Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Reyunion

| Reyunionfransuzcha: *La Réunion* |
| --- |
|
Bayroq

Gerb

 |
| **Shior:Florebo quocumque ferar* (*Qayerga olib kelsam, gullab-yashnayman*) |
| **Madhiya:** La Marseillaise (Milliy) Duration: 1 minute and 20 seconds.1:20 *P’tite fleur aimée* (Mintaqaviy) |
|  |
| Poytaxt |
Sen-Deni |
| Rasmiy til(lar) |
fransuzcha |
| Hukumat |
|  |
| • Mintaqa kengashi raisi  |
Yugget Bello |
| • Departament kengashi raisi  |
Siril Melhior |
| Maydon |
| • Butun |
2,511 km2 |
| Aholi |
| • 2023-yilgi roʻyxat |
873,102 kishi |
| Pul birligi |
Yevro |

**Reyunion** (fransuzcha: *Réunion*, reyu. kreol.*Rényon*) – Fransiyaning *dengizorti mintaqasi*. U Hind okeanidagi xuddi shu nomdagi orolda, Madagaskardan 700 km sharqda joylashgan.

## Geografik joylashuvi va tabiati

Reyunion – Madagaskardan sharqda joylashgan Hind okeanidagi vulqonli orol. Eng baland nuqtasi soʻngan vulqon Piton-de-nej (3069 m).

Iqlimi – tropik. Orolning janubi-gʻarbiy qismi choʻlbiyobonlardan iborat. Shimoli-sharqiy tomonida hind xurmosi, temir va zaytun daraxtlari, daraxtsimon paporotniklar va palmalar oʻsadi.

## Davlat tuzilishi va siyosiy partiyalari

Davlat tuzilishi – Fransiyaning dengizorti departamenti. Orolni Fransiya tomonidan tayinlanadigan prefekt boshqaradi. Oʻz-oʻzini boshqarish organlari – Bosh va Mintaqaviy Kengashlar. Hududiy jihatdan ikki okrugga boʻlinadi. Siyosiy partiyalari: Kommunistik partiya, Demokratik tashkilotlar.

## Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari

Qurilish mahsulotlari, shakar ishlab chiqarish zavodlari, konserva korxonalari faoliyat koʻrsatadi.

Baliqchilik va ovchilik rivojlangan. Shakarkamish, vanil va boshka ekinlar yetishtiriladi. Mamlakat iqtisodida turizm ham alohida ahamiyat kasb etadi. Importi: isteʼmol va sanoat mahsulotlari. Eksporti: shakar, vanil, yorongul yogʻi va boshqalar. 2006-yilda YAIM mikdori 4790 mln (aholi jon boshiga – 5995) dollarni tashkil etgan. Asosiy savdo hamkorlari: Fransiya va YeI mamlakatlari.

Asosiy porti – Le-Por.

## Tarixi

Orol 1513-yili portugallar tomonidan ochilgan va bungacha bu yer kimsasiz boʻlgan. Reyunionning geografik jihatdan qulay (Yevropa va Afrika oʻrtasidagi dengiz savdo yoʻlida) joylashganligi rivojlanishini taʼminladi. 1869-yilda Suvaysh kanalining ishga tushirilishiga qadar orol strategik jihatdan ahamiyati yuqori edi. 1642-yili fransuz dengizchilarining orolga tushishi natijasida orol Fransiyaga koʻshib olindi va Burbon deb nomlandi. XVII asr oxirida qaxva plantatsiyalarida ishlatish uchun Madagaskardan qullar olib kelindi. Fransiyaning respublika deb eʼlon kilinishi bilan orol nomi Reyunion deb oʻzgartirildi. 1946-yil martida Reyunion „dengizorti departa- menti“, 1974-yildan esa dengiz orti maʼmuriy hududi" maqomini oldi. 2005-yilda Mozambik boʻgʻizidan kichik orollar – Yevropa va Basas-da-Indiya Fransiyaning Janubiy va Antarktika hududlari ittifoqiga oʻtdi.

