Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# شەمسىيە كالېندارى

**شەمىسىيە كالىندارى** ياكى **رۇمى كالىندارى**، ھىجرەتنى (مىلادى 632) باشلانغۇچ دەپ ھېسابلانغان قۇياش يىلى ئاساسىدىكى بىر تەقۋىم. دۇنيانىڭ قۇياش ئەتراڧىدا ئايلىنىشىنى ئاساس ئالغان شەمسىي تەقۋىم سېستىمىسىدا، ئوسمان تۈرك ئىمپېرىيىسى دەۋرىدە 1840- يىلى 13- مارت كۈنى قوللىنىلىشقا باشلىغان، 1926- يىلى تۈركىيەدە ئەمەلدىن قالدۇرۇلغان.

قەمەرىي تەقۋىم سېستىمىسىدا بىر يىل 354 كۈن، شەمسىي تەقۋىم سېستىمىسدا بولسا دۇنيانىڭ قۇياش ئەتراڧىدا ئايلىنىشى ئاساس ئېلىنغانلىقى ئۈچۈن بىر يىل 365 كۈن بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.

## مەنبەلەر
# سىنك

|  |
| --- |
|  |
| ئۇمۇمىي |
| **ئىسمى** |
| **سىمۋولى** |
| **نومۇرى** |
| **ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى** |
| **گۇرۇپپىسى** |
| **دەۋرى** |
| **كۆرۈنىشى** |
| **ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى** |
| فىزىكىلىق ئالاھىدلىكلىرى |
| **ماددا ھالىتى** |
| **ئېرىش نۇقتىسى** |
| **قايناش نوقتىسى** |
| **زىچلىقى** |
| **پارلىنىش ئىسسىقلىقى** |
| **ئاۋاز سۈرئىتى** |
| **مول ھەجىمى** |
| ئاتوم ئالاھىدلىكلىرى |
| **كرىستاللىق تۈزۈلۈشى** |
| **ئاتوم رادىئۇسى** |
| **كوۋالېنتلىق رادىئۇسى** |
|  |
|  |
|  |
| باشقا ئالاھىدلىكلىرى |
| **ئېلېكتر مەنپىيلىكى** |
| **سېلىشتۇرما ئىسسىقلىق سىغىمى** |
| **توك ئۆتكۈزۈشچانلىقى** |
| **ئىسسىقلىق ئۆتكۈزۈشچانلىقى** |
|  |

ئۇمۇمىي

ئىسمى،سىمۋولى،نومۇرى:

ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى:

گۇرۇپپىسى، دەۋرى،:

كۆرۈنىشى:

ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى:

ئېلېكترون قەۋىتى:

فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى

ھالىتى:

قايناش نۇقتىسى:

ھورغا ئايلىنىش نۇقتىسى:

ئاتوم خۇسۇسىيىتى

كىرىستال تۈزىلىشى:

ئوكسىدلىنىش ئەھۋالى: ئاتوم رادىئوسى:

ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:

ئىزوتوپلىرى:

قوللىنىشى:

تارىخى:

بايقىلىشى:

بىرىكمىلىرى:

## مەنبەلەر

'**يانتۇ خەت'**==ئېلېمېنتلار دەۋرىي جەدۋىلى==

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Group** → | **1** | **2** | **3** | **4** | **5** | **6** | **7** | **8** | **9** | **10** | **11** | **12** | **13** | **14** | **15** | **16** | **17** | **18** |
| **Period** ↓ |  |
| **1** | 1 H |  | 2 He |
| **2** | 3 Li | 4 Be |  | 5 B | 6 C | 7 N | 8 O | 9 F | 10 Ne |
| **3** | 11 Na | 12 Mg |  | 13 Al | 14 Si | 15 P | 16 S | 17 Cl | 18 Ar |
| **4** | 19 K | 20 Ca | 21 Sc | 22 Ti | 23 V | 24 Cr | 25 Mn | 26 Fe | 27 Co | 28 Ni | 29 Cu | 30 Zn | 31 Ga | 32 Ge | 33 As | 34 Se | 35 Br | 36 Kr |
| **5** | 37 Rb | 38 Sr | 39 Y | 40 Zr | 41 Nb | 42 Mo | 43 Tc | 44 Ru | 45 Rh | 46 Pd | 47 Ag | 48 Cd | 49 In | 50 Sn | 51 Sb | 52 Te | 53 I | 54 Xe |
| **6** | 55 Cs | 56 Ba | \*  | 72 Hf | 73 Ta | 74 W | 75 Re | 76 Os | 77 Ir | 78 Pt | 79 Au | 80 Hg | 81 Tl | 82 Pb | 83 Bi | 84 Po | 85 At | 86 Rn |
| **7** | 87  Fr | 88 Ra | \*\*  | 104 Rf | 105 Db | 106 Sg | 107 Bh | 108 Hs | 109 Mt | 110 Ds | 111 Rg | 112 Cn | 113 Uut | 114 Fl | 115 Uup | 116 Lv | 117 Uus | 118 Uuo |
|  |
| \* **لانتان سىستېمىسىدىكى ئېلېمېنتلار** | 57 La | 58 Ce | 59 Pr | 60 Nd | 61 Pm | 62 Sm | 63 Eu | 64 Gd | 65 Tb | 66 Dy | 67 Ho | 68 Er | 69 Tm | 70 Yb | 71 Lu |
| \*\* **ئاكتىنىدلار** | 89 Ac | 90 Th | 91 Pa | 92 U | 93 Np | 94 Pu | 95 Am | 96 Cm | 97 Bk | 98 Cf | 99 Es | 100 Fm | 101 Md | 102 No | 103 Lr |
# قارا بۇلغۇن

قارا بۇلغۇن
**قارا بۇلغۇن**/سۆسۈن بۇلغۇن/قىزىل بۇلغۇن

## بەلگە

## جايلاشماق

## ئادەت

## ئاۋۇماق

## قونالغۇ

## ئوزۇقلىنىش خۇسۇسىيىتى

## كەنجى تۈر

## قارالسۇن

## سىرتقى ئۇلاش

## مەنبەلەر
# پوئېرتو رىكو

پوئېرتو رىكو
دۆلەت بايرىقى
**پوئېرتو رىكو** بولسا كارىب دېڭىزى جايلاخكان بىرك
دۇلات. ئۇنىڭ پايتاھتى بولسا سان خۇئان، ئاڭ قوڭ خاھرى بولسا سان خۇئان. دۇلات تىلى بولسا ئىنگلىز تىلى ۋە ئىسپان تىلى. ئازىركى گۇبېرناتور لۇئىس فورتۇنو، يار مايدانى 9،104 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 3،994 مىڭ.

## پايدىلانماق

* پوئىرتورىكان مۇستەقىللىق پارتىيىسى

## مەنبەلەر
# موڭغۇلىيە

|  |
| --- |
| row 1, cell 1 |
| **دۆلەت گىمىنى** |
| row 1, cell 1 |
| **پايتەختى** |
| **ئەڭ چوڭ شەھرى** |
| **رەسمى تىلى** |
|  **ئېتنىك گۇرۇپلار** |
| **سىياسى سېستىمىسى** |
| **رەئىس جۇمھۇر** |
| **باش مىنىستىر** |
| **يەر مەيدانى** |
| **نۇپۇسى** |
| **نۇپۇس زىچلىقى** |
| **كىشى بېشىغا توغرا كىلدىغان كىرىم** |
| **پۇل بىرلىكى** |
| **ۋاقىت رايۇنى** |
| **ئىنتېرنېت** |
| **خەلقارالىق تېېلفۇن كود نۇمۇرى** |

موڭغۇلىيە
دۆلەت بايرىقى
**موڭغۇلىيە** بولسا ئاسىيا جايلاشقان بىر
دۆلەت. ئۇنىڭ پايتەختى بولسا ئۇلانباتۇر، ئەڭ چوڭ شەھرى بولسا ئۇلانباتۇر. دۆلەت تىلى بولسا موڭغۇل تىلى. ھازىرقى زۇڭتۇڭ نامبارين ئەنكھبايار. ھازىرقى باش ۋەزىر سانجائاگىئىن بايار. بۇ دۆلەت 1921 يىلى 7 ئاينىڭ 11 كۇنى مۇستەقىل بولغان، يەر مەيدانى 1 مىللىئون 564 مىڭ 116 كۋادرات كىلومېتىر، نوپۇسى 2 مىللىئون 791 مىڭ.

## مەنبەلەر