Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yohannésburg

Yohannésburg

**Yohannésburg** bolsa Jenubiy Afriqa dikibixahar 2007 nopus bar, Yohannésburgning 3,888,180 nopusibar, 1,644.96 km² dairaiqida nopus jaylaxkan, ximalikang lik 26.12°, xariki uzunluk 28°2, rayonmuri 011.

## مەنبەلەر
# 1974 - يىلى

|  |  |
| --- | --- |
|  | 19 - ئەسىر | **20 - ئەسىر** | 21 - ئەسىر |
|  | 1971 | 1972 | 1973 | **1974** | 1975 | 1976 | 1977 |

**Script error: No such module "Year in various calendars".1974** - يىلى

## ۋەقەلەر

## توغۇلغانلار

## ئۆلگەنلەر

## مەنبەلەر
# بور

|  |
| --- |
|  |
| ئۇمۇمىي |
| **ئىسمى** |
| **سىمۋولى** |
| **نومۇرى** |
| **ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى** |
| **گۇرۇپپىسى** |
| **دەۋرى** |
| **كۆرۈنىشى** |
| **ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى** |
| فىزىكىلىق ئالاھىدلىكلىرى |
| **ماددا ھالىتى** |
| **ئېرىش نۇقتىسى** |
| **قايناش نوقتىسى** |
| **زىچلىقى** |
| **پارلىنىش ئىسسىقلىقى** |
| **ئاۋاز سۈرئىتى** |
| **مول ھەجىمى** |
| ئاتوم ئالاھىدلىكلىرى |
| **كرىستاللىق تۈزۈلۈشى** |
| **ئاتوم رادىئۇسى** |
| **كوۋالېنتلىق رادىئۇسى** |
|  |
|  |
|  |
| باشقا ئالاھىدلىكلىرى |
| **ئېلېكتر مەنپىيلىكى** |
| **سېلىشتۇرما ئىسسىقلىق سىغىمى** |
| **توك ئۆتكۈزۈشچانلىقى** |
| **ئىسسىقلىق ئۆتكۈزۈشچانلىقى** |
|  |

ئۇمۇمىي

ئىسمى،سىمۋولى،نومۇرى:

ئىلمېنىت كاتېگورىيىسى:

گۇرۇپپىسى، دەۋرى،:

كۆرۈنىشى:

ئۆلچەملىك ئاتوم ئېغىرلىقى:

ئېلېكترون قەۋىتى:

فىزىكىلىق خۇسۇسىيىتى

ھالىتى:

قايناش نۇقتىسى:

ھورغا ئايلىنىش نۇقتىسى:

ئاتوم خۇسۇسىيىتى

كىرىستال تۈزىلىشى:

ئوكسىدلىنىش ئەھۋالى: ئاتوم رادىئوسى:

ۋاندېرۋالىس رادىئوسى:

ئىزوتوپلىرى:

قوللىنىشى:

تارىخى:

بايقىلىشى:

بىرىكمىلىرى:

## مەنبەلەر

'**يانتۇ خەت'**==ئېلېمېنتلار دەۋرىي جەدۋىلى==

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Group** → | **1** | **2** | **3** | **4** | **5** | **6** | **7** | **8** | **9** | **10** | **11** | **12** | **13** | **14** | **15** | **16** | **17** | **18** |
| **Period** ↓ |  |
| **1** | 1 H |  | 2 He |
| **2** | 3 Li | 4 Be |  | 5 B | 6 C | 7 N | 8 O | 9 F | 10 Ne |
| **3** | 11 Na | 12 Mg |  | 13 Al | 14 Si | 15 P | 16 S | 17 Cl | 18 Ar |
| **4** | 19 K | 20 Ca | 21 Sc | 22 Ti | 23 V | 24 Cr | 25 Mn | 26 Fe | 27 Co | 28 Ni | 29 Cu | 30 Zn | 31 Ga | 32 Ge | 33 As | 34 Se | 35 Br | 36 Kr |
| **5** | 37 Rb | 38 Sr | 39 Y | 40 Zr | 41 Nb | 42 Mo | 43 Tc | 44 Ru | 45 Rh | 46 Pd | 47 Ag | 48 Cd | 49 In | 50 Sn | 51 Sb | 52 Te | 53 I | 54 Xe |
| **6** | 55 Cs | 56 Ba | \*  | 72 Hf | 73 Ta | 74 W | 75 Re | 76 Os | 77 Ir | 78 Pt | 79 Au | 80 Hg | 81 Tl | 82 Pb | 83 Bi | 84 Po | 85 At | 86 Rn |
| **7** | 87  Fr | 88 Ra | \*\*  | 104 Rf | 105 Db | 106 Sg | 107 Bh | 108 Hs | 109 Mt | 110 Ds | 111 Rg | 112 Cn | 113 Uut | 114 Fl | 115 Uup | 116 Lv | 117 Uus | 118 Uuo |
|  |
| \* **لانتان سىستېمىسىدىكى ئېلېمېنتلار** | 57 La | 58 Ce | 59 Pr | 60 Nd | 61 Pm | 62 Sm | 63 Eu | 64 Gd | 65 Tb | 66 Dy | 67 Ho | 68 Er | 69 Tm | 70 Yb | 71 Lu |
| \*\* **ئاكتىنىدلار** | 89 Ac | 90 Th | 91 Pa | 92 U | 93 Np | 94 Pu | 95 Am | 96 Cm | 97 Bk | 98 Cf | 99 Es | 100 Fm | 101 Md | 102 No | 103 Lr |
# ئايلىنىش سىستېمىسى

**ئايلىنىش سىستېمىسى** بولسا ئانتروپوتومىيە

| ئانتروپوتومىيەv • d • e |
| --- |
|  | **باش**: چوققا - ماڭلاي – كۆز – قۇلاق – بۇرۇن – ئېغىز بوشلۇقى – تىل – چىش – ئېڭەك – يۈز
**بويۇن**: بوغۇز – بۇغدىيەك - گال
**گەۋدە**: دولا – ئومۇرتقا – تۆش – يېلىن – كېمىنىڭ قوۋۇرغا جازىسى – قورساق قىسم – كىندىك - يانپاش – سوڭ – كاسا
**بەل**: قول – جەينەك – بىلەك – ھىيلە – پوچېركا – بارماق (باش بارماق - كۆرسەتكۈچ بارماق - ئوتتۇرا بارماق - نامسىز بارماق - چىمەلتەك) – پاچاق – تىز – سان – پاچاق – كېسەل – ئۆكچە – ئوشۇق – پۇت – پۇت بارمىقى
**تېرە**: چاچ |

## مەنبەلەر
# شەرقىي ئاسىيا

شەرقىي ئاسىيا
**شەرقىي ئاسىيا** ئاسيا قىتئەسىنىڭ شەرقى قىسمىدۇر. جۇڭگو، تەيۋەن، شىمالىي كورىيە، جەنۇبىي كورىيە، ياپونىيە، ئۇزاق شەرق رۇسىيە قاتارلىق بەش دۆلەتتىن تەشكىل تاپقان.‌ بەئزىدە موڭغۇلىيە ھەم شەرقى شىمالى ئاسىياغا تەۋە قىلىنىدۇ، لېكىن ئادەتتە موڭغۇلىيە ئوتتۇرا ئاسىياغا تەۋە دەپ قارىلىدۇ. شەرقى ئاسىيا تېنىچ ئوكيانغا ئۇدۇللىنپ تۇرىدۇ​.‌ يەر شەكلى بولسا غەربى ئېگىز شەرقى پەس، تىپىك موسسۇن كىلىماتىغا تەۋە​.‌ تەبىئي بايلىق ناھايىتى مول، چوڭ دەريالارنىڭ كۆپىنچىسى شەرق تەرەپكە ئېقىپ تېنىچ ئوكيانغا قۇيىلىدۇ​.‌ ئاساسلىق دەريالاردىن چاڭجىياڭ، خۇاڭخې، خېيلوڭجىياڭلار بار​.‌ گېئولوگىيە شارائىتى مۇرەككەپ، تاغ ۋە يانار تاغلار كۆپ بولۇپ، يەر تەۋرەش كۆپ​.‌

شەرقىي ئاسىيانىڭ يەر كۆلىمى تەخمىنەن 12 مىلىيون كم2، ئادەم سانىمۇ ناھايىتى كۆپ بولۇپ، تەخمىنەن 1.5 مىلىيارد كىشى بۇ يەردە ياشايدۇ، بۇ دۇنيا نۇپۇسىنىڭ 4 تىن بىرى دېمەكتۇر. نۇپۇس زىچلىقى تەخمىنەن 131 جان\كلومېتر2، دۇنيا نۇپۇس زىچلىقىنىڭ 3 ھەسسىگە توغرا كېلىدۇ رايوندا ياشىغۇچىلارنىڭ 90​%‌ سېرىق تەنلىكلەردۇر​.‌

شەرقىي ئاسىيانىڭ پايتەختلىرى بېيجىڭ (جۇڭگو)، تەيبېي (تەيۋەن)، توكيو (ياپونىيە)، پيوڭياڭ (شىمالىي چاۋشيەن)، سېئول (كورىيە)، خاباروۋسك (ئۇزاق شەرق رۇسىيە) ۋە ئۇلانبارتۇر (موڭغۇلىيە) قاتارلىقلاردۇر. بېيجىڭ، سېئول ۋە توكيودىن باشقا غەرقىي ئاسىيانىڭ ئەڭ چوڭ شەھەرلىرى ئوساكا، شاڭخەي، گۇاڭجۇ، شېنجېن ۋە ناگويا قاتارلىقلار.

شەرقىي ئاسىيانىڭ شال ئىشەپ چىقرىش مىقدارى دۇنيا ئىشەپ چىقىرىش مىقدارىنىڭ 40​%‌تىنى ،چاي 25​%‌تىنى ئىگىلەيدۇ، ئۇنىڭدىن باشقا كۆممىقوناق، بۇغداي قاتارلىق مەھسۇلاتلار مۇھىم ئورۇندا تۇرىدۇ​.‌

## مەنبەلەر

‌
# ساماۋەر شورپىسى

ساماۋەر شورپىسى (ئۇيغۇرچە باشقىچە ئاتىلىشى: خوگو؛ ئېنگلىزچە: Hot pot، خوت پوت؛ ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە: 火锅 خوگو؛) سىچۈەندىن تارقىغان، ھازىر دۇنيادا ئالقىشقا ئىرشىۋاتقان خەنزۇلىنىڭ ئەنئەنىۋى تائاملىرىدۇ. ئۇنىڭ ئاساسلىق ماتىرياللىرى بولسا ھەرخىل گۆش، قىزىل مۇچ، كۆك مۇچ، كاۋاۋىچىن، پىياز، سامساق، ئاچچىقسۇ، تېتىمسۇ، تېتىتقۇ، پالەك، كۈدە، تەرخەمەك، پەمىدۇر، دۈمبەمەدەك، پۇرچاق ئۈندۈرمىسى، پۇرچاق ئۇيۇتمىسى، ۋە باشقىلار.

ساماۋەر شورپىسى
Hot pot| ساماۋەر شورپىسى كۆرۈنىشى |
| باشقىچە ئاتىلىشى | خوگو |
| تۈرى | ئاساسلىق تائام |
| ئانا يۇرتى | جوڭگو |
| رايون | شەرقى ئاسيا |
| خام-ماتىرياللار | گۆش، يۇپۇرماقلىق كۆكتاتلار، دۈمبەمەدەك
تۈگرە، ۋە دېڭىز مەھسۇلاتلىرى |

| Hot pot |
| --- |
| ئەنئەنىۋى خەنچە | 火鍋 |
| ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە | 火锅 |
| يۈز-تۇرانە مەنىسى | ئوتلۇق قازان |
|  |
| گۇاڭدوڭچە نامى |
| ئەنئەنىۋى خەنچە | 打邊爐 ياكى 打甂爐 |
| ئاددىيلاشتۇرۇلغان خەنچە | 打边炉 ياكى打甂炉 |

ساماۋەر شورپىسى تاللا تائام ئۈستىلى
ساماۋەر شورپىسى ماتىرياللىردىن بىرسى-- پاپا دۈمبەمەدەك ۋە پۇرچاق ئۈندۈرمسى
ساماۋەر شورپىسىغان ئىشلىتىدىغان تۇماقلىق قازان
قايناۋاتقان ساماۋەر شورپىسى
## مەنبەلەر
# خەن سۇلالىسى

**خەن سۇلالىسى**، لىيۇ باڭغا ئەسلىدە ،غەربىي چۇنىڭ ھاكىمبېگى شىياڭيۈ تەرىپىدىن خەن بەگلىگى سۇيۇغاللىقا بېرىلگەچكە ،دۆلەت نامىنى خەن دەپ ئاتىغان .

## باشقىلار

## مەنبەلەر

## سىرتقى ئۇلانمىلار

|  |
| --- |
| **خىتاي تارىخى** |
|

| قۇرۇلغان ۋاقىت | مەۋجۇت بولغان دۆلەتلەر |
| --- | --- |
| **مىلادتىن بۇرۇن**: | شيا سۇلالىسى|شاڭ سۇلالىسى|جۇ سۇلالىسى|چىن سۇلالىسى|غەربىي خەن سۇلالىسى |
| **م. 0-499**: | شىن سۇلالىسى|شەرقىي خەن سۇلالىسى|ئۈچ پادىشاھلىق|جىن سۇلالىسى|ۋېي سۇلالىسى |
| **م. 500-999**: | سۈي سۇلالىسى | تاڭ سۇلالىسى|شىمالىي سوڭ سۇلالىسى |
| **م. 1000-1499**: |  ئالتۇن سۇلالىسى|تاڭغۇت سۇلالىسى | جەنۇبىي سوڭ سۇلالىسى |
|  | موڭغۇل ئىمپېرىيىسى |يۈەن سۇلالىسى| مىڭ سۇلالىسى |
| **م. 1500-1999**: | چىڭ سۇلالىسى|جۇڭخۇا مىنگو |
| **باشقىلار**: | چىڭگىزخان-تارىخى فىلم |
|

---

 |

 |
# 1801 - يىلى

**Script error: No such module "Year in various calendars".**

|  |
| --- |
|  ئەسىرلەر
18 - ئەسىر | **19 - ئەسىر** | 20 - ئەسىر
 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809 1810
1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819 1820
1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829 1830
1831 1832 1833 1834 1835 1836 1837 1838 1839 1840
1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849 1850
1851 1852 1853 1854 1855 1856 1857 1858 1859 1860
1861 1862 1863 1864 1865 1866 1867 1868 1869 1870
1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 1880
1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 1890
1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899 1900
 |

**1801-يىلى** گرېگورىيان كالېندارىدا ئىشلىتىلگەن بىر يىل.

## چوڭ ئىشلار

## تۇغۇلۇش

## ئۆلۈم