# New York shahar kolleji

**Nyu-York universitetining shahar kolleji** (shuningdek , Nyu-York shahar kolleji yoki oddiygina **City kolleji** yoki **CCNY** sifatida ham tanilgan) Nyu-York shahridagi Nyu- York shahar universiteti (CUNY) tizimidagi davlat kollejidir. 1847-yilda tashkil etilgan shahar kolleji Qoʻshma Shtatlardagi birinchi bepul davlat oliy taʼlim muassasasi edi. Bu CUNYning 25 ta oliy oʻquv yurtlari ichida eng qadimgisi va ularning orasida yetakchi kollej hisoblanadi.

Manxettendagi Garlemga qaraydigan Hamilton Heightsda joylashgan, Siti kollejining 35 akr (14 ga) maydonidagi Collegiate Gothic kampusi Konvent avenyusidan 130-dan 141-koʻchagacha boʻlgan masofani qamrab oladi. U dastlab taniqli arxitektor George B. Post tomonidan ishlab chiqilgan va uning koʻplab binolari muhim maqomga erishgan. Kollejni oʻnta Nobel mukofoti sovrindori, bitta Fields medali sovrindori, bitta Turing mukofoti sovrindori, uchta Pulitser mukofoti sovrindori va uchta Rodos stipendiyasi sovrindorlari tamomlagan. Ushbu bitiruvchilar orasida eng soʻnggisi Bronkslik John OʻKif 2014-yilgi tibbiyot boʻyicha Nobel mukofotini qoʻlga kiritgan. Siti kollejining sunʼiy yoʻldosh kampusi, 25 Broadwaydagi Cunard binosida joylashgan City College Downtown 1981-ildan beri ishlaydi. U ishlaydigan katta yoshdagilar uchun kechki va shanba kunlari darslar olib boriladigan daraja dasturlarini taklif etadi.

## Tarixi

### XIX asr oxiri

 Harris Hall
Nyu-York shahar kolleji 1847-yilda boy biznesmen va Taʼlim kengashi prezidenti Taunsend Harris tomonidan Nyu-York shahrining bepul akademiyasi sifatida tashkil etilgan. Tayyorgarlik maktabi, boshlangʻich maktab / oʻrta maktab va kollejning kombinatsiyasi muhojirlarning bolalari va kambagʻallarga faqat akademik yutuqlarga asoslangan holda bepul oliy taʼlim olish imkoniyatini beradi. Bu Boston (1829), Filadelfiya (1838) va Baltimorda (1839) tashkil etilgan shunga oʻxshash muassasalardan keyin Amerikadagi dastlabki davlat oʻrta maktablaridan biri edi.

Erkin Akademiya munitsipalitet tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan kollejlar tizimiga aylangan birinchi maktab edi – ikkinchisi, Hunter kolleji 1870-yilda ayollar instituti sifatida tashkil etilgan; uchinchisi, Bruklin kolleji 1930-yilda qoʻshma taʼlim muassasasi sifatida tashkil etilgan.

1847-yilda Nyu-York shtati gubernatori Jon Yang shtat taʼlim kengashiga Erkin Akademiyani tashkil etishga ruxsat beradi va u shtat miqyosidagi referendumda ratifikatsiya qilinadi. Asoschi Taunsend Harris shunday deb eʼlon qilgan: „Eshiklarni hammaga oching … Boy va kambagʻalning bolalari birga oʻtirsinlar va sanoat, yaxshi xulq-atvor va aql-idrokdan boshqa hech qanday farqni bilmasinlar“.

Doktor Horas Webster (1794-1871), West-Pointdagi Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy Akademiyasi bitiruvchisi, Erkin Akademiyaning birinchi prezidenti edi. 1849-yil 21-yanvarda Erkin Akademiyaning rasmiy ochilishi munosabati bilan Webster shunday dedi:

> Tajribani sinab koʻrish kerak, xalqning farzandlari taʼlim olishlari mumkinmi va oliy darajadagi muassasani imtiyozli bir necha kishilar emas, balki xalq irodasi muvaffaqiyatli boshqara oladimi?
>
>

 1900-yillarning boshlarida CCNY ning asosiy binosi boʻlgan Shepard Hallga asl Sent-Nikolay Terrasi kirish joyi, Hamilton Heightsdagi yangi kampusida, Sankt Nikolay prospektidan yuqoriga va gʻarbga qarab.
1847-yilda toʻqqizta asosiy yoʻnalishni oʻz ichiga olgan oʻquv dasturi qabul qilindi: matematika, tarix, til, adabiyot, chizmachilik, tabiiy falsafa, eksperimental falsafa, huquq va siyosiy iqtisod. Akademiyaning birinchi bitiruv marosimi 1853-yilda Niblo bogʻ teatrida, Broadwaydagi katta teatr va opera teatrida, Houston koʻchasi yaqinida, Broadwayy va Prins koʻchasi burchagida boʻlib oʻtgan.

