Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Aktyor

Aktyorlar tanaffusda, London.
**Aktyor** (lotincha: *actor* — „ijrochi“) yoki **aktrisa** — drama, opera, balet, qoʻgʻirchoq teatri, estrada, sirk, kino, radio va televideniyeda rollar ijrochisi, artist. U oʻz tanasi, ovozi, aqli, his-tuygʻulari, qobiliyati vositasida jonli badiiy obraz yaratadi.

## Yana qarang

* Aktyorlik sanʼati
* Teatr
* Kinematografiya
* Amplua

## Adabiyotlar

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
# 8-mart

**8-mart** — Grigoriy taqvimida yilning 67- (kabisa yilida 68-) kuni. Yil yakuniga 298 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **mart** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 | 31 |   |   |   |   |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Shuningdek : Turkum:8-mart bayramlari*

* Xalqaro xotin-qizlar kuni.
* Zambiya — Yoshlar kuni.
* Liberiya — Qurbonlar xotirasi kuni.
* Malayziya — Sulton kuni.
* Suriya — Inqilob kuni.

## Voqealar

*Yana qarang: Turkum:8-mart voqealari*

* 1618 — Nemis astronomi Iogann Kepler oʻzining sayyoralar harakatining uchinchi qonunini kashf qildi: sayyorlarning Quyosh atrofida aylanish vaqtlarining kvadrati ulardan Quyoshgacha boʻlgan masofaning kubi kabi nisbatlanadi. Kepler qonunlari Isaak Nyuton tomonidan butunjahon tortishish qonunining yaratilishi uchun asos boʻlib xizmat qilgan.
* 1722 — Pyotr I ning farmoniga binoan Peterburgda ob-havoni muntazam ravishda kuzatish ishi yoʻlga qoʻyildi.
* 1759 — Parij parlamenti Deni Didroning „Ensiklopediya“sini qoralab chiqdi.
* 1802 — Nemis havaskor astronomi Genrix Olbers dastlabki mitti sayyora Sererani kashf qildi.
* 1809 — Ivan Krilovning „Masallar“ nomli birinchi kitobi dunyo yuzini koʻrdi. .
* 1862 — Nyu-Yorkda soʻnggi amerikalik qaroqchi — Nataniel Gordonni dorga osishdi.
* 1873 — Kanadaning shimoli-sharqiy hududlarida spirtli ichimliklar savdosi taʼqiqlab qoʻyildi.
* 1887 — Everett Xorton teleskopik qarmogʻi uchun patent oldi.
* 1900 — „Sanʼat dunyodi“ uyushmasi tuzildi, unga A. N. Benua, K. A. Somov, M. V. Dobujinskiy, N. K. Rerix, Ye. Ye. Lansere v. b. aʼzo boʻlishdi.
* 1944 — Bolqorlar deportatsiyasi boshlandi.

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:8-martda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:8-martda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2006-07-15 sanasida arxivlangan)(rus.)
# 26-oktyabr

**26-oktyabr** — Grigoriy taqvimida yilning 299- (kabisa yilida 300-) kuni. Yil yakuniga 66 kun qoladi.

|  |
| --- |
| ← **oktyabr** → |
| Du | Se | Ch | Pa | Ju | Sh | Ya |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026-yil |

## Bayramlar

*Yana qarang: Turkum:26-oktyabr bayramlari*

## Voqealar

Ito Xirobumi
*Yana qarang: Turkum:26-oktyabr voqealari*

* 1581 — Sibirning bosib olinishi: Yermak Timofeyevich kazaklar bilan Iskerga qo'shildi.
* 1824 — Moskvada Kichik teatr ochildi
* 1898 — Moskva badiiy akademik teatri ochildi
* 1909 — Yaponiya bosh vaziri Ito Hirobumi (*suratda*) o'ldirildi
* 1957 — Georgiy Jukov Sovet Ittifoqi Mudofaa vaziri lavozimidan bo'shatildi
* 1965 — Yelizaveta II The Beatles guruhi a'zolarini Britaniya imperiyasi ordeni bilan mukofotladi
* 2002 — Dubrovka teatr markazidagi terroristik hurujlar

## Tavalludlar

*Yana qarang: Turkum:26-oktyabrda tugʻilganlar*

## Vafot etganlar

*Yana qarang: Turkum:26-oktyabrda vafot etganlar*

## Havolalar

* days.peoples.ru (Wayback Machine saytida 2012-10-26 sanasida arxivlangan)(rus.)
# Ogayo