## Manba

* Departament kengashi sayti (fransuzcha)
* Prefekt vebsayti (Wayback Machine saytida 2016-04-23 sanasida arxivlangan) (fransuzcha)
* Mintaqa Kengashi veb-sayti (fransuzcha)
# Geteroploidiya

**Geteroploidiya** (yun. getero..., plos bu yerda — karrali va eidos — tur), aneuploidiya, polisemiya — organizm hujayralarida xromosomalar sonining galloid soniga karrali boʻlmagan holda oʻzgarishi. Geteroploidlarning yashovchanligi sust boʻladi. Geteroploidiya odamda, drozofilada, gʻoʻza, bangidevona, gʻalladoshlar va boshqalarda topilgan. Gʻoʻzada xromosomalar (x)ning asosiy soni — 13. Poliploid turlarning somatik hujayralaridagi xromosomalar soni 2p=52 bilan, asosiy son boʻyicha esa ular tetraploid 4p=52 tarzida belgilanadi. Diploid turlar 2p=2x=26 ga ega. Somatik hujayralari 52 ta xromosomali gʻoʻzalar meyozda 26 ta bivalentlar (ikkita gomologik xromosomalar) hosil qiladi va toʻplamdagi har bir xromosomasi oʻz juftiga ega boʻlgan disomik (2p) hisoblanadi. Toʻplamda bitta xromosoma yetishmagan (2p—1) holda monosomiklar vujudga keladi; bunday oʻsimliklarning somatik hujayralarida 51 ta xromosoma mavjudligi sababli meyozda 25 ta bivalent + 1 ta univalent (yakka xromosoma), yaʼni 252+1’ hosil qiladi. Ikki gomologik xromosoma (2p—2) ning yetishmasligidan nullisomik (2p— 2=50; 252) lar shakllanadi. Asosiy toʻplamga bitta xromosomaning qoʻshilishidan trisomik (2p+1=53; 252+12+|), ikkita xromosoma qoʻshilishidan tetrasomik (2p+2=54; 252+2+12+2 yoki 252+14)lar paydo boʻladi. Agar nullisomikda bir juft gomologik xromosoma yetishmasligi kuzatilsa, monosomikda bitta (qarang Gemizigotapik), triva tetrasomiklarda uch va toʻrtgacha juftsiz xromosomalar uchraydi. Juftdagi xromosomalardan birining yoki butun bir juftning yoʻqolishi yoki, aksincha, qoʻshilishi gʻoʻzaning fenotipida maʼlum oʻzgarishlarga sabab boʻladi [mas, changi gammanurlar bilan nurlantirilganidan soʻng olingan "pakana" radiomutanti koʻpgina miqdoriy va sifat belgilarining oʻzgarganligi hamda aneuploid sondagi xromosomalari bilan farq qiladi]. Somatik va jinsiy hujayralardagi ayrim juft xromosomalarning qutblarga ajralishidagi buzilishlar Geteroploidiyaga sabab boʻladi. Shuning uchun Geteroploidiya meyotik va mitotik boʻlishi mumkin (qarang Meyoz, Mitoz).

Geteroploidiya yordamida genotipdagi ayrim xromosomalar va genlarning irsiy ahamiyati, genotip evolyutsiyasi, monosom va nullisom genetik taxdil yoʻli bilan turli belgilarning irsiylanishi, xromosomalarning navlararo va yot turlararo almashinishi oʻrganiladi.

Abdusamat Egamberdiyev.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# URL

**URL** (**Uniform Resource Locator**; inglizchadan tarjimasi „resurs joyining universal koʻrsatuvchisi“) veb-resursning kompyuter tarmogʻida joylashishini koʻrsatishning standart usulidir. URL **veb-manzil** deb ham yuritiladi. URL URI (*Uniform Resource Identifier*; tarjimasi: „Resursning universal identifikatori“) ning muayyan turi hisoblanadi.

Veb-brauzerlarning aksariyatida veb-sahifa URL-manzili manzil qatori ichida koʻrsatiladi. URL-manzil ` kabi shaklda boʻladi. Bunda, `http` — protokol, `www.misol.com` — host nomi, `index.html` — fayl nomi.

