Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Janubiy Xitoy dengizi

|  |
| --- |
|  Janubiy Xitoy dengizining shimoli-sharqiy qismi |
| **Joylashuvi** | Sharqiy Osiyo va Janubiy-Sharqiy Osiyo |
| **Okean tipi** | dengiz |
| **Havzaga aloqador oʻlkalar** |
Roʻyxat[koʻrsat]
* Bruney Xitoy Indoneziya Malayziya Filippin Tayvan Vyetnam
 |
| **Yuzasi** | 3,500,000 square kilometre (1,400,000 kv mi) |
| **Orollari** | Janubiy Xitoy dengizidagi orollar roʻyxati |
| **Aholi punktlari** |
Major cities[koʻrsat]
* Alaminos
* Bà Rịa
* Bạc Liêu
* Bacoor
* Balanga
* Bintulu
* Cẩm Phả
* Cam Ranh
* Candon
* Cavite City
* Da Nang
* Dagupan
* Đồng Hới
* Hạ Long
* Hà Tĩnh
* Haikou
* Haiphong
* Ho Chi Minh City
* Hội An
* Hong Kong
* Kaohsiung
* Kota Kinabalu
* Kuala Terengganu
* Kuantan
* Kuching
* Laoag
* Las Piñas
* Macau
* Malolos
* Manila
* Mersing
* Miri
* Móng Cái
* Nakhon Si Thammarat
* Nam Định
* Nanwan
* Navotas
* Nha Trang
* Olongapo
* Parañaque
* Pasay
* Pattaya
* Pekan
* Phan Rang–Tháp Chàm
* Phan Thiết
* Quảng Ngãi
* Qui Nhơn
* Sầm Sơn
* San Fernando
* Sanya
 |
| **Yoriqlari** | Manila xandaqi |

**Janubiy Xitoy dengizi** — Tinch okean gʻarbidagi yarim yopiq dengiz. Janubiy-Sharqiy Osiyo sohili bilan Tayvan, Luson, Palavan va Kalimantan orollari oraligʻida joylashgan. Maydoni 3,500,000 square kilometre (1,400,000 kv mi); hajmi — 3622 ming km3. Chuqurligi janubi-gʻarbida 200 m, shimoli-sharqda 5560 m gacha, oʻrtacha chuqurligi : 1140 m. Janubiy Xitoy dengiziga Sinszyan, Xongxa, Mekong, Menam va boshqa daryolar quyiladi. Qirgʻogʻi ancha tekis. Yirik qoʻltiqlari: Bakbo va Siyam. Eng yirik oroli — Xaynan. Mayda orollarning koʻpchiligi marjon orollardir. Suv osti zilzilalari va vulqon otilishlari boʻlib turadi. Iqlimi subekvatorial. Qishda shimoli-sharqiy, yozda janubiy va janubiy-gʻarbiy shamollar esadi. Yoz va kuzda tez-tez tayfunlar boʻlib turadi. Dengiz suvining oʻrtacha temperaturasi fevralda 20—28°, avgustda 28—29°. Shoʻrligi 32—34 promille. Yogʻingarchilik yiliga 2000-2500 mm ni tashkil etadi. Suv qalqishi 5,9 m gacha boʻlishi mumkin. Dengizda baliq va boshqa dengiz hayvonlari ovlanadi.

### Yirik portlari

* *Bangkok*
* *Xoshimin*
* *Syangan*
* *Guanchjou*
* *Shantou*
* *Xayfon*
* *Manila*

**Janubiy Xitoy dengizidan muhim xalqaro dengiz yoʻllari oʻtgan**.

**Yoʻnalish: Sharqiy Osiyo — Yevropa yoʻli;** Xitoy / Yaponiya / Janubiy Koreya

*- Janubiy Xitoy dengizi*

*- malakka boʻgʻozi*

*- Hind okeani*

*- Suveysh kanali*

*- Yevropa*

**Ahamiyati:** Eng muhim global savdo yoʻli; sanoat mahsulotlari va konteyner tashuvlarining katta qismi shu yoʻnalishlarda amalga oshiriladi.

Janubiy Xitoy dengizi — dunyodagi eng muhim va strategik suv havzalaridan biri boʻlib, osiyo mintaqasida katta iqtisodiy, siyosiy va ekologik ahamiyatga ega.

**Yaqin Sharq — Sharqiy Osiyo neft yoʻli:Yoʻnalish; Fors qoʻltigʻi**

— Ormuz boʻgʻozi

— Hind okeani

— Malakka boʻgʻozi

— Janubiy Xitoy dengizi

— Xitoy, Yaponiya

**Ahamiyati:** Osiyo davlatlari uchun asosiy neft va gaz taʼminot yoʻli.

**Janubiy-Sharqiy Osiyo ichki savdo yoʻllari:Yoʻnalish; Avstraliya**

— Indoneziya boʻgʻozi

— Vetnam / Filippin / Malayziya

**Ahamiyati:** Temir rudasi, koʻmir va boshqa xomashyolar tashish uchun muhim.

## Manbalar