Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# جاڭ چيەن

مىلادىدىن ئىلگىرىكى 138-يىلى : جاڭ چيەن غەربىي يۇرتقا تۇنجى قېتىم ئەلچىلىككە كەلگەن.119-يىلى ئككىنجى قېتىم غەربىي يۇتقائەلچىلىككە كەلگەن. يىپەك يۇلىنىڭ
ئېچىلىشىدىكى مۇھىم شەخىس.

## مەنبەلەر
# Nenyang shehiri

Nenyang shehiri
**Nenyang shehiri** bolsa Junggo Xénen Ölkisi dikibixahar 2002 nopus bar, Nenyanggning 10,700,000 nopusibar, 26,600 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 33.00°, xariki uzunluk 112°32, poqtanomuri 473000 rayunnomuri 0377.

## مەنبەلەر
# 24 تارىخ

**UYGHURCHE, УЙҒУРЧӘ**

24 تارىخ| رەت | كىتاب | يازغۇچى | جىلد |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | تارىخىي خاتىرىلەر | سما چيەن (خەن) | 130 |
| 2 | خەننامە | بەن گۇ (خەن) | 100 |
| 3 | كېيىنكى خەننامە | فەن خۇا (ليۇ جەمەتى سۇڭ بەگلىكى)، سىما بىياۋ (غەربىي جىن) | 120 |
| 4 | ئ‍ۈچ پادىشاھلىق تەزكىرىسى | چېن شۇ (غەربىي جىن)؛ پېي سوڭجى (ليو جەمەتى سوڭ بەگلىكى) | 65 |
| 5 | جىننامە | فاڭ شۈەنلىڭ، شۈ جىڭزوڭ، چۇ سۈيلياڭ (تاڭ) | 130 |
| 6 | سۇڭنامە | شېن يۆ (جەنۇبىي سۇلالىلەردىن لياڭ بەگلىكى) | 100 |
| 7 | جەنۇبىي چىنامە | شياۋ زىشيەن (جەنۇبىي سۇلالىلەردىن لياڭ بەگلىكى) | 59 |
| 8 | لياڭنامە | ياۋ چا (سۈي)، ياۋ سىليەن (تاڭ) | 65 |
| 9 | چېننامە | 36 |
| 10 | ۋېينامە | ۋېي شوۋ، ۋېي تەن (شىمالى چى) | 114 |
| 11 | شىمالىي چىنامە | لى بەيياۋ (تاڭ) | 50 |
| 12 | جۇنامە | لىنخۇ دېفېن قاتارلىقلار (تاڭ) | 50 |
| 14 | جەنۇبىي سۇلالىلەر تارىخى | لى يەنشۇ (تاڭ) | 80 |
| 15 | شىمالىي سۇلالىلەر تارىخى | 100 |
| 13 | سۈينامە | ۋېي جېڭ قاتارلىقلار (تاڭ) | 85 |
| 16 | كونا تاڭنامە | جاڭ جاۋ، جيا ۋېي (كېيىنكى جىن) | 200 |
| 17 | يېڭى تاڭنامە | ئ‍وۋياڭ شيۇ قاتارلىقلار (شىمالىي سۇڭ) | 225 |
| 18 | كونا بەش دەۋرى تارىخى | شۆ جۈجېڭ (شىمالىي سۇڭ) | 150 |
| 19 | يېڭى بەش دەۋرى تارىخى | ئ‍وۋياڭ شيۇ (شىمالىي سۇڭ) | 74 |
| 20 | سۇڭنامە | تۇغتۇ (يۈەن) | 496 |
| 21 | لياۋنامە | 116 |
| 22 | جىننامە | 135 |
| 23 | يۈەننامە | سۇڭ ليەن (مىڭ) | 210 |
| 24 | مىڭنامە | جاڭ تىڭيۈ (چىڭ) | 332 |

'''24 تارىخ''' ياكى '''يىگىرمە تۆرت تارىخ''' (كىرىل: خەنچە: 二十四史) جۇڭگونىڭ ھەرقايسى سۇلالىلىرى تەرىپىدىن يېزىلغان 24 تارىخ كىتابىنىڭ ئومۇمىي ئاتىلىشى بولۇپ، قەدىمدىن بېرى «سۇلالىلەر تارىخى» ياكى «رەسمىي تارىخ» دەپ ئاتىلىپ كەلگەن.