## Manbalar
# COBOL

COBOL|  |
|  |
| Paradigmalari |
tartibotli, imperativ, obyektga yoʻnaltirilgan |
| Muallifi | Howard Bromberg, Norman Discount, Vernon Reeves, Jean E. Sammet, William Selden, Gertrude Tierney, Grace Hopper |
| Tuzilgan yili |
1959 (1959) |
| Fayl kengaytmalari | `.cbl`, `.cob`, `.cpy` |
| Dialektlari |
|
COBOL/2, DEC COBOL-10, DEC PDP-11 COBOL, DEC PDP-11 COBOL-85, DEC VAX COBOL, DOSVS COBOL, Envyr ICOBOL, Fujitsu COBOL, Hitachi COBOL2002, HP3000 COBOL/II, IBM COBOL SAA, IBM COBOL/400, IBM COBOL/II, IBM Enterprise COBOL, IBM ILE COBOL, IBM OS/VS COBOL, ICL COBOL (VME), Micro Focus ACUCOBOL-GT, Micro Focus COBOL-IT, Micro Focus RM/COBOL, Micro Focus Visual COBOL, Microsoft COBOL, Raincode COBOL, Realia COBOL, Ryan McFarland RM/COBOL, Ryan McFarland RM/COBOL-85, Tandem (NonStop) COBOL, Tandem (NonStop) SCOBOL, UNIVAC COBOL, Unisys MCP COBOL74, Unisys MCP COBOL85, Unix COBOL X/Open, Veryant isCOBOL, Wang VS COBOL |
| Bunga asos boʻlgan tillar |
|
AIMACO, COMTRAN, FACT, FLOW-MATIC COBOL 2002: C++, Eiffel, Smalltalk |
| Buning asosida tuzilgan tillar |
|
CobolScript, EGL, PL/I, PL/B |

**COBOL** (/ˈkoʊbɒl, -bɔːl/; **Co**mmon **B**usiness **O**fented **L**anguage iborasidan qisqartirilgan; tarjimasi „umumqabul qilingan amaliy til“) — EHM yordamida iqtisodiy-hisob va boshqarish masalalarini yechish dasturini bayon qilishda qoʻllaniladigan dasturlash tili. Algoritmlarni EHMning qandayligiga bogʻliq boʻlmagan shakldagi yaqqol va ixcham qaydi olinishini taʼminlaydi. 1960-yillarda AQShda ishlab chiqilgan. Tilning inglizcha va ruscha variantlari mavjud; shakli matn koʻrinishda boʻladi. COBOL katta hajmdagi axborotlarni kiritish va chiqarish, razryadi oʻzgaruvchan sonlar ustida ishlash, chiqadigan axborotlarni murakkab hisobot shakli koʻrinishida tahlil qilish uchun ishlov beradi. COBOL algolta nisbatan amaliy operatsiyalarning odatdagi tiliga yaqin. COBOLda tuziladigan katta dasturlarni qisqartirish va ularni joylash uchun maxsus vosita bor.

## Manbalar

## Havolalar

* COBOL Curlie katalogida

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# PDF

Adobe PDF ikonkasi
**PDF** (inglizcha: *Portable Document Format*; tarjimasi „tashisa boʻladigan hujjat formati“) elektron hujjatlarning turli apparat platformalar va operatsion sistemalar tomonidan ishlatiladigan formatidir. 1992-yilda Adobe shirkati tarafidan ishlab chiqilgan.

PDF ISO 32000 standarti hisoblanadi.

## Manbalar
# Ilmiy tadqiqot institutlari

**Ilmiy tadqiqot institutlari** — fan, texnika, i.ch. sohalarida ilmiy tadqiqot olib boradigan muassasa. Dastlab XIX asr oxiri XX asr boshlarida vujudga kelgan. 1888.y. Parijda Paster instituti, 1909-yil Radiy instituti tashkil etilgan. XX asrning boshlaridan nazariy masalalar bilan birga texnika, qishloq xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash boʻyicha muhim muammolar ustida tadqiqotlar olib boruvchi turli I.t.i. paydo boʻldi. XX asr ning oʻrtalariga kelib I.t.i. koʻp mamlakatlarda ilmiy faoliyatni tashkil etishning asosiy shakli boʻlib qoldi. Oʻzbekistonda asosiy nazariy muammolar ilmiy tadqiqot ishlarining muvofiklashtirish markazi — Oʻzbekiston Fanlar akade-miyasida tadqiq etiladi. Bilimning muayyan sohalarini tadqiq etuvchi va bevosita vazirliklar, davlat qoʻmitalariga buysunuvchi tarmoq I.t.i.lari ham mavjud. Oʻzbekistonda birinchi ilmiy tadqiqot muassasasi — Toshkent astronomiya va fizika observatoriyasi (hoz. Astronomiya instituti) 1873-yil tashkil etilgan. 2000-yil Oʻzbekistonda 100 dan ortiq I.t.i. ishladi.

