Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Televizion koʻrsatuv

Jonli televizion ko‘rsatuv olinish jarayoni.
**Televizion koʻrsatuvlar** (**televizion dasturlar** sifatida ham tanilgan) televideniyada namoyish etiladigan barcha dasturlarning umumiy nomidir. Televizion dasturlar televizion kanallarda namoyish etiladi. Har bir dasturning muayyan muddati bor boʻlib, bugungi kunda TV koʻrsatuv va dasturlarning koʻp turlari mavjud.
# Namlik

**Namlik** — havodagi suv bugʻlari va fizik jismlar tarkibidagi suv miqdori; ob-havo va iqlimni, jismlarning xossalarini belgilaydigan omillardan biri. Namlik havoning suv bugʻlariga, jismlarning suvga qanchalik toʻyinganligiga, ularning tabiatiga, zichligiga yoki gʻovakligiga, ichki va tashqi sirtlari oʻlchamlariga bogʻliq. Odatda, namlik jismning dastlabki ogʻirligiga (ogʻirlik boʻyicha namlik) yoki hajmiga (hajmiy namlik) nisbatan foizlarda belgilangan suv miqdori bilan ifodalanadi. Uni materialning quruq qismi massasi birligiga nisbatan olingan suv miqdori bilan ham ifodalash mumkin. Materiallar (Mas, paxta, taxta), maqsulotlar (don va boshqalar) ning namlik darajasini belgilab qoʻyishning xalq xoʻjaligida ahamiyati katta. Koʻp jismlar (Mas, don, sement) maʼlum namlikdagina moʻljallangan maqsad uchun yaraydi. Odam, jonivor va oʻsimliklarning hayoti ham maʼlum darajadagi namlik va muhitning nisbiy namligiga bogʻliq. Namlik miqdori maxsus asbob — namlik oʻlchagich bilan oʻlchanadi.

## Yana qarang

* Havo namligi

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Dengiz hukmdori

Ushbu sahifa nomi mavzuning rasmiy tarjimasidir. Iltimos, uni oʻzgartirmang.

| Dengiz hukmdori |
| --- |
| Fayl:Dengiz hukmdori.jpg Film posteri |
| Rejissyor(lar) |
Kang Il-soo Kang Byung-taek |
| Ssenariy muallif(lar)i |
Jung Jin-ok Hwang Joo-ha |
| Qaysi asarga asoslangan |
Choi In-honing „Hae-sin“ romani |
| Rollarda |
Choi Soo-jong Chae Shi-ra Song Il-kook Soo Ae Chae Jung-an |
| Bastakor(lar) |
Lee Pil-ho (CP) Park Jung-sik Lee Jin-woo |
| Premyera sanasi |
2004-yil 24-noyabr 2005-yil 25-may |
| Mamlakat |  Koreya Respublikasi  |
| Til |
Koreyscha |
| Daromad |
1,8 million AQSh dollari |

**Dengiz hukmdori** (koreyscha: 해신) — 2004–2005-yillarda efirga uzatilgan Janubiy Koreyaning epik teleseriali. Ushbu tarixiy drama 2003-yilda Choe Inhoning tomonidan yozilgan „*Hae-sin“* romani asosida suratga olingan boʻlib, unda Silla sulolasi davrida qullikdan to Sharqiy Osiyo dengizlari va xalqaro savdoda hukmronlik qilib, qudratli dengiz sarkardasi darajasigacha koʻtarilgan Jang Bogo hayoti tasvirlanadi.

Serial tomoshabinlar tomonidan yaxshi kutib olingan va 8 mamlakatga eksport qilinib, taxminan 1,8 million AQSH dollari miqdorida foyda keltirgan.

