Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# فوسفور

|  |
| --- |
|  |
| ئۇمۇمىي |
| **ئىسمى** |
| **سىمۋولى** |
| **نومۇرى** |
| **ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى** |
| **گۇرۇپپىسى** |
| **دەۋرى** |
| **كۆرۈنىشى** |
| **ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى** |
| فىزىكىلىق ئالاھىدلىكلىرى |
| **ماددا ھالىتى** |
| **ئېرىش نۇقتىسى** |
| **قايناش نوقتىسى** |
| **زىچلىقى** |
| **پارلىنىش ئىسسىقلىقى** |
| **ئاۋاز سۈرئىتى** |
| **مول ھەجىمى** |
| ئاتوم ئالاھىدلىكلىرى |
| **كرىستاللىق تۈزۈلۈشى** |
| **ئاتوم رادىئۇسى** |
| **كوۋالېنتلىق رادىئۇسى** |
|  |
|  |
|  |
| باشقا ئالاھىدلىكلىرى |
| **ئېلېكتر مەنپىيلىكى** |
| **سېلىشتۇرما ئىسسىقلىق سىغىمى** |
| **توك ئۆتكۈزۈشچانلىقى** |
| **ئىسسىقلىق ئۆتكۈزۈشچانلىقى** |
|  |

ئۇمۇمىي

ئىسمى،سىمۋولى،نومۇرى:

ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى:

گۇرۇپپىسى، دەۋرى،:

كۆرۈنىشى:

ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى:

ئېلېكترون قەۋىتى:

فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى

ھالىتى:

قايناش نۇقتىسى:

ھورغا ئايلىنىش نۇقتىسى:

ئاتوم خۇسۇسىيىتى

كىرىستال تۈزىلىشى:

ئوكسىدلىنىش ئەھۋالى: ئاتوم رادىئوسى:

ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:

ئىزوتوپلىرى:

قوللىنىشى:

تارىخى:

بايقىلىشى:

بىرىكمىلىرى:

## مەنبەلەر

'**يانتۇ خەت'**==ئېلېمېنتلار دەۋرىي جەدۋىلى==

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Group** → | **1** | **2** | **3** | **4** | **5** | **6** | **7** | **8** | **9** | **10** | **11** | **12** | **13** | **14** | **15** | **16** | **17** | **18** |
| **Period** ↓ |  |
| **1** | 1 H |  | 2 He |
| **2** | 3 Li | 4 Be |  | 5 B | 6 C | 7 N | 8 O | 9 F | 10 Ne |
| **3** | 11 Na | 12 Mg |  | 13 Al | 14 Si | 15 P | 16 S | 17 Cl | 18 Ar |
| **4** | 19 K | 20 Ca | 21 Sc | 22 Ti | 23 V | 24 Cr | 25 Mn | 26 Fe | 27 Co | 28 Ni | 29 Cu | 30 Zn | 31 Ga | 32 Ge | 33 As | 34 Se | 35 Br | 36 Kr |
| **5** | 37 Rb | 38 Sr | 39 Y | 40 Zr | 41 Nb | 42 Mo | 43 Tc | 44 Ru | 45 Rh | 46 Pd | 47 Ag | 48 Cd | 49 In | 50 Sn | 51 Sb | 52 Te | 53 I | 54 Xe |
| **6** | 55 Cs | 56 Ba | \*  | 72 Hf | 73 Ta | 74 W | 75 Re | 76 Os | 77 Ir | 78 Pt | 79 Au | 80 Hg | 81 Tl | 82 Pb | 83 Bi | 84 Po | 85 At | 86 Rn |
| **7** | 87  Fr | 88 Ra | \*\*  | 104 Rf | 105 Db | 106 Sg | 107 Bh | 108 Hs | 109 Mt | 110 Ds | 111 Rg | 112 Cn | 113 Uut | 114 Fl | 115 Uup | 116 Lv | 117 Uus | 118 Uuo |
|  |
| \* **لانتان سىستېمىسىدىكى ئېلېمېنتلار** | 57 La | 58 Ce | 59 Pr | 60 Nd | 61 Pm | 62 Sm | 63 Eu | 64 Gd | 65 Tb | 66 Dy | 67 Ho | 68 Er | 69 Tm | 70 Yb | 71 Lu |
| \*\* **ئاكتىنىدلار** | 89 Ac | 90 Th | 91 Pa | 92 U | 93 Np | 94 Pu | 95 Am | 96 Cm | 97 Bk | 98 Cf | 99 Es | 100 Fm | 101 Md | 102 No | 103 Lr |
# ھىندونېزىيە تىلى

