Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سىنگاپور

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نوپۇسى** |
| **نوپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايونى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېلېفون كود نومۇرى** |

سىنگاپور
دۆلەت بايرىقى
**سىنگاپور** (سىنگاپور جۇمھۇرىيىتى) بولسا ئاسىيا جايلاشقان بىر
دۆلەت. پايتەختى بولسا سىنگاپور شەھرى، ئەڭ چوڭ شىھرى بولسا سىنگاپور شەھرى. دۆلەت تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى, مالاي تىلى، خەنزۇ تىلى ۋە تامىل تىلى. ھازىرقى پرېزىدېنت تھارمان شانمۇگاراتنام. ھازىرقى باش ۋەزىر لەئە سىئەن لوڭ. 1965 يىلى 8 ئاينىڭ 9 كۈنى مۇستەقىل بولغان، يەر مەيدانى 734.3 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 5 مىليون 917 مىڭ.

## پۇل بىرلىكى

* سىنگاپور دوللىرى

## نۇپوس ئىستاتىستىكا

* سىنگاپورلۇقلار

## مەنبەلەر
# گانا جۇمھۇرىيىتى

|  |  |
| --- | --- |
|  | مەنبەلەلەر ياكى پايدىلانغان ماتېرياللار يىتەرلىك ئەمەس

ئشەنچىلىك مەنبە ئارقىلىق تۇلۇقلاڭ، مەنبەسى بولمىغان مەزمۇن ئۆچۇرلىدۇ. |

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

گانا
دۆلەت بايرىقى
**گانا جۇمھۇرىيىتى** بولسا ئافرىقا جايلاخكان بىر
دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا ئاكرا، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا ئاكرا. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىزچە. ئازىركى زۇڭتۇڭ جون مىلس. ئازىركى باش ۋەزىر جون ماھاما. بۇ دۇلات 1957 يىلى 3 ئاينىڭ 6 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 238 مىڭ 535 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 23 مىللىئون 000 مىڭ.

## ئىقتىساد

* گانا سېدىسى

## مەنبەلەر
# لەھىستان

لەھىستان
دۆلەت بايرىقى
**لەھىستان** ياكى **پولشا** بولسا ياۋروپاغا جايلاشقان بىر دۆلەت، پايتەختى ۋارشاۋا، ئەڭ چوڭ شەھىرى ۋارشاۋا. دۆلەت تىلى پولەك تىلى. ھازىرقى زۇڭتۇڭى لەچ كاقزينسكى. ھازىرقى زۇڭلى دونالد تۇسك. بۇ دۆلەت 1918 يىلى 11 ئاينىڭ 11 كۈنى مۇستەققىل بولغان، يەر مەيدانى 312 مىڭ 679 كۇۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 38 مىللىيون 116 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاساسلىق دىنى كاتولىك دىنى.

## مەمۇرىي بۆلۈملەر

لەھىستاننىڭ مەمۇرىي تارماقلىرى 16 ۋىلايەتتىن تەركىب تاپقان.

پولەك تىلىدا ، ۋىلايەتلەر «województwo» دەپ ئاتىلىدۇ ، ئۇ ئۇيغۇر تىلىغا **ۋويۋودالىق** دەپ تەرجىمە قىلىنغان.

1. تۆۋەنكى سىلېسىيە ۋويۋودالىغى (Województwo dolnośląskie)؛
2. كۇياۋىيە-پومېرانىيە ۋويۋودالىغى (Województwo kujawsko-pomorskie)؛
3. ۋۇچ ۋويۋودالىغى (Województwo łódzkie)؛
4. لۇبۇش ۋويۋودالىغى (Województwo lubuskie)؛
5. لۇبلىن ۋويۋودالىغى (Województwo lubelskie)؛
6. كىچىك لەھىستان ۋويۋودالىغى (Województwo małopolskie)؛
7. مازوۋىيە ۋويۋودالىغى (Województwo mazowieckie)؛
8. ئوپولې ۋويۋودالىغى (Województwo opolskie)؛
9. ئاستى كارپاتىيە ۋويۋودالىغى (Województwo podkarpackie)؛
10. پودلاسىيە ۋويۋودالىغى (Województwo podlaskie)؛
11. پومېرانىيە ۋويۋودالىغى (Województwo Pomorskie)؛
12. سىلېسىيە ۋويۋودالىغى (Województwo śląskie)؛
13. شۋىنتو-كژىژ ۋويۋودالىغى (Województwo świętokrzyskie)؛
14. ۋارمىيە-ماسۇرىيە ۋويۋودالىغى (Województwo warmińsko-mazurskie)؛
15. بۈيۈك لەھىستان ۋويۋودالىغى (Województwo wielkopolskie)؛
16. غەربىي پومېرانىيە ۋويۋودالىغى (Województwo zachodniopomorskie).

