# Alaska

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Alyaska** Alaska |

 |
| **Shtat** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Alyaska bayrogʻi | Alyaska tamgʻasi |

 |
| *Shtat laqabi: Oxirgi Chegara*
*(Last Frontier)* |
|  |
| **Mamlakat** |  AQSH |
| **Poytaxt** | [[Juno]] |
| **Eng yirik shaharlar** | Ankorij [[Juno]] [[Ferbanks]]  |
| **Maydon**
   • Butun
   • % suv | AQSh: -oʻrinda
1,717,854 km²
13.77 %  |
| **Aholi**
   • Butun (2021)
   • Zichlik
   • Senat oʻrinlari
   • Elektoral ovozlari | AQSh: -oʻrinda
663,661
0.42 kishi/km²

```

```

3 |
| **YIM**
   • YIM
   • YIM/kishi | AQSh: -oʻrinda
$34,023 million
$51,726 |
| **Ittifoqqa kirish**
   • Sana | -boʻlib  |
| **Vaqt** | UTC-9 (AKST) / -10 (HST) |
| **Qisqartma** | AL [1] |
| **Shtat guli** | Forget-me-not
*(Myosotis alpestris)* |
| **Shtat daraxti** | Sitka Spruce
*(Picea sitchensis)* |

**Alyaska** (Alaska) – Tinch okeanning Shimoliy Amerika qirgʻogʻi yaqinidagi keng qoʻltiq. Alyaska yarim oroli bilan Shimoliy Amerika materigi oraligʻida. Sathi 384 ming km². Chuqurligi 4929 metrgacha mavjud. Suv koʻtarilishi 12 metrgacha davom etadi. Alyaskada Kadyak va Aleksandr arxipelagi, Qirolicha Sharlotta orollari joylashgan. Alyaskadagi Baranov orolda rus geografi F. P. Litke 1840-yilda Tinch okeanda birinchi dengiz rasadxonasini ochgan. Baliq ovlanadi. Asosiy portlari – Syuard, Prins-Rupert.

AQSH shtati. Shimoliy Amerikaning shimoli-gʻarbida, AQShning asosiy qismidan uni Kanada yerlari ajratib turadi. Maydoni 1519 ming km². Alyaska materik qismdan va bir qancha orollar (Aleksandr arxipelagi, Aleut orollari, Pribilov, Kadyak va boshqalar)dan iborat. Shimoliy Muz okeani va Tinch okean (Bering dengizi) bilan oʻralgan. Maʼmuriy markazi – Juno shahar. Tinch okean sohilida igna bargli oʻrmon bilan qoplangan baland togʻ 384 tizmalari bor. Gidroenergiyaga boy eng yirik Yukon daryosida kema qatnaydi. Aholisi 599 ming kishi (1993), anchagina qismi harbiy xizmatchilardir. Mahalliy aholi indeyslar, aleutlar va eskimoslar. Aholining 3/4 qismi Alyaskaning janubi-sharqiy va janubiy sohil qismida yashaydi. Alyaskani XVII asr 1-yarmida ruslar egallab, qishloqlar qura boshlagan. 1799-yilda yer osti va yer usti boyliklaridan tanho foydalanish huquqini olgan Rossiya-Amerika kompaniyasi tashkil etildi. 1867-yilda Rossiya hukumati Alyaskani AQSH ga 7,2 mln. dollarga sotib yuborgan. Alyaska 1884-yilgacha AQSH harbiy vazirligi tasarrufida boʻlgan, 1884-1912-yillarda okrug, soʻngra hudud, 1959-yildan shtat. XIX asrning 90-yillarida Alyaskaning markaziy qismida va Syuard yarim orolda oltin konlari topilishi bilan Alyaskaning ichki qismlarida ham aholi turar joylari paydo boʻldi. 1911-1938 yillarda Alyaskada mis konlari ishga solindi. 1915-1923 yillarda transport yoʻli qurilib, Alyaskaning markaziy qismi sohil bilan bogʻlandi. Baliq ovlash va baliq sanoati, oʻrmon sanoati, foydali qazilmalar chiqarish va qisman moʻynachilik Alyaska xoʻjaligining asosini tashkil etadi. Oltin qazib chiqarish Alyaska kon sanoatining asosiy tarmogʻidir. Shuningdek, koʻmir, neft, qalay, platina, simob, xromit qazib olinadi. Ishlab beruvchi sanoat asosan konserva va taxta tilish korxonalaridan iborat. Ketchikan va Sitka shaharlarida 2 ta ulkan sellyuloza-qogʻoz zavodi bor. Qishloq xoʻjaligi bilan deyarli shugʻullanilmaydi, faqat Matanuska vodiysida, Kenay yarim orolda kartoshka ekiladi, qoramol, parranda boqiladi. Moʻynali hayvonlar ovlanadi. Tashqi aloqalari, asosan, dengiz floti, shuningdek havo yoʻllari orqali amalga oshiriladi. Alyaska avtomobil yoʻli va transport yoʻli orqali Kanada bilan bogʻlangan. Ichki yuklar transport yoʻli, shuningdek avtomobil yoʻllarida tashiladi. Xeyns – Ferbenks neft quvuri (1000 km) qurilgan. Alyaskada aerodromlar, harbiy-dengiz bazalari, raketodromlar bor.

## Yana qarang

* Alyaska orollari roʻyxati

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |