiy partiyalar, ijtimoiy-siyosiy harakatlar, shaxs, siyosiy lider kabilar tashkil etadi. Siyosiy ong, siyosiy madaniyat, siyosiy faoliyat kabi tushunchalar esa siyosiy tizim in‘ikosi hisoblanadi. Siyosiy tizimni institutsional, normativ, funksional va kommunikativ kabi elementlar tashkil etadi. XX-asrning 50-60-yillarida siyosiy tizimning klassik modellari amerikalik olim D.Iston, G.Almond va K.Doychlar tomonidan ishlab chiqildi. D.Iston nazariyasi asosida - talab manbalarning taqsimlanishiga doir hokimiyatga qaratilgan norozilik yoki rozilik impulslaridir. Madad esa hokimiyatning faoliyatini qoʻllab - quvvatlovchi impulslar, ularning koʻpayishi siyosiy tizim kuchayishini, kamayish esa aksincha, zaiflashishini anglatadi. Madadning shakllari xilma-xil: ular soliqlarni vaqtida toʻlash, harbiy burchni ado etish, qonunlarni hurmat qilish kabilardan iborat. Talab va madad impulslarining haddan tashqari, ortib yoki kamayib ketishi tizim faoliyatini yomonlashtiradi. Apatiya siyosiy loqaydlik; siyosiy voqea - hodisalarga nisbatan befarqlikni anglatadi. U siyosiy jarayonlarga ta‘sir koʻrsatish imkoni va qobiliyati yoʻqolganida tugʻiladi. Siyosiy qarorlar kirishdagi talab, madad va partiyaga siyosiy tizim javobi tarzida vujudga keladi. U qonunlar, imkoniyatlar va maqsadlar haqidagi bayonnomalar shaklida boʻladi. Qarorlar bajarilishiga oid hokimiyatning xatti-harakatlari ham belgilab beriladi. Siyosiy tizim nazariyalari mualliflaridan biri Gabriel Almondga koʻra siyosiy tizimlar quyidagi vazifalarni bajaradi: siyosiy ijtimoiylashuv, manfaatlar artikulyatsiyasi, manfaatlarni umumlashtirish va e‘tirozlarni, talablarni kelishtirish orqali ularni bir siyosiy platforma, siyosiy bayonot koʻrinishiga keltirish, siyosiy muloqot, fuqarolar va siyosiy tizim institutlari, tashkilotlari faoliyatini tartibgasoluvchi normalarni ishlab chiqish. Siyosiy tizim 3 tip: demokratik, avtoritar va totalitar siyosiy rejimlardan iborat.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 1799

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 17-asr
* **18-asr 19-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1770-lar
* 1780-lar
* **1790-lar 1800-lar
* 1810-lar
 |
| Yillar: | * 1792
* 1793
* 1794
* **1795 1796
* 1797
* 1798
 |

**1799-yil** — seshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.

## Voqealar

## Tavalludlar

## Vafot etganlar
# Islom dunyosi

**Islom dunyosi** yoki **Musulmon dunyosi**, bu tushuncha Islomiy davlat tuzilmasi boʻlgan mamlakatlarni, shuningdek aholisining koʻpchiligi musulmon boʻlgan mamlakatlarni nazarda tutadi. Bugungi kunda Islom davlatlari bir tom ostida yigʻiladigan yagona xalqaro muassasa - Islom hamkorlik tashkiloti.

## Din va davlat

Aksariyat qismi musulmon boʻlgan mamlakatlarda din-davlat munosabatlari
### Islom davlatlari

* Afghanistan
* Iran
* Mauritania
* Oman
* Pakistan
* Saudi Arabia
* Yemen

### Davlat dini

* Algeria
* Bahrain
* Brunei
* Komor orollari
* Djibouti
* Egypt
* Iraq
* Jordan
* Kuwait
* Libya
* Malaysia
* Maldiv
* Morocco
* Palestine
* Qatar
* Somalia
* Tunisia
* United Arab Emirates

* Markaziy Osiyoda Islom
* Masjidi Sulaymon
* Islom sotsializmi
* Arab davlatlari uyushmasi
* Juma namozi
* Arab yozuvi

## Manbalar
# Bekon

Bekon tilimi.
**Bekon** (inglizcha: *bacon*) — maxsus usulda semirtirilgan (goʻsht-yogʻi qatlamlanib joylashgan) choʻchqaning nimtalangan goʻshtidan tayyorlanadigan mahsulot. 2—2,5 oylik choʻchqalar 7 oygacha boqilib bekon goʻshti olinadi. Tuzlangan bekon va dudlangan bekonga boʻlinadi. Aksariyat, hollarda cho'chqaning to'sh va son qismi go'shtidan tuzlangan bekon va suyagi ajratilgan qovurgʻa goʻshtidan, shuningdek tuzlangan bekondan dudlangan bekon tayyorlanadi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |