Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Austin

Austin

**Austin** bolsa Amérika Qoshma Shtatliri Téksas Shitati dikibixahar 2007 nopus bar, Austinning 743,074 nopusibar, 767.28 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 30.16°, xariki uzunluk 97°45, poqtanomuri 48-05000 rayunnomuri 0512.

## مەنبەلەر
# مېتال

**مېتال** ئىنسانلارنىڭ تۇرمۇشىدا ۋە سانائەتتە كەم بولسا بولمايدىغان ماددا.

مېتاللار قاتتىق ھالەتتە بۇلىدۇ.

ئىلمىنېتلار دەۋرى جەدۋىلىدە سول ۋە ئاستى تەرەپ بۇلىدۇ.

## مەنبەلەر

ھۆججەت:Jedwel.PNG
# ماگرىت ساچىر

ماگرىت ساچىر ئەنگىلىيەنىڭ 19-ئەسىردىن بۇيانقى تىنچ دەرۋرىدىكى ئەڭ مۇھىم باش ۋەزىرى، ئۇ ھۆكۈمەت بىلەن بازارنىڭ مۇناسىۋىتىدىكى ئاساسىي پەزەرنى ئاغدۇرۇپ تاشلاش ئارقىلىق، ئەنگىلىيەنىڭ سىياسىي خەرىتىسىنى ئۆزگەرتكەن.

ئۇ دۇنيا سەھىنىسىدىمۇ ناھايىتى مۇھىم شەخس، ئۇ رونات رېگان بىلەن ئىدېئولوگىيەدە ئوخشاشلىقا ئىگە، بۇ ئۇنىڭ دۇنياۋى مەسىلەردە مۇھىم رول ئوينىشىغا تۈرتكە بولغان، ئۇنىڭدىن كىيىنكى ئەنگىلىيە سىياسىي ئەربابلىرى ھەرگىزمۇ ئۇنىڭدەك بۇنداق مۇھىم رول ئوينىيالمايدۇ.

ئۇنىڭ ھەقىقىي مۇرتلىرى ئۇنى ئەركىن بازاردىكى مۇقەددەس ئايال، ھۆكۈمەتنىڭ فونكىسىيەسىنى ھەرتەرەپلىمە قىسقارتىش ئۈچۈن كۈچ چىقاردى دەپ قارايدۇ. رىئال تۇرمۇشتا بولسا، ئۇ ناھايىتى ئەمەلىيەتچال سىياسىي ئەرباب بولۇپ، سىياسىي جەھەتتە ئۆزىنى نابۇت قىلىش ئويى يوق، مەسىلەن پاراۋانلىق سىياسىتىنىڭ ئاساسىنى گۇمران قىلىشقا ئوخشاش.

بىراق، ئۇ باش ۋەزىر بولغان مەزگىلدە زور بۇرۇلۇشلارنى ئىشقا ئاشۇردى، ئۇنىڭ سىياسىي مىراسلىرى مۇنۇلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: تاشقى پىرىۋوت ۋە ئەمگەك بازىرىنى قويىۋىتىش؛ ئەڭ يۇقىرى باج تاپشۇرۇش نىسپىتىنى تۆۋەنلىتىش؛ ئىشچىلار ئۇيۇشمىسىنىڭ قانۇنىي ئورنىدا بۇرۇلۇش ياساپ، رادىكال كۈچلەرنى ئاساس قىلغان ئەمگەكچىلەر تەشكىلاتىنى بىتچىت قىلىش؛ دۆلەت ئىگىلىكىدىكى كەسىپنىڭ كۆپىنچىسىدە خۇسۇسىسىيلاشتۇرۇشنى ئىشقا ئاشۇرۇش؛ شۇنداقلا پۇل-مۇئامىلە كەسپىنىڭ پۇل-قولىدىكى كىشەننى ئىلىۋىتىش قاتارلىقلار.

ماكرو ئىگىلىكى سىياسىتى جەھەتتە، ئۇنىڭ باشقۇرۇشىدىكى ھۆكۈمەت ئەڭ دەسلەپتە پۇل سىياسىتىنى يۈرگۈزگەن بولسىمۇ، ئاخىرىدا يەنىلا پېرېۋوت نىسبىتىنىڭ پۇل سىياسىتىكى رولىنى چۆرىدىگەن ھالدا ماجرا كىلىپ چىقتى، لىكىن كېينېسسىئانىزملىق مالىيە سىياسىتىدىن ۋاز كېچىپ، پۇل سىياسىتىغا تايىنىش يەنىلا ئۇ ۋەزىپە ئۆتەۋاتقان مەزگىلدە مۇتلەقلەشتۈرۈلگەن.

ئۇ ياۋرۇپادىمۇ مۇھىم رول ئويناپ، بىرلىككە كەلگەن بازار بەرپا قىلىش پىلانى ئۈچۈن تۆھپە قوشقان، ئۇ بۇنى ئەركىن سودىنى سىرتقا كېڭەيتىشتىكى ياخشى سىناق دەپ قارىغان. ئەمما ئۇ ئارىلىشىش سىياسىتىنىڭ ئىلىپ كىلىدىغان نەتىجىسىدىن ئەنسىرەشكە باشلىغان شۇنداقلا پۇل بىرلىكى سىياسىتىگە قەتئي قارشى تۇرغان. ئۇ 1988-يىلىدىكى بىر نۇتىقىدا بىزنىڭ ئەنگىلىيەدە ھۆكۈمەتنىڭ ھوقۇقىنى مۇۋەپپىقيەتلىك ھالدا قىسقارتىشىمىز، ھەرگىزمۇ ئۇنىڭ ياۋرۇپا قاتلىمىدا ئەسلى ھالىتىگە قايتىشى ئۈچۈن ئەمەس دېگەن. بۇ سۆز ئۇ ۋە ئۇ تەۋە ئەنگىلىيە كونسېرۋاتىۋلار پارتىيىسى ئۈچۈن ئېيتقاندا بىر بۇرۇلۇش نۇقتىسى ھېساپلىنىدۇ.

دۇنيا سەھنىسىدە، ئۇنىڭ تەسىر كۈچى ئۇنىڭ بايرىقى روشەن ھالدا ئەركىن بازارنى قوغدىغانلىقى، شۇنداقلا ئامېرىكا بىلەن بولغان زىچ مۇناسىۋىتىدىن كەلگەن. خۇسۇسىيلاشتۇرۇش مەسىلىدە، ئۇ نۇرغۇن كىشىلەرنى سوتسىيالىستىك دۆلەت تەركىبى ساقلىنىپ قالغان دۆلەتتىمۇ ئومۇمىي مۈلۈكنى قىسقارتقىلى بولىدىغانلىقىغا ئىشەندۈرگەن.

ھازىر دۇنيادىكى نۇرغۇن دۆلەتلەر خۇسۇسىيلاشتۇرۇش يولىدا مېڭىشقا باشلىىدى، ئۇنداقتا ئۇنىڭ سىياسى مىراسىغا قانداق باھا بىرىش كېرەك؟

## مەنبەلەر
# گانگ دەرياسى

گانگ دەرياسى (ھىندىچە: गंगा \ گانگا، ئىنگ: Ganges) گانگې دەرياسى ياكى گانگا دەرياسى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ھىندىستاننىڭ شىمالى توپراقلىرىدىن ۋە بانغىلادىشتىن ئۆتەدۇرغان 2700 كم ئۇزۇلۇقىدىكى ئاقارسۇ. شەرققە قاراپ، بېنگال قولتۇقىغا توغرا ئاقىدۇ ۋە براھماپۇترا ئىرماقى بىلەن بىرلىكتە 4/5 قىسمى بانگلادېشكە تەۋە بولغان، 45،000 km² لىق بىر دېلتا ھاسىل قىلىپ بېنگال قولتۇقىغا قويىلىدۇ.

