# 2 сентябрь

**2 сентябрь** — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның икенче көне. Ел ахырына кадәр 120 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **сентябрь** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| 2026 ел |

 **Дөнья тарихында бу көн:**

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

### Халыкара

### Милли

* Вьетнам — бәйсезлек көне.
* Приднестровье — бәйсезлек көне.

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

## Вакыйгалар

* 1807 —  Копенгаген шәһәрен инглиз флоты утка тота.
* 1905 —  Санкт-Петербургта беренче татар газетасы чыга башлый.
* 1945 — Икенче Бөтендөнья сугышы тәмамлана.
* 1969 — Интернет барлыкка килә.
* 2008 — Google ширкате Windows өчен Google Chrome браузерының беренче бета-юрамасы чыгара.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:2 сентябрь көнне туганнар*

* 406 — Аттила, һуннар җитәкчесе.
* 1805 — Эстебан Эчеверрия, испан телле язучы, шагыйрь, Аргентина җәмәгать эшлеклесе.
* 1818 — Павел Гесс, архитектура белгече, профессор.
* 1834 — Александр Һейнс, Россия империясе хәрби-дәүләт эшлеклесе, этнограф.
* 1838 — Бхактивинода Тхакур, фәлсәфәче, язучы.
* 1848 — Александр Урсати, инженер, тимер юллар тармагы эшлеклесе.
* 1853 — Вилһелм Оствальд, уйлап табучысы, профессор, Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1861 — Зинаида Юсупова, Юсупов нәселеннән соңгы кенәзбикә.
* 1873 — Роман Дәүли, Казан керәшен укытучылар семинариясе директоры.
* 1877 — Фредерик Содди, даруханәче, физик, профессор, Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1888 — Марфа Трубина, чуаш балалар язучысы, мөгаллим.
* 1897 — Моисей Аксянцев, патофизиология белгече, профессор, тармак эшлеклесе.
* 1908 — Валентин Глушко, совет конструкторы, ракета двигательләрен төзү һәм ракета-космик техника гыйлеме белгече.
* 1910 — Сергей Вонсовский, физика белгече, профессор.
* 1911 — Александр Кунахович, инженер-механик, кораблар төзүчесе.
* 1915 — Иван Кашапов, Кызыл гаскәр миномётчысы.
* 1916 — Татевик Сазандарян, опера җырчысы, мөгаллим, җәмәгать эшлеклесе.
* 1922 — Артур Әшкин, физика галиме, Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1923 — Искәндәр Даутов, Кызыл Гаскәр солдаты, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1927 — Мөхәммәт Шәмсетдинов, биюче, сәнгать җитәкчесе.
* 1934 — Роза Артищева, музыка белгече, көйязар.
* 1938 — Гүзәл Мөхәммәтҗанова, педагогика галиме, профессор.
* 1939 — Риф Әюпов, тарих белгече, профессор.
* 1943 — Владимир Игнатюк, кинорежиссёр.
* 1939 — Риф Әюпов, тарихчы, профессор.
* 1950 — Шамил Хәмәдинуров, татар җырчысы.
* 1951 — Тәбрис Борһанов, технология белгече, химия сәнәгате эшлеклесе.
* 1953 — Хәсән Хүсейнов, тел белеме белгече, профессор.
* 1954 — Габдулла Галиулла, Нурулла мәчете имамы.
* 1955 — Сәмәт Айбаба, футболчы, тренер.
* 1957 — Ирек Гыймаев, хоккейчы, тренер, дәүләт эшлеклесе.
* 1957 — Рафаил Кадыйров, рәссам, график.
* 1964 — Киану Ривз, АКШ актеры.
* 1973 — Саво Милошевич, футболчы, тренер.

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:2 сентябрь көнне вафатлар*

* 1902 — Каюм Насыйри, татар галиме, язучы, мәгърифәтче.
* 1918 — Василий Грацинский,
* 1923 — Борис,
* 1937 — Александр Асаткин, инкыйлабчы, совет хәрби-хуҗалык эшлеклесе.
* 1941 — Леонид Андреев,
* 1943 — Вильгельм Гейгер,
* 1964 — Янис Лиепинш,
* 1968 — Баязит Бикбай, башкорт һәм татар язучысы.
* 1970 — Василий Сухомлинский,
* 1973 — Джон Толкин, инглиз язучысы.
* 1975 — Иван Казаков,
* 1982 — Степан Спирьков,
* 1982 — Фатыйх Бәхтиев, татар агроном, селекция белгече.
* 1992 — Барбара Мак-Клинток,
* 1993 — Михаил Бундин,
* 1996 — Равил Әмирхан, татар галиме, тарихчы, тарих фәннәре докторы.
* 2011 — Газиз Дәүләтбирдин,
* 2015 — Леонид Васильев,
* 2016 — Ислам Кәримов, Үзбәкстан сәясәтчесе, беренче президенты.
* 2019 — Валерия Порохова,
* 2021 — Микис Теодоракис,

## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар

#### Исем бәйрәмнәре

## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |