# Davlatlar roʻyxati

Jahonning siyosiy xaritasida, 2023-yil holatiga koʻra, 278 dan ortiq mamlakat boʻlib, jumladan jahon hamjamiyati tomonidan mustaqilligi rasman tan olingan 195 ta suveren davlat mavjud. Bulardan 193 tasi BMTning faoliyatida aʼzo davlatlar sifatida, 2 tasi (Vatikan, Falastin)esa kuzatuvchi-davlat boʻlib ishtirok etmoqda.

Jahonning hozirgi siyosiy xaritasi turli tarixiy jarayonlar taʼsirida shakllangan. Ayniqsa, Birinchi va Ikkinchi jahon urushlari, mustamlaka tizimining yemirilishi, sotsialistik tuzumning barham topishi kabi jarayonlar alohida eʼtiborga loyiqdir. Ushbu tarixiy voqealar taʼsirida XX va XXI asrlar mobaynida dunyoda mustaqil davlatlar soni muttasil oʻsib keldi.

Hozir dunyoning koʻp joylarida aholisi oʻz mustaqil davlatchiligini tan olish uchun kurashayotgan mintaqalar mavjud boʻlib kelmoqda.

## Tan olingan davlatlar

| № | Bayroq | Mamlakat | Davlatlarning toʻliq nomi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | Avstraliya | Avstraliya |
| 2. |  | Avstriya | Avstriya Respublikasi |
| 3. |  | Albaniya | Albaniya Respublikasi |
| 4. |  | Amerika Qoʻshma Shtatlari |
| 5. |  | Angola | Angola Respublikasi |
| 6. |  | Andorra | Andorra Knyazligi |
| 7. |  | Antigua va Barbuda |
| 8. |  | Argentina | Argentina Respublikasi |
| 9. |  | Armaniston | Armaniston Respublikasi |
| 10. |  | Afgʻoniston | Afgʻoniston Islom Amirligi |
| 11. |  | Bagama orollari | Bagama orollari Hamdoʻstligi |
| 12. |  | Bangladesh | Bangladesh Xalq Respublikasi |
| 13. |  | Barbados |
| 14. |  | Bahrayn | Bahrayn Qirolligi |
| 15. |  | Belorussiya | Belorus Respublikasi |
| 16. |  | Beliz |
| 17. |  | Belgiya | Belgiya Qirolligi |
| 18. |  | Benin | Benin Respublikasi |
| 19. |  | Birlashgan Arab Amirliklari |
| 20. |  | Bolgariya | Bolgariya Respublikasi |
| 21. |  | Boliviya | Koʻpmillatli Boliviya Davlati |
| 22. |  | Bosniya va Gertsegovina |
| 23. |  | Botsvana | Botsvana Respublikasi |
| 24. |  | Braziliya | Braziliya Federativ Respublikasi |
| 25. |  | Bruney | Bruney Dar-us-Salom Davlati |
| 26. |  | Burkina-Faso | Burkino-Faso Respublikasi |
| 27. |  | Burundi | Burundi Respublikasi |
| 28. |  | Butan | Butan Qirolligi |
| 29. |  | Buyuk Britaniya | Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Qo‘shma Qirolligi |
| 30. |  | Vanuatu | Vanuatu Respublikasi |
| 31. |  | Vatikan | Vatikan - Shahar Davlati |
| 32. |  | Vengriya |
| 33. |  | Venesuela | Venesuela Bolivar Respublikasi |
| 34. |  | Vyetnam | Vyetnam Sotsialistik Respublikasi |
| 35. |  | Gabon | Gabon Respublikasi |
| 36. |  | Gaiti | Gaiti Respublikasi |
| 37. |  | Gayana | Gayana Kooperativ Respublikasi |
| 38. |  | Gambiya | Gambiya Respublikasi |
| 39. |  | Gana | Gana Respublikasi |
| 40. |  | Gvatemala | Gvatemala Respublikasi |
| 41. |  | Gvineya | Gvineya Respublikasi |
| 42. |  | Gvineya-Bisau | Gvineya-Bisau Respublikasi |
| 43. |  | Germaniya | Germaniya Federativ Respublikasi |
| 44. |  | Gonduras | Gonduras Respublikasi |
| 45. |  | Grenada |
| 46. |  | Gretsiya | Grek Respublikasi |
| 47. |  | Gruziya |
| 48. |  | Daniya | Daniya Qirolligi |
| 49. |  | Dominika |  |
| 50. |  | Dominikan Respublikasi |
| 51. |  | Jazoir | Jazoir Xalq Demokratik Respublikasi |
| 52. |  | Janubiy Afrika Respublikasi |
| 53. |  | Janubiy Sudan | Janubiy Sudan Respublikasi |
| 54. |  | Jibuti | Jibuti Respublikasi |
| 55. |  | Zambiya | Zambiya Respublikasi |
| 56. |  | Zimbabve | Zimbabve Respublikasi |
| 57. |  | Isroil | Isroil Davlati |
| 58. |  | Indoneziya | Indoneziya Respublikasi |
| 59. |  | Iordaniya | Iordaniya Hoshimiylar Qiroligi |
| 60. |  | Iroq | Iroq Respublikasi |
| 61. |  | Irlandiya | Irlandiya Respublikasi |
| 62. |  | Ispaniya | Ispaniya Qirolligi |
| 63. |  | Islandiya |
| 64. |  | Italiya | Italiya Respublikasi |
| 65. |  | Kabo-Verde | Kabo-Verde |
| 66. |  | Kambodja | Kombodja Qirolligi |
| 67. |  | Kamerun | Kamerun Respublikasi |
| 68. |  | Kanada |
| 69. |  | Keniya | Keniya Respublikasi |
| 70. |  | Kipr | Kipr Respublikasi |
| 71. |  | Kiribati | Kiribati Respublikasi |
| 72. |  | Kolumbiya | Kolumbiya Respublikasi |
| 73. |  | Komor orollari | Komor orollari Ittifoqi |
| 74. |  | Kongo | Kongo Respublikasi |
| 75. |  | Kongo Demokratik Respublikasi |
| 76. |  | Koreya Xalq Demokratik Respublikasi |
| 77. |  | Koreya | Koreya Respublikasi |
| 78. |  | Kosta-Rika | Kosta-Rika Respublikasi |
| 79. |  | Kot-d'Ivuar | Kot-d'Ivuar Respublikasi |
| 80. |  | Kuba | Kuba Respublikasi |
| 81. |  | Laos | Laos Xalq Demokratik Respublikasi |
| 82. |  | Latviya | Latviya Respublikasi |
| 83. |  | Lesoto | Lesoto Qirolligi |
| 84. |  | Liberiya | Liberiya Respublikasi |
| 85. |  | Livan | Livan Respublikasi |
| 86. |  | Liviya | Liviya Davlati |
| 87. |  | Litva | Litva Respublikasi |
| 88. |  | Lixtenshteyn | Lixtenshteyn Knyazligi |
| 89. |  | Lyuksemburg | Lyuksemburg Gertsogligi |
| 90. |  | Mavrikiy | Mavrikiy Respublikasi |
| 91. |  | Mavritaniya | Mavritaniya Islom Respublikasi |
| 92. |  | Madagaskar | Madagaskar Respublikasi |
| 93. |  | Malavi | Malavi Respublikasi |
| 94. |  | Malayziya |
| 95. |  | Mali | Mali Respublikasi |
| 96. |  | Maldiv orollari | Maldiv orollari Respublikasi |
| 97. |  | Malta | Malta Respublikasi |
| 98. |  | Markaziy Afrika Respublikasi |
| 99. |  | Marokash | Marokash Qirolligi |
| 100. |  | Marshall orollari |
| 101. |  | Meksika | Meksika Qoʻshma Shtatlari |
| 102. |  | Mikroneziya Federativ Shtatlar |
| 103. |  | Misr | Misr Arab Respublikasi |
| 104. |  | Mozambik | Mozambik Respublikasi |
| 105. |  | Moldaviya | Moldova Respublikasi |
| 106. |  | Monako | Monako Knyazligi |
| 108. |  | Myanma | Myanma Ittifoqi Respublikasi |
| 109. |  | Namibiya | Namibiya Respublikasi |
| 110. |  | Nauru | Nauru Respublikasi |
| 111. |  | Nepal | Nepal Federativ Demokratik Respublikasi |
| 112. |  | Niger | Niger Respublikasi |
| 113. |  | Nigeriya | Nigeriya Federativ Respublikasi |
| 114. |  | Niderlandiya | Niderlandiya Qirolligi |
| 115. |  | Nikaragua | Nikaragua Respublikasi |
| 116. |  | Norvegiya | Norvegiya Qirolligi |
| 117. |  | Ozarbayjon | Ozarbayjon Respublikasi |
| 118. |  | Pokiston | Pokiston Islom Respublikasi |
| 119. |  | Palau | Palau Respublikasi |
| 120. |  | Panama | Panama Respublikasi |
| 121. |  | Papua Yangi Gvineya | Papua Yangi Gvineya Mustaqil Davlati |
| 122. |  | Paragvay | Paragvay Respublikasi |
| 123. |  | Peru | Peru Respublikasi |
| 124. |  | Polsha | Polsha Respublikasi |
| 125. |  | Portugaliya | Portugal Respublikasi |
| 126. |  | Rossiya | Rossiya Federatsiyasi |
| 127. |  | Ruanda | Ruanda Respublikasi |
| 128. |  | Ruminiya |
| 129. |  | Salvador | El-Salvador Respublikasi |
| 130. |  | Samoa | Samoa Mustaqil Davlati |
| 131. |  | San-Marino | San-Marino Respublikasi |
| 132. |  | San-Tome va Prinsipi | San-Tome va Prinsipi Demokratik Respublikasi |
| 133. |  | Saudiya Arabistoni | Saudiya Arabistoni Qirolligi |
| 134. |  | Seyshell orollari | Seyshell orollari Respublikasi |
| 135. |  | Senegal | Senegal Respublikasi |
| 136. |  | Sent-Vinsent va Grenadina |
| 137. |  | Sent-Kits va Nevis | Sent-Kits va Nevis Federatsiyasi |
| 138. |  | Sent-Lyusiya |  |
| 139. |  | Serbiya | Serbiya Respublikasi |
| 140. |  | Singapur | Singapur Respublikasi |
| 141. |  | Suriya | Suriya Arab Respublikasi |
| 142. |  | Slovakiya | Slovakiya Respublikasi |
| 143. |  | Sloveniya | Sloveniya Respublikasi |
| 144. |  | Solomon orollari |
| 145. |  | Somali | Somali Federativ Respublikasi |
| 146. |  | Sudan | Sudan Respublikasi |
| 147. |  | Surinam | Surinam Respublikasi |
| 148. |  | Syerra-Leone | Syerra-Leone Respublikasi |
| 149. |  | Tojikiston | Tojikiston Respublikasi |
| 150. |  | Tailand | Tailand Qirolligi |
| 151. |  | Tanzaniya | Tanzaniya Birlashgan Respublikasi |
| 152. |  | Togo | Togo Respublikasi |
| 153. |  | Tonga | Tongo Qirolligi |
| 154. |  | Trinidad va Tobago | Trinidad va Tabago Respublikasi |
| 155. |  | Tuvalu |
| 156. |  | Tunis | Tunis Respublikasi |
| 157. |  | Turkmaniston |
| 158. |  | Turkiya | Turkiya Respublikasi |
| 159. |  | Uganda | Uganda Respublikasi |
| 160. |  | Ukraina | Ukraina Respublikasi |
| 161. |  | Ummon | Ummon Sultonligi |
| 162. |  | Urugvay | Sharqiy Urugvay Respublikasi |
| 163. |  | Fiji | Fiji Respublikasi |
| 164. |  | Filippin | Filippin Respublikasi |
| 165. |  | Finlandiya | Finlandiya Respublikasi |
| 166. |  | Fransiya | Fransiya Respublikasi |
| 167. |  | Xitoy | Xitoy Xalq Respublikasi |
| 168. |  | Xorvatiya | Xorvatiya Respublikasi |
| 169. |  | Chad | Chad Respublikasi |
| 170. |  | Chernogoriya |
| 171. |  | Chexiya | Chexiya Respublikasi |
| 172. |  | Chili | Chili Respublikasi |
| 173. |  | Shveysariya | Shveysariya Konfederatsiyasi |
| 174. |  | Shvetsiya | Shvetsiya Qirolligi |
| 175. |  | Shri-Lanka | Shri-Lanka Demokratik Sotsialistik Respublikasi |
| 176. |  | Sharqiy Timor | Sharqiy Timor Demokratik Respublikasi |
| 177. |  | Shimoliy Makedoniya | Shimoliy Makedoniya Respublikasi |
| 178. |  | Ekvador | Ekvador Respublikasi |
| 179. |  | Ekvatorial Gvineya | Ekvatorial Gvineya Respublikasi |
| 180. |  | Eritreya | Eritreya Davlati |
| 181. |  | Eron | Eron Islom Respublikasi |
| 182. |  | Esvatini | Esvatini Qirolligi |
| 183. |  | Estoniya | Estoniya Respublikasi |
| 184. |  | Efiopiya | Efiopiya Federativ Demokratik Respublikasi |
| 185. |  | Yamayka |
| 186. |  | Yaman | Yaman Respublikasi |
| 187. |  | Yangi Zelandiya |
| 188. |  | Yaponiya | Yaponiya Davlati |
| 189. |  | O‘zbekiston | O‘zbekiston Respublikasi |
| 190. |  | Qatar | Qatar Davlati |
| 191. |  | Qirgʻiziston | Qirg‘iz Respublikasi |
| 192. |  | Qozogʻiston | Qozogʻiston Respublikasi |
| 193. |  | Quvayt | Quvayt Davlati |
| 194. |  | Hindiston | Hindiston Respublikasi |

