Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1764

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 17-asr
* **18-asr 19-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1740-lar
* 1750-lar
* **1760-lar 1770-lar
* 1780-lar
 |
| Yillar: | * 1757
* 1758
* 1759
* **1760 1761
* 1762
* 1763
 |

**1764-yil** — yakshanba kuni boshlanuvchi kabisa yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.

## Voqealar

## Tavalludlar

## Vafot etganlar
# 21-fevral

**21-fevral** — Grigoriy taqvimida yilning 52-kuni. Yil yakuniga 313 (kabisa yilida 314) kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **fevral** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:21-fevral bayramlari*

* Xalqaro ona tili kuni

## Voqealar

*Yana qarang: Turkum:21-fevral voqealari*

* 1784 — Sevastopol shahriga asos solindi.
* 1804 — Uelsda parovoz muvaffaqiyatli sinovdan oʻtdi.
* 1848 — Karl Marks va Fridrix Engelsning „manifest“i eʼlon qilindi.
* 1918 — Cincinatti hayvonot bogʻida oxirgi karolin toʻtiqushi *(Suratda)* oʻlib qoldi.
* 1992 — Oʻzbekiston Isroil va Malayziya davlatlari bilan diplomatik aloqalar oʻrnatdi.
* 1995 — Steve Fossett Tinch okeanini Aerostatda bosib oʻtdi.

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:21-fevralda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:21-fevralda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2007-02-23 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Gʻarbiy Afrika

Gʻarbiy Afrika davlatlari
**Gʻarbiy Afrika** — Afrika qitʼasining gʻarbiy qismi, markaziy Sahroi Kabirning janubida va Atlantika okeanıning janubiy-gʻarb qirgʻoqlarida joylashgan. Hududi tropik choʻllar, savanna, hamda nam ekvatorial mintaqaga toʻgʻri keladi. Ushbu subregionda Afrikaning aholi soni jihatidan yetakchi davlati-Nigeriya joylashgan. Aholisining milliy tarkibi ancha murakkab. Mustamlakachilik davrida qulchilik eng avj olgan mintaqa hisoblanadi. Subregionning zamonaviy qiyofasini, birinchi navbatda, bu yerda qadimdan rivojlanib kelgan qishloq xoʻjaligiga ixtisoslashuv belgilaydi. Plantatsiya xoʻjaligining rivojlanishi boʻyicha katta tajribaga ixtisoslashgan. Qishloq xoʻjaligida yetishtiriladigan monokultura ekinlarining (yeryongʻoq, turli mevalar, tabiiy kauchuk, kakao, kofe) asosiy qismi eksportga yoʻnaltiriladi. Konchilik sanoati asosiy rivojlangan sanoat tarmogʻi hisoblanadi. Asosan, temir va uran rudalari, boksit, qalay, neft, olmos, oltin qazib olinadi. Nigeriya Gʻarbiy Afrikaning iqtisodiyoti nisbatan rivojlangan davlatlariga misol boʻla oladi. Gʻarbiy Afrika tarixi va Gao kabi kuchli mintaqaviy imperiyalarga boy boʻlib, ular ham qirgʻoq boʻylab, ham ichki savdo tarmoqlarida hukmronlik qilgan. Bu imperiyalar arablar hukmron boʻlgan Shimoliy Afrika va materikning oltin, temir va fil suyagi kabi maxsus tovarlarga boy boʻlgan janubiy qismlari oʻrtasidagi savdo yoʻllari chorrahasida joylashgan edi. Mustaqillikka erishgandan soʻng, Kot-d’Ivuar, Gana, Nigeriya va Senegal kabi davlatlar mintaqaviy va global iqtisodiyotning muhim oʻyinchilariga aylandi. Qiyinchiliklarga qaramay, bu davlatlar turli sohalarda, jumladan texnologiya, taʼlim va infratuzilmada muvaffaqiyatlarga erishdi. Gʻarbiy Afrika subregioni 16 ta mamlakatni oʻz ichiga oladi.

## Davlatlar

Gʻarbiy Afrika davlatlari:

* Benin
* Burkina-Faso
* Gambiya
* Gana
* Gvineya
* Gvineya-Bisau
* Kabo-Verde
* Kot-d’Ivuar
* Liberiya
* Mavritaniya
* Mali
* Niger
* Nigeriya
* Senegal
* Serra-Leone
* Togo

2021 yil holatiga koʻra 419 million aholiga ega boʻlgan Gʻarbiy Afrika Afrika qitʼasidagi demografik va iqtisodiy jihatdan eng tez rivojlanayotgan mintaqalardan biridir¹. Urbanizatsiya muhim tendentsiya boʻlib, Nigeriyadagi Lagos kabi shaharlar Afrikadagi eng yirik shahar boʻlib, aholi soni va rivojlanish nuqtai nazaridan yetakchi hisoblanadi.
Gʻarbiy Afrika oʻzining madaniy boyligi bilan ham mashhur. Bu mintaqaning musiqasi, raqsi, sanʼati va oshxonasi jahon madaniy mozaikasiga hissa qoʻshib, xalqaro eʼtirofga sazovor boʻldi. Nigeriyadagi Osun-Osogbo va Ganadagi Panafest kabi festivallar Gʻarbiy Afrikaning merosi va anʼanalarini nishonlaydi.