دۇنيادا ھىندونېزىيە تىلىدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.
ھىندونېزىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.

تەخمىنەن 250مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.

## مەنبەلەر
# تۈركىيەلىك ئۇيغۇرلار

| **تۈركىيەلىك ئۇيغۇرلار**
Uyghur Turkish |
| **ئومۇمى ئەھۋال** |
| **نوپۇسى** | 60,000+ |
| **مەركەزلىك ئولتۇراقلاشقان**
شەھەرلەر | ئىستانبۇل، ئەنقەرە، كونيا، قەيسەرى . |
| **تىللار** | ئۇيغۇرچە، تۈركچە |
| **دىن** | ئىسلام |

**تۈركىيەلىك ئۇيغۇرلار** (ئۇيغۇر لاتىن يېزىقى:**Türkiyelik Uyghurlar** ) بولسا ئاسلىقى 1940-يىللاردىن كېيىن تۈركىيەگە كۆچۈپ كېلىپ ئولتۇراقلىشىپ قالغان ئۇيغۇرلارنى كۆرسىتىدۇ.

## تارىخى

## تەشكىلاتلار

* شەرقىي تۈركىستان مائارىپ ۋە ھەمكارلىق جەمئىيىتى
* دۇنيا شەرقىي تۈركىستانلىقلار قېرىنداشلىق ئۇچرىشىشى
* دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى ۋەخپى
* شەرقىي تۈركىستان مىللىي بىرلىك شۇراسى

* شەرقىي تۈركىستان ئۆلىمالار بىرلىكى
* شەرقىي تۈركىستان يېڭى نەسىل ھەرىكىتى
* شەرقىي تۈركىستان نۇزۇگۇم كۈلتۈر ۋە ئائىلە جەمئىيىتى
* ئوقۇ ئۇيغۇر بىلىگ يۇرتى
* شەرقىي تۈركىستان ۋەقپى
* ھىرا مەدەنىيەت ۋە مائارىپ ۋەخپى

## ئۇيغۇرلاردا ئاخبارات

* ئابدۇللاھ يالقۇن

## تونۇلغان كىشىلەر

* ئابلىكىمخان مەخسۇم-دىنى ئالىم.
* سېيىت تۈمتۈرك
* ئەركىن ئەكرەم
* ئابدۇرەشىد جەلىل قارلۇق
* ۋارىس چاقان
* مەغپىرەت كامال
* مۇيەسسەر خەندان-2020-يىلى دۇنياغا تەسىر كۆرسەتكەن 100 ئايال.
* پەرھات قۇربان تەڭرىتاغلى
* نامەتجان مەمەت
* ئابدۇقادىر ياپچان
* يۈسۈپجان ئەمەت
* نۇرسىمان ئابدۇرېشىت
* مەريەم سۇلتان
* ھەمدۇللا ۋەلى
* ياسىنجان غوپۇر

---

* ئەلى ئەكبەر داموللام
* ھىدايەتۇللاھ ئوغۇزخان
* ئابدۇللاھ يالقۇن
* بۇرھان ئۇلۇغيول
* مىرزەخمەت ئىلياس-ئۇيغۇر پائالىيەتچى

---

* يەھيا قۇربان-تۈركىيە پۇقراسى خىتايلار تەرىپىدىن تۇتۇقلانغان.