## Rollarda

* Choi Soo-jong – Jang Bogo (yoki Gungbok);
	+ Baek Sung-hyun – Gungbokning yoshligi;

* Chae Shi-ra – Jami xonim;

* Song Il-kook – Yeom Jang (yoki Yeom Moon);
	+ Hong Hyun-ki – Yeom Moonning yoshligi;

* Soo Ae – Jung-hwa;
	+ Lee Yeon-hee – Jung-hwaning yoshligi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti (koreyscha)
* *Dengiz hukmdori* IMDbda
# Jun Ji Hyung

| Jun Ji Hyung |
| --- |
|  Jun Ji Hyun 2019-yil |
| Tavalludi |
1981-yil 30-oktyabr 44 yosh Janubiy koreya, Seoul shahri |
| Fuqaroligi | Koreya Respublikasi |
| Taʼlimi |
Dongguk University |
| Kasbi |
Aktrisa, Model |
| Faoliyat yillari |
1997–yildan-hozirgacha |
| Boʻyi |
1.73m |

**Jun Ji Hyun** (1981-yil 30-oktyabr) – Janubiy Koreyalik aktrisa va model. Uning asl ismi Wang Ji Hyun shuningdek inglizcha Gianna Jun ismi bilan ham tanilgan. Jun bir nechta mukofotlarga sazovor boʻlgan jumladan eng yaxshi aktrisa nominatsiyasi boʻyicha ikkita *Grand Bell* mukofoti qoʻlga kiritgan. Jun Ji Hyung „My Sassy Girl“(2001) nomli romantik komediya filmidagi roli uchun mashhurlikka erishgan. Undan tashqari „Il Mare“(2000), „Windstruck“(2004), „The Thieves“(2012), „The Berlin File“(2013) va „Assassination“(2015), „The Legend of the Blue Sea“(2016–2017), „Jirisan“(2021) va Netflix seriali „Kingdom“ kabi mashhur kinolarda rol oʻynagan.

## Hayoti va faoliyati

Jun Ji Hyung 1981-yil 30-oktyabr kuni Janubiy Koreyaning Seoul shahrida tugʻilgan. Uning uzun boʻyi va nozik qomati tufayli onasi va uning dugonalari uni model yoki aktrisa boʻlishga undashgan. Uning bolalikdagi orzusi styuardessa boʻlish edi biroq u birinchi parvozidan soʻng fikrini oʻzgartirgan. 1997-yilda 16 yoshida oʻrta maktabda oʻqiydigan oʻzining dugonasiga ergashadi va model sifatida oʻz faoliyatini *Ecole* jurnalida boshlaydi. Oradan bir yil oʻtib, 1998-yilda aktrisa sifatida birinchi marta omma oldida chiqish qiladi va prodyuserning taklifiga binoan Jun Ji Hyun ismini oladi.
Jun Dongguk universitetida oʻqigan va u yerda 2004-yilda teatr va kino yoʻnalishi boʻyicha bakalavr darajasini olgan. Keyinchalik 2011-yilda xuddi shu universitetda magisterlik darajasini olgan. U 2012-yilning 13-aprelida Seoul markazidagi Jangchung-dongdagi Shilla mehmonxonasida Choi Joon-hyukga turmushga chiqqan. Toʻyda 600 dan ortiq mehmonlar yaʼni turli mashhurlar, yaqin doʻstlar va oila aʼzolari qatnashgan. Toʻydan tushgan tabrik pullarini esa xayriyaga oʻtkazgan. 2016-yil 10-fevralda Jun birinchi oʻgʻlini va oradan ikki yil oʻtib, 2018-yil 26-yanvarda ikkinchi oʻgʻilni dunyoga keltirgan.Jun dastlab model va televideniya aktrisasi sifatida tanilgan.1999-yilda koʻpchilik tomonidan tomosha qilinmagan „White Valentine“ filmida debyut qilgan boʻlsa-da, faqat yilning oxirida *Samsung My Jet Printer* reklama roligida suratga tushganida u mashhur sensatsiyaga aylangan. Keyingi yili Jun oʻzining birinchi mashhur „II Mare“ melodramasida suratga tushgan. 2016-yilning noyabr oyida Jun oʻzining SBS fantastik-romantik dramasi „The Legend of the Blue Sea“da Lee Min-ho bilan yana kichik ekranga qaytdi. 2016-yilda Jun Koreaning 10talik eng yaxshi aktyorlari roʻyxatida 9-oʻrinni egallagan va bu roʻyxatga kiritilgan yagona ayol boʻlgan.