## مەنبەلەر
# ۋېنگرىيە

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

ۋېنگرىيە
**ۋېنگرىيە** ۋەيا **ماجارىستان** بولسا ياۋروپا جايلاخكان بىر دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا بۇداپېست، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا بۇداپېست. دۇلات تىلى بولسا ماجار تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ لاسزلو سوليوم. ئازىركى باش ۋەزىر فەرەنق گيۇركساني. بۇ دۇلات 896 يىلى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 93 مىڭ 030 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 10 مىللىئون 034 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى پروتېستانت دىنى.

## مەنبەلەر
# لىۋىيە

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

لىۋىيە
دۆلەت بايرىقى
**لىۋىيە** بولسا شىمالىي ئافرىقا جايلاخكان بىر
دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا تەرابۇلۇس، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا تەرابۇلۇس. دۇلات تىلى بولسا ئەرەب تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ مۇئاممار ئال-گاددافى. ئازىركى باش ۋەزىر باغدادى ماھمۇدى. بۇ دۇلات 1951 يىلى 12 ئاينىڭ 24 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 1 مىللىئون 759 مىڭ 541 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 6 مىللىئون 173 مىڭ.

## مەنبەلەر
# ئوتتۇرا ئافرىقا جۇمھۇرىيىتى

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نوپۇسى** |
| **نوپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايونى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېلېفون كود نومۇرى** |

ئوتتۇرا ئافرىقا جۇمھۇرىيىتى
دۆلەت بايرىقى
**ئوتتۇرا ئافرىقا جۇمھۇرىيىتى** بولسا ئافرىقا جايلاشقان بىر
دۆلەت. ئۇنىڭ پايتەختى بولسا بانگى، ئەڭ چوڭ شەھرى بولسا بانگى. دۆلەت تىلى بولسا فرانسۇز تىلى. ھازىرقى پرېزىدېنت فوستەن-ئاركانژ تۇئادېرا. ھازىرقى باش ۋەزىر فېلىكس مولۇئا. بۇ دۆلەت 1960 يىلى 8 ئاينىڭ 13 كۈنى مۇستەقىل بولغان، يەر مەيدانى 622 مىڭ 984 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 5 مىليون 552 مىڭ.

## مەنبەلەر
# ئۇرال تاغلىرى

ئۇرال تاغلىرى

**ئۇرال تاغلىرى** بولسا ياۋروپا ۋە ئاسىيا، خىمالىكاڭ لىك 60.00°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 60°00.

## گېئولوگىيە

## كىلىمات

## ئۆسۈملۈكلەر

## تارىخ

## قارالسۇن

## سىرتقى ئۇلاش

## مەنبەلەر
# شور دېڭىز

شور دېڭىز

1960–2014
**شور دېڭىز** بولسا ئوتتۇرا ئاسىيا، خىمالىكاڭ لىك 45.0°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 60°0.

## گېئولوگىيە

## كىلىمات

## ئۆسۈملۈكلەر

## تارىخ

## قارالسۇن

## سىرتقى ئۇلاش

## مەنبەلەر
# ھىندونېزىيە

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** جاكارتا |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

ھىندونېزىيە
دۆلەت بايرىقى
**ھىندونېزىيە** بولسا ئاسىيا جايلاخكان بىر
دۆلەت ,پايتەختى جاكارتا، ئاڭ چوڭ شەھرى جاكارتا. دۆلەت تىلى بولسا ھىندونېزىيە تىلى. زۇڭتۇڭ جوكو ويدودو. باش مىنىستىر جۇسۇف كاللا. بۇ دۆلەت1949 يىلى 11 ئاينىڭ 27 كۇنى مۇستەقىل بولغان يەر مەيدانى 1 مىللىئون 919 مىڭ 440 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 237 مىللىئون 512 مىڭ.

