# 1914 ел

| Еллар
 |
| --- |
|  1910 · 1911 · 1912 · 1913 —  **1914**  — 1915 · 1916 · 1917 · 1918
 |
| Унъеллык
 |
| 1890-еллар · 1900-еллар — **1910-еллар** — 1920-еллар · 1930-еллар
 |
| Гасырлар
 |
| XIX гасыр — **XX гасыр** — XXI гасыр
 |

|  |
| --- |
| 2 меңьеллык
 |
| XVIII гасыр — XIX гасыр — **XX гасыр** — XXI гасыр — XXII гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-еллар
 |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-еллар
 |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-еллар
 |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-еллар
 |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-еллар
 |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-еллар
 |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-еллар
 |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-еллар
 |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-еллар
 |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-еллар
 |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-еллар
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-еллар
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1914 (бер мең тугыз йөз ундүртенче) ел** — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча пәнҗешәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1914 елы, II меңьеллыкның 914 елы, XX гасырның 14 елы, XX гасырның 2 унъеллыгының 4 елы, 1910 елларның 5 елы. 1914 елдан бирле **112** ел үтте.

## Вакыйгалар

* 28 июль — Беренче дөнья сугышы башлана.
* 1 август — Алмания Россия империясенә сугыш игълан итә.
* 3 август — Алмания Франциягә сугыш игълан итә.
* 4 август — Бөекбритания Алманиягә сугыш игълан итә.
* 18 август — Николай II фәрманы буенча Санкт-Петербург шәһәренә Петроград исеме бирелә.
* 5 ноябрь — Бөекбритания Кипрны аннексияли.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:1914 елда туганнар*

* 3 февраль — Әнвәр Ахунҗанов, тел белгече, филология фәннәре докторы.
* 19 февраль – Тайфур Кичүбаев, Татарстанның атказанган артисты (*1914-1991*).
* 28 февраль — Хөснул Вәлиуллин, композитор, Татарстанның Г. Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты (*1914-1993*).
* 26 март — Сөләйман Еникиев, физиолог, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы.
* 29 март — Рәмзия Вәлитова, «Әлифба» авторы.
* 14 апрель — Әхмәтҗан Касыйми, Көнчыгыш Төркистан президенты (*1946-1949*).
* 9 август — Туве Янссон, фин язучысы.
* 4 сентябрь — Рәшидә Дәүләткилдиева, КазССР атказанган укытучысы.
* 9 сентябрь — Халидә Зәбирова, җырчы, Татарстанның атказанган артисты.
* 17 сентябрь — Салих Япиев, ТАССР эчке эшләр министры.
* 6 октябрь — Тур Хейердал, Норвегия сәяхәтчесе.
* 15 октябрь — Мөхәммәт Заһир Шаһ,  Әфганстан короле.
* 17 ноябрь — Әкрам Даутов, Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар композиторы һәм шагыйре.
* 26 ноябрь – Хәбра Рахман, шагыйрь, язучы.

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:1914 елда вафатлар*

* 12 март — Джордж Вестингауз (*George Westinghouse*), Америкадагы тимер юлы тормозын уйлап чыгаручы.
* 24 сентябрь — Исмәгыйль Гаспринский, кырымтатар мәгърифәтчесе, нәшир, сәясәтче.