## Mukofotlari

* 35th Baeksang Arts Awards(1999)
* SBS Drama Awards(1999)
* Korea Tourism Awards(2014)
* SBS Drama Awards(2016)

## Manbalar
# The Guardian

*The Guardian* gazetasi logosi.
The Guardian Britaniya kundalik gazetasidir. Gazetaga 1821-yilda asos solingan. Avvalboshda nomi *The Manchester Guardian* boʻlgan. 1959-yilga kelib, hozirgi nomiga oʻzgartirilgan. *The Guardian* gazetasiga Guardian Media Group shirkati egalik qiladi.

## Muharrirlari

* John Edward Taylor (1821-1844)
* Jeremiah Garnett (1844-1861)
* Edward Taylor (1861-1872)
* Charles Prestwich Scott (1872-1929)
* Edward Taylor Scott|Ted Scott (1929-1932)
* William Percival Crozier (1932-1944)
* Alfred Powell Wadsworth (1944-1956)
* Alastair Hetherington (1956-1975)
* Peter Preston (1975-1995)
* Alan Rusbridger (1995-2015)
* Katharine Viner (2015-yildan)

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Ayerst, David*. The Manchester Guardian: Biography of a Newspaper*. Cornell University Press, 1971. ISBN 0-8014-0642-0. OCLC 149105.
* Hetherington, Alastair*. Guardian Years*. London: Chatto & Windus, 1981. ISBN 0-7011-2552-7. OCLC 8358459.
* Merrill, John Calhoun; Fisher, Harold A.*. The World's Great Dailies: Profiles of Fifty Newspapers*. Hastings House, 1980 — 143–150-bet. ISBN 0-8038-8095-2. OCLC 5286129.
* Mills, William Haslam*. The Manchester Guardian: A Century of History* (en). London: Chatto & Windus, 1921. OCLC 1049642959.

## Havolalar

* Rasmiy sayti
# Box Office Mojo

| Box Office Mojo |
| --- |
|  |
|  Box Office Mojo homepage |
| Joriy holati |
Faol |
| Tijoratmi |
Ha |
| Roʻyxatdan oʻtish |
Majburiy emas |
| Muassisi |
IMDb (Amazon) |
| Muallifi |
Brandon Gray |
| Ochilgan sanasi |
1999 (1999) |
| Alexa reytingi | ▬ 1 760 (2019) |
| URL | boxofficemojo.com |

 **Box Office Mojo** filmlarning kinoprokatlardagi kassa yigʻimlarini kuzatib boradigan veb-saytdir. Saytga 1988-yilda Brandon Gray asos solgan. Box Office Mojo 2008-yil IMDb.com tomonidan oʻzlashtirilgan.

## Manbalar

## Oʻqish uchun

* *Saulsbury, Sean* „Box Office Mojo Redesign by IMDb Pro“. *SeanCast.com* (2019-yil 24-oktyabr).

## Havolalar

* Rasmiy sayti (inglizcha)
# Twitch

| Twitch Interactive Inc. |
| --- |
|  |
|
 Screenshot  Homepage in February 2023 |
| Joriy holati |
faol |
| Tijoratmi |
ha |
| Sayt turi | * Strim
 |
| Roʻyxatdan oʻtish |
ixtiyoriy |
| Muallifi | * Justin Kan
* Emmett Shear
* Michael Seibel
* Kyle Vogt
* Kevin Lin
 |
| Muharrir |
Laura Lee (CCO) |
| Bosh ijrochi direktor |
Dan Clancy (CEO) |
| Ochilgan sanasi |
6-iyun, 2011-yil (2011-06-06) |
| URL | twitch.tv |

**Twitch** – kompyuter oʻyinlari, jumladan, geympley va kibersport turnirlarini translyatsiya qilishga ixtisoslashgan video-striming xizmatidir. Twitch platformasidagi videolarni ham real vaqtda, ham buyurtma asosida tomosha qilish mumkin. Twitch Amazon shoʻba korxonasi boʻlmish Twitch Interactivega tegishli. Xizmat 2011-yilda kengroq mavzuga ega boʻlgan oʻxshash justin.tv xizmatidan ajralib, trafikni cheklash va asosiy serverlarni boʻshatish maqsadida yaratilgan. Kompyuter oʻyinlaridan tashqari, Twitch musiqiy chiqishlar yoki poker musobaqalari kabi boshqa mavzulardagi translyatsiyalar va videolarni oʻtkazadi.

Auditoriyaning kengayishi va monetizatsiya zarurati tufayli Jonatan Simpson-Bint, Kim Nelson, Endi Svenson va Kristina Grushkinlar Twitch Media Group tashkil etadi. Kanal mualliflari uchun pul ishlash vositasi sifatida pulli obuna taklif etiladi.

Translatsiya funksiyasi Origin raqamli tarqatish platformasi bilan jihozlangan oʻyinlarga oʻrnatilgan.

Twitch Korean Ongamenet, Daum TV pot va Chinese NeoTV bilan birga World Cyber Games 2012 ni internetda translyatsiya qiluvchi rasmiy kanalga aylanadi.

Liga afsonalari chempionati seriyasini oʻtkazishda musobaqa ishtirokchilari mashgʻulotlarni translyatsiya qiladilar va shu bilan oʻziga xos realiti-shouni tashkil qiladilar.

Twitch.tv mashhurlik boʻyicha Justin.tv dan oʻzib ketgach, kompaniya nomini Twitch Interactive ga nomini oʻzgartirganini eʼlon qiladi. Xuddi shu oyda Amazon tomonidan 970 million AQSH dollariga sotib olingan. 2016-yilda Twitch Interactive Curse, Inc. shoʻba korxonasini sotib oladi va kompyuter oʻyinlari bilan bogʻliq turli xil onlayn xizmatlar egasiga aylanadi.

Twitch tarixi davomida auditoriyasi doimiy ravishda oʻsib borgan: 2013-yil oktyabr oyida Twitch oyiga 45 million foydalanuvchiga ega boʻlgan. 2018-yilga kelib Twitch oyiga 2 milliondan ortiq strimer va kuniga 15 million foydalanuvchi kompaniya xizmatlaridan foydalanishi haqida xabar bergan.

## Manbalar

## Havolalar

* twitch.tv
* socialblade.com – Twitch kanallari reytingi va statistikasi.
# 2002-yil kinoda

Ushbu maqola 2002-yilda kino sanoatida yuz bergan voqealar, jumladan, eng kassabop filmlar, kinofestivallar, shu yili vafot etgan eʼtiborga molik kino arboblari haqida umumiy maʼlumot beradi.

## Eng kassabop filmlar

**2003-yilning eng yuqori daromadli filmlar top 10ligi**| O'rin | Nom | Distributor | Daromad |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | *Uzuklar Hukmdori: Ikki qal'a* | New Line | $936,689,735 |
| 2 | *Garri Potter va maxfiy xujra* | Warner Bros. | $878,979,634 |
| 3 | *O'rgimchak-odam* | Sony Pictures | $821,708,551 |
| 4 | *Yulduzlar Jangi 2: Klonlar hujumi* | Fox | $653,741,940 |
| 5 | *Qora libosli odamlar 2* | Sony Pictures | $441,818,803 |
| 6 | *Die Another Day* | MGM / Fox | $431,971,116 |
| 7 | Belgilar | Buena Vista | $408,247,917 |
| 8 | *Muzlik davri* | Fox | $383,257,136 |
| 9 | *My Big Fat Greek Wedding* | IFC | $368,744,044 |
| 10 | *Minority Report* | Fox / DreamWorks | $358,372,926 |

2002-yil uchta film 800 million dollarlik natijaga erishgan ilk yil hisoblanadi. Bundan oldin o'tgan yili ikkita film shunday natijaga erishgan edi. Shu yil chiptalar sotuvi bo'yicha o'tgan yilning rekordini yangiladi.

