Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Үлем җәзасыLatinitsada uqu

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)

| Үлем җәзасы |
| --- |
|  |
|  |
|  Үлем җәзасы Викиҗыентыкта |

**Үлем җәзасы** — дәүләт керткән кануннарга һәм тиешле хөкем үз көченә кергән хәлдә яки (тарихи) башка дәүләт яки хәрби органнарының карары буенча җәза рәвешендә, кешенең гомерен бетерү.

Хәзерге цивилизация җәмгыятендә үлем җәзасы күп кенә юрисдикцияләр законсыз санала.

Россия һәм совет юридик практикасында, төрле вакытта төрлечә аталып, үлем язасын билгеләү өчен эвфемизм кулланыла: "социаль яклауның югары чарасы ", "югары җәза чарасы", ә аннан соңгы вакыт, "гадәттән тыш җәза", чөнки рәсми дип саналды, үлем язасы ССРБ-да кулланылмый дип исәпләнсә дә, тик, үтә җинаять кылган эш өчен, аерым очракта кулланыла.

## Чыганаклар

* Крысин Л. П. Эвфемизмы в современной русской речи // Русистика. 1994. № 1-2. С. 28-49.
# Спорт

| Спорт |
| --- |
|  |
| Кайда өйрәнелә | спорт социологиясе[d], спорт фәне[d], sports technology[d] һәм спортивная наука[d] |
| Һәштәге | sport, спорт һәм sports |
| Нинди вики-проектка керә | Википедия:Проект:Спорт |
| Фэндом | спорт җанатары[d] |
| Социаль медиаларда күзәтүчеләре | 74 700 000 ± 99 999 |
| Диапазон в Юникоде | U+200D,U+2640,U+2642,U+26BD,U+26BE,U+26F3,U+26F7-26F9,U+FE0F,U+1F396,U+1F3A3,U+1F3B1,U+1F3BD-1F3C0,U+1F3C2,U+1F3C4-1F3CC,U+1F3CF-1F3D3,U+1F3F8,U+1F3F9,U+1F6A3,U+1F6B4,U+1F6B5,U+1F938,U+1F93A,U+1F93C-1F93E,U+1F945,U+1F947-1F94B |
| Stack Exchange'да | sports.stackexchange.com |
| Берләшмәләре | исемлекне карагыз[d] һәм исемлекне карагыз[d] |
|  Спорт Викиҗыентыкта |

Спорт
**Спорт** – ярышлар вакытындагы, ярышларга махсус әзерләнү вакытындагы эшчәнлек һәм шул өлкәдәге мөнәсәбәтләр. Спорт сүзен ярыш сүзенә синоним буларак та кулланалар.Шулай ук хобби була ала.

Инглиз сүзе *sport* кыскартылган *disport* сүзеннән барлыкка килгән (ингл. *disport - уен, күңел ачу*).

Хәзерге вакытта 200 дән артык спорт төре билгеле.

## Шулай ук карагыз

* Спорт төрләре
* Олимпия уеннары
* Портал:Спорт
* Татарстан спорт оешмалары
# Рыцарь

Рыцарь.
**Ры́царь** яки **алпар** (алман. *Ritter* — «җайдак»; лат. *miles, caballarius*, фр. chevalier, ингл. *knight*, итал. cavaliere) — урта гасырлар Аурупасында югары катлауның данлыклы титулы.

Рыцарьлык хәрби һәм авыл хуҗалыгы катлавы буларак Франклар дәүләтендә барлыкка килә. VIII гасырда халык җәяүле гаскәре атлы гаскәргә күчә. Әдәбият, чиркәү тәэсире нәтиҗәсендә ул хәрбиләрнең идеалын тасфирлауга әверелә. Ә тәре йөртүчеләр явы чорында рыцарьлар ордены гына барлыкка килмичә, ахырда аксөякләргә үк әвереләләр.

Урта гасырлар азагында рыцарьлар инде сәяси аксөякләр катлавы гына булып калалар.

## Искәрмәләр
# 123 ел (б. э. к.)

| Еллар
 |
| --- |
| 128 (б. э. к.) · 127 (б. э. к.) · 126 (б. э. к.) · 125 (б. э. к.) — **124 (б. э. к.)** — 123 (б. э. к.) · 122 (б. э. к.) · 121 (б. э. к.) · 120 (б. э. к.)
 |
| Унъеллык
 |
| 140-еллар (б. э. к.) · 130-еллар (б. э. к.) — **120-еллар (б. э. к.)** — 110-еллар (б. э. к.) · 100-еллар (б. э. к.)
 |
| Гасырлар
 |
| III гасыр (б. э. к.) — **II гасыр (б. э. к.)** — I гасыр (б. э. к.)
 |

|  |
| --- |
| 1 меңьеллык (б. э. к.)
 |
| IV гасыр (б. э. к.) — III гасыр (б. э. к.) — **II гасыр (б. э. к.)** — I гасыр (б. э. к.) — I гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 200-еллар (б. э. к.)
 | 209
 | 208
 | 207
 | 206
 | 205
 | 204
 | 203
 | 202
 | 201
 | 200
 |
|  |
| 190-еллар (б. э. к.)
 | 199
 | 198
 | 197
 | 196
 | 195
 | 194
 | 193
 | 192
 | 191
 | 190
 |
| 180-еллар (б. э. к.)
 | 189
 | 188
 | 187
 | 186
 | 185
 | 184
 | 183
 | 182
 | 181
 | 180
 |
| 170-еллар (б. э. к.)
 | 179
 | 178
 | 177
 | 176
 | 175
 | 174
 | 173
 | 172
 | 171
 | 170
 |
| 160-еллар (б. э. к.)
 | 169
 | 168
 | 167
 | 166
 | 165
 | 164
 | 163
 | 162
 | 161
 | 160
 |
| 150-еллар (б. э. к.)
 | 159
 | 158
 | 157
 | 156
 | 155
 | 154
 | 153
 | 152
 | 151
 | 150
 |
| 140-еллар (б. э. к.)
 | 149
 | 148
 | 147
 | 146
 | 145
 | 144
 | 143
 | 142
 | 141
 | 140
 |
| 130-еллар (б. э. к.)
 | 139
 | 138
 | 137
 | 136
 | 135
 | 134
 | 133
 | 132
 | 131
 | 130
 |
| 120-еллар (б. э. к.)
 | 129
 | 128
 | 127
 | 126
 | 125
 | 124
 | 123
 | 122
 | 121
 | 120
 |
| 110-еллар (б. э. к.)
 | 119
 | 118
 | 117
 | 116
 | 115
 | 114
 | 113
 | 112
 | 111
 | 110
 |
| 100-еллар (б. э. к.)
 | 109
 | 108
 | 107
 | 106
 | 105
 | 104
 | 103
 | 102
 | 101
 | 100
 |
|  |
| 90-еллар (б. э. к.)
 | 99
 | 98
 | 97
 | 96
 | 95
 | 94
 | 93
 | 92
 | 91
 | 90
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**123 ел (б. э. к.)** — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.

## Вакыйгалар

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:123 елда (б. э. к.) туганнар*

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:123 елда (б. э. к.) вафатлар*

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?:**Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска).
# 113 ел

*Бу мәкалә ел турында, шулай ук 113 саны турында да мәкаләне карагыз.*

| Еллар
 |
| --- |
|  109 · 110 · 111 · 112 —  **113**  — 114 · 115 · 116 · 117
 |
| Унъеллык
 |
| 90-еллар · 100-еллар — **110-еллар** — 120-еллар · 130-еллар
 |
| Гасырлар
 |
| I гасыр — **II гасыр** — III гасыр
 |

|  |
| --- |
| 1 меңьеллык
 |
| I гасыр (б. э. к.) — I гасыр — **II гасыр** — III гасыр — IV гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 90-еллар
 |  90
 |  91
 |  92
 |  93
 |  94
 |  95
 |  96
 |  97
 |  98
 |  99
 |
|  |
| 100-еллар
 |  100
 |  101
 |  102
 |  103
 |  104
 |  105
 |  106
 |  107
 |  108
 |  109
 |
| 110-еллар
 |  110
 |  111
 |  112
 |  113
 |  114
 |  115
 |  116
 |  117
 |  118
 |  119
 |
| 120-еллар
 |  120
 |  121
 |  122
 |  123
 |  124
 |  125
 |  126
 |  127
 |  128
 |  129
 |
| 130-еллар
 |  130
 |  131
 |  132
 |  133
 |  134
 |  135
 |  136
 |  137
 |  138
 |  139
 |
| 140-еллар
 |  140
 |  141
 |  142
 |  143
 |  144
 |  145
 |  146
 |  147
 |  148
 |  149
 |
| 150-еллар
 |  150
 |  151
 |  152
 |  153
 |  154
 |  155
 |  156
 |  157
 |  158
 |  159
 |
| 160-еллар
 |  160
 |  161
 |  162
 |  163
 |  164
 |  165
 |  166
 |  167
 |  168
 |  169
 |
| 170-еллар
 |  170
 |  171
 |  172
 |  173
 |  174
 |  175
 |  176
 |  177
 |  178
 |  179
 |
| 180-еллар
 |  180
 |  181
 |  182
 |  183
 |  184
 |  185
 |  186
 |  187
 |  188
 |  189
 |
| 190-еллар
 |  190
 |  191
 |  192
 |  193
 |  194
 |  195
 |  196
 |  197
 |  198
 |  199
 |
|  |
| 200-еллар
 |  200
 |  201
 |  202
 |  203
 |  204
 |  205
 |  206
 |  207
 |  208
 |  209
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**113 (йөз унөченче) ел** — кәбисә булмаган ел, юлиан тәкъвим буенча шимбә көнне башлана. Бу безнең эраның 113 елы, I меңьеллыкның 113 елы, II гасырның 13 елы, II гасырның 2 унъеллыгының 3 елы, 110 елларның 4 елы. 113 елдан бирле **1913** ел үтте.

## Вакыйгалар

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:113 елда туганнар*

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:113 елда вафатлар*

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?:**Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска).

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# Үз-үзенә кул салу

**Үз-үзеңә кул салу** яки **суици́д** (лат. *sui caedere* — үз-үзеңне үтерү) — үз-үзеңне үз теләге белән үтерү.

Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы мәгълүмәтләре буенча дөньяда ел саен 800 меңнән артык кеше үз-үзенә кул салып үтерә. Бүгенге көндә үз-үзеңә кул салу дөнья саулык саклау өлкәсенең иң җитди проблемаларының бересе булып тора.

## Искәрмәләр
# 264 ел

*Бу мәкалә ел турында, шулай ук 264 саны турында да мәкаләне карагыз.*

| Еллар
 |
| --- |
|  260 · 261 · 262 · 263 —  **264**  — 265 · 266 · 267 · 268
 |
| Унъеллык
 |
| 240-еллар · 250-еллар — **260-еллар** — 270-еллар · 280-еллар
 |
| Гасырлар
 |
| II гасыр — **III гасыр** — IV гасыр
 |

|  |
| --- |
| 1 меңьеллык
 |
| I гасыр — II гасыр — **III гасыр** — IV гасыр — V гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 190-еллар
 |  190
 |  191
 |  192
 |  193
 |  194
 |  195
 |  196
 |  197
 |  198
 |  199
 |
|  |
| 200-еллар
 |  200
 |  201
 |  202
 |  203
 |  204
 |  205
 |  206
 |  207
 |  208
 |  209
 |
| 210-еллар
 |  210
 |  211
 |  212
 |  213
 |  214
 |  215
 |  216
 |  217
 |  218
 |  219
 |
| 220-еллар
 |  220
 |  221
 |  222
 |  223
 |  224
 |  225
 |  226
 |  227
 |  228
 |  229
 |
| 230-еллар
 |  230
 |  231
 |  232
 |  233
 |  234
 |  235
 |  236
 |  237
 |  238
 |  239
 |
| 240-еллар
 |  240
 |  241
 |  242
 |  243
 |  244
 |  245
 |  246
 |  247
 |  248
 |  249
 |
| 250-еллар
 |  250
 |  251
 |  252
 |  253
 |  254
 |  255
 |  256
 |  257
 |  258
 |  259
 |
| 260-еллар
 |  260
 |  261
 |  262
 |  263
 |  264
 |  265
 |  266
 |  267
 |  268
 |  269
 |
| 270-еллар
 |  270
 |  271
 |  272
 |  273
 |  274
 |  275
 |  276
 |  277
 |  278
 |  279
 |
| 280-еллар
 |  280
 |  281
 |  282
 |  283
 |  284
 |  285
 |  286
 |  287
 |  288
 |  289
 |
| 290-еллар
 |  290
 |  291
 |  292
 |  293
 |  294
 |  295
 |  296
 |  297
 |  298
 |  299
 |
|  |
| 300-еллар
 |  300
 |  301
 |  302
 |  303
 |  304
 |  305
 |  306
 |  307
 |  308
 |  309
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**264 (ике йөз алтмыш дүртенче) ел** — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 264 елы, I меңьеллыкның 264 елы, III гасырның 64 елы, III гасырның 7 унъеллыгының 4 елы, 260 елларның 5 елы. 264 елдан бирле **1762** ел үтте.

## Вакыйгалар

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:264 елда туганнар*

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:264 елда вафатлар*

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?:**Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска).

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# 316 ел

*Бу мәкалә ел турында, шулай ук 316 саны турында да мәкаләне карагыз.*

| Еллар
 |
| --- |
|  312 · 313 · 314 · 315 —  **316**  — 317 · 318 · 319 · 320
 |
| Унъеллык
 |
| 290-еллар · 300-еллар — **310-еллар** — 320-еллар · 330-еллар
 |
| Гасырлар
 |
| III гасыр — **IV гасыр** — V гасыр
 |

|  |
| --- |
| 1 меңьеллык
 |
| II гасыр — III гасыр — **IV гасыр** — V гасыр — VI гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 290-еллар
 |  290
 |  291
 |  292
 |  293
 |  294
 |  295
 |  296
 |  297
 |  298
 |  299
 |
|  |
| 300-еллар
 |  300
 |  301
 |  302
 |  303
 |  304
 |  305
 |  306
 |  307
 |  308
 |  309
 |
| 310-еллар
 |  310
 |  311
 |  312
 |  313
 |  314
 |  315
 |  316
 |  317
 |  318
 |  319
 |
| 320-еллар
 |  320
 |  321
 |  322
 |  323
 |  324
 |  325
 |  326
 |  327
 |  328
 |  329
 |
| 330-еллар
 |  330
 |  331
 |  332
 |  333
 |  334
 |  335
 |  336
 |  337
 |  338
 |  339
 |
| 340-еллар
 |  340
 |  341
 |  342
 |  343
 |  344
 |  345
 |  346
 |  347
 |  348
 |  349
 |
| 350-еллар
 |  350
 |  351
 |  352
 |  353
 |  354
 |  355
 |  356
 |  357
 |  358
 |  359
 |
| 360-еллар
 |  360
 |  361
 |  362
 |  363
 |  364
 |  365
 |  366
 |  367
 |  368
 |  369
 |
| 370-еллар
 |  370
 |  371
 |  372
 |  373
 |  374
 |  375
 |  376
 |  377
 |  378
 |  379
 |
| 380-еллар
 |  380
 |  381
 |  382
 |  383
 |  384
 |  385
 |  386
 |  387
 |  388
 |  389
 |
| 390-еллар
 |  390
 |  391
 |  392
 |  393
 |  394
 |  395
 |  396
 |  397
 |  398
 |  399
 |
|  |
| 400-еллар
 |  400
 |  401
 |  402
 |  403
 |  404
 |  405
 |  406
 |  407
 |  408
 |  409
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**316 (өч йөз уналтынчы) ел** — кәбисә ел, юлиан тәкъвим буенча якшәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 316 елы, I меңьеллыкның 316 елы, IV гасырның 16 елы, IV гасырның 2 унъеллыгының 6 елы, 310 елларның 7 елы. 316 елдан бирле **1710** ел үтте.

## Вакыйгалар

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:316 елда туганнар*

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:316 елда вафатлар*

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?:**Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска).

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.