## Album

* Indonesia
* National Museum of Indonesia in Central Jakarta
* Wisma 46, Indonesia's tallest office building, located in the middle of Jakarta skyscraper.
* Jalan Thamrin, the main avenue in Central Jakarta
* A train at Gambir station in Central Jakarta
* The Bung Karno Stadium is capable of hosting 100,000 spectators
* Map of Indonesia
* Provinces of Indonesia
* Malioboro, the most famous street in Yogyakarta city
* Trans Jogja Bus. A bus rapid transit system in Yogyakarta city
* A selection of Indonesian food, including *Soto Ayam* (chicken soup), *sate kerang* (shellfish kebabs), *telor pindang* (preserved eggs), *perkedel* (fritter), and *es teh manis* (sweet iced tea)
* An Indonesian Army infantryman participating in the U.N.'s Global Peacekeeping Operation Initiative
* Pindad Panser "Anoa" shown during Indo Defense and Aerospace Expo 2008
* B-25 Mitchell bombers of the AURI in the 1950s
* A Javanese engineer closes one of the gun bay doors on a Dutch Buffalo, January 1942.
* GE U20C in Indonesia, #CC201-05
* GE U20C "Full-Width Cabin" in Indonesia, #CC203-22
* GE U20C full computer control locomotive in Indonesia, #CC204-06

## مەنبەلەر
# سولومون تاقىم ئاراللىرى

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نوپۇسى** |
| **نوپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايونى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېلېفون كود نومۇرى** |

سولومون تاقىم ئاراللىرى
دۆلەت بايرىقى
**سولومون تاقىم ئاراللىرى** بولسا تىنچ ئوكيان جايلاشقان بىر
دۆلەت. ئۇنىڭ پايتەختى بولسا ھونىئارا، ئەڭ چوڭ شەھرى بولسا ھونىئارا. دۆلەت تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى. ھازىرقى باش ۋەزىر ماناسسەھ سوگاۋارە. بۇ دۆلەت 1978 يىلى 7 ئاينىڭ 7 كۈنى مۇستەقىل بولغان، يەر مەيدانى 30 مىڭ 407 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 734 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاساسلىق دىنى خرىستىئان دىنى.

## مەنبەلەر
# فىجى

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

Fiji
Dölet bayriqi
**Fiji** (Fiji Jumhuriyiti) bolsa Okyaniye jaylaxkan bir
dulat. Uning paytahti bolsa Suwa, ang qong xahri bolsa Suwa. Dulat tili bolsa Fiji tili we In'gliz tili. Azirki Zungtung Josefa Iloilo. Azirki bash wezir Josaia Voreqe. Bu dulat 1970 yili 10 ayning 10 kuni mustakkil bolgan, yar maydani 18 ming 274 kwadrat kilométir, nopusi 837 ming.

## Iqtisad

* Fiji Dolliri

## Nupos Istatistika

* Fiji Millit

## مەنبەلەر
# Ton’ga

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

Ton’ga
Dölet bayriqi
**Ton’ga** bolsa Okyaniye jaylaxkan birk
dulat. Uning paytahti bolsa Nukualofa, ang qong xahri bolsa Nukualofa. Dulat tili bolsa In'gliz tili we Ton’ga tili. Azirki bash wezir Feleti Sevele. Bu dulat 1970 yili 6 ayning 4 kuni mustakkil bolgan, yar maydani 748 kwadrat kilométir, nopusi 112 ming.

## مەنبەلەر
# Séatl

Séatl

**Séatl** bolsa Amérika Qoshma Shtatliri Washin'gton Shitati dikibixahar 2007 nopus bar, Séatlning 594,210 nopusibar, 369.2 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 47.36°, xariki uzunluk 122°19, poqtanomuri 53-63000 rayunnomuri 0206.

## مەنبەلەر
# Wankuwér

Wankuwér

**Wankuwér** bolsa Kanada Britani Kolumbiye Ölkisi dikibixahar 2006 nopus bar, Wankuwérning 578,041 nopusibar, 114.67 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 49.15°, xariki uzunluk 123°6, poqtanomuri V5K - V6Z rayunnomuri 604, 778.