24 تارىخ جەمئىي 3249 جىلد، تەخمىنەن 40 مىليون خەتتىن تەشكىل تاپقان بولۇپ، ئۇنىڭدا خاتىرلەنەەن تارىخىي ۋەقەلەر «تارىخىي خاتىرىلەر»دە بايان قىللىنغان رىۋايەتلەردكى خۇاڭدىدىن باشلىنىپ، ئاخىرقى كىتاب «مىڭ تارىخى»دا خاتىرلەنگەن مىڭ سۇلالىسى چوڭجىن سەلتەنەتىنىڭ 17 - يىلى (م. 1644)غىچە بولغان 4000 يىلدىن كۆپرەك ۋاقىتنى ئۆز ئىچىگە ئالغاندۇر.

## مەنبەلەر
# قۇس دۆلىتى

**قۇس بەگلىكى** ياكى **قۇس دۆلىتى** (خەنچە: 车师، ئوقۇلۇشى: Jūshī) قۇرىغار (غەربىي يۇرت) ياكى بۈگۈنكى شەرقىي تۈركىستاندا قۇرۇلغان تارىخى بىر ھاكىمىيەتتۇر. ئالدى قۇس بەگلىكى ۋە ئارقا قۇس بەگلىكى دەپ ئىككى قىسىمغا بۆلىنىدۇ.

قۇس دۆلىتى شەرقتە دۇنخۇاڭغا، جەنۇبتا كروران، پىشامشان دۆلەتلىرى بىلەن، غەربىي جەنۇبتا كىنگىت ئەللىرىگە تۇتىشىدۇ.

## دەۋىرداش ئەل - بەگلىكلەر

1. ئەركەشتام
2. ئەندىرە
3. بارىكۆل
4. بەشبالىق
5. پاسئان
6. كروران
7. پىشامشان
8. توخار
9. خۇزخۇز (يۇلغۇنتېرەك)
10. چانبالىق (جيې)
11. چەرچى
12. ئۇلۇغچات
13. چۈەنيومۇ
14. چۇرچان (چەرچەن)
15. چۇقۇ (باغراش دۆلىتى)
16. چېدىر
17. دېرۇ
18. سارىقول (تاشقورغان)
19. ساكارائۇل
20. سەپەرباي
21. سۇلى (قەشقەر)
22. شەرقىي جۇمى
23. غەربىي جۇمى
24. قارغالىق
25. قۇرۇقتاغ
26. قۇم
27. كورلى
28. كۆكيار
29. كۈسەن
30. كىنگىت (ئاگنى، قاراشەھەر)
31. لاداق
32. ناندۇ
33. نوبچان
34. نىيە
35. ئىناي
36. يولئېرىق
37. يولئارىش (رۇڭلۇ)
38. ۋائېرىيە (كۆنچى دۆلىتى)
39. ئۇتانزىل (ماناس)
40. ئۇدۇن
41. ئۇرۇياب
42. ئۇزۇن تات (ئۇزۇن تاتراڭ)
43. ئۇشاق
44. ئۈرۈمسىمنى (يول ئىچى)
45. ئۈرۈنسۇ (ئۇچ، ئونسۇ)

## مەنبەلەر
# جېڭجۇ شەھىرى

جېڭجۇ شەھىرى
 جېڭجۇ شەھىرى
 جېڭجۇ شەھىرى

جېڭجۇ شەھىرى
جېڭجۇ شەھىرى
**جېڭجۇ شەھىرى** بولسا جۇڭگو خېنەن ئۆلكىسى دىكىبىخاھار 20067 نوپۇس بار، جېڭجۇنىڭ 7،243،000 نوپۇسىبار، 972.7 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 34.45°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 113°38، پوقتانومۇرى 450000 رايۇننومۇرى 371.

## تارىخ

## جۇغراپىيە

## مەمۇرىي رايون

## ئىقتىساد

## ئاساسىي قۇرۇلۇش

## نۇپوس ئىستاتىستىكا

## تەربىيە

## ساياھەتچىلىك

## مائارىپ

## تەنھەرىكەت يىغىنى

## سىرتقى ئۇلاش

## مەنبەلەر
# مىڭ سۇلالىسى

**مىڭ سۇلالىسى**، جۇ يۈەنجاڭ يۈەن سۇلالىسىنىڭ ئاخىرىدا يۈز بەرگەن دىخانلار قوزغىلىڭىدىكى شىياۋ مىڭۋاڭنىڭ قول ئاستىدىكى سەركەردە بولۇپ ،كېيىن ئۇنى قەستلەپ ئۆلتۈرۇپ ، ئۇنىڭ ئورنىغا ۋارىسلىق قىلغان ھەمدە دۆلەت نامىنى مىڭ دەپ ئاتىغان.

## باشقىلار

## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

|  |
| --- |
| **خىتاي تارىخى** |
|

| قۇرۇلغان ۋاقىت | مەۋجۇت بولغان دۆلەتلەر |
| --- | --- |
| **مىلادتىن بۇرۇن**: | شيا سۇلالىسى|شاڭ سۇلالىسى|جۇ سۇلالىسى|چىن سۇلالىسى|غەربىي خەن سۇلالىسى |
| **م. 0-499**: | شىن سۇلالىسى|شەرقىي خەن سۇلالىسى|ئۈچ پادىشاھلىق|جىن سۇلالىسى|ۋېي سۇلالىسى |
| **م. 500-999**: | سۈي سۇلالىسى | تاڭ سۇلالىسى|شىمالىي سوڭ سۇلالىسى |
| **م. 1000-1499**: |  ئالتۇن سۇلالىسى|تاڭغۇت سۇلالىسى | جەنۇبىي سوڭ سۇلالىسى |
|  | موڭغۇل ئىمپېرىيىسى |يۈەن سۇلالىسى| مىڭ سۇلالىسى |
| **م. 1500-1999**: | چىڭ سۇلالىسى|جۇڭخۇا مىنگو |
| **باشقىلار**: | چىڭگىزخان-تارىخى فىلم |
|

---

 |

 |
# 7 - دېكابر

**7 - دېكابر** ياكى **7 - كۆنەك**، مىلادى تەقۋىم بويىچە يىلنىڭ 341 - (كەبىسە يىلى 342 -) كۈندۇر. يىل ئاخىرىغىچە قالغان كۈن 24 كۈندۇر.

## ۋەقەلەر

## توغۇلغانلار

## ئۆلگەنلەر

## بايراملار

## مەنبەلەر
# 1787 - يىلى

**Script error: No such module "Year in various calendars".**

|  |
| --- |
|
ئەسىرلەر
17 - ئەسىر | **18 - ئەسىر** | 19 - ئەسىر
1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709 1710
1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719 1720
1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729 1730
1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739 1740
1741 1742 1743 1744 1745 1746 1747 1748 1749 1750
1751 1752 1753 1754 1755 1756 1757 1758 1759 1760
1761 1762 1763 1764 1765 1766 1767 1768 1769 1770
1771 1772 1773 1774 1775 1776 1777 1778 1779 1780
1781 1782 1783 1784 1785 1786 1787 1788 1789 1790
1791 1792 1793 1794 1795 1796 1797 1798 1799 1800

 |

**1787-يىلى** گرېگورىيان كالېندارىدا ئىشلىتىلگەن بىر يىل.

## چوڭ ئىشلار

## تۇغۇلۇش

## ئۆلۈم
# Léypzig

Léypzig

**Léypzig** bolsa Gérmaniye dikibixahar 2008 nopus bar, Léypzigning 511,252 nopusibar, 297.60 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 51.20°, xariki uzunluk 12°23, poqtamuri 04003-04357 rayonmuri 0341.

## مەنبەلەر
# قاھىرە

قاھىرە

**قاھىرە** (ئەرەبچە: القاهرة) بولسا مىسىر دىكىبىخاھار 2006 نوپۇس بار، قاھىرەنىڭ 7،947،121 نوپۇسىبار، 214 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 30.03°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 31°22.

## مەنبەلەر
# نېپال

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

نېپال
دۆلەت بايرىقى
**نېپال** بولسا ئاسىيا جايلاخكان بىر
دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا كاتماندۇ، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا كاتماندۇ. دۇلات تىلى بولسا نېپال تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ رام باران ياداۋ. ئازىركى باش ۋەزىر پۇسپا قامال داھال. بۇ دۇلات 1768 يىلى 12 ئاينىڭ 21 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 147 مىڭ 181 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 29 مىللىئون 519 مىڭ.

* نېپال
* Kathmandu
* Swayambhunath
* Patan
* Bhaktapur
* Himalaya
* Himalaya
* Kaski District
* Mustang
* Mustang

## مەنبەلەر
# Buénos Ayrés

ھۆججەت:Buenos Aires -Argentina- 136.jpg
**Buénos Ayrés** bolsa Argéntina dikibixahar 2009 nopus bar, Buénos Ayrésning 3,050,728 nopusibar, 203 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 34.36°.

## مەنبەلەر