## Manbalar
# GitHub

| GitHub, Inc. |
| --- |
|   |
| Joriy holati |
Faol |
| Sayt turi |
Shoʻba |
| Roʻyxatdan oʻtish |
Ixtiyoriy |
| Qaysi tillarda |
inglizcha |
| Muassisi |
Microsoft |
| Muallifi | * Tom Preston-Verner
* Kris Vantras
* P.J. Hayet
* Scott Chacon
 |
| Bosh ijrochi direktor |
Nat Friedman |
| Ochilgan sanasi |
8-fevral, 2008-yil (2008-02-08) |
| Alexa reytingi | ▼ 80 (Yanvar 2020 holatiga koʻra) |
| URL | github.com |

**GitHub, Inc.** — Amerika Qoʻshma Shtatlarida joylashgan global shirkatlardan biri boʻlib, Gitdan foydalanib dasturiy taʼminotni ishlab chiqish hamda versiyalarni boshqarish uchun hosting beradi. U 2018-yildan buyon Microsoftga tegishli shirkat hisoblanadi. Bu tarqatilgan versiyani boshqarish va Gitning „manba kodlarini boshqarish“ (inglizcha: *source code management*, SCM) funksiyalarini, shuningdek oʻziga xos xususiyatlarini taqdim etadi. U kirishni boshqarish va har qanday loyiha uchun xatolarni kuzatish, xususiyatlarni soʻrash, vazifalarni boshqarish va wikilar kabi bir nechta hamkorlik xususiyatlarini taʼminlaydi.

## Mashhurlik

Ilk shaxsiy ombor 2008-yil 12-yanvarda yaratilgan. 2011-yil soʻngiga kelib loyihada milliondan ortiq va ikki million roʻyxatdan oʻtadi. 2017-yil mart holatiga koʻra saytda 58 million ombor mavjud edi.
2008-yil soʻngida Github „Eng zoʻr debyut-startap“ mukofatini qoʻlga kiritadi.

Githubda Linux yadrosining chiqish kodi joylashtirilgan.
Koʻpgina yirik IT-kompaniyalar ushbu xizmatda oʻzlarining rasmiy omborlarini joylashtiradilar:

* Facebook
* Twitter
* Google
* HP webOS
* Yahoo
* Perl
* RedHat
* Erlang
* Scala
* Ruby on Rails
* LineageOS
* PHP
* JUnit
* jQuery
* Prototype
* MooTools
* Microsoft
* osCommerce
* Valve
* Apple

GitHub AQSh federal agentliklarining ochiq loyihalarini eʼlon qildi.

## Manbalar

## Havolalar

* Rasmiy sayti
# Victoria

| Victoria |
| --- |
|  |
| Tavalludi | 24-may 1819 |
| Vafoti | 22-yanvar 1901 |
| Fuqaroligi | United Kingdom of Great Britain and Ireland |
| Otasi | Prince Edward, Duke of Kent and Strathearn |
| Onasi | Princess Victoria of Saxe-Coburg-Saalfeld |

**Victoria** (talaffuzi: *Viktoriya*) (1819.24.5, London — 1901.22.1, Osborn) — Buyuk Britaniya qirolichasi (1837—1901), gannover sulolasining oxirgi vakili. 1876-yilda Hindiston imperatritsasi deb eʼlon qilingan. Gʻarb adabiyotida Victorianing ingliz taxtini boshqargan davri — „Victoria asri“ deb nomlangan. XIX asrda, 63-yil yetti oylik muddatga, U Elizabeth II dan keyingi eng uzoq hukmron hukmdor.

U amakisi William IV ning vafotidan soʻng 1837-yil 20-iyunda 18 yoshida taxtga chiqdi. U 1840-yilda amakivachchasi shahzoda Albert bilan turmush qurgan va 9 farzand koʻrgan. U siyosiy hayotda faol rol oʻynadi. Shahzoda Albert 1861-yilda vafot etganidan soʻng, u motamda butun umr qora tanli kiyim kiygan. „Konservatizm“ va „axloqiy qobiliyat“ Victoria davrini belgilab berdi.

Qirolicha Victoria davrida eng muhim voqea Qrim urushi (1854-1856) boʻlib, unda Buyuk Britaniya Fransiya va Usmonli imperiyasi bilan birga Rossiyaga qarshi kurashgan.

