# Наполеон Бонапарт

| Наполеон I Бонапарт |
| --- |
|  |
| Туган телендәге исеме | Napoléon I Buonaparte |
| Туган | 15 август 1769(1769-08-15) Аяччо, Корсика |
| Үлгән | 5 май 1821(1821-05-05) (51 яшь) Лонгвуд, Изге Елена утравы |
| Үлем сәбәбе | ашказаны яман шеше[d] |
| Күмү урыны | Собор Святого Людовика Дома Инвалидов[d] һәм Долина Могилы[d] |
| Яшәгән урын | Изге Елена утравы Аяччо Париж Эльба |
| Милләт | француз |
| Ватандашлыгы | Франция |
| Әлма-матер | Хәрби мәктәп[d] |
| Һөнәре | император |
| Җефет | 1) Жозефина де Богарне 2) Мария-Луиза Австрияле |
| Өйдәш | Мария Валевская[d], Полин Фуре[d], Emilie Kraus von Wolfsberg[d], Elisabeth de Vaudey[d], Элеонора Денюэль де ла Плень[d], Джузеппина Грассини[d] һәм Альбина де Монтолон[d] |
| Балалар | Наполеон II[d], Шарль Леон[d], Александр Жозеф Флориан Колонна-Валевский[d], Ойген Мегерле фон Мюльфельд[d] һәм Жюль Бартелеми Сен-Илер[d] |
| Ата-ана | * Карло Буонапарте (әти)
* Летиция Рамолино (әни)
 |
| Кардәшләр | Элиза Бонапарт[d], Людовик I Бонапарт[d], Каролина Бонапарт[d], Полина Бонапарт[d], Жозеф Бонапарт[d], Люсьен Бонапарт[d], Жером Бонапарт[d] һәм безымянная дочь Бонапарте[d] |
| Катнашкан сугышлар/алышлар | Наполеон сугышлары һәм Революционные войны[d] |
| Хәрби дәрәҗә | бригада генералы[d] һәм дивизиюн янаралы[d] |
|  |
|  |
|  **Наполеон I Бонапарт**  Викиҗыентыкта |

**Наполео́н I Бонапа́рт** (корс. Napulione Buonaparte, итал. Napoleone Buonaparte, фр. Napoléon Bonaparte [na.po.leɔ̃ bɔ.nɑ.paʁt]; 1769 елның 15 августы, Аяччо, Корсика – 1821 елның 5 мае, Лонгвуд, Изге Елена утравы) – 1804–1815 елларда Франция императоры. Француз хәрби җитәкчесе һәм дәүләт эшлеклесе, бүгенге француз дәүләтенә нигез салучы.

## Балачак еллары

### Чыгышы

Наполеон 13 баладан икенчесе булган

* Жозеф Бонапарт (1768—1844)
* Люсьен Бонапарт (1775—1840)
* Элиза Бонапарт (1777—1820)
* Луи Бонапарт (1778—1846)
* Полина Бонапарт (1780—1825)
* Каролина Бонапарт (1782—1839)
* Жером Бонапарт (1784—1860)

## Буонапарте гаиләсе

1. *Карло Буонапарте* + *Летиция Рамолино*
	1. **Жозеф Бонапарт** (1768—1844), Испания короле.
		1. *Зенеида Бонапарт* (8 июль 1801 — 8 август 1854);
		2. *Шарлотта Бонапарт* (31 октябрь 1802 — 3 март 1839).
	2. **Люсьен Бонапарт** (1775—1840), Канино һәм Музиньяно кнәзе.

Балачактан ук хәрби җиңүләр турында хыяланган

* 1798 елның 21 июлендә — Наполеон Мисырда төрек гаскәрләрен тар-мар итә (*рәсемдә*).

## Беренче империя

 2 декабрь 1804. Наполеон . Давид (1805—1807)
Наполеон . Аппиани (1805)
* 1804 елның 16 маендә — *Наполеон I*  Француз империясе императоры булып игълан ителә.
* 1804 елның 2 декабрендә — Наполеон Бонапарт үзен император буларак игълан итте.
* 1805 елның 15 сентябрендә — Россия Наполеонга беренче сугышны игълан итә.
* 1806 елның 21 ноябрендә — Наполеон Бөекбританиягә каршы «континенталь камалыш» турында игълан итә.
* 1807 ел 7 июль — Россия һәм Наполеон Франциясе арасында Тилзит килешүе.
* 1810 елның 2 апрелендә —  Франция императоры  Наполеон I / *Парма эрцгерцогинясы*  Мария Луизага өйләнә.
* 24 июнь — Россиягә Наполеон Бонапарт җитәкләгән француз гаскәрләре керә. 1812 елгы Ватан сугышы башлана.
* 7 сентябрь — Мәшһүр Бородино сугышы башлана.
* 1812 елның 19 октябрендә — Наполеон Мәскәүне ташлап китә.
* 1815 елның 26 февралендә — Эльба утравына җибәрелгән Наполеон I Бонапарт сөргеннән кача.
* 1815 елның 20 мартында — Эльба утравында сөргендә булган Наполеон Бонапарт Парижга кайта.
* 1815 елның 30 мартында — Парижга Наполеонга каршы коалиция гаскәрләре керә. Наполеон сугышы тәмам.

Сугышның ахырында, антинаполеон коалициясе җиңде һәм Наполеон I сөргендә, Изге Елена утравында вафат булды.

* 1821 елның 5 маендә — Наполеон I (*Napoléon Bonaparte*), француз императоры, сөргендә, Изге Елена утравында вафат була.

## Искәрмәләр

## Шулай ук карагыз

* Наполеон сугышлары

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Франция корольләре һәм императорлары (987—1870)** |  |

|  |
| --- |
| Капетинглар (987—1328) |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 987 | 996 | 1031 | 1060 | 1108 | 1137 | 1180 | 1223 | 1226 |
| Гуго Капет | Роберт II | Генрих I | Филипп I | Людовик VI | Людовик VII | Филипп II | Людовик VIII |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1226 | 1270 | 1285 | 1314 | 1316 | 1316 | 1322 | 1328 |
| Людовик IX | Филипп III | Филипп IV | Людовик X | Иоанн I | Филипп V | Карл IV |

|  |
| --- |
| Валуа (1328—1589) |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1328 | 1350 | 1364 | 1380 | 1422 | 1461 | 1483 | 1498 |
| Филипп VI | Иоанн II | Карл V | Карл VI | Карл VII | Людовик XI | Карл VIII |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1498 | 1515 | 1547 | 1559 | 1560 | 1574 | 1589 |
| Людовик XII | Франциск I | Генрих II | Франциск II | Карл IX | Генрих III |

|  |
| --- |
| Бурбоннар (1589—1792) |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1589 | 1610 | 1643 | 1715 | 1774 | 1792 |
| Генрих IV | Людовик XIII | Людовик XIV | Людовик XV | Людовик XVI |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1792 | 1804 | 1814 | 1824 | 1830 | 1848 | 1852 | 1870 |
| — | Наполеон I (Бонапартлар) | Людовик XVIII | Карл X | Луи-Филипп I (Орлеан йорты) | — | Наполеон III (Бонапартлар) |

 |

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)