Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Пи саны

Әйләнәнең диаметры бергә тигез дип алган очракта әйләнәнең озынлыгы «пи» саны була.
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  (**«пи»** дип әйтелә) — әйләнә озынлыгының диаметрына чагыштырмасына тигез булган математик даими. Бу билгеләмә бары тик Евклид геометриясендә генә дөрес.

## Үзлекләре

### Трансцендентлык һәм иррациональлек

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 — иррациональ сан, ягъни ул төгәл итеп m һәм n бөтен сан булган m/n вакланмасы рәвешендә күрсәтелә ала алмый. Башкача әйткәндә, аның унарлы күрсәтелеше беркайчан да тәмамланмый һәм периодик түгел.
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 — трансцендент сан, ягъни ул берәр бөтен коэффициентлы күпбуынның тамыры була алмый дигән сүз.

### Нисбәтләр

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 саны белән бәйләнешле күпсанлы формулалар бар. Шулардан кайберләре:

* Франсуа Виет, 1593:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
* Валлис формуласы:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
* Лейбниц рәте:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
* Эйлер бердәйлеге:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
* «Пуассон интегралы» яки «Гаусс интегралы»

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16
* Интеграль синус:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
### Пи санының вакланмалы өтердән соң биш санына кадәр төгәллек белән истә калдыру өчен мнемоник гыйбарә

Пи санының вакланмалы өтердән соң биш санына кадәр төгәллек белән истә калдыру өчен (ягъни 3,14159... санын), мәсәлән, шундый мнемоник гыйбарәне кулланылырга мөмкин. Биредә сүздә хәрефләр саны билгеле санга ишарә итә (беренче санның 3 икәнен истә тотып):

>
> *Син, и бала, и укучы, ирешерсең...*
>
>
>

Яки тагын да төгәлрәк итеп (ягъни 3,1415926535... санын)

>
> *Син, и бала, и укучы, ирешерсең,*
>
> *Бу сүздән мәңге сан белеп...*
>
>
>
# Xalıqara valüta fondı

XVF baş binası, Waşington
**Xalıqara valüta fondı**, **XVF** (inglizçä *International Monetary Fund, IMF*) —  BMOnıñ *maxsus oyışması*,  AQŞ başqalası  Waşington şähärendä urnaşqan.

Harri Dekster Wayt häm Con Meynard Keyns Bretton-Wuds konferentsiäsendä
1944 yılda BMO Bretton-Wuds konferentsiäsendä Xalıqara valüta fondınıñ xartiäse eşkärtelä. Con Meynard Keyns häm Harri Dekster Wayt Xalıqara valüta fondı nigezenä zur öleş kertkän.

1947 yılda Bretton-Wuds sisteması nigezlänä.

Xäzerge waqıtta Xalıqara valüta fondı 188 il berläşterä, 133 ildän 2500 keşe eşli.

Xalıqara valüta fondı qısqa häm urta waqıtlı kreditlar tüläw balansı defitsitı oçrağında illärgä birä.

Üsüçe illärgä qarata XVF säyäsäte häm kiñäşläre yış qına däwlätlär bäysezlegen kimeter öçen nıq tänqitlänä.

## Wazifalar

* Aqça säyäsätendä xalıqara xezmättäşlekkä yärdäm itü
* dönya säwdäsen kiñäytü
* kreditlar öläşü
* aqça almaşu kursların stabilläşterü
* kiñäş birü
* xalıqara finans statistikası standartın eşkärtü
* xalıqara finans statistikasın bastıru

## İdärä

XVF idärä organı - idäräçelär şurası, ğädättä qatnaşuçı illär üzäk bankları citäkçeläre yä aqça ministrları.

Nigez kapitalın 217 mlrd SDR (SDR - 1,5 AQŞ dolları) täşkil itä. İñ zur kvotağa iä illär:  AQŞ ,  Yaponiä,  Almaniä,  Frantsiä,  Böyekbritaniä,  Qıtay Xalıq Cömhüriäte,  Rusiä Federatsiäse häm  Soğud Ğäräbstanı - başqaruçı direktorlar itep bilgeli.

Tawışlar sanı: AQŞ - 17,08%, Yapunstan - 6,13%, Almaniä - 5,99 %, Fransa - 4,95 %, Böyekbritaniä - 4,95 %, Qıtay - 2,94 %, Rusiä - 2,74 %.

