# Вук Караджич

|  |
| --- |
| **Lua хатасы: expandTemplate: template "lang-sr-cyrl" does not exist.** |
|  |
| Ватандашлык |  Госман империясе  Сербия кенәзлеге[d] |
| Туу датасы | 26 октябрь (6 ноябрь) 1787 |
| Туу урыны | Тршич (Лозница), Госман империясе |
| Үлем датасы | 26 гыйнвар 1864(1864-01-26) (76 яшь) или 7 февраль 1864(1864-02-07) (76 яшь) |
| Үлем урыны | Вена, Австрия империясе |
| Күмелү урыны | Собор Святого Михаила[d] |
|  |
| Ире яки хатыны | Ana Karadžić[d] |
| Балалар | Мина Караджич һәм Dimitrije Karadžić[d] |
| Һөнәр төре | телбелгеч, тарихчы, тәрҗемәче, язучы, Инҗилне тәрҗемә итүче, дипломат, собиратель народных сказок, филолог, этнограф, фольклорчы |
| Эшчәнлек өлкәсе | тел белеме, фольклористика[d] һәм этнография |
| Эш урыны | Белград үнивирситите[d] |
| Башкарган вазыйфа | Мэр Белграда[d] |
| Әлма-матер | Gymnasium of Karlovci[d] |
| Киелгән | деревянная нога[d] |
| Әгъзалык | Общество сербской словесности[d], Россия фәннәр академиясе, Пруссия фәннәр академиясе[d], Краковское научное общество[d] һәм Гөттинген фәннәр академиясе[d] |
| Йогынтысын кичергән | Сава Мркаль[d] |
|  |
|  Вук Караджич Викиҗыентыкта |

**Караджич Вук Стефанович** яки **Вук Караджич** ( 26 октябрь (6 ноябрь) 1787 ел, Тршич, Госман империясе — 26 гыйнвар (7 февраль) 1864 ел, Вена) — серб тел белгече һәм педагогы.

Вук Караджич серб әдәби теленә реформа үткәрә һәм серб кириллицасын стандартлаштыра. Серб язмасы нигезенә «ничек ишетелсә — шулай языла» принцибын сала«пиши као што говориш, а чита као што је написано») .

Ул серб-хорват теленең бердәмлеге турындагы Вена әдәби килешүе инициаторы һәм катнашучысы була.

## Биографиясе

Бүгенге Тршич авылында Вук Караджич йорты.
Черногориягә килгән Стефан һәм Егда (кыз фамилиясе — Зрнич) Караджич гаиләсендә Сербияда, Лозница эргәсендәге Тршич авылында туа (ул вакытта — Госман империясе). Малайга, аңа явыз көч зыян итмәсен өчен Вук (бүре -'волк') исемен кушалар.
Ул үзаллы белем ала; бераз туганы укыта, аннары Троноша монастыренда белем ала, 19 яшендә — гимназияда (Сремски-Карловци); берничә ай Петриньедә латин һәм немец телен өйрәнә; Обрадовичта шөгыльләнүгә өметләнеп Белградка китә, серб Ядарында Ненадовочта писарь булып хезмәт итәргә туры килә. Ахырда, 1808 елда Белград югары мәктәбенең башлангыч укучыларының берсе була. Тиздән ул авырып китә һәм дәвалану өчен Нови-Сад һәм Пештка юллана, әммә тулысынча дәвалана алмый һәм аксак булып кала. Сербияга 1810 елда кайтып, бераз вакыт Белградта башлангыч мәктәп укытучысы булып эшли. 1813 елда Вена шәһәренә күчә һәм анда Словения лингвисты Копитар менән очраша.

1814 һәм 1815 елларда Вук Караджич серб халык җырларының ике томын нәшер итә (соңыннан саны тугызга кадәр арткан). 1814 елда ул шулай ук беренче серб грамматикасын чыгара, 1818 елда Венада — тәүге Серб сүзлеге («Српски речник»);1819 елның февраленнән майгача Караджич Русиягә, Тәүрәт җәмгыяте чакыруы буенча килә. Бу турыда И. Н. Лобок түбәндәгеләрне яза:

> Князь Голицын, министр просвещения, назначил ему 5000 руб. за перевод Нового Завета. Граф Румянцев с своей стороны назначил ему сумму для путешествия по всем славенским землям для собрания географических, этнографических, лингвистических известий, также памятников древностей и книг. О сем последнем обстоятельстве говорить вслух не должно. Турки подозрительный и губительный для ученых народ, и он, путешествуя incognito, все же рискует жизнию

1861 елда Караджичка Загреб шәһәренең мактаулы гражданы исеме бирелә.

Изге Марк зиратында җирләнгән. 1897 елда Белградның тарихи соборында Досифей Обрадович янында кабаттан җирләнә.

## Серб кириллицасы реформасы

Караджичның серб теле — Герцеговина диалекты нигезендә эшләнә, аның нигезендә һәр өнгә хәреф тура килсен өчен бераз үзгәртелгән кириллица язмасы ята. Караджич язмасы XIX гасырның 60 нчы елларында киң танылу ала һәм Сербияда төп язма була, аны Воеводинаның, Босния һәм Герцеговинаның Австрия серблары һәм Черногория халкы куллана. Нәкъ Караджич теле серб теле өчен җирлек булып тора.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Караджич Вук Стефанович — статья из Большой советской энциклопедии.
* Толстой Н. И. Слово о Вук Караджич. — Исламоведение, 1997, № 4
*
* Кулаковский П. А. В. Караджич, его деятельность и значение в сербский литературе. М., 1882.