* مىركامىل قەشقەرىي
* ئىدرىس ھەسەن-2021-يىلى 7-ئاينىڭ 19-كۈنى ماراكەشتە تۇتۇقلانغان.
* دوغان ئەردوغان-

## باشقىلار

* تۈركىيە كىملىك كارتىسى،تۈركىيە كىملىك نومۇرى

* تۈركىيە شوپۇرلۇق كىنىشكىسى، تۈركىيە پاسپورتى

* تۈركىيە ئىقامەت ئىزنى بەلگىسى،

* تۈركىيەلىك ئۇيغۇرلار

## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

|  |
| --- |
| **دۇنيادىكى ئۇيغۇرلار** |
|

| قىتئە | ئۇيغۇرلار |
| --- | --- |
| **ئاسىيا**: | تۈركىيەلىك ئۇيغۇرلار | قازاقىستانلىق ئۇيغۇرلار | قىرغىزىستانلىق ئۇيغۇرلار | روسىيەلىك ئۇيغۇرلار|ياپونىيەلىك ئۇيغۇرلار| پاكىستانلىق ئۇيغۇرلار|
سەئۇدى ئەرەبىستانلىق ئۇيغۇرلار|تايلاندتىكى ئۇيغۇرلار| مالايسىيادىكى ئۇيغۇرلار |
| **ياۋروپا**: | گېرمانىيەلىك ئۇيغۇرلار | گوللاندىيەلىك ئۇيغۇرلار| ئەنگىلىيەلىك ئۇيغۇرلار| فرانسىيەلىك ئۇيغۇرلار| بېلگىيەلىك ئۇيغۇرلار| نورۋېگىيەلىك ئۇيغۇرلار| شۋېتسىيەلىك ئۇيغۇرلار|
فىنلاندىيەلىك ئۇيغۇرلار| شۋېتسارىيەلىك ئۇيغۇرلار| ئاۋسترىيەلىك ئۇيغۇرلار |
| **شىمالىي ئامېرىكا**: | ئامېرىكىلىق ئۇيغۇرلار | كانادالىق ئۇيغۇرلار |
| **ئوكيانىيە**: | ئاۋسترالىيەلىك ئۇيغۇرلار | يېڭى زېللاندىيەلىك ئۇيغۇرلار |
| **باشقىلار**: | ئۇيغۇر دوكتۇرلىرى |
|

---

 |

 |

## مەنبەلەر
# بەيرۇت

بەيرۇت

**بەيرۇت** (ئەرەبچە: بَيْروت) بولسا لىۋان دىكىبىخاھار 2007 نوپۇس بار، بەيرۇتنىڭ 1 812 000 نوپۇسىبار، 648 كم² دائىرائىقىدا نوپۇس جايلاخكان، خىمالىكاڭ لىك 33.53°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 35°30.

## مەنبەلەر
# لەڭپۇڭ

لەڭپۇڭ بولسا ئۇيۇتما ، يۇمران تەرخەمەك ، تۇز ، ئاچچىقسۇ ، ياغ ، يېڭى قىزىل لازا ، شېكەر  قاتارلىق ماتېرىياللاردىن تەييارلىنىدىغان بۇلۇپ ،ناھايىتى يىيشلىك .

|  |  |
| --- | --- |
| نامى | لەڭپۇڭ |
| ئۇيغۇرچە ئەسلى نامى | لىغىرداق |

### ماتىرياللار

ئۇيۇتما 250 گرام، يۇمران تەرخەمەك بىر تال، تۇز 5 گرام، ئاچچىقسۇ 10 گرام، ياغ بەش گرام، يېڭى قىزىل لازا ئىككى تال، شېكەر بەش گرام.

### تەييارلاش ئۇسۇلى

1. ئۇيۇتمىغا سۇ چېچىۋەتكەندىن كېيىن كىچىك-كىچىك تۆت چاسا قىلىپ توغراپ تەخسىگە ئېلىنىدۇ.

2. لازىنىڭ ئۇرۇقىنى ئېلىپ ئادالىغاندىن كېيىن قايناق سۇغا سېلىپ ئېلىپ ئۇششاق چاناپ ئۇيۇتمىنىڭ ئۈستىگە چېچىلىدۇ.