## Havolalar

(1) West Africa — Wikipedia.
(2) West African Countries — WorldAtlas.
(3) FAO Subregional Office for West Africa | FAO Regional Office for Africa ….  (Wayback Machine saytida 2024-05-03 sanasida arxivlangan).
(4) Geografiya.10-sinf: Oʻrta taʼlim muassasalarining 10-sinfi va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalarining oʻquvchilari uchun darslik
(5) SH. M. Sharipov, V. N. Federko, N. I. Safarova, V. A. Rafiqov-Birinchi nashri. -T.:<<Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi>> Davlat ilmiy nashriyoti, 2017.-160 b.
# Amorf tillar

Tilshunoslik tipologiya| Morfologik tipologiya |
| --- |
| * Analitik tillar
	+ Amorf tillar
* Sintetik tillar
	+ Flektiv tillar
	+ Agglyutinativ tillar
	+ Polisintetik tillar
	+ Oligosintetik tillar
 |
| Soʻz tartibi |

**Amorf tillar** (yun. „amorphos“ – shaklsiz) – affikslar bilan soʻz yasalishi va soʻz oʻzgarishi boʻlmagan tillar. Soʻzlararo grammatik aloqa bitishuv yoki yordamchi soʻzlar vositasida yuzaga chiqadi. Amalda amorf tillar kamchilikni tashkil etadi, ammo barcha tillarda unga xos unsurlar uchraydi (mas, hind-yevropa, turkiy, fin-ugor va boshqalar). Amorf tillar ga eng yaqin tillar – xitoy, Vetnam, eve va boshqa Amorf tillarda mustaqil soʻzlar yordamchi soʻz vazifasida ham keladi. Masalan, xitoy tilida ge (arava), shong (ust) soʻzlari qoʻshilib – geshong (aravaning usti yoki arava ustida) hosil boʻladi. Bu xususiyat tibet-birma tillarida kuchli.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Adabiy til

**Adabiy til** — muayyan umumxalq tilining qayta ishlangan va meʼyorlashtirilgan til hisoblanadi. Mazkur til soʻzlashuvchi xalqning madaniy ehtiyojlariga xizmat qiluvchi shakldir. „Qayta ishlangan“ tushunchasi nisbiy (tarixan turli davrlarda, turli xalqlarda adabiy til oʻzgarib turgan). Hatto ayrim bir xalqda ham Adabiy til turli davrda turlicha boʻlgan (mas, qadimgi turkiy adabiy til, hozirgi oʻzbek adabiy tili). Baʼzi davrlarda bir xalq uchun boshqa bir xalq tili Adabiy til vazifasini oʻtagan. Masalan, fors va turkiylar uchun mumtoz arab tili, yaponlar uchun mumtoz xitoy tili; baʼzi Yevropa xalqlari uchun lotin tili va boshqa Adabiy til boʻlgan. Adabiy tilning ikki — ogʻzaki ham yozma koʻrinishi mavjud. Har qanday Adabiy til xalq ogʻzaki nutqi asosida shakllanib, shu xalq tiliga xos shevalarni umumlashtiradi va barcha sheva vakillari uchun tushunarli shakl oladi. Rivojlangan Adabiy tilsiz boy madaniyatga ega xalq boʻlishi mumkin emas. Shu maʼnoda Adabiy til jamiyatning dolzarb muammolaridan hisoblanadi. Adabiy til deganda baʼzan uni turli koʻrinishlari bilan qorishtirib yuboradilar. Xususan, yozma Adabiy til va ogʻzaki Adabiy til hamda badiiy adabiyot tili bilan Adabiy tilni ayni bir deb boʻlmaydi. Adabiy til oʻz mezonlarini egallagan shu tilda soʻzlashuvchilar barchasi uchun birdek hisoblanadi. U ham yozma, ham ogʻzaki shakllarda amalda qoʻllanadi. Badiiy asar (yozuvchi) tili ham Adabiy til meʼyorlariga boʻysunsa-da, 181 koʻplab xususiylik hamda umum eʼtirof etmagan jihatlarni oʻzida mujassamlashtiradi. Turli xalqlarda hamma davrlarda ham Adabiy til bilan badiiy asar tili bir taxlitda boʻlmagan. Adabiy til bilan milliy til oʻrtasida ham farq bor. Milliy til shu tilning egasi boʻlgan xalq millat boʻlib shakllanganda yuzaga keladi. Milliy til Adabiy til vazifasini oʻtaydi, lekin har qanday Adabiy til darhol milliy tilga aylana olmaydi. Adabiy til bilan shevalar oʻrtasidagi munosabat alohida muammoni tashkil etadi. Shevalar tarixan qanchalik barqaror boʻlsa, Adabiy til uchun shevalarning vakillarini lingvistik nuqtai nazardan umumlashtirish shunchalik murakka-blashadi. Hozirgi kunda koʻpgina mamlakatlar (masalan: Italiya, Indoneziya va boshqalar)da shevalar Adabiy til bilan teng suratda qoʻllanmoqda. Adabiy til tushunchasi odatda til uslublari tushunchasi bilan bogʻlanadi. Ammo bu bogʻlanish bir tomonlama. Chunki til uslubiyatlarining oʻzi Adabiy til koʻrinishlari hisoblanadi. Ular tarixan shakllangan, muayyan belgilar majmuidan iborat boʻladi. Mazkur belgilarning bir qismi boshqa uslublarda takrorlanishi mumkin. Lekin, bu takroriy belgilarning maʼlum shaklda birikishi va vazifasining oʻziga xosligi bir uslubning ikkinchi uslubdan farqini belgilaydi.

## Yana qarang

Shevala

Oʻzbek adabiy tili)

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Janubiy Florida universiteti

**Janubiy Florida universiteti** yoki **Janubiy Florida universiteti** (inglizcha: *University of South Florida* AQShdagi eng yirik universitetlardan biri hisoblanadi. 1956-yilda tashkil etilgan. Asosiy binolar Tampada (Floridada) joylashgan. Karnegi ta'limni rivojlantirish jamg'armasi universitetni "juda yuqori darajada tadqiq qilingan" deb ta'riflagan.

## Havolalar

* Rasmiy sayt

## Manbalar