## مەنبەلەر
# San Fransisko

San Fransisko

*San Fransisko* bolsa Amérika Qoshma Shtatliri Kaliforniye Shitati diki bixahar 2007 nopus bar, San Fransiskoning 799,183 nopusibar, 231.92 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 37.46°, xariki uzunluk 122°25, poqtanomuri 94101-94112 rayunnomuri 0415.

## مەنبەلەر
# بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتى

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتى 1945-يىلى11-ئايدا رەسمىي قۇرۇلغان. ئۇ بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ يەنە بىر مەخسۇس ئاپپاراتى بولۇپ، ھازىر بۇ تەشكىلاتقا 161 دۆلەت ئەزا بولدى. باش شتابى پارىژدا.

## **تەشكىلات ھەققىدە**

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتى ھەرقايسى دۆلەت ھۆكۈمەتلىرى ئوتتۇرىسىدىكى مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەتكە ئائىت مەسىلىلەرنى مۇھاكىمە قىلىدىغان خەلقئارا تەشكىلات. ئۇنىڭ ئاساسلىق ئورگىنى ئەزا دۆلەتلەر قۇرۇلتىيى، ئىجرائىيە ئىدارىسى ۋە كاتىباتلار باشقارمىسىدىن ئىبارەت. قۇرۇلتاي بۇ تەشكىلاتنىڭ ئەڭ ئالىي ھوقۇقلۇق ئورگىنى بولۇپ، ئادەتتە ئىككى يىلدا بىر قېتىم ئۆتكۈزۈلىدۇ. مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتى رايون خاراكتېرلىك مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت ياكى ئالاقىلىشىش ئىش باشقارمىلىرىنى تەسىس قىلغان. نۇرغۇن ئەزا دۆلەتلەرنىڭ پارىژدا دائىمىي تۇرۇشلۇق ۋەكىللەر ئۆمىكى بار. دۆلەت ئىچىدە بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتىنىڭ مەملىكەتلىك كومىتېتىنى تەسىس قىلغان بولۇپ، ئۇ بۇ تەشكىلات بىلەن ئالاقە باغلايدىغان ئورگاندۇر.

## **ئاساسلىق دائىرسى**

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتىنىڭ كەسپىي دائىرىسى ناھايىتى كەڭ، ئاساسلىقى: مائارىپ، تەبىئىي پەن، ئىجتىمائىي پەن، مەدەنىيەت ۋە ئالماشتۇرۇشتىن ئىبارەت تۆت ساھەگە بۆلۈنىدۇ. مائارىپ بۇ تەشكىلاتتىكى پائالىيىتى ئەڭ كۆپ، خىراجەت ئىشلىتىش نىسبىتى ئەڭ چوڭ. تەبىئىي پەن، ئىجتىمائىي پەن ۋە مەدەنىيەت جەھەتلەردىكى پائالىيىتىمۇ خېلى كەڭ.

## **مۇناسىۋەتلىك چۈشەندۈرۈش**

جۇڭگو بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتىنىڭ قۇرغۇچىلىرىدىن بىرى. بۇ تەشكىلات 1947-يىلى11-ئايدا مەملىكىتىمىزدىكى نەنجىڭ ۋە شاڭخەيلەردە ئىككى ئىلىم-پەن مەركىزى قۇرغان، لېكىن كېيىن پائالىيىتىنى توختاتقان. 1971-يىل10-ئايدا بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتىنىڭ ئىجرائىيە ئىدارىسى جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى ۋەكىللىرىنىڭ جۇڭگونىڭ بىردىنبىر قانۇنلۇق ۋەكىلى ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلدى ۋە مۇقىملاشتۇردى. 1972-يىلى بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مائارىپ، ئىلىم-پەن، مەدەنىيەت تەشكىلاتىنىڭ17-نۆۋەتلىك قۇرۇلتىيىدا مەملىكىتىمىز ۋەكىلى يىغىننىڭ مۇئاۋىن رەئىسلىكىگە ۋە ئىجرائىيە ئىدارىسىنىڭ ئەزالىقىغا سايلاندى.