3. تەرخەمەكنى ئادالاپ ئۇششاق قەلەمچە قىلىپ ئۇيۇتمىنىڭ ئۈستىگە قۇيۇلىدۇ. ئاندىن تۇز، شېكەر، ئاچچىقسۇ، چۈچۈتۈلگەن ياغ قوشۇپ ئارىلاشتۇرۇپ ئىستېمال قىلىنىدۇ.

### مەنبە

1. ئىزدە قامۇسى

## مەنبەلەر
# Yangjo shehiri

Yangjo shehiri

**Yangjo shehiri** bolsa Junggo Jyangsu Ölkisi dikibixahar 2007 nopus bar, Yangjoning 4,592,500 nopusibar, ximalikang lik 32.23°, xariki uzunluk 119°25, poqtanomuri 225200 rayunnomuri 514.
# پانچاسىلا

**پانچاسىلا** (Pancasila) ھىندونېزىيە مۇستەقىللىق ھەرىكىتىنىڭ رەھبىرى ئەھمەد سوكارنو تەرىپىدىن ئوتتۇرىغا قويۇلغان، ھىندونېزىيەنىڭ مىللىي ئىدېئولوگىيەسى بولۇپ، سانسىكرىتچە «بەش پرىنسىپ» دېگەن مەنىدىكى پانچاسىلانىڭ بىر - بىرىدىن ئايرىلماس بەش مەزمۇنى: تەڭرى بىر، ئادىل ۋە زامانىۋىي جەمئىيەت، بىر ھىندونېزىيە، دېموكراتىيە ۋە ئىجتىمائىي ئادالەت پرىنسىپلىرىدۇر.

## مەنبەلەر
# پاپۇئا يېڭى گۋىنېيە

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

پاپۇئا يېڭى گۋىنېيە
دۆلەت بايرىقى
**پاپۇئا يېڭى گۋىنىيىسى** (پاپۇئا يېڭى گۋىنىيىسى مۇستەقىل دۆلىتى) بولسا ئوكيانىيە جايلاخكان بىر
دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا مورېسبى پورتى، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا مورېسبى پورتى. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى. ئازىركى باش ۋەزىر مىچائەل سومارە. بۇ دۇلات 1973 يىلى 12 ئاينىڭ 1 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 462 مىڭ 840 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 6 مىللىئون 300 مىڭ.

## مەنبەلەر
# نورفوك ئارىلى

**نورفوك ئارىلى** (خەنزۇچە: **諾福克島**) جەنۇبىي كەڭلىك′20 °29 بىلەن شەرقىي ئۇزۇنلۇق′ 16757 نىڭ تۇتاشقان يېرىگە جايلاشقان. ئاۋسترالىيىنىڭ چوڭ شەھىرى سېدىنىدىن 1700 كىلومېتىر يىراقلىقتا تۇرىدۇ. تەبىئىتى جەھەتتىن مېلازېنىيە تاقىم ئاراللىرى تەركىبىگە كىرىدۇ، سىياسىي جەھەتتىن ئاۋسترالىيىنىڭ بىر سىرتقى ئۆلكىسى ھېسابلىنىدۇ، مەيدانى 34.5 كۋادرات كىلومېتىر.

## **نورفوك ئارىلى ھەققىدە**

ئاھالىنىڭ ئاساسىي قىسمىنى پىتكائىن تاقىم ئاراللىرىدىن كەلگەن خەلقلەر بىلەن ئاۋسترالىيە، يېڭى زېلاندىيە ھەم ئەنگلىيىدىن ئۆز ۋاقتىدا سىياسىي جىنايەتچى قاتارىدا كۆچۈرۈپ كېلىنگەنلەرنىڭ كېيىنكى ئەۋلادلىرى تەشكىل قىلىدۇ. ئاھالىسى خرىستىئان ھەم كاتولىك دىنلىرىغا ئېتىقاد قىلىدۇ. ئىنگلىز تىلى بىلەن پىتكائىن تىلىدا سۆزلىشىدۇ. ئەنگلىيىلىك كوك 1774-يىلى بۇ ئاراللارنى تاپقان ھەم نورفوك ئارىلى دەپ نام بەرگەن. 1788-يىلى ئەنگلىيە تەرىپىدىن بېسىۋېلىنغان. 1913-يىلى ئاۋسترالىيە ھۆكۈمىتىگە ئۆتكۈزۈپ بېرىلگەن. نورفوك ئارىلى يانار تاغ ئارىلى بولۇپ، ئەتراپىنى مارجان رىفلىرى قورشاپ تۇرىدۇ.

## **كىلىماتى**

كىلىماتى سۇبتروپىك بەلباغ دېڭىز-ئوكيان خاراكتېرلىك ئىقلىم تىپىغا كىرىدۇ. يىللىق ئوتتۇرىچە ھاۋا تېمپېراتۇرىسى ℃15، يىللىق ھۆل-يغىن مىقدارى 1300 مىللىمېتىر ئەتراپىدا بولىدۇ.

## **ئىقتىسادى ئەھۋالى**

بۇ ئارالدا ئولتۇراقلاشقان خەلقلەر ئاساسلىق كۆكتات، مېۋە-چېۋە ئۆستۈرىدۇ، بېلىقچىلىق بىلەن شۇغۇللىنىدۇ. ئارالدا نورفوك قارىغىيى ۋە باشقا ئورمانلار ئۆسىدۇ. مەركىزى كىنگستون بولۇپ، ئارالنىڭ جەنۇبىدىكى سېدىنى قولتۇق بويىغا جايلاشقان. بۇ مۇھىم ئەركىن پورت ھېسابلىنىدۇ. شەھەرنىڭ يېنىدا ئايرودرومى، مەشھۇر ساياھەت ئورۇنلىرى بار. نورفوك ئارىلى سىرتقى سودىسىدا ئاۋسترالىيە، يېڭى زېلاندىيە قاتارلىق دۆلەتلەرنى ئاساس قىلىدۇ.

## **مۇناسىۋەتلىك چۈشەندۈرۈش**

20-ئەسىرنىڭ 80-يىللىرىنىڭ ئوتتۇرىلىرىدائاۋسترالىيە فېدېراتسىيە ھۆكۈمىتى كۆلىمى 465 مىڭ گېكتار بولغان نورفولك ئارىلى بىرلىشىپ تەسىس قىلغان . نورفوك ئارىلى ( ئاۋسترالىيە ) دۆلەت باغچىسى قىلىندى ، ۋە تەبىئىي مۇھاپىزەت رايونى قىلىپ بېكىتىلدى.

## **سىرتقى ئۇلىنىش**

## مەنبەلەر
# ئەل سالۋادور

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

Salwador
Dölet bayriqi

**El Salwador** bolsa Ottura Amérika jaylaxkan bir
dulat. Uning paytahti bolsa San Salwador, ang qong xahri bolsa San Salwador. Dulat tili bolsa Ispan tili. Azirki Prézidént Antonio Saca. Bu
dulat 1821 yili 9 ayning 15 kuni mustakkil bolgan, yar maydani 21 ming 040 kuwadirat kilometir, nopusi 7 million 100
ming, bularning assaslik dini Katolik dini.

ھۆججەت:El Salvador01.jpg
## مەنبەلەر
# چۇۋاش تىلى

دۇنيادا چۇۋاش تىلىدا سۆزلىشىدىغان رايۇنلار.
رۇسىيە چۇۋاشىيە ۋە يېقىن ئەتراپتىكى دۆلەتلەتدە قوللىندۇ.

تەخمىنەن 1.33مىليۇن كىشى بۇ تىلنى بىلىدۇ.

|  |
| --- |
| تۈركىي تىللار ئېنسىكلوپېدىيىسى |

ئەزەربەيجانچە | باشقۇرتچە | چۇۋاشچە | ئۆزبېكچە | قاراقالپاقچە | قازاقچە | قىرغىزچە | قرىم تاتارچە | تاتارچە | تۈركمەنچە | تۈركچە | ئۇيغۇرچە| ياقۇتچە | گاگائۇزچە | جەنۇبىي ئەزەربەيجانچە

## مەنبەلەر