Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ئەركىنلىك سارىيى

| **ئەركىنلىك سارىيى**
ئەرەبچە: 'فريدم هاوس
خەنزۇچە: 自由之家
ئىنگلىزچە: Freedom House
ھۆججەت:Freedom House logo.svgئەركىنلىك سارىيىنىڭ لوگوسى
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **قۇرۇلىشى** | 1941-10-31 |
| **مەركىزى** | ۋاشىنگتون، ئا ق ش |
| **قۇرۇلىشى**
- ب د ت شەرتنامىسىنىڭ ئىمزالىنشى - شەرتنامىنىڭ ئىجراسى  | 1945- يىلى 6- ئاينىڭ 26- كۈنى

1945- يىلى 10- ئاينىڭ 24- كۈنى |

 |

ئەركىنىك سارىيى بولسا1941-يىلى قۇرۇلغان ئامېرىكىدىكى كىشىلىك ھوقۇق ئورگانلىرىدىن بىرى،باش شىتابى ئامېرىكىنىڭ پايتەختى ۋھشىنگتوندا، ئۇ ئاساسلىقى دېموكراتىيە، سىياسىي ئەركىنلىك ۋە ئىنسان ھوقۇقلىرى قاتارلىق تەرەپلەردە ئىلمى تەكشۈرۈش ۋە تەتقىقات ئېلىپ بارىدىغان ئورگان.

## مەنبەلەر
# ئاسيا ئەللىرى

**ئاسىيا ئەللىرى**:

* ئافغانىستان
* ئەزەربەيجان
* بەھرەين
* بانگلادېش
* بىرلەشمە ئەرەب ئەمىرلىكلىرى
* بۇتان
* برۇنېي
* كامبوجا
* ھىتاي/جۇڭگو
* ھىندىستان
* ھىندونېزىيە
* ئىران
* ئىراق
* ئىسرائىلىيە
* ياپونىيە
* ئىئوردانىيە
* قازاقىستان
* شىمالىي چاۋشيەن
* جەنۇبىي چاۋشيەن
* كۇۋەيت
* قىرغىزىستان
* لائوس
* لىۋان
* مالايشىيە
* مالدىۋ ئاراللىرى
* موڭغۇلىيە
* بىرما
* نېپال
* ئومان
* پاكىستان
* فىلىپپىن
* قاتار
* سەئۇدى ئەرەبىستان
* سىنگاپور
* شەرقىي تىمور
* سرىلانكا
* سۇرىيە
* تەيۋەن
* تاجىكىستان
* تايلاند
* تۈركىيە
* تۈركمەنىستان
* ئۆزبەكىستان
* ۋيېتنام

## مەنبەلەر
# سيېررا لېئونې

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نوپۇسى** |
| **نوپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايونى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېلېفون كود نومۇرى** |

سېررالېئون
**سېررالېئون جۇمھۇرىيىتى** بولسا ئافرىقاغا جايلاشقان بىر
دۆلەت. ئۇنىڭ پايتەختى بولسا فرىتون، ئەڭ چوڭ شەھىرى بولسا فرىتون. دۆلەت تىلى بولسا ئىنگلىزچە. ھازىرقى پرېزىدېنت جۇلىئۇس مائادا بىئو. ھازىرقى باش ۋەزىر مۇھەممەد جۇلدەھ جاللوھ. بۇ دۆلەت 1961 يىلى 4 ئاينىڭ 27 كۈنى مۇستەقىل بولغان، يەر مەيدانى 71 مىڭ 740 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 8 مىليون 908 مىڭ.