## Hodisalar

* 1-mart — Paramount Pictures kompaniyasi o'zining 90 yillik yubileyi uchun 2011-yili dekabr oyigacha foydalanilgan yangi logosini taqdim etdi.

## Havolalar

* 2002-yilda ekranlarga chiqarilgan filmlar roʻyxati IMDbda
* 2002-yilning eng kassabop filmlari roʻyxati Box Office Mojoda
# Parodiya

**Parodiya** (yun. parodia — zid qoʻshiq) — adabiyot, teatr, musiqa va estrada janri, kulgi sanʼati, hajv va hazil turlaridan biri. Oʻziga xos harakat tar-zi, shuningdek, biror uslub, yoʻnalish, janr yoki muayyan qolipdagi nutq va boshqalarga hajviy, kinoyaviy va yumor bilan yondashish maqsadini koʻzlab qilingan ongli takdid. Biror sanʼatkor ijodi yoki ayrim asarning uslubiga taklid qilish yoʻli bilan yaratilgan kulgili asar. Ijtimoiy-siyosiy, maishiy hayotdagi ayrim voqealar ham P.ga mavzu boʻlishi mumkin. P. komediya sanʼatining, satiraning oʻziga xos yoʻnalishi hamdir. P. koʻpincha boʻrttirilgan boʻla-di, unda aks ettirilayotgan voqeaning shakli bilan mazmuni bir-biriga zid qilib koʻrsatiladi. P. Yunoniston dramaturgiyasi va teatrida paydo boʻlgan. Aristofan "Bulutlar" komediyasida Sokrat ustidan kulgan boʻlsa, "Qurbaqalar"da Yevripid tragediyalarini P. qilgan. Angliyada XVII—XVIII asrlarda P. shaklidagi bir qator sahna asarlari yaratilgan. Fransiyada "Komedi Italyenn" va yarmarka teatrlarida koʻplab P. tomoshalari yuzagakelgan. XIX asrningoʻrtalarida F. Erve bilan J. Offenbaxning P.li operettalari shuxrat qozongan. XX asrda P. janri "qiyshiq oyna", "koʻrsha-palak" nomli maxsus teatrlar tomo-nidan rivojlantirilgan. P. sirkda, qoʻgʻirchoq teatrida va estradada keng oʻrin egallab keladi.

Oʻzbek anʼanaviy teatrining repertuarida muqallid deb ataluvchi P.lar katta oʻrin egallab kelgan. Bunda masharaboz va qiziqchilarning aksariyati mahorat koʻrsatgan. XX asrning birinchi yarmida Yusufjon qiziq, Oxunjon qiziq, Aka Buxor, Berdiyor mashara, Safar mashara va boshqalarning P.lari mashhur boʻlgan. Hoji tam-tam (Hojiqur-bon Hamidov) sozanda va xonandalarni P. qilishda mahorat koʻrsatgan. Ke-yingi yillar A. Bakirov, N. Rahimov, H. Umarov, T. Azizov va boshqalarni P. qilish kuchaydi. Baʼzan spektakl va kino-filmdan butun-butun sahnalar P. qilinadi. P. "Tabassum" radiojurnalida, televideniyening kulgi dasturlari, jumladan, televizion miniatyu-ralar teatrida keng qoʻllanib keladi. Oʻzbek sirki va dorbozlik sanʼatida Karim Zarifov, Niyoz Nurmatov, Akrom Yusupov, Muhammad chaqqon kabi oʻnlab qiziqchi va masharabozlar oʻz tomoshalarida P.ga katta oʻrin ajratib kelishgan.

## Adabiyot

* Qodirov M., Masharoboz va qiziqchilar sanʼati, T., 1971; Uzbek teatri anʼa-nalari, T., 1976.