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Ogayo** Ohio |

 |
| **Shtat** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Ogayo bayrogʻi | Ogayo tamgʻasi |

 |
| *Shtat laqabi: Buckeye Shtati*
*(Buckeye State)* |
|  |
| **Mamlakat** |  AQSH |
| **Poytaxt** | Columbus |
| **Eng yirik shaharlar** | Columbus Cleveland Cincinnati  |
| **Maydon**
   • Butun
   • % suv | AQSh: 34-oʻrinda
116,096 km²
8.65 %  |
| **Aholi**
   • Butun (2021)
   • Zichlik
   • Senat oʻrinlari
   • Elektoral ovozlari | AQSh: 7-oʻrinda
11,464,042
107.05 kishi/km²
18
20 |
| **YIM**
   • YIM
   • YIM/kishi | AQSh: 7-oʻrinda
$419,866 million
$36,669 |
| **Ittifoqqa kirish**
   • Sana | 17-boʻlib
1-mart 1803 |
| **Vaqt** | UTC-5 (EST) |
| **Qisqartma** | OH [39] |
| **Shtat guli** | Scarlet Carnation
*(Dianthus caryophyllus)* |
| **Shtat daraxti** | Ohio Buckeye
*(Aesculus glabra)* |

**Ogayo** — AQShning shimoli-sharqiy qismidagi shtat. Eri koʻli bilan Ogayo daryosi oraligʻida. Maydoni 107,0 ming km². Aholisi 11,4 mln kishi (2002), 75% dan koʻprogʻi shaharlarda yashaydi. Maʼmuriy markazi — Kolumbus shahri, yirik sanoat shaharlari: Klivlend va Sinsinnati. Shtatning sharqida Appalachi platosi (eng baland joyi 460 m), gʻarbida Markaziy tekisliklar bor. Yanvarning oʻrtacha havo harorati 0" dan −3° gacha, iyulniki 23-25°. Yillik yogʻin 800–1000 mm.

Ogayo — AQShning aholisi zich va iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan shtatlaridan. Toshkoʻmir (yiliga 40 mln. t), tuz (5 mln. t), neft va tabiiy gaz qazib olinadi. Ogayo choʻyan va poʻlat eritishda AQShda Pennsilvaniya shtatidan keyin 2-oʻrinda, elektr energiya hosil qilishda esa 1-oʻrinda. Qishloq xoʻjaligi tovar mahsulotining 60%ni chorvachilik beradi. Ekin maydoni 5 mln. ga. Asosan, makkajoʻxori, soya, bugʻdoy, suli va yem-xashak ekinlari ekiladi. Meva, uzum va sabzavot yetishtiriladi. Eri koʻli sohilidagi portlar orqali koʻmir joʻnatiladi, temir rudasi keltiriladi. Ogayo hududini yevropaliklardan birinchi boʻlib XVII asrda fransuzlar egallagan. Parij shartnomasiga binoan, 1763-yilda Ogayo Buyuk Britaniya qoʻliga oʻtdi. 1783-yildan AQSH tarkibida. 1802-yildan AQSH shtati.

## Manbalar

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
# Gollivud

Gollivud tepaligida joylashgan belgi
**Gollivud** (inglizcha: *Hollywood*) – amerika kinematografiyasining markazi. Kaliforniya shtatining Los-Anjeles shahrida joylashgan. Filmlarni suratga olishni 1908-yilda boshlagan. 1913–1915-yillarda esa AQSh kino sanoati markaziga aylangan. 1920-yillardan Metro-Goldwyn-Mayer, 20th Century Fox, Paramount, Warner Bros., Columbia, RKO kinokompaniyalari faoliyat koʻrsata boshladi. Gollivudda amerika kinematografiyasining asosiy oʻziga xos tomonlari shakllandi: „kinoyulduz“ tizimini yaratish, kinodramaturgiyani standartlashtirish, filmlarni konveyer usulida ishlab chiqarish va boshqalar. Gollivudda turli davrlarda Charlie Chaplin, Erich von Stroheim, King Vidor, John Ford, William Wyler, Frank Capra kabi kino dargʻalari ishlagan. Kinokompaniyaning jaholatparastlikka berilishi, kinoprokat xarajatlarining koʻpayib ketishi, filmlarning badiiy jihatdan sayozlashuvi, televideniye hamda Nyu-Yorkda mustaqil ishlayotgan kino arboblar raqobati Gollivudni inqirozga olib keldi (ayniqsa 1950–1960-yillar). 1970-yillardan Gollivud yana oʻz qaddini tiklay boshladi. 1980-yillardan esa yana jahondagi eng yirik kino markaziga aylandi. Oʻz faoliyatini faollashtirib, qiziqarli badiiy filmlar ishladi.

„Gladiator“ (rejissyor Ridley Scott, 2000), „Kema halokatidan jabr koʻrgan“ (rejissyor Robert Zemeckis, 2000), „Ayollar nima xohlaydi“ (rejissyor Nancy Meyers, 2000), „Tigʻiz payt 2“ (rejissyor Brett Ratner, 2001), „Boshqalar“ (rejissyor Alejandro Amenábar, 2001) kabilar Gollivudning soʻnggi yillar yaratgan eng yaxshi filmlaridir. Russell Crowe, Joaquin Phoenix, Jim Carrey, Michael Douglas, Anthony Hopkins, Richard Harris, Mel Gibson, Cameron Diaz, Lucy Liu, Jackie Chan, Chris Tucker, Steven Seagal, Laura Dern va boshqalar Gollivudning eng mashhur aktyorlaridir.

## Manbalar

## Adabiyotlar

* Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.