## مەنبەلەر
# مۇھەررەم

**مۇھەررەم** ئېيى (ئەرەبچە: محرم) ھىجرىيە تەقۋىمىگە كۆرە يىلنىڭ تۇنجى ئايى. مۇھەررەم ئەرەبچە بىر كەلىمە بولۇپ، ھۆز يىلتىزى ئىتىبارى بىلەن "ھارام" دىن تۈرلەنگەن. سۆزلۈك قارشىلىقى، ھارام بولغان، چەكلەنگەن مەناسىدادۇر. ئەرەبلەر، ئىسلامىيەتتىن بۇرۇن (جاھىلىيەت دەۋرىدە) ھەم، قەبىلە ھاياتىنىڭ شەخسىيەتچىلىكلەردىن قاچىنىپ، ئەرەبى تۇنجى ئاي بولغان "مۇھەررەم" ئايىدا بىر بىرلىرىگە ئۇرۇش ئاچماق كەبى "چەكلەنگەن" ئىش-ھەرىكەتلەردىن قاچىنىلۇر ۋە ئۇزاق تۇرۇلاتتى.

## بۇ ئايدىكى ئالاھىيدە كۈنلەر

* مۇھەررەمنىڭ 1- كۈنى ھىجرىيە يىل باشى، ھىجرى يېڭى يىل.
* شىئەلەر مۇھەررەمنىڭ 2- كۈنى كەربەلا ئۇرۇشىنى خاتىرلەيدۇ.
* مۇھەررەمنىڭ 10 كۈنى — ئاشۇرە كۈنى، ئاللاھ جەننەت ۋە جەھەننەمنى، ئىنسانىيەتنى ياراتقان.
* مۇھەررەمنىڭ 25- كۈنى، 4- شىئە ئىمامى زەينەل ئابىدىننىڭ ۋاڧات كۈنى، (م. 712)

## مەنبەلەر
# Prétoriye

Prétoriye

**Prétoriye** bolsa Jenubiy Afriqa dikibixahar 2007 nopus bar, Prétoriyening 2,345,908 nopusibar, 1,644 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 25.43°, xariki uzunluk 28°17, rayonmuri 012.

## مەنبەلەر
# 2019-2020 يېڭى تىپتىكى تاجىسىمان ۋىرۇس ۋەھىمىسىگە مۇناسىۋەتلىك يالغان خەۋەر

يېڭى تىپتىكى تاجىسىمان ۋىرۇسنىڭ جانلاندۇرۇم ئوپىراسىيە كۈرۈنۈشى
2019-2020 يېڭى تىپتىكى تاجىسىمان ۋىرۇس ۋەھىمىسىگە مۇناسىۋەتلىك يالغان خەۋەر (ئېنگلىزچە: Misinformation related to the 2019–20 coronavirus pandemic) بولسا بۇ خىل ۋىرۇس دەسلەپكى پارتلىغاندىن كېيىن كېسەل چىقىشى مەنبەسى, كۆلىمى, ۋە ھەر قايسى جەھەتلەردە دائىر تور كۆرۈلگەن تارقالغان ئېنىقلانمىغان يالغان خەۋەر ۋە ھىيلە مىكىر نەزەريەسى.  ھەر خىل ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا بۇ ۋىرۇسنىڭ پاتېنتلىق ۋاكسىنى ، نوپۇس كونترول قىلىش پىلانى ياكى جاسۇسلۇق ھەرىكىتىنىڭ نەتىجىسى بار بىيو قورال ئىكەنلىكى ئوتتۇرىغا قويۇلغان .
# ئالېكساندىر ۋاڭ

**ئالېكساندىر ۋاڭ** (1997-يىلى يېڭى مېكسىكا شىتاتىنىڭ لوس ئالاموس شەھىرىدە تۇغۇلغان) ئامېرىكىلىق مىلياردېر، ماشىنا ئۆگىنىش  تەربىيەلەش سانلىق مەلۇماتى بىلەن تەمىنلەيدىغان شىكالا س ئە شىركىتنىڭ نىڭ قۇرغۇچىسى ۋە باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى .2021-يىلى 24 يېشىدا دۇنيادىكى ئەڭ ياش ئۆزىگە تايانغان مىلياردېرغا ئايلانغان.  فوربېسنىڭ مۆلچەرلىشىچە، 2025-يىلى 4-ئايغىچە، ئۇنىڭ ساپ مۈلكى 3 مىليارد 600 مىليون دوللارغا يەتكەن.

| Alexandr Wang
ئالېكساندىر ۋاڭ |
| --- |
| شىكالا س ئە
شىركتىنىڭ لوگوسى |  |
| تۇغۇلغان كۈن | 1997 |
| تۇغۇلغان جاي | * لوس ئالاموس، يېڭى مېكسىكا، ئامېرىكا.
 |
| پۇقرالىق | * ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرى
 |
| پائالىيەتلەر | سودىگەر |
| مائارىپ | * ماسساچۇسېتس تەبىئىي پەنلەر ئىنىستىتوتى
* لوس ئالاموس تولۇق ئوتتۇرا مەكتىپى
 |

### كەچمىش

ۋاڭ فامىلىلىك يېڭى مېكسىكا شىتاتىنىڭ لوس ئالاموس شەھىرىدە تۇغۇلغان، لوس ئالاموس دۆلەتلىك تەجرىبىخانىسىدا فىزىكا ئالىمى بولغان جۇڭگولۇق كۆچمەنلەرنىڭ ئوغلى. ۋاڭ كىچىكىدىن تارتىپلا ماتېماتىكا ۋە پىروگرامما ئويناشنى ياخشى كۆرىدۇ . 2013-يىلى ماتېماتىكا ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىگە، 2014-يىلى ئامېرىكا فىزىكا كوماندىسىغا تاللانغان، 2012-يىلى ۋە 2013-يىلى خەلقئارا ئۇچۇرلاشتۇرۇش ئولىمپىك تەنھەرىكەت مۇسابىقىسىنىڭ ھەل قىلغۇچ مۇسابىقىگە قاتناشقان.

لوس ئالاموس تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپتە ئوقۇغاندىن كېيىن، كرېمنىي جىلغىسىغا كۆچۈپ كېلىپ، Addepar شىركىتىدە يۇمشاق دېتال ئىنژېنېرى، ئۆسمۈرلۈك دەۋرىدە Quora  پروگراممېر بولغان. ئۇ يەنە MIT دا ئوقۇغان، 2016-يىلى مەكتەپتىن چېكىنىپ Scale AI نى قۇرغاندىن كېيىن، يۇقىرى چاستوتىلىق سودا شىركىتى Hudson River Trading دا ئالگورىزىم ئاچقۇچى بولغان.

### كەسپىي

2016-يىلى، ۋاڭ سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدار يۇمشاق دېتاللىرىنى كومپيۇتېر كۆرۈش ۋە ئاۋاز كۆچۈرۈش جەھەتتىكى سانلىق مەلۇمات بەلگىسىنى بىر تەرەپ قىلىدىغان Scale AI شىركىتىنى قۇردى. شىركەتنىڭ مۇدىرىيىتىدە Plaid نىڭ قۇرغۇچىسى ۋىليام خوككى بار.

2021-يىلى 5-ئايدا، ترامپ ھۆكۈمىتىنىڭ ئامېرىكىدىكى CTO مايكول كراتىئوس Scale AI نىڭ باش مۇدىرى ۋە ئىستراتېگىيەلىك باشقۇرۇش مەسئۇلى بولدى. ئامازون شىركىتىنىڭ سابىق ئىجرائىيە ئەمەلدارى جېف ۋېلك ۋاڭنىڭ مەسلىھەتچىسى.

Scale AI نىڭ سودا خېرىدارلىرى Etsy، General Motors، OpenAI، PayPal، Pinterest، Samsung، Toyota ۋە Uber  2021-يىلى، شىركەتنىڭ قىممىتى 7 مىليارد 300 مىليون دوللارغا يېتىپ، ۋاڭ فامىلىلىك 1 مىليارد دوللار بايلىققا ئېرىشكەن، چۈنكى ئۇ شىركەتنىڭ ٪15 پېيىنى كونترول قىلىدۇ.

Scale AI ئامېرىكا قوراللىق قىسىملىرىدىن مۇداپىئە توختامىنى تاپشۇرۇۋالدى ھەمدە بەش بۇرجەكلىك بىنا ۋە باش رەقەملىك ۋە سۈنئىي ئەقلىي ئىقتىدار ئىشخانىسى بىلەن ھەربىي پىلان ۋە تەدبىر بەلگىلەشتىكى چوڭ تىل مودېللىرىنىڭ ئىشەنچلىك ۋە بىخەتەرلىكىنى تەكشۈرۈش مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەش.

2023-يىلى، ۋاڭ ئېكپېدىيا گۇرۇھىنىڭ مۇدىرىيىتىگە ئەزاسى بولغان.
# بىتخوۋىن

**بىتخوۋىن**

Ludwig van Beethoven

گىرمانىيىلىك مۇزىكانىت بىتخوۋېن (1770-1829)

ئۇنىڭ بىر ئۆمىرى مۇھاببەت جەھەتتە ئوڭۇشسىزلىق ئىچىدە ئۆتكەن. شۇڭا ئۇ ھاياتقا زىرىكىشلىك نەزىرى بىلەن قارايىتتى. ئۇنىڭ سىفونىيىلىرىدىن "قەھرىمان "، "تەقدىر" قاتارلىقلار داڭلىق ئەسەرلىرى بار. ئۇ ئۆۈر بويى توي قىلمىغان.

## مەنبەلەر
# Loyizanna Shitati

**Loyizanna Shitati** bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Loyizannaning 4,410,796 nopusibar, 135,382 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 28.0°, xariki uzunluk 88°0.

## مەنبەلەر

## ئىقتىساد

لۇئىسئانا ئىقتىسادى بىر قانچە ئاساسلىق كەسىپلەرگە ئاساسلانغان. ئېنېرگىيە، بولۇپمۇ نېفىت ۋە تەبىئىي گاز ئىنتايىن مۇھىم. بۇ شىتاتتا يەنە كۈچلۈك خىمىيە ۋە نېفىت خىمىيە ئىشلەپچىقىرىشى بار. پورتلار ۋە پاراخوتچىلىق مىسىسىپى دەرياسى ۋە مېكسىكا قولتۇقى بويىدىكى سودىنى قوللايدۇ. دېھقانچىلىق مۇھىم ئورۇندا تۇرىدۇ، شېكەر قومۇشى، گۈرۈچ، پۇرچاق ۋە دېڭىز مەھسۇلاتلىرى قاتارلىق مەھسۇلاتلار بار. ساياھەت مەدەنىيەت، يېمەك-ئىچمەك، مۇزىكا ۋە بايراملار ئارقىلىق كىرىم قوشىدۇ.
# ۋانۇئاتۇ

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

ۋانۇئاتۇ
**THE SHITASS COUNTRY WHO SUPPORTED THE FREE PAPUA MOVEMENT, ALSO BILLY EVANS HAS NO RIZZ AND ALSO I HAVE STAGE 2 A PANCREATIC CANCER.**

HARRY PENNELL HAS LOTS OF W RIZZO. VANUATU HAS NO RIZZ AT ALL. **بولسا ئوكيانىيە جايلاخكان بىرك دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا ئىلا پورتى، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا ئىلا پورتى. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى ۋە فرانسۇز تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ ئىئولۇ جونسون ئابىل. ئازىركى باش ۋەزىر ئەدۋارد ناتاپەئى. بۇ دۇلات 1979 يىلى 2 ئاينىڭ 22 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 620 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 160 مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى ئىئان دىنى.**

## مەنبەلەر
# ھىمالايا تاغ تىزمىسى

ھىمالايا تاغ تىزمىسى
ھىمالايا تاغ تىزمىسى
**ھىمالايا تاغ تىزمىسى** بولسا ئاسىيا، خىمالىكاڭ لىك 27.59°، خارىكى ئۇزۇنلۇك 86°55.

## گېئولوگىيە

## كىلىمات

## ئۆسۈملۈكلەر

## تارىخ

## قارالسۇن

## سىرتقى ئۇلاش

## مەنبەلەر
# 20 دۆلەت گوروھى

ئىتالىيەنىڭ رىمدا ئۆتكۈزۈلگەن 2021-يىللىق G20 باشلىقلار يىغىنىدىكى بارلىق رەھبەرلەر.20 دۆلەت گوروھى (G20، The **G20** or **Group of 20**) نىڭ ئەزالىرى ئايرىم - ئايرىم ھالدا ياۋروپا ئىتتىپاقى ۋە دۇنيا ئىقتىسادىدا ئاساسلىق رول ئويناۋاتقان 19 دۆلەت: ئارگىنتىنا، ئاۋسترالىيە، ئامېرىكا، ئەنگىلىيە، برازىلىيە، خىتاي، گېرمانىيە، فرانسىيە، ئەنگىليە، ھىندسىتان، ھىندونېزىيە، ئىتالىيە، ياپونىيە، كانادا، مېكسىكا، رۇسىيە، سەئۇدى ئەرەبىستان، جەنۇبىي ئافرىقا، كورىيە ۋە تۈركىيە.

«20 دۆلەت گوروھى» يەرشارى ئومۇمىي نوپۇسىنىڭ ئۈچتىن ئىككى قىسمىنى، يەرشارى ئىقتىساد ئومۇمىي مىقدارىنىڭ 85 پىرسەنتىنى، يەرشارى سودىسىنىڭ 75 پىرسەنتىنى ئىگەللەيدۇ.
# دوكتور ئاسپرانتى

|  |  |
| --- | --- |
|  | مەنبەلەلەر ياكى پايدىلانغان ماتېرياللار يىتەرلىك ئەمەس

ئشەنچىلىك مەنبە ئارقىلىق تۇلۇقلاڭ، مەنبەسى بولمىغان مەزمۇن ئۆچۇرلىدۇ. |

دوكتور ئاسپرانتى

ئوقۇغۇچىنىڭ بىرخىل شەكلى "L"

## مەنبەلەر
# مافىيا

**مافىيا** (ئېنگلىزچە: Mafia؛ باشقىچە ئاتىلىشى: قارا جەمئىيەت) تەشكىللىك يەر ئاستى جىنايەت گوروھى. مافىيا ئادەتتە زوراۋانلىق ئارقىلىق قانۇنسىز سودا ياكى پائالىيەتلەرنى ئېلىپ بارىدۇ. دۇنيادىكى داڭلىق مافىيالىدىن ئىتالىيەنىڭ مافىيالىرى (قارا قول پارتىيەسى) بار.

## مەنبەلەر
# Wiskonsin Shitati

**Wiskonsin Shitati** bolsa Amérika Qoshma Shtatliri dikibixahar 2008 nopus bar, Wiskonsinning 5,627,967 nopusibar, 169,790 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 44.5°, xariki uzunluk 89°5.

## مەنبەلەر
# ھوندۇراس

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

ھوندۇراس
دۆلەت بايرىقى
**ھوندۇراس** بولسا ئوتتۇرا ئامېرىكا جايلاخكان بىر
دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا تېگۇسىگالپا، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا تېگۇسىگالپا. دۇلات تىلى بولسا ئىسپان تىلى. ئازىركى زۇڭتۇڭ جوسې مانۇئەل زەلايا روسالەس. بۇ
دۇلات 1821 يىلى 9 ئاينىڭ 15 كۇنى مۇستاككىل بولگان، يار مايدانى 112 مىڭ 492 كۇۋادىرات كىلومەتىر، نوپۇسى 7 مىللىئون 843
مىڭ، بۇلارنىڭ ئاسساسلىك دىنى كاتولىك دىنى.

## مەنبەلەر
# پروتېستانت دىنى

**پروتېستانت** (ئىنگلىزچە:Protestantism) دىنى خىرىستىيان دىنىنىڭ ئىككىنچى چوڭ شەكلى بولۇپ ، دۇنيا مىقياسىدا جەمئىي 800 مىليوندىن 1 مىلياردقىچە ئەگەشكۈچىلەر ياكى بارلىق خىرىستىيانلارنىڭ تەخمىنەن% 37 ى بار. ئۇ 16-ئەسىردىكى ئىسلاھات بىلەن بارلىققا كەلگەن ، ئۇنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى كاتولىك چېركاۋىدىكى خاتالىق دەپ قارىغان ھەرىكەتكە قارشى ھەرىكەت. پروتېستانتلار رىم كاتولىك دىنىنىڭ پاپا ھۆكۈمرانلىق قىلىش تەلىماتىنى رەت قىلدى. ئۇلار بارلىق مۆئمىنلەرنىڭ روھانىيلىقىنى ، ياخشى ئەمەللەر بىلەن ئەمەس ، بەلكى ئېتىقاد ئارقىلىق ھەققانىيلىقنى ، ئېتىقاد ۋە ئەخلاقتىكى ئىنجىلنىڭ ئەڭ يۇقىرى ھوقۇقىنى (مۇقەددەس ئەنئەنى بىلەن ئەمەس) تەكىتلەيدۇ.
.

پروتېستانت دىنى گېرمانىيە 1517-يىلى مارتىن لۇتېر ئۆزىنىڭ توقسان بەش تېزىسىنى رىم كاتولىك چېركاۋىنىڭ ئىجازەتنامىنى (لاتىنچە: Indulgentias) سېتىشقا دەخلى-تەرۇز قىلغانلىقىغا قارشى ئىنكاس سۈپىتىدە ئېلان قىلغاندا باشلانغان. سېتىۋالغۇچىلارغا گۇناھنىڭ ۋاقىتلىق جازاسى. قانداقلا بولمىسۇن ، بۇ سۆز گېرمانىيە لۇتېران شاھزادىلىرىنىڭ 1529-يىلى مارتىن لۇتېرنىڭ تەلىماتىنى بىدئەتچى دەپ ئەيىبلەيدىغان پەرمانغا قارشى نامايىش خېتىدىن كەلگەن. گەرچە ئىلگىرى رىم كاتولىك چېركاۋىنى ئىسلاھ قىلىشقا ئۇرۇنۇشلار بولغان بولسىمۇ ، بولۇپمۇ پېتېر ۋالدو ، جون ۋىكلىف ۋە يان خۇس قاتارلىقلار بولسىمۇ ، پەقەت لۇتېرلا تېخىمۇ كەڭ ، داۋاملاشقان ۋە زامانىۋى ھەرىكەت قوزغىدى. پروتېستانتلار ئۆزلىرىنىڭ مەدەنىيىتىنى تەرەققىي قىلدۇردى ، مائارىپ ، ئادىمىيەت پەنلىرى ، سىياسىي ۋە ئىجتىمائىي تەرتىپ ، ئىقتىساد ۋە سەنئەت ۋە باشقا نۇرغۇن ساھەلەرگە زور تۆھپە قوشتى. پروتېستانتلارنىڭ كۆپىنچىسى ئاز ساندىكى پروتېستانت مەزھىپىدىكىلەرنىڭ ئەزالىرى: تەۋەككۈلچىلەر ، ئاناباپتىستلار ، ئانگېلىكلار ، باپتىستلار ، ئىسلاھاتچىلار ، لۇتېرلار ، ئۇسۇلچىلار ۋە بەشبۇرجەكلىكلەر. دىنسىز ، خۇش خەۋەرچى ، جەزبىدار ، مۇستەقىل ۋە باشقا چېركاۋلار كۆپىيىۋاتىدۇ ۋە پروتېستانت دىنىنىڭ مۇھىم بىر قىسمىنى تەشكىل قىلىدۇ. . شاخ نەزەرىيىسىنى قوللىغۇچىلار پروتېستانت دىنىنى رىم كاتولىك چېركاۋى ، شەرقىي پراۋۇسلاۋىيە چېركاۋى ۋە شەرق پراۋۇسلاۋىيە چېركاۋلىرى بىلەن بىرلىكتە خىرىستىيان دىنىنىڭ تۆت چوڭ بۆلۈمىنىڭ بىرى دەپ قارايدۇ.

## پايدىلانما

## مەنبەلەر