Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kuk Taqim Aralliri

Kuk Taqim Aralliri
Dölet bayriqi
**Kuk Taqim Aralliri** bolsa Tinch Okyan jaylaxkan birk
dulat. Uning paytahti bolsa Awarua, ang qong xahri bolsa Awarua. Dulat tili bolsa In'gliz tili. Azirki bash wezir Jim Marurai. Bu dulat 1965 yili 8 ayning 4 kuni mustakkil bolgan, yar maydani 240 kwadrat kilométir, nopusi 19 ming, bularning assaslik dini Xristian dini.

## مەنبەلەر
# فېۋرال

**ھۇد ئېيى** ياكى **فېۋرال ئېيى** 12 ئاينىڭ 2- سىدۇر.

* يىلنىڭ ئىككىنچى ئېيى.
* ئادەتتە 28 كۈنلۈك بولۇپ تۇنجى كىچىك ئاي ۋە كەبىسە يىلىدا 29 كۈن كېلىدىغان ئاي. تارىختا 3 قېتىم ھۇد ئېيى 30 كۈنلۈك كەلگەن. (1712، 1930، 1931)
* قىش پەسلىنىڭ ئاخىرىقى ئېيى

## بايراملار ياكى مۇھىم كۈنلەر

* ھەر يىل ھۇد ئېيىنىڭ تۇنجى ھەپتىسى ب د ت خەلقئارالىق ئوخشىمىغان دىنلەر ئارىسى ماسلىشىش ھەپتىسى
* 2- ھۇد، سۇغۇر كۈنى
* 2- ھۇد، خەلقئارالىق سازلىق كۈنى
* 10- ھۇد، خەلقئارالىق مېتېرولوگىيە كۈنى
* 11- ھۇد، ياپونىيە دۆلەت بايرىمى
* 14- ھۇد، ئاشق مەشۇقلار بايرىمى
* 24- ھۇد
* 28- ھۇد، تەيۋەندە تېنچلىق خاتىرە كۈنى

## قوشنا ۋە باشقا ئايلار

1. قەھرىتان
2. **ھۇد**
3. نەۋرۇز
4. ئۈمىد
5. باھار
6. سەڧەر
7. چىللە
8. تومۇز
9. مىزان
10. ئوغۇز
11. ئوغلاق
12. كۈنەك

## مەنبەلەر
# مالاۋى

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

مالاۋى
**مالاۋى جۇمھۇرىيىتى** بولسا ئافرىقا جايلاخكان بىر
دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا لىلونگۋې، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا بلانتيرە. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىزچە. ئازىركى زۇڭتۇڭ بىڭۇ ۋا مۇتھارىكا. بۇ دۇلات 1964 يىلى 7 ئاينىڭ 6 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 118 مىڭ 484 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 13 مىللىئون 931 مىڭ.

## مەنبەلەر
# Arizona Shitati

**Arizona Shitati** bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Arizonaning 6,500,180 nopusibar, 295,254 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 34.0°, xariki uzunluk 112°0.

## مەنبەلەر
# لياۋنىڭ ئۆلكىسى

**لياۋنىڭ ئۆلكىسى** بولسا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى دىكىبىخاھار 2004 نوپۇس بار، لياۋنىڭنىڭ 42،170،000 نوپۇسىبار، 145،900 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 41.18°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 122°36.

## تارىخ

## جۇغراپىيە

## نوپۇس ئەھۋالى

## مەمۇرىي رايون

## مائارىپ

## ئىقتىساد

## ھاۋا كىلىماتى

## ساياھەتچىلىك

## سىرتقى ئۇلاش

* لياۋنىڭ ئۆلكىسى ھۆكۈمەت تور بېكەت

## مەنبەلەر
# چىڭخەي ئۆلكىسى

**چىڭخەي ئۆلكىسى** بولسا جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى دىكىبىخاھار 2004 نوپۇس بار، چىڭخەينىڭ 5،390،000 نوپۇسىبار، 721،000 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 36.0°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 96°0.

## تارىخ

## جۇغراپىيە

## نوپۇس ئەھۋالى

## مەمۇرىي رايون

## مائارىپ

## ئىقتىساد

## ھاۋا كىلىماتى

## ساياھەتچىلىك

## سىرتقى ئۇلاش

* چىڭخەي ئۆلكىسى ھۆكۈمەت تور بېكەت

## مەنبەلەر
# قانال

**قانال** (خەنزۇچە: **運河**) سۈنئىي قېزىلغان بىر خىل سۇ قاتناش يول بولۇپ، دەريا، كۆل، دېڭىز قاتارلىق ھەر خىل سۇلۇقلارنى تۇتاشتۇرالايدۇ. قانالنىڭ ئېچىلىشى، قاتناش-ترانسپورت ئارىلىقىنى زور دەرىجىدە قىسقارتقان.

## **قانال ھەققىدە**

قانال تەبىئىي سۇ يولى ياكى باشقا قانال ئارقىلىق تۇتىشىدۇ. ئادەتتە ئاۋىئاتسىيە تىرانسىپورتىدىن باشقا قانال يەنە سۇغۇرۇش ، كەلكۈن سۈيىنى بۆلۈش، توختام سۇلارنى چىقىرۋىتىش، سۇ بىلەن تەمىنلەش قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

جۇڭگونىڭ قانال قۇرۇلۇشى ئۇزاق تارىخقا ئىگە. شىمالدىكى بېيجىڭدىن جەنۇبتىكى خاڭجۇغىچە بولغان بېيجىڭ-خاڭجۇ قانىلىنىڭ ئومۇمىي ئۇزۇنلۇقى 1794 كىلومېتىر بۇلۇپ، دۇنيادىكى ئەڭ ئۇزۇن قانال ھېسابلىنىدۇ. بېيجىڭ-خاڭجۇ قانىلى خەيخې، خۇۋەيخې، چاڭجىياڭ، چيەنتاڭجياڭ قاتارلىق بەش چوڭ سۇ سىستېمىسىنى تۇتاشتۇرۇپ تۇرىدۇ، شۇنىڭ ئۈچۈنمۇ دۇنيادىكى ئېقىن كۆلىمى ئەڭ كەڭ بولغان قانال ھېسابلىنىدۇ. جۇڭگو يەنە دۇنيا بويىچە ئەڭ بالدۇر قانال قازغان دۆلەت ھېسابلىنىدۇ. 2000 يىلدىن كۆپ ئىلگىرى چىن سۇلالىسى ۋاقىتدا، جۇڭگونىڭ جەنۇبىدىكى شياڭجياڭ دەرياسى بىلەن لىجياڭ دەرياسى ئوتتۇرىسىغا 30 نەچچە كىلومېتىر ئۇزۇنلۇقتىكى لىڭچۈ دەپ ئاتىلىدىغان بىر قانال ياسالغان. لىڭچۈ قانىلى يەنە دۇنيادىكى تۇنجى لوك شەكىللىك قانال بولۇپ، كېمىلەر تاغ ئاستىدىن بىرىنىڭ ئارقىدىن بىرى تىزىلىپ ئۆتۈشىدۇ.

## **ئالاقىدار بايان**

پاناما قانىلى تىنچ ئوكيان بىلەن ئاتلانتىك ئوكتان ئارىلىكىدىكى قاتناشنى تۇتاشتۇرغان. پاناما قانىلىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 3.81 كىلومېتىر بولۇپ، تار يېرىنىڭ كەڭلىكى تەخمىنەن 152 مېتىر، كەڭ يېرىنىڭ كەڭلىكى 304 مېتىر، چوڭقۇرلۇقى 3.14 مېتىر. ئۇ دېڭىز يۈزىدىن ئېگىز قانال بولۇپ، قانال بويىغا ياسالغان ئالتە لوك سۇ ئورنىنى ئۆزگەرتىشكە ئىشلىتىلىدۇ. پاناما قانىلىنىڭ جۇغراپىيىلىك ئورنى ئىنتايىن مۇھىم بولۇپ، ھەر يىلى تەخمىنەن 15 مىڭ پاراخوت ئۆتىدۇ. يەنە مەسىلەن، ئوتتۇرا دېڭىز بىلەن قىزىل دېڭىزنى تۇتاشتۇرۇپ تۇرىدىغان سۇۋەيىش قانىلىنىڭ ئۇزۇنلۇقى 195 كىلومېتىر، چوڭقۇرلۇقى 5.19 مېتىر. سۇۋەيىش قانىلى دۇنيادىكى قاتنىشى ئەڭ بېسىق بولغان ئاۋات قانال. چۈنكى، ئۇ، ياۋرۇپا، ئاسىيا، ئافرىقىدىن ئىبارەت ئۈچ چوڭ قىتئەنى تۇتاشتۇرۇپ تۇرىدىغان بىردىنبىر دېڭىز قاتناش تۈگۈنى ھېسابلىنىدۇ.

## **سىرتقى ئۇلىنىش**

## مەنبەلەر
# 1993 - يىلى

|  |  |
| --- | --- |
|  | 19 - ئەسىر | **20 - ئەسىر** | 21 - ئەسىر |
|  | 1990 | 1991 | 1992 | **1993** | 1994 | 1995 | 1996 |

**Script error: No such module "Year in various calendars".1993** - يىلى

## ۋەقەلەر

## توغۇلغانلار

## ئۆلگەنلەر

## مەنبەلەر
# 5 - فېۋرال

**5 - فېۋرال** ياكى **5- ھۇد** ۋە ياكى **2 - ئاينىڭ 5 - كۈنى،** مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 36. كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 329 (كەبىسە يىللارى 330) كۈن بار.

## چوڭ ئىشلار

* 1997 – 5- ڧېۋرال غۇلجا ۋەقەسى.

## توغۇلغانلار

## ئۆلگەنلەر

## مەنبە
# 28- ھۇد

**28- ھۇد** ياكى **28- ڧېۋرال** ۋە ياكى **2- ئاينىڭ 28- كۈنى،** مىلادى تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ 59. كۈنىدۇر. يىل سوڭىغا 306 (كەبىسە يىللارى 307) كۈن بار.

## چوڭ ئىشلار

## توغۇلغانلار

## ئۆلگەنلەر

## مەنبە
# بەھرەيىن

بەھرېيىن
دۆلەت بايرىقى
**بەھرېيىن** بولسا ئاسىيا جايلاشقان بىر دەۋلەت. ئۇنىڭ پايتەختى ۋە ئاڭ چوڭ شەھرى ماناما. دەۋلەت تىلى ئەرەب تىلى. ھازىرقى باش ۋەزىر خەلىفەھ ئىبن سۇلمان ئەل خەلىفەھ. بۇ دەۋلەت 1971 يىلى 12 ئاينىڭ 16 كۇنى مۇستەققىل بولغان، يەر مەيدانى 655 كۇۋادىرات كىلومېتر، نوپۇسى 1 مىللىيون 046 مىڭ.

## مەنبەلەر
# مۇزلۇق

قۇتۇپ ياكى ئېگىز تاغلىق رايونلاردا يەرنى بويلاپ ھەرىكەت قىلىدىغان غايەت زور مۇز گەۋدىسى. زامانىۋى مۇزلۇقلار بىلەن قاپلانغان ئومۇمىي يەر تەخمىنەن 16 مىليون 300 مىڭ كۋادرات كىلومېتىر بولۇپ ، يەرشارى ئومۇمىي يەر كۆلىمىنىڭ% 11 نى ئىگىلەيدۇ. چوڭ قۇرۇقلۇق مۇزلۇقى ۋە تاغ مۇزلۇقىغا بۆلۈشكە بولىدۇ

## مەنبەلەر
# يېڭى كالېدونىيە

Yéngi Kalédoniye
Dölet bayriqi
**Yéngi Kalédoniye** bolsa Tinch Okyan jaylaxkan birk
dulat. Uning paytahti bolsa Numéa, ang qong xahri bolsa Numéa. Dulat tili bolsa Fransuz tili. Azirki Gubérnator Harold Martin. Azirki bash wezir Yves Dassonville. Bu dulat 1979 yili 2 ayning 22 kuni mustakkil bolgan, yar maydani 18 ming 575 kwadrat kilométir, nopusi 244 ming, bularning assaslik dini Xristian dini.

## مەنبەلەر