## Qisman tan olingan davlatlar

**Qisman tan olingan davlatlar** — Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzo boʻlmagan davlatlar kamida bitta va undan ortiq BMTga aʼzo davlat tomonidan tan olingan davlatlar kiradi.

| № | Bayroq | Mamlakat | Davlatlarning toʻliq nomi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | Abxaziya | Abxaziya Respublikasi |
| 2. |  | Janubiy Osetiya | Janubiy Osetiya Respublikasi |
| 3. |  | Kosovo | Kosovo Respublikasi |
| 4. |  | Sahroi Arab Demokratik Respublikasi |
| 5. |  | Falastin | Falastin Davlati |
| 6. |  | Xitoy Respublikasi |
| 7. |  | Shimoliy Kipr Turk Respublikasi |

## Tan olinmagan davlatlar

**Tan olinmagan davlatlar** — oʻzini suveren davlatlar deb eʻlon qilgan va aholining mavjudligi, hududni nazorat qilish, huquq va boshqaruv tizimlari kabi davlatchilik belgilariga ega boʻlgan, lekin ayni paytda davlat tomonidan diplomatik tan olinmagan mintaqalarning umumiy nomi. Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʻzo davlatlar tomonidan bir yoki bir nechta aʻzo davlatlarning suvereniteti ostida hisoblanadi.

| № | Bayroq | Mamlakat | Davlatlarning toʻliq nomi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | Ambazoniya | Ambazoniya Federativ Respublikasi |
| 2. |  | Dnestrboʻyi Moldova Respublikasi |
| 3. |  | Somalilend | Somalilend Respublikasi |
| 4. |  | Tog‘li Qorabog‘ Respublikasi |

## Muxtor davlatlar

**Muxtor davlatlar** — katta davlat doirasidagi maqomiga ega boʻlgan muxtor respublika yoki boshqa muxtor birlik. U oʻzining konstitutsiyasi, qonun hujjatlari, hududi, fuqaroligi, oliy davlat organlari, maʼlum darajada byudjet va soliq mustaqilligiga ega. Lekin, u boshqa katta davlat doirasida tuzilganligi sababli oʻz pul tizimiga, armiyasiga, tashqi siyosiy va tashqi iqtisodiy munosabatlarda toʻliq mustaqillikka va xakazoga ega boʻlmaydi.

| № | Bayroq | Mamlakat | Davlatlarning to'liq nomi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | Adigeya | Adigeya Respublikasi |
| 2. |  | Ajariya | Ajariya Muxtor Respublikasi |
| 3. |  | Boshqirdiston | Boshqirdiston Respublikasi |
| 4. |  | Buryatiya | Buryatiya Respublikasi |
| 5. |  | Gagauziya |
| 6. |  | Dogʻiston | Dogʻiston Respublikasi |
| 7. |  | Ingushetiya | Ingushetiya Respublikasi |
| 8. |  | Kabardino-Bolqoriya | Kabardino-Bolqoriya Respublikasi |
| 9. |  | Kareliya | Kareliya Respublikasi |
| 10. |  | Komi | Komi Respublikasi |
| 11. |  | Mariy El | Mariy El Respublikasi |
| 12. |  | Mordoviya | Mordoviya Respublikasi |
| 13. |  | Naxichevan | Naxichevan Muxtor Respublikasi |
| 14. |  | Qalmogʻiston | Qalmogʻiston Respublikasi |
| 15. |  | Qoraqalpogʻiston | Qoraqalpogʻiston Respublikasi |
| 16. |  | Qorachoy-Cherkasiya | Qorachoy-Cherkasiya Respublikasi |
| 17. |  | Qrim | Qrim Respublikasi |
| 18. |  | Saxa | Saxa (Yoqutiston) Respublikasi |
| 19. |  | Tatariston | Tatariston Respublikasi |
| 20. |  | Tuva | Tuva Respublikasi |
| 21. |  | Udmurtiya | Udmurtiya Respublikasi |
| 22. |  | Xakasiya | Xakasiya Respublikasi |
| 23. |  | Checheniston | Checheniston Respublikasi |
| 24. |  | Chuvashiston | Chuvashiston Respublikasi |
| 25. |  | Shimoliy Osetiya | Shimoliy Osetiya — Alaniya Respublikasi |

## Boshqa hududlar

### Yangi Zelandiya bilan Assotsiyalashgan davlat

| № | Bayroq | Mamlakat | Davlatlarning toʻliq nomi |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. |  | Niue |
| 2. |  | Kuk orollari |

### Mulklar

#### Doimiy (mahalliy) aholisi va oʻz fuqaroligiga ega boʻlgan tuzilishlar

* Xalqaro shartnomalarda maxsus maqomga ega boʻlgan 3 ta hudud:
	+ Xitoyning 2 ta maxsus maʼmuriy rayonlari:
		- Gonkong (Syangan)
		- Makao (Aomin)
	+ Finlandiyaning 1 ta asosiy muxtor mintaqsi:
		- Aland orollari
* Avstraliyaning tashqi hududlari:
	+ Kakos (Kiling) orollari
	+ Norfolk oroli
	+ Rojdestvo oroli
* Buyuk Britaniyaning dengizorti hududlari:
	+ Angilya
	+ Bermud orollari
	+ Britaniyaning Virgin orollari
	+ Gibraltar
	+ Kayman orollari
	+ Montserrat
	+ Pitkern orollari
	+ Muqaddas Yelena, Vozneseniya va Tristan-da-Kunya orollari
		- Muqaddas Yelena oroli
		- Vozneseniye oroli
		- Tristan-da-Kunya orollari
	+ Terks va Kaykos orollari
	+ Folklend (Malvin) orollari
* Buyuk Britaniyaning qirollik yerlari:
	+ Gernsi
	+ Jersi
	+ Men oroli
* Daniyaning 2 ta hududi (2 muxtor mintaqasi):
	+ Grenlandiya
	+ Farer orollari
* Niderlandiyaning 3 ta dengizorti (muxtor) hududlari:
	+ Aruba
	+ Kyurasao
	+ Sint-Marten
* Yangi Zelandiyaning qaram hududi:
	+ Tokelau
* AQShning 5 ta dengizorti hududidagi mulklari (qoʻshilmagan hududlar):
	+ Amerikaning Virgin orollari
	+ Amerika Samoasi
	+ Guam
	+ Puerto-Riko
	+ Shimoliy Mariana orollari
* Fransiyaning 5 ta dengizorti birlashmalari:
	+ Sen-Bartelemi
	+ Sen-Marten
	+ Sen-Pyer va Mikelon
	+ Uollis va Futuna
	+ Fransuz Polineziyasi
* Fransiyaning 1 dengizortidagi asosiy maʼmuriy-hududiy birligi:
	+ Yangi Kaledoniya

#### Dengizorti hududlar, baʼzan alohida hududlar sifatida tasniflanadi

* Niderlandiyaning 3 ta asosiy (dengizortidagi) birlashmalari:
	+ Bonayre
	+ Saba
	+ Sint-Estatius
* Fransiyaning 5 ta dengizortidagi departamentlari va mintaqalari:
	+ Gvadelupa
	+ Mayotta
	+ Martinika
	+ Reyunion
	+ Fransuz Gvianasi

#### Doimiy aholisi boʻlmagan qaram hududlar

* Avstraliyaning 3 ta tashqi hududlari:
	+ Ashmor va Kartye orollari
	+ Korallo dengizi orollari hududi
	+ Xerd oroli va Makdonald orollari
* Buyuk Britaniyaning 3 ta dengizorti hududi:
	+ Akrotiri va Dekeliya
	+ Britaniyaning Hind okeanidagi hududi
	+ Janubiy Georgiya va Janubiy Sendvich orollari
* Norvegiyaning 3 ta qaram hududlari:
	+ Buve oroli
	+ Shpitsbergen
	+ Yan-Mayen
* AQShning 9 ta tashqi kichik orollari:
	+ Beyker oroli
	+ Jarvis oroli
	+ Jonston atolli
	+ Kingmen rifi
	+ Miduey atolli
	+ Navassa oroli
	+ Palmira atolli
	+ Ueyk oroli
	+ Xaulend oroli
* AQShning 2 ta bahsli hududi:
	+ Baho-Nuevo
	+ Serranilya
* Fransiyaning 2 ta dengizortidagi maxsus maʼmuriy-hududiy hududlari:
	+ Klipperton oroli
	+ Fransiyaning Janubiy va Antarktidadagi hududi
* 2 ta orollar guruhi tub aholisi boʻlmagan, bir qator davlatlar tomonidan bahsli:
	+ Parasel orollari
	+ Spratli
* Antarktidadagi 7 ta davlatning 8 ta hududiy daʼvolari (uning maqomi Antarktika shartnomasi bilan belgilanadi):
	+ Avstraliya tomonidan daʼvo qilingan 1 ta Antarktida hududi:
		- Avstraliyaning Antarktidadagi hududi
	+ Argentina tomonidan daʼvo qilingan 1 ta Antarktida hududi:
		- Argentina Antarktidasi
	+ Buyuk Britaniya tomonidan daʼvo qilgan 1 ta Antarktida hududi:
		- Britaniyaning Antarktidadagi hududi
	+ Yangi Zelandiya tomonidan daʼvo qilgan 1 ta Antarktida hududi:
		- Rossa qaram hududi
	+ Norvegiya tomonidan daʼvo qilingan 2 ta Antarktida hududi:
		- Qirolicha Mod yeri
		- Petr I oroli
	+ Fransiya tomonidan daʼvo qilingan 1 ta Antarktida hududi:
		- Adeli yeri
	+ Chili tomonidan daʼvo qilingan 1 ta Antarktida hududi:
		- Chilining Antarktidadagi hududi