Erkin Akademiya oʻzining dastlabki yillarida ham xilma-xillikka bagʻrikenglik koʻrsatdi. 1854-yilda Kolumbiyaning vasiylari taniqli kimyogar va olim Oliver Wolkott Gibbsning unitar diniy eʼtiqodi tufayli fakultet lavozimidan voz kechadilar. Gibbs professor boʻlgan va 1848-yildan beri Erkin Akademiyada ishlagan (1863-yilda Gibbs Harvard kollejiga, kimyo boʻyicha Ramsford professori lavozimiga tayinlanadi, u yerda u taniqli martabaga ega edi. 1873-yilda u Kolumbiya prezidenti Frederick August Porter Barnardning chaqirigʻi bilan uning Vasiylari tomonidan bir ovozdan ovoz berish bilan Kolumbiyadan faxriy unvon bilan taqdirlanadi). Keyinchalik CCNY tarixida, 1900-yillarning boshlarida, Prezident Jon H. Finly cherkovga majburiy qatnashishni bekor qilib, kollejga koʻproq dunyoviy yoʻnalish beradi. Bu oʻzgarish kollejga koʻproq yahudiy talabalar oʻqishga kirgan bir paytda yuz beradi.

 1876-yil
1866-yilda Erkin Akademiya, erkaklar instituti „Nyu-York shahri kolleji“ deb oʻzgartiriladi. 1929-yilda Nyu-York shahri kolleji „Nyu-York shahar kolleji“ ga aylanadi.

 General Alexandr S. Webb haykali (1835–1911), CCNY ikkinchi prezidenti (1869–1903)
1866-yilda nom oʻzgarishi bilan lavanda kollejning rangi sifatida tanlanadi. 1867-yilda akademik senat, mamlakatda birinchi talabalar hukumati tuziladi. 1895-yilda Nyu-York shtatining qonun chiqaruvchi organi bu masala boʻyicha oʻn yil davomida kurashib, shahar kollejiga yangi kampus qurishga ruxsat etish uchun ovoz beradi.

Prezident Webster singari, kollejning ikkinchi prezidenti ham West Point bitiruvchisi edi. Ikkinchi prezident, general Alexandr S. Webb (1835-1911) 1869-yilda oʻz lavozimini egallab, deyarli oʻttiz yil davomida xizmat qiladi. Gettysburgdagi Ittifoq armiyasining qahramonlaridan biri, general Webb Filadelfiya brigadasining qoʻmondoni edi. 1891-yilda u shahar kollejining prezidenti boʻlganida, Gettysburgdagi qahramonligi uchun Kongressning faxriy medali bilan taqdirlangan. Webbning toʻliq harbiy formadagi haykali uning sharafiga kampus markazida oʻrnatilgan.

 1866—1929-yillardagi Nyu-York kolleji nomini olgan davrdagi kollej muhrining dastlabki versiyasi bilan kollej kutubxonasi kitob plitasi.
Webster va Webb qoʻl ostidagi kollej oʻquv dasturi lotin va yunon tillarida klassik taʼlimni kimyo, fizika va muhandislik kabi amaliy fanlar bilan birlashtirgan. Shahar kollejining oʻn toʻqqizinchi asrning koʻzga koʻringan bitiruvchilaridan biri Bruklinda tugʻilgan George Washington Goetal edi, u West Pointga borishdan oldin uch yil ichida kollejni tamomlagan. Keyinchalik u Panama kanali loyihasining bosh muhandisi boʻladi (1903–1914) qazishma kesmalaridan biri uning nomi bilan atalgan. General Webb oʻrniga 1903-yilda uchinchi prezident sifatida John Huston Finley (1863-1940) oʻtiradi. Finley kollejni tavsiflovchi West-Pointga oʻxshash baʼzi intizomlarni, jumladan, majburiy diniy cherkovga borishni yumshatadi.

### Prezidentlar

1. Horace Webster, 1847–1869
2. Alexander S. Webb, 1869–1902
3. John Huston Finley, 1903–1913
4. Sidney Edward Mezes, 1914–1927
5. Frederick B. Robinson, 1927–1938
	* Nelson P. Mead, 1938–1941
6. Harry N. Wright, 1941–1952
7. Buell G. Gallagher, 1953–1961, 1962–1969
	* Harry N. Rivlin, 1961–1962
	* Joseph J. Copeland (vaqtinchalik), 1969–1970
8. Robert Marshak, 1970–1979
	* Alice Chandler (vaqtinchalik), 1979–1980
	* Arthur Tiedemann (vaqtinchalik), 1980–1981
9. Bernard W. Harleston, 1981–1992
	* Augusta Souza Kappner (vaqtinchalik), 1992–1993
10. Yolanda T. Moses, 1993–1999
	* Stanford A. Roman Jr. (vaqtinchalik), 1999–2000
11. Gregory H. Williams, 2001–2009
	* Robert „Buzz“ Paaswell (vaqtinchalik), 2009–2010
12. Lisa S. Coico, 2010–2016
	* Vincent G. Boudreau (vaqtinchalik), 2016–2017
13. Vincent G. Boudreau, 2017–hozirga qadar

## Manbalar