## جۇغراڧىيە

گانگ، يۇقارى ھىمالايا يايلاقلارىدىكى باگىراتى (Bhagirathi ) ۋە ئالاكناندا (Alaknanda ) ئاقارسۇلارىنىڭ بىرلىشىشىدىن ھاسىل بولىدۇ. تار ۋە تىك بوغۇزلار بىلەن سىۋالك تۆپىلىكلىرى ۋە كىچىك بىر تىجارەت شەھەرى جايلاشقان ھاردۋار ۋادىسى يويىچە ئاقىدۇ. كەڭ دائىرىلىك ياي ھاسىل قىلىپ شىمالىي ھىندۇستاننىڭ بۈيۈك ئالۇۋيال ۋادىسىدا، كانپۇردىن ئابدۇللاھئاباد قا قاراپ تۈشىدۇ؛ بۇ يەردە جۇمنا ئىرماقى بىلەن بىرلىشىدۇ. شەرققە قاراپ ئاقىدۇ ۋە ۋارانسىدىن 200 مىل قەدەر سوڭرە سول تەرەڧتىن گوگرا ۋە گانداك دېيىلىدىغان ئىككى ئاقارسۇنى، ئوڭ تاماندىن بولسا پاتنادىن ئۆتۈپلا، دەججان يايللاقلارىدا بىرلەشكەن بىر ئاقارسۇ بولمىش سون نى ئالىدۇ.

گانگ ۋادىسىنىڭ ئەڭ مۇھىم سانائەت رايونى، دېلتا ئۈستىدە قۇرۇلغان، بانكالار ۋە سانائىي مەبلەغلەر سېلىنغان، كالكۇتتا ۋە ھوراھ لاردۇر. ھىمالايا تاغ تىزمىسى ۋە دەججان يايلاغى ئارراسىدا بولغان گانگ ۋادىسى، كەسپىي دېھقانچىلىقق، تۈرلۈك سانائەت بازىلىرى، زىچ نۇڧۇسلۇق شەھەرلىرى ۋە قىستاڭ قاتناشى بىلەن ھىندىستاننىڭ قەلبىدۇر. شۇنداقلا ھىندۇلار، ئۆلۈكلەرى كۆيدۈرۈپ كۈللەرىنى گانگ دەرياسىغا تۆكۈلىدۇ.

## مەنبەلەر
# مانخاتتان ئارىلى

**مانخاتتان ئارىلى** (خەنزۇچە: **曼哈頓**) ئامېرىكا نيۇ يورك شەھىرىدە مەركىزىي ئارال. گودزون دەرياسى بىلەن شەرقىي دەريا ئارىلىقىغا جايلاشقان، نيۇ يورك شەھىرىنىڭ بەش رايونىدىكى ئەڭ چوڭ مانخاتتان رايونى ھېسابلىنىدۇ.

## **قىسقىچە تۇنۇشتۇرۇش**

ئا ق ش نىڭ نيو يورك شەھىرىنىڭ مەركىزىي قىسمىدىكى ئارال. گودزون دەرياسى بىلەن شەرقىي دەريا ئارىلىقىغا جايلاشقان، نيۇ يورك شەھىرىنىڭ بەش رايونىدىكى ئەڭ چوڭ مانخاتتان رايونى ھېسابلىنىدۇ. ئۇزۇنلۇقى 20 كىلومېتىر، كەڭلىكى 4 كىلومېتىر كېلىدۇ، مەيدانى 57.7 كۋادرات كىلومېتىرغا يېتىدۇ. بۇ جاي نيۇ يورك شەھىرىنىڭ پۇل مۇئامىلە، سودا مەركىزى. جەنۇبىي بۆلىكىدىكى ئۇئول ستىرېت كوچىسىدا نۇرغۇنلىغان چوڭ بانكىلار، چوڭ سودا قىلىش مەيدانلىرى ۋە مونوپول كاپىتالىستلارنىڭ تەشكىلىي ئاپپاراتلىرى توپلانغان.

## **يەر شەكلى**

بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ باش ئىش باشقۇرۇش ئورنىمۇ شەرقىي دەريانىڭ غەربىي ياقىسىغا جايلاشقان، شەرقىي ھەم غەربىي دەريا ياقىسىنى بويلاپ، ناھايىتى نۇرغۇن پرىستانلار قۇرۇلغان. شەھەرنىڭ باشقا رايونلىرى بىلەن يەر ئاستى تۆمۈر يولى، كۆۋرۈك، ئۆتۈشمە قېيىقلار ئارقىلىق باغلىنىپ تۇرىدۇ.

## **سىرتقى ئۇلىنىش

## مەنبەلەر