## Boshqalar

* Davlatlararo tuzilmalar (konfederatsiyalar): Yevropa Ittifoqi (rasmiy ravishda konfederatsiya yoki davlatning boshqa shakli bo'lmagan davlatdan yuqori siyosiy va moliyaviy darajaga ega tashkilot), Ittifoq davlati
* milliy hududlar: Muxtoriyatlar (Afon va boshqalar), federatsiya qismlari, rezervatsiyalar, Buyuk Britaniyaning tarkibiy qismlari (Angliya, Shotlandiya, Uels, Shimoliy Irlandiya)
* Malta ordeni (Xalqaro huquqqa koʻra, Malta oʻrdenining suvereniteti diplomatik missiyalar darajasida koʻrib chiqiladi, lekin davlat suvereniteti sifatida emas; BMTda kuzatuvchi tashkilot maqomiga ega);
* Kondominiumlar (qoʻshma hududlar);
* Nizoli hududlar (Ozod Kashmir, Gilgit-Baltiston, Gʻarbiy Sahroi Kabir);
* Hech kimning yeri boʻlmagan hudud (Antarktika, Bir-Tavil, Serb va Xorvat chegarasidagi hovli);
* Qabila qirolliklari;
* Aloqa qilmaydigan xalqlar hududlari;
* Neytral hududlar;
* Ijaraga olingan hududlar (Boyqoʻngʻir va boshqalar);
* Harbiy bazalar;
* Shaxsiy mulklar;
* Surgundagi hukumatlar;
* Maxsus iqtisodiy zonalar;
* Bir qator mamlakatlarning markaziy hukumatlari tomonidan nazorat qilinmagan va toʻliq mustaqillikka daʼvo qiladigan yoki daʼvo qilmaydigan hududlar (milliy ozodlik harakatlari, isyonchilar, separatistlar).

## Manbalar

* Davlatlar pul birliklari roʻyxati
* Davlat poytaxtlari roʻyxati

## Adabiyotlar

* *The World: A Third World Guide: 1995/96*. Montevideo: Instituto del Tercer Mundo, 1995. [[Maxsus:BookSources/978-0-85598-291-1|ISBN 978-0-85598-291-1]]. OCLC 476299738.
* „Countries or areas, codes and abbreviations“.  Statistics Division, United Nations (1-aprel 2010-yil).
* *Davis, Tim* „World Countries and States List“. *Timdavis.com.au* (19-fevral 2009-yil).
* „Geographic Names“.  Department of Public Information, Cartographic Section, United Nations (7-sentabr 2000-yil).
* „ISO 3166-1 Country names and code elements“.  International Organization for Standardization (2010).
* „List of countries, territories and currencies“.  Publications Office of the European Union (4-may 2010-yil).
* „The World Factbook“. United States:  Central Intelligence Agency (2010). 7-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-yanvar 2020-yil. (Wayback Machine saytida 12-avgust 2008-yil sanasida arxivlangan)
* World of Information (Firm), and International Chamber of Commerce*. Middle East Review 2003/04: The Economic and Business Report*, 27th, London: Kogan Page, 2003 — 161-bet. [[Maxsus:BookSources/978-0-7494-4066-4|ISBN 978-0-7494-4066-4]]. OCLC 51992589.