Muhsin Qodirov.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Tom Hiddleston

| Tom Hiddleston |
| --- |
|  Hiddleston 2017-yilda |
| Tavalludi |
Thomas William Hiddleston 1981-yil 9-fevral (1981-02-09) London, Angliya |
| Fuqaroligi |  Buyuk Britaniya |
| Kasbi |
aktyor |
| Faoliyat yillari |
2001-yildan hozirgacha |
| Mukofotlari |
Laurence Olivier mukofoti (2008) „Oltin globus“ (2017) |

**Thomas William Hiddleston** (talaffuzi: *Tom Uilyam Hiddlston*; 1981-yil 9-fevralda tugʻilgan) — angliyalik aktyor. Aktyorlik faoliyatini 2001-yil „The Life and Adventures of Nicholas Nickleby“ telefilmidagi kichik roli boshlagan. „Marvel kinematografiya koinoti“ (MKK) mediafranshizasi kartinalaridagi Loki roli bilan olamshumul shuhrat qozongan.

## Manbalar

## Havolalar

* Tom Hiddleston IMDbda
# 1443

**1443**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 14-asr
* **15-asr 16-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1410-lar
* 1420-lar
* **1430-lar 1440-lar
* 1450-lar
 |
| Yillar: | * 1436
* 1437
* 1438
* **1439 1440
* 1441
* 1442
 |

## Voqealar

## Tugʻilgan

*См. также: Категория:Родившиеся в 1443*

## Vafot etgan

*См. также: Категория:Умершие в 1443*

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
|  |
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |
# Bong Joon-ho

| Bong Joon-ho |
| --- |
| 봉준호 |
|  Bong 2017-yilda |
| Tavalludi |
1969-yil 14-sentyabr (1969-09-14) Tegu, Janubiy Koreya |
| Fuqaroligi |
Janubiy Koreya |
| Taʼlimi |
Yonsei universiteti |
| Kasbi |
Kinorejissyor, ssenariynavis, produser |
| Faoliyat yillari |
1994–hozirgacha |
| Mashhur ishlari |
To‘liq ro‘yxat |
| Turmush oʻrtogʻi |
Jung Sun-young (1995-yildan) |
| Bolalari |
1 |
| Otasi |
Bong Sang-gyun |
| Onasi |
Park Soyeong |
| Qarindoshlari |
Park Taewon (bobosi) |
| Mukofotlari |
To‘liq ro‘yxat |
| Imzosi |
|  |

**Bong Joon-ho** (koreyscha: 봉준호, koreyscha talaffuzi: [poːŋdʑunɦo]; 1969-yil 14-sentabrda tugʻilgan) – janubiy koreyalik kinoijodkor. U uchta Akademiya mukofoti sohibi boʻlib, uning asarlari ijtimoiy va sinfiy mavzularga urgʻu berish, turli janrlarni aralashtirish, qora komediya va keskin syujet oʻzgarishlari bilan ajralib turadi.

## Manbalar
# Oklend (shahar)

**Oklend** – Yangi Zelandiyadagi shahar, shimoliy orolda, Oklend yarim orolni Shimoliy orolning asosiy qismi bilan bogʻlab turuvchi boʻyinda joylashgan. Aholisi – 1,1 mln. kishi (2000). Tinch okeanining Xauraki qoʻltigʻidagi muhim dengiz porti, yiliga 16 mln. t yuk ortib-tushiriladi. Chetga jun, goʻsht chiqaradi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Oklend (shahar) stansiyasi. Mamlakatning muhim sanoat markazi (mamlakatdagi sanoat mahsulotining 1/3 qismi ishlab chiqariladi). Mashinasozlik (xususan, transport, qishloq xoʻjaligi, elektrotexnika mashinasozligi), metallsozlik, kimyo, toʻqimachilik, koʻn-poyabzal, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Universitet (1882) sanʼat galereyasi, maoriylar sanʼati muzeyi bor.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Shandun

**Shandun** (xitoycha: *山东*) — Xitoyning sharqiy qismidagi provinsiya. Shandun orol va qisman Buyuk Xitoy tekisligida, Xuanxe daryosining quyi qismida joylashgan. Sariq dengiz va uning Boxayvan qoʻltigʻi suvlari urab turadi. Maydoni - 153 ming km². Aholisi - 88,4 mln. kishi (1999). Maʼmuriy markazi — Szinan Shandun Iqlimi moʻtadil, mussonli iqlim. Daryo koʻp, asosiy daryolari — Xuanxe, Veyxe. Koʻllardan Dunpinxu va Dushanxu Buyuk kanal bilan bogʻlangan. Shandun — mamlakatning iqtisodiy jihatdan rivojlangan, muqim industrial rayoni. Konchilik rivojlangan: toshkoʻmir, neft, temir rudasi, boksit, grafit, tuz qazib olinadi. Neftni qayta ishlash — yetakchi sanoat tarmogʻi. Szinan va Sindao Shandun larida yirik qora metallurgiya zavodlari, Sindaoda alyuminiy zdi bor. Mashinasozlik koʻp tarmokli: elektr jihozlari, vagonlar, toʻqimachilik va qishloq xoʻjaligi mashinalari ishlab chiqarish, kemasozlik va boshqa rivojlangan. Kime, qogʻozsellyuloza, ip gazlama, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud.

Shandun — mamlakatning muhim qishloq xoʻjaligi rayoni. Asosiy ekini — bug‘doy, shuningdek, dukkaklilar, tariq, sholi, gaolyan, makkajoʻxori, batat, texnika ekinlaridan paxta, yer yongʻoq, tamaki, kanop ekiladi. Mevali bogʻ va tokzorlar bor. Chorvachilikda qoramol, choʻchqa, eshak, qoʻy va echki, yilqi boqiladi. Parrandachilik rivojlangan. Dengizdan baliq va dengiz hayvonlari ovlanadi. Xuanxe, Syaotsinxe daryolarida, Buyuk kanalda kema qatnaydi. Yirik portlari: Sindao, Yantay, Veyxay, Lunkou va Shidao. Sindao dengiz kurorti bor.

Shandun hududida Lunshan neolit davri madaniyati buyumlari topilgan. Mil. av. VIII—III asrlarda hudud Si va Lu podshohliklari tarkibida boʻlgan. Shandun — xitoylik faylasuflar Konfutsiy va Menszining vatani. XVII asrning oʻrtalaridan Xitoyning Shandun provinsiyasi.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Fridrix II

**Fridrix II** (1712.24.1, Berlin 1786.17.8, Potsdam) — Prussiya kiroli (1740-yildan). Gogensollernlar sulolasidan. Qirol Fridrix Vilgelmning oʻgʻli. Yirik sarkarda. Yoshligida fransuz maʼrifatparvarlari taʼsirida boʻlgan. Ayni vaqtda pruss harbiybyurokratik militarizmining eng izchil vakillaridan. 1740-yil F.P Avstriyaga tegishli Sileziyaga bostirib kirib, bir necha bor urush qilgan. 1-Sileziya urushi (1740—42) va 2-Sileziya urushi (1744—45) natijasida muhim iqtisodiy va strategik ahamiyatga ega boʻlgan bu oʻlkani oʻziga tobe qilgan. 1756—63 yillardagi Yetti yillik urushda Avstriya va Fransiya qoʻshinlariga bir necha marta zarba bergan. F. II oʻzini sanʼatni qadrlovchi va homiysi qilib koʻrsatgan. Bir qator falsafiy va tarixiy asarlarning muallifi boʻlgan. Asarlarini, asosan, fransuz tilida yozgan. Absolyutizmni mustahkamlash yuzasidan F.P bir necha islohotlar oʻtkazgan.

F. II davrida Prussiya buyuk davlatlar qatoriga chiqqan, uning hududi 2 barobar koʻpaygan. Ammo zulm va rasmiyatchilikka asoslangan bu davlat mustahkam boʻlmagan. F. II vafotidan soʻng koʻp oʻtmay Prussiyaning Fransiya bilan olib borgan urushlarida bu ahvol ochiq namoyon boʻlgan.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 1955

**1955**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1930-lar
* 1940-lar
* **1950-lar 1960-lar
* 1970-lar
 |
| Yillar: | * 1948
* 1949
* 1950
* **1951 1952
* 1953
* 1954
 |

## Voqealar

* 21 yanvar — СССР прекратил войну с Германией, начатую 22 iyun 1941 г. нападением Германии на СССР без объявления войны и в нарушение Пакта о ненападении. Война СССР и Германии была самой длинной из всех войн, начавшихся во время Второй мировой войны: она длилась 13,5 лет. Для сравнения, война США с Германией, начавшаяся в ходе Второй мировой войны, длилась менее 6 лет. Тем не менее, в ходе войны СССР и Германии активные боевые действия велись лишь до капитуляции Германии 8 may 1945 г., но СССР отказался считать войну завершённой и сделал это лишь в 1955 г. (Обычно часть войны СССР и Германии от 22 iyun 1941 г. до 9 may 1945 г. называют Великой Отечественной войной.)
* 23 aprel — Завершается Бандунгская конференция 29 «неприсоединившихся» государств, осудивших колониализм, расизм и холодную войну между США и СССР.
* 25 may — британские альпинисты Джордж Бэнд и Джо Браун совершили первое успешное восхождение на Канченджангу (8586 м).
* 2 iyun Строительство Байконура
* 14 may — СССР, Албания, Болгария, Венгрия, ГДР, Польша, Румыния, Чехословакия подписали в Варшаве Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи.
* 17 iyul — в Калифорнии открылся Диснейленд.
* 29 oktyabr — Загадочный взрыв линкора «Новороссийск» в Севастопольской бухте, гибель 609 моряков.
* Компания Bell Labs представила первый транзисторный компьютер TRADIC
* В Париже издан роман Владимира Набокова «Лолита»
* Издан роман Джона Рональда Руэла Толкина «Властелин колец»
* Издана основная работа Джорджа Келли «Психология личных конструктов»

## Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1955-yilda tugʻilganlar
* 10 may — Mark Devid Chepmen, Jon Lennonning qotili.
* 13 aprel — Irina Hakamada (Ирина Муцуовна Хакамада), Rossiyalik siyosatchi.
* 18 aprel — Mayk Naumenko, rok-musiqachi.
* 8 iyun — Ser Tim Berners-Li, ingliz olimi, Butundunyo O'rgimchak To'rining ixtirochisi.
* 10-sentyabr — Larisa Dolina, rus qoʻsiqchisi.
* 24 sentyabr — Aleksandr Nikolayevich Bashirov, rus aktyori va rejissyor.
* 30 noyabr — Vladimir Pavlovich Alekseev, rus ustozi.
* 28 dekabr - Lyu Siaobo - Xitoylik inson huquqlari bilan shug'ullanuvchi, 2010-yilda Nobel mukofoti laureati.

## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1955-yilda vafot etganlar
* 5 mart — Анта́нас Мерки́с, литовский государственный деятель (род. в 1887).
* 18 aprel — Альберт Эйнштейн, немецкий физик-теоретик, автор теории относительности, лауреат Нобелевской премии по физике (1921).
* 25 iyul — Исаак Осипович Дунаевский, советский композитор.
* 12 avgust — Томас Манн, немецкий писатель, лауреат Нобелевской премии по литературе 1929 года.
* 5 noyabr — Морис Утрилло, французский художник (род. 1883).

## Nobel Prizes

* Fizika — Willis Lamb / Polykarp Kusch
* Kimyo — Vincent du Vigneaud
* Tibbiyot — Hugo Theorell
* Adabiyot — Halldór Kiljan Laxness
* Tinchlik — *berilmagan*

## Manbalar
# 305

**305**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 1-mingyillik |
| Asrlar: | * 3-asr
* **4-asr 5-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 280-lar
* 290-lar
* **300-lar 310-lar
* 320-lar
 |
| Yillar: | * 298
* 299
* 300
* **301 302
* 303
* 304
 |

## Voqealar

## Tugʻilgan

## Vafot etgan

|  |
| --- |
| **Bu maqola ruscha yozilgan.** |
|  |
Iltimos, maqolani oʻzbek tiliga tarjima qiling. |