## **سىرتقى ئۇلىنىش

## مەنبەلەر
# 1978 - يىلى

|  |  |
| --- | --- |
|  | 19 - ئەسىر | **20 - ئەسىر** | 21 - ئەسىر |
|  | 1975 | 1976 | 1977 | **1978** | 1979 | 1980 | 1981 |

**Script error: No such module "Year in various calendars".1978** - يىلى

## ۋەقەلەر

## توغۇلغانلار

## ئۆلگەنلەر

## مەنبەلەر
# بىر بەلباغ بىر يول

بىر بەلباغ بىر يولنىڭ يادرولىق رايونى---ئوتتۇرا ئاسىيا
بىر بەلباغ بىر يول ئىستىراتىگىيەسى (ئېنگلىزچە: Belt and Road Initiative؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 一带一路؛) جوڭگو دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ تەرىپىدىن 2013-يىلى تۇنجى قېتىم ئوتتۇرغا قويۇلغان.

Belt and Road Initiative
一带一路

بىر بەلۋاغ بىر يول تەشەببۇسى| تارقىلىشى | بىر بەلباغ بىر يول پىلانىغا ئاۋاز قوشقان ئەللەر (قىزىل=جوڭگو) |
| شەكىللىنىش | 2013 ; 7 يىل ئىلگىرى(تۇنجى قېتىم، قازاقىستان)
2017 (مۇنبەر) |
| مەقسەت | بىرلىككە كەلگەن چوڭ بازار بەرپا قىلىش ۋە خەلقئارا ۋە
دۆلەت ئىچى بازىرىدىن تولۇق پايدىلىنىش
، ئەزا دۆلەتلەرنىڭ ئۆز-ئارا چۈشىنىشى ۋە ئىشەنچىسىنى ئاشۇرۇش
، كاپىتال ئېقىمى ، ئىختىساسلىقلار ئامبىرى ۋە
تېخنىكا سانلىق مەلۇمات ئامبىرى بىلەن
يېڭىلىق يارىتىش ئەندىزىسىگە خاتىمە بېرىش».  |
| ئورنى | * جۇڭگو
 |
| رايونلار | ئاسىيا
ئافرىقا
ياۋروپا
ئوتتۇرا شەرق
ئامېرىكا قىتئەسى |
| رەھبەر | شى جىنپىڭ (2019) |

بىر بەلباغ بىر يول ئىستىراتىگىيەسى
تۇنجى نۆۋەتلىك بىر بەلباغ بىر يول مۇنبىرىگە قاتناشقانلار ئائىلە سۈرىتى

## مەنبەلەر
# جۇڭگۇ پەنلەر ئاكادېمىيسى

**جۇڭگو پەنلەر ئاكادېمىيىسى**، (خەنزۇچە:中国科学院 قىسقىچە:中科院، ئىنگ: Chinese Academy of Sciences، قىسقارتما: CAS)، نويابىر 1949 دا بېيجىڭدا قۇرۇلغان، جۇڭخۇا خەلق جۇمھۇرىيىتى پەن تېخنىكا ساھەسىدە ئەڭ ئالىي ئىلمىي ئورگان، مەملىكەتلىك تەبئىي پەنلەر ۋە يېڭى يۇقرى تېخنىكا تەتقىقات مەركىزى. 1977- يىل ماي، پەلسەپە جەمئىيەتشۇناسلىق ئۆگىنىش بۆلىمى ئايرىلىپ چىقىپ مۇستەقىل جۇڭگو ئىجتىمائىي پەنلەر ئاكادېمىيىسى بولۇپ قۇرۇلدى. جۇڭگو پەنلەر ئاكادېمىيسى ۋە جۇڭگو قۇرلۇش ئاكادېمىيىسى جۇڭگودا قىسقىچە "ئىككى ئاكادېمىيە" دەپ ئاتىلىدۇ.

## مەنبەلەر
# رۇبىدىي

|  |
| --- |
|  |
| ئۇمۇمىي |
| **ئىسمى** |
| **سىمۋولى** |
| **نومۇرى** |
| **ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى** |
| **گۇرۇپپىسى** |
| **دەۋرى** |
| **كۆرۈنىشى** |
| **ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى** |
| فىزىكىلىق ئالاھىدلىكلىرى |
| **ماددا ھالىتى** |
| **ئېرىش نۇقتىسى** |
| **قايناش نوقتىسى** |
| **زىچلىقى** |
| **پارلىنىش ئىسسىقلىقى** |
| **ئاۋاز سۈرئىتى** |
| **مول ھەجىمى** |
| ئاتوم ئالاھىدلىكلىرى |
| **كرىستاللىق تۈزۈلۈشى** |
| **ئاتوم رادىئۇسى** |
| **كوۋالېنتلىق رادىئۇسى** |
|  |
|  |
|  |
| باشقا ئالاھىدلىكلىرى |
| **ئېلېكتر مەنپىيلىكى** |
| **سېلىشتۇرما ئىسسىقلىق سىغىمى** |
| **توك ئۆتكۈزۈشچانلىقى** |
| **ئىسسىقلىق ئۆتكۈزۈشچانلىقى** |
|  |

ئۇمۇمىي

ئىسمى،سىمۋولى،نومۇرى:

ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى:

گۇرۇپپىسى، دەۋرى،:

كۆرۈنىشى:

ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى:

ئېلېكترون قەۋىتى:

فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى

ھالىتى:

قايناش نۇقتىسى:

ھورغا ئايلىنىش نۇقتىسى:

ئاتوم خۇسۇسىيىتى

كىرىستال تۈزىلىشى:

ئوكسىدلىنىش ئەھۋالى: ئاتوم رادىئوسى:

ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:

ئىزوتوپلىرى:

قوللىنىشى:

تارىخى:

بايقىلىشى:

بىرىكمىلىرى:

## مەنبەلەر

'**يانتۇ خەت'**==ئېلېمېنتلار دەۋرىي جەدۋىلى==

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Group** → | **1** | **2** | **3** | **4** | **5** | **6** | **7** | **8** | **9** | **10** | **11** | **12** | **13** | **14** | **15** | **16** | **17** | **18** |
| **Period** ↓ |  |
| **1** | 1 H |  | 2 He |
| **2** | 3 Li | 4 Be |  | 5 B | 6 C | 7 N | 8 O | 9 F | 10 Ne |
| **3** | 11 Na | 12 Mg |  | 13 Al | 14 Si | 15 P | 16 S | 17 Cl | 18 Ar |
| **4** | 19 K | 20 Ca | 21 Sc | 22 Ti | 23 V | 24 Cr | 25 Mn | 26 Fe | 27 Co | 28 Ni | 29 Cu | 30 Zn | 31 Ga | 32 Ge | 33 As | 34 Se | 35 Br | 36 Kr |
| **5** | 37 Rb | 38 Sr | 39 Y | 40 Zr | 41 Nb | 42 Mo | 43 Tc | 44 Ru | 45 Rh | 46 Pd | 47 Ag | 48 Cd | 49 In | 50 Sn | 51 Sb | 52 Te | 53 I | 54 Xe |
| **6** | 55 Cs | 56 Ba | \*  | 72 Hf | 73 Ta | 74 W | 75 Re | 76 Os | 77 Ir | 78 Pt | 79 Au | 80 Hg | 81 Tl | 82 Pb | 83 Bi | 84 Po | 85 At | 86 Rn |
| **7** | 87  Fr | 88 Ra | \*\*  | 104 Rf | 105 Db | 106 Sg | 107 Bh | 108 Hs | 109 Mt | 110 Ds | 111 Rg | 112 Cn | 113 Uut | 114 Fl | 115 Uup | 116 Lv | 117 Uus | 118 Uuo |
|  |
| \* **لانتان سىستېمىسىدىكى ئېلېمېنتلار** | 57 La | 58 Ce | 59 Pr | 60 Nd | 61 Pm | 62 Sm | 63 Eu | 64 Gd | 65 Tb | 66 Dy | 67 Ho | 68 Er | 69 Tm | 70 Yb | 71 Lu |
| \*\* **ئاكتىنىدلار** | 89 Ac | 90 Th | 91 Pa | 92 U | 93 Np | 94 Pu | 95 Am | 96 Cm | 97 Bk | 98 Cf | 99 Es | 100 Fm | 101 Md | 102 No | 103 Lr |