Qirolicha Victorianing 9 farzandidan sakkiztasi boshqa Yevropa sulolalari vakillari bilan turmush qurgan. Hozirgi kunda ham koʻplab Yevropa monarxiyalarini qirolicha Victoria avlodlari boshqaradi.

## Adabiyotlar

* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
# Kvinslend

**Kvinslend** — Avstraliya Ittifoqidagi shtat. Materikning shimoli-sharqiy qismida va qirgʻoqqa yondosh orollarda joylashgan. Maydoni — 1730,6 ming km2. Aholisi — 3,6 mln. kishi (2001); 80% shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Brisben shahri.

K.ning sharqiy qismida Katta Suvayirgʻich tizmaning shimoliy qismi joylashgan. Gʻarbiy qismi esa pasttekislik. Iqlimi shtatning shimolida subekvatorial, janubida tropik. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 20—25°, iyulniki 15— 25°. Yillik yogʻin K.ning sharqida 2000 mm, ayrim joylarda 2500 mm gacha, gʻarbi savanna va choʻllardan iborat.

K. hududining 2% dan koʻprogʻi ishlanadi. Dehqonchilikka yaroqli yerlar, asosan, Tinch okean sohilidagi kambar tekislikda. Qishloq xoʻjaligida chorvachilik yetakchi tarmoq. Shtat mamlakatda tayyorlanadigan jun, goʻsht, sariyogʻ, pishloqning katta qismini yetkazib beradi. Sohilda ananas, banan, mango va b. tropik mevalar, shakarqamish yetishtiriladi. Gʻarbiy qismida bugʻdoy va makkajoʻxori ekiladi, sut chorvachiligi rivojlangan. K. mis, boksit, rux va qoʻrgʻoshin, rutil, sirkon, toshkoʻmir, volfram qazib chiqarishda hamda oltin, neft va tabiiy gaz olishda mamlakatda oldingi oʻrinlarda. Mamlakatda qazib olinadigan misning yarmidan ortigʻi shtat gʻarbidagi Maunt-Ayza konlaridan olinadi. Uran, kalay, temir rudasi ham qazib olinadi. Mashinasozlik, kemasozlik, kimyo, oziq-ovqat va b. sanoat tarmoklari rivojlangan. Yirik sanoat shaharlari: Brisben, Gladston, Taunsvill, Makkay, Kerns.

## Manbalar
# Vikipediya

Vikipediya|  |
| Web-manzil |
www.wikipedia.org |
| Interwiki |
XX: |
| Asosiy boʻlim |
jami 287 boʻlim |
| Asos solingan sana |
15-yanvar, 2001 |
| Asoschi |
Jimmy Wales va Larry Sanger |
| Maqolalar soni |
20 milliondan dan ortiq |
| Egasi |
Wikimedia Foundation |
| Litsenziya |
erkin |
| Reklama |
yoʻq |

**Vikipediya** — koʻp tilli, erkin, onlayn ensiklopediya. U koʻngillilar jamoasi tomonidan ochiq hamkorlik hamda vikiga tayanuvchi tahrir tizimi asosida yoziladi va yuritiladi. Ushbu loyiha 2001-yil 15-yanvarda mutaxassislarga moʻljallangan Nupediaga toʻldiruvchi sifatida yaratilib, hozirda uni notijorat Wikimedia Foundation tashkiloti boshqaradi. Vikipediya bugunga kelib eng katta va eng koʻp koʻzdan kechiriladigan maʼlumot manbasiga aylandi. Hozirda bu bepul ensiklopediyada dunyoning 283 tilida 59 milliondan oshiq maqola bor. Vikipediyaning eng katta ingliz tili boʻlimi 7194829 ta maqolaga ega. Taqqoslash uchun, qogʻoz nashrdagi ensiklopediyalar orasida eng kattasi boʻlmish *Encyclopædia Britannica* (*Britaniya Ensiklopediyasi*)dagi maqolalar soni 130 ming atrofidadir. Bundan tashqari, Vikipediyaning juda mashhur boʻlib ketishi ortidan unga yondosh Vikiombor, Vikilugʻat, Vikikitob, Vikiversitet, Vikiiqtibos hamda Vikiyangiliklar kabi loyihalar ham paydo boʻlgan.

## Tarixi

Asosiy maqola: Vikipediya tarixi
*wikipedia.com* va *wikipedia.org* domenlari mos ravishda 2001-yil 12-yanvarda va 2001-yil 13-yanvarda roʻyxatga olingan.

Vikipediyaga 2001-yil 15-yanvarda Amerika Qoʻshma Shtatlari fuqarolari Jimmy Wales va Larry Sanger asos solishgan. Sanger „Vikipediya“ soʻzini inglizcha „wiki“ va „encyclopedia“ soʻzlarini birlashtirib oʻylab topgan. „Wiki“ soʻzi aslida gavayiliklarning soʻzi boʻlib, „tez“ degan maʼnoni bildiradi va koʻpchilik birgalikda yaratadigan web sahifalar shu nom bilan ataladi. Jimmy Walesning niyati *Britannica* sifatiga yoki undan ham yuqori darajaga erishish va ensiklopediyani bosma holida tarqatish boʻlgan edi.

## Oʻzbek tilidagi Vikipediya

Asosiy maqola: Oʻzbekcha Vikipediya
Oʻzbek tilidagi Vikipediyada 345 750 ta maqola bor. Foydalanuvchilar soni — 277 496, ulardan 683 nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan. Jami sahifalar soni (munozara, turkum va hokazo bilan qoʻshib hisoblaganda) — 1 264 025.

## Oʻzbekcha Vikipediyaning Oʻzbekiston hududida toʻsilishi

Asosiy maqola: Oʻzbekcha Vikipediya#Toʻsilishi
2011-yilning oxirida nomaʼlum sabablarga koʻra Oʻzbekiston hududida oʻzbek Vikipediyasi toʻsib qoʻyildi. Bu oʻzbekcha Vikipediyaning rivojlanishini jiddiy oqsoqlantirdi. Bugungi kunda esa Oʻzbekistonda foydalanuvchilar oʻzbekcha Vikipediya sahifalarini hech qanday muammolarsiz ocha oladilar.

## Turli tillardagi nashrlari

Vikipediya juda koʻplab tillarda har kun, soat va soniyada toʻldirilib borilmoqda. Ayniqsa quyidagi tillar bunga yaqqol misol boʻla oladi:

1. Inglizcha Vikipediya (7194829)
2. Nemischa Vikipediya (3128871)
3. Fransuzcha Vikipediya (2763805)

Toʻliq roʻyxat bu yerda.

## Manbalar

## Havolalar
# Xayriya jamgʻarmasi

Washingtondagi Amerika saraton kasalliklar binosi|  |

**Xayriya jamgʻarmasi** yoki xayriya tashkilotining asosiy maqsadlari xayriya va ijtimoiy farovonlik masalan, jamoat manfaatlariga yoki umumiy manfaatlarga xizmat qiluvchi taʼlim, diniy yoki boshqa faoliyatni qoʻllab quvvatlovchi tashkilot .
Xayriya tashkilotining va xayriyaning huquqiy taʼrifi turli mamlakatlarda va ayrim mintaqalarida farq qiladi. Tartibga solish, soliqqa tortish tartibi va xayriya qonunining xayriya tashkilotlariga taʼsir qilish usuli ham farq qiladi. Xayriya tashkilotlari oʻz mablagʻlaridan jismoniy shaxslar yoki yuridik shaxslarga foyda keltirish uchun foydalanishlari mumkin emas. Biroq, baʼzi xayriya tashkilotlari rahbariyatining maoshlarini toʻlash uchun oʻz daromadlarini nomutanosib tarzda sarflaganliklari uchun nazorat ostiga olingan.

Nodavlat- notijorat jamg'armasi(Finlandiya)|  |

Moliyaviy koʻrsatkichlar masalan, soliqni qaytarish, mablagʻ toʻplashdan tushgan daromad, tovarlar va xizmatlarni sotishdan tushgan daromad yoki investitsiyadan tushgan daromad xayriya tashkilotining moliyaviy barqarorligini baholash uchun asos boʻlin hizmat qiladi. Ushbu maʼlumot xayriya tashkilotining donorlar va jamiyatlar oldidagi obroʻsiga va shu tariqa xayriya moliyaviy daromadlariga taʼsir qilishi mumkin. Xayriya tashkilotlari koʻpincha qisman korxonalarning xayriyalariga bogʻliq. Xayriya tashkilotlariga bunday xayriyalar korporativ xayriyaning asosiy shaklidir.

## Tarixi

XVIII asr oʻrtalarigacha xayriya asosan diniy tuzilmalar jumladan, 1601-yilgi ingliz kambagʻallar qonunlari, ehson uylari va boylarning vasiyatlari orqali tarqatilgan. Xristianlik, Jiudaizm va Islom dinlarida oʻzi boshidanoq ehson turlari mavjud boʻlgan. Xayriya tashkilotlari taʼlim, sogʻliqni saqlash, uy-joy va hatto qamoqxonalar bilan taʼminladilar. Ilk oʻrta asrlarda butun Yevropada kambagʻallar, keksalar va mushkullar uchun yashash joyini taʼminlash uchun xayriya uylari tashkil etilgan; Angliya qiroli Athelstan (hukmronlik qilgan 924–939) X asrda Yorkda birinchi qayd qilingan xayriya xonalariga asos solgan.

## Manbalar

## Havolalar

* Vikiomborda „**Xayriya tashkilotlari**“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
* "Charities". *Encyclopædia Britannica*. **V** (9- nashri). 1878. 401–402 b.
# Uels (hudud)

Senedd Cymru — Uels parlamenti, Kardiff
**Uels** (Wales) — Buyuk Britaniyanning maʼmuriy-siyosiy qismi (tarixiy-geografik hudud). Uels yarim orol va unga yondosh Anglsi orolida joylashgan. Maydoni- 20,8 ming km². Aholisi 3 mln. kishiga yaqin (2000). Eng katta shahri — Kardiff. Maʼmuriy jihatdan 8 graflikka boʻlingan. Tub aholisi — valliy (uels)lar tashkil etadi.

Fayl:Cynhadleddii'r Wasg Press Conference 14.05.21.jpgMark Dreykford, Uels PA parlamentining birinchi vaziri; 2021-yil may
Yer yuzasining koʻp qismi togʻlik hisoblanadi. Eng baland joyi 1085 m. Iqlimi-moʻʼtadil dengiz iqlimi tashkil etadi. Oʻrmon, oʻtloq va yalangliklar bor. Toshkoʻmir, temir va polimetall rudalari konlari mavjud.

## Tarixi

Uels hududida qadimda kimvrlarning kelt qabilalari yashagan. Anglosaks (V—VI asrlar) va normand (Pa.)larning Britaniya orolarini bosib olishlari natijasida Uels hududidagi kelt qabilalaridan biri boʻlgan brittlarning bir qismi boshqa joylarga koʻchirilgan. XIII asr oxirida U. hududini Angliya egallab olgan (1536-yil gacha muxtor knyazlik). 1301-yildan ingliz taxtining vorislari „Uels shahzodasi“ unvoniga egadirlar.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# 1924

**1924**

|  |  |
| --- | --- |
| Ming yilliklar: | 2-mingyillik |
| Asrlar: | * 19-asr
* **20-asr 21-asr
 |
| Oʻn yilliklar: | * 1900-lar
* 1910-lar
* **1920-lar 1930-lar
* 1940-lar
 |
| Yillar: | * 1921
* 1922
* 1923
* **1924 1925
* 1926
* 1927
 |

## Voqealar

* 5-avgust — Turkiyada koʻpxotinlilik taʼqiqlandi.

## Tugʻilganlar

Yana qarang: Turkum:1924-yilda tugʻilganlar
## Vafot etgan

Yana qarang: Turkum:1924-yilda vafot etganlar
# Qadimgi dunyo tarixi

**Qadimgi dunyo tarixi** — jahon tarixini davrlashtirishda, asosan, tarix fanida eng qadimiy davrlardan to milodning V asrlariga, yaʼni Rim imperiyasining qulashigacha boʻlgan davrning nomlanishi. Qadimgi dunyo tarixidan keyin oʻrta asrlar tarixi davri keladi. Oʻzbekiston tarixining Qadimgi dunyo tarixi davri ham taxminan shu paytni, yaʼni Turonning eng qadimiy davlatlari tarixidan boshlab Kushon podsholiging tugashigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Shuningdek, bu davr har bir xalq yoki davlatning taraqqiyot qonuniyatlaridan kelib chiqib xronologik jihatdan oʻzgarishi ham mumkin.

## Manbalar