Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Karolina orollari

Karolina orollari - Tinch okeaining g‘arbiy qismidagi arxipelag, Mikroneziya (orollar) Mikroneziyada joylashgan. Mikroneziya Federativ Shtatlari (Markaziy va Sharqiy Karolina orollari: Kosraye, Ponpey, Truk, Yap orollari) va Palau Respublikasi tarkibiga kiradi. Rasmiy tili — ingliz tili. Karolina orollari 1 —10° shimoliy kenglik va 131 — 163° sharqiy uzunlik oralig‘ida joylashgan 936 vulkanli oroli va atollardan iborat. Quruqlik qismining mayd. 1320km2 ga yaqin. Barcha yirik orollari (eng baland joyi 791 m) vulkan harakati natijasida vujudga kelgan bo‘lib, marjon riflari bilan o‘ralgan. Fosfatlar (minerallar) Fosfat konlari bor. Iqlimi ekvatorial va subekvatorial iqlim bo‘ladi.Yillik yog‘in 2250 mm dan 3000–4500 mm gacha, Kusais orolida 6000 mm yog‘adi. Karolina orollari — tayfunlar (yiliga o‘rtacha 25 tagacha) vujudga keladigan joy. Vulkan orollarida doim yashil tropik o‘rmonlar va savannalar bor; marjon orollarida asosan, kokos palmasi va pandanus daraxti o‘sadi. Mahalliy aholi tropik dehqonchilik, baliq ovlash va chorvachilik bilan shug‘ullanadi. Karolina orollarini 1528-yilda ispan dengizchisi Saavedra kashf qilgan. Ispaniya qiroli Karl II nomi bilan atalgan.Karolina orollari Palau davlati poytaxti Koror deb atalgan.2007-yil 11-fevralda Palau Republikasi poytaxti-Koror shahridan rasman Ngerulmud shahriga ko‘chirilgan.Karolina orollari-Okeaniyaning janubi-g‘arbiy qismida joylashgan.Suv osti baliqlar va dengiz hayvonlariga boy.Noyob riflar va marjon qoyalar bilan o‘ralgan.2022-yilda dengiz hayvonlari soni 234868 tur va endemik hayvonlar 678848 turlarini tashkil qildi.Baliq ovlash va turizm rivojlangan.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Radiolokator

**Radiolokator** yoki **radiolokatsiya stansiyasi** — turli obʼyektlar (nishonlar)ni radiolokatsiya usulida kuzatish uchun moʻljallangan qurilma; radar. Asosiy elementlari: antennalar tizimi, uzatkich, yorugʻlik indikatorli qabul qilgich (priyomnik) va RhM (kompyuter). Havo, suv yoki qurukdikdagi turli obʼyektlarni kuzatishga imkon beradi.

Radiolokator birinchi marta 1936-yil Buyuk Britaniyaning jan.gʻarbiy qirgʻogʻida oʻrnatilgan. U faqat samolyotlarni aniqlashda qoʻllangan. XX asr 50—60 yillarida raketa va kosmik texnikaning yaratilishi munosabati bilan ancha takomillashgan radiolokatorlar ishlab chikarila boshladi.

Vazifasiga koʻra, radiolokatorlar bir necha turga boʻlinadi. Bular, Mas, qavodagi harakatni boshqarish tizimining kosmik uchish apparatlarini izlaydigan radiolokatorlar, havo hujumiga qarshi mudofaa radiolokatorlarida ishlatiluvchi boshqariladigan zenit raketalarini aniqlash yoki nishonga eltish radiolokatorlar va boshqa órnatilish joyiga qarab, yerda, kemada, samolyotda, sunʼiy yoʻldoshda turadigan; texnik koʻrsatkichlari boʻyicha metrli, detsimetrli, santimetrli, millimetrli (MM) va boshqa, ish usuli va rejimlari boʻyicha — impulyeli va uzluksiz nurlatuvchi, kogerent hamda kogerentsiz ish rejimli va boshqa farq qilinadi. Muhim uzellarining parametrlari (uzatkichi, qabul qilgichi, antennasi, qabul qilingan signallarni qayta ishlash tizimi) boʻyicha ham xillarga boʻlinadi.

Yer sunʼiy yoʻldoshlarini kuzatadigan va ularning trayektoriyalarini oʻlchaydigan radiolokator, boshqa sayyoragacha boʻlgan masofalarni, uning harakat parametrlari va boshqa fizik koʻrsatkichlarini oʻlchaydigan radiolokatorlar bir necha ming km naridagi obʼyektlarni kuzatish uchun qisqa toʻlqinda ishlaydigan radiolokatorlar, Mas, ballistik raketa uchirilgan zahoti uning koordinatalarini taxminan aniqlash, yadro portlatishlarini sezish va boshqa maqsadlarda qoʻllanadi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Anzyus

**Anzyus** (ing. Australia, New Zealand, United States — ANZUS) — Avstraliya, Yangi Zelandiya va AQShdan iborat harbiy-siyosiy blok (1951-yil sentyabr). Manila shahrida (Filippin) chaqirilgan kengashda (1954-yil sentyabr) yanada kengaytirildi. Anzyusga Angliya, Tailand, Filippin va Pokiston ham aʼzo boʻlib kirgach, SEATO — „Janubi-Sharqiy Osiyo shartnomasi tashkiloti“ deb yuritila boshlandi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |