Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# MäydanКириллицада уку

Bu turıpoçmaqnıñ mäydanı ＝ lw
**Mäydan** - geometrik ike ülçäneşle figura (yassı yä käkre) san sıyfatlaması, figuranıñ zurlığın kürsätä.

Tarixında mäydan xisaplaw kvadratura dip yörtelä.

Mäydanğa iä buluçı figura - kvadraturalı dip isemlänä.

**İntegral' isäpläw** geometrik figuralarnı ğomumi xisaplaw ısulın birä.

## Mäydan üzlekläre

* **Uñaylıq **Additivlek** - figuranıñ mäydanı eçke figuranıñ öleşläre summasına tigez
* **İnvariantlıq** - kongruent figuralarınıñ mäydannarı bertigez
* **Normalaştırlıq** - ber-yaqlı kvadrat mäydanı bergä tigez.

## Mäydannı xisaplaw matematik ısullar

 Bilgelängän İntegral - figura mäydanı
İke fuktsiä sızıqları arasındağı mäydan - integrallar ayırmasına tigez
Funktsiä grafigı häm gorizontal' küçär arasında mäydan WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 intervalında kiläse integralğa tigez:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
İke funktsiä grafigı arasında mäydan:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
### Polär koordinatlar

Polär koordinatlarda mäydan:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 .
### Öslek mäydanı

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
yäki tulı koordinatlarda

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
biredä WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 .
## Metrik berämleklär

* **Kvadrat kilometr** 1 km² ＝ 1 000 000 m²
* **Gektar** 1 ga = 10 000 m²
* **Ar** 1 a = 100 m²

## Ädäbiät

* Энциклопедия элементарной математики. Книга пятая. Геометрия / под редакцией П. С. Александрова, А. И. Маркушевича и А. Я. Хинчина. — М.: Наука, 1966. — 624 с.
* Рашевский П. К. Риманова геометрия и тензорный анализ. Изд. 3-е, М.: Наука, 1967.
* Фихтенгольц Г. М. Курс дифференциального и интегрального исчисления. — М.: ФИЗМАТЛИТ, 1960. — Т. 2. — 680 с. — ISBN 5-9221-0155-2
* История математики: в 3 т. / под редакцией А. П. Юшкевича. — М.: Наука, 1970. — Т. I: С древнейших времён до начала Нового времени.
* История математики: в 3 т. / под редакцией А. П. Юшкевича. — М.: Наука, 1970. — Т. II: Математика XVII столетия.
* Boyer C. B., Merzbach U. C. A History of Mathematics. — John Wiley & Sons, 2010. — 640 p
# 1800-еллар

|  |
| --- |
| 2 меңьеллык
 |
| XVII гасыр — XVIII гасыр — **XIX гасыр** — XX гасыр — XXI гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1790-еллар
 |  1790
 |  1791
 |  1792
 |  1793
 |  1794
 |  1795
 |  1796
 |  1797
 |  1798
 |  1799
 |
|  |
| 1800-еллар
 |  1800
 |  1801
 |  1802
 |  1803
 |  1804
 |  1805
 |  1806
 |  1807
 |  1808
 |  1809
 |
| 1810-еллар
 |  1810
 |  1811
 |  1812
 |  1813
 |  1814
 |  1815
 |  1816
 |  1817
 |  1818
 |  1819
 |
| 1820-еллар
 |  1820
 |  1821
 |  1822
 |  1823
 |  1824
 |  1825
 |  1826
 |  1827
 |  1828
 |  1829
 |
| 1830-еллар
 |  1830
 |  1831
 |  1832
 |  1833
 |  1834
 |  1835
 |  1836
 |  1837
 |  1838
 |  1839
 |
| 1840-еллар
 |  1840
 |  1841
 |  1842
 |  1843
 |  1844
 |  1845
 |  1846
 |  1847
 |  1848
 |  1849
 |
| 1850-еллар
 |  1850
 |  1851
 |  1852
 |  1853
 |  1854
 |  1855
 |  1856
 |  1857
 |  1858
 |  1859
 |
| 1860-еллар
 |  1860
 |  1861
 |  1862
 |  1863
 |  1864
 |  1865
 |  1866
 |  1867
 |  1868
 |  1869
 |
| 1870-еллар
 |  1870
 |  1871
 |  1872
 |  1873
 |  1874
 |  1875
 |  1876
 |  1877
 |  1878
 |  1879
 |
| 1880-еллар
 |  1880
 |  1881
 |  1882
 |  1883
 |  1884
 |  1885
 |  1886
 |  1887
 |  1888
 |  1889
 |
| 1890-еллар
 |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-еллар
 |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1800-еллар** — 1800 елда башланган һәм 1809 елда тәмамланган унъеллык.

## Төп вакыйгалар

* Наполеон сугышлары.
* Изге Рим Империясе юкка чыга.

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.