İdäräçelär şurasında qararlar — ğadi küpçelek (50% kim tügel), ä ütä möhim, yäğni äpirätif yäki stratigik, mäs'älälär buyınça «maxsus küpçelek» belän qabul itelä.

## Sıltama

* Структура органов управления МВФ и голоса стран-участниц (см. таблицу на стр. 15)
* Официальный сайт Международного валютного фонда
* Президентом МВФ должен стать китаец Жэньминь жибао 19.05.2011  2012 елның 5 гыйнвар көнендә архивланган
* Егоров А. В. «Международная финансовая инфраструктура», М.: Линор, 2009. ISBN 978-5-900889-28-3
* Александр Тарасов «Аргентина — ещё одна жертва МВФ»
* МВФ может быть распущен?  2013 елның 17 март көнендә архивланган Юрий Сигов. «Деловая неделя», 2007
* Кредит МВФ: удовольствие для богатых и насилие для бедных.  2008 елның 11 декабрь көнендә архивланган Андрей Ганжа. «Телеграфъ», 2008 — не работает ссылка копия статьи  2012 елның 16 гыйнвар көнендә архивланган
* Международный валютный фонд (МВФ)  2012 елның 5 гыйнвар көнендә архивланган «First Moscow Currency Advisors», 2009
# Куньлунь Ред Стар

**«Куньлунь Ред Стар»** (кыт. 紅星崑崙) — Кытайның башкаласы Пекинның 2016 елда оештырылган шайбалы хоккей клубы. 2016/2017 еллардан башлап Россиянең Континенталь хоккей лигасында чыгыш ясый. Өй матчларын «МастерКард-Центр» боз сараенда үткәрә.

## Тарихы

2015 елның декабрь аенда КХЛ директорлар киңәшмәсенең әгъзасы Роман Ротенберг Континенталь хоккей лигасына Кытайны алу турындагы планнарны әйтә. Ротенберг бернинди дә команда исемен атамый, әмма аның Кытай җитәкчелеге тарафыннан яхшы финанславына шикләнмәвен билгеләп үтә.

2016 елның 17 мартында РХФ президенты Владислав Третьяк, КХЛ директорлар киңәшмәсе рәисе Геннадий Тимченко һәм яңа клубның директорлар киңәшмәсенең рәисе Нгок Ян Юу катнашында ниятләр турында килешү төзелә, һәм клубның «Куньлунь Ред Стар» дип аталуы билгеле була. Әмма Кытай хоккей федерациясенең генераль сәркәтибе Лисин Тун Кытай хоккей клубының КХЛга тиз арада керүе турында әлегә уйламауларын белдерә.

2016 елның 24 июнендә «Куньлунь Ред Стар» хоккей клубы Лигага рәсми рәвештә кабул ителә. Команда составын күбесенчә Россия, Европа илләренең уенчылары тәшкил итәчәк, шулай ук Кытайның анда үз хоккейчылары булачак. Команданы билгеле Майк Кинэн җитәкләячәк һәм аңа Илья Ковальчук килүе турында да сүз йөри, әмма бу дөреслеккә туры килми. Ары табан команданың генераль менеджеры итеп Владимир Кречин куела, ә баш тренер вазифасына Владимир Юрзинов килә. Командага алынган тәүге уенчы — Финляндиядан капкачысы Томи Кархунен.

## Континенталь хоккей лигасында чыгыш ясау нәтиҗәләре

 У — үткәргән уеннар саны, Е — төп вакытта җиңүләр саны, ЕО — овертаймда җиңүләр саны, ЕБ — буллитларда җиңүләр саны, БО — буллитларда җиңелүләр саны, ОО — овертаймда җиңелүләр, О — төп вакытта җиңелүләр саны, М — җыелган очколар саны, Ш — керткән һәм үткәргән һәм шайбалар нисбәте, ДМ — даими заман нәтиҗәләре буенча урыны.

| Заман | У | Е | ЕО | ЕБ | О | ОО | О | М | Ш | ДМ | Плей-офф |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **2016/17** | 60 |
| Барча | 60 |

## Стадион

«Куньлунь Ред Стар» өй матчларын Пекиндагы 18 мең кеше сыйдырышлы *МастерКард-Центр аренасында* үткәрәчәк. Бу спорт корылмасында 2008 елда Олимпия уеннарының баскетбол буенча турниры үтә. Элек уеннарның бу аренада үтәчәге шик астында да була, чөнки атнаның биш көнендә ул Кытайда нык популярлык казанган баскетболга бирелә, җитмәсә аренаның үзенең бозы белән суыткыч корымалары булмый. Тик бу эш хәл ителә.

## Багучылар

Команданың генераль менеджеры Владимир Кречин «Советский Спорт» гәзитенә интервьюсында, энергетика һәм төзелеш өлкәләрендә эшләгән өч зур компания команданың багучысы була, дип сүз әйтә.

## Искәрмәләр
# Кышкы Олимпия уеннары 1932Latinitsada uqu

|  III Кышкы Олимпия уеннары |
| --- |
| Уеннар эмблемасы |
| **Оештыручы-шәһәр**  | Лэйк-Плэсид,  АКШ |
| **Милли олимпия комитетлар**  | 17 |
| **Атлетлар**  | 252 (231 ир-ат, 21 хатын-кыз) |
| **Спорт төрләре** | 7 (14 ярыш) |
| **Ачу тантанасы**  | 4 нче февраль 1932 нче ел |
| **Ябу тантанасы** | 15 нче февраль 1932 нче ел |
| **Уеннарны ачучы**  | Франклин Делано Рузвельт |
| **Олимпия анты** | Джек Ши (спортчы) |
| **Олимпия уты**  | юк, 1936 нче елда кертелә |

|  |
| --- |
| **Медальләр** |
| Урын | Дәүләт | А | К | Б | Барлыгы |
| 1 |  АКШ | 6 | 4 | 2 | 12 |
| 2 |  Норвегия | 3 | 4 | 3 | 10 |
| 3 |  Швеция | 1 | 2 | - | 3 |
| 4 |  Канада | 1 | 1 | 5 | 7 |
| 5 |  Финляндия | 1 | 1 | 1 | 3 |
| 6 |  Австрия | 1 | 1 | - | 2 |
| 7 |  Франция | 1 | - | - | 1 |
| 8 |  Швейцария | - | 1 | - | 1 |
| 9 |  Алмания | - | - | 2 | 2 |
| 10 |  Маҗарстан | - | - | 1 | 1 |

**Кышкы олимпия уеннары 1932** (1932 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 1932) — 1932 елның 4 февраленнән 15 февраленә кадәр АКШның Лэйк-Плэсид шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.

## Сылтамалар

|  |  |
| --- | --- |
|  | Викиҗыентыктагы медиафайллар? |

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
# Баенгол маңгул автономияле бүлгесе

|  |
| --- |
|  |
| Дәүләт |  Кытай |
| нигезләнү датасы | 23 июнь 1954 |
| административ-территориаль берәмлек | Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы |
| башкала | Корла[d] |
| канунбирү органы | Q106653357? |
| Канун чыгаручы орган | Q106653357? |
| Мәйдан |
| • Барлыгы | 471 480,28 км² |
| Вакыт зонасы | UTC+08:00 |
| Почта индексы | 841000 |
| Номер тамгасы коды | 新M |

**Баенгол маңгул автономияле округы** (уйг. بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى, монг. ᠪᠠᠶᠠᠨᠭᠣᠣᠯ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠥᠪᠡᠷᠲᠡᠭᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠵᠧᠦ, кыт. 巴音郭楞蒙古自治州, Bāyīnguōléng Mĕnggŭ Zìzhìzhōu) — Шенҗаң Уйгыр автономияле районына керүче автономияле округ.

## Халык

Халык саны| 2000 | 2010 | 2020 |
| --- | --- | --- |
| 1 056 970 | ↗1 278 486 | ↗1 509 233 |

## Искәрмәләр
# 2000-еллар

Conte Elena

Conte Elena

Conte Elena

|  |
| --- |
| 3 меңьеллык
 |
| XIX гасыр — XX гасыр — **XXI гасыр** — XXII гасыр — XXIII гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1990-еллар
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-еллар
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |
| 2010-еллар
 |  2010
 |  2011
 |  2012
 |  2013
 |  2014
 |  2015
 |  2016
 |  2017
 |  2018
 |  2019
 |
| 2020-еллар
 |  2020
 |  2021
 |  2022
 |  2023
 |  2024
 |  2025
 |  2026
 |  2027
 |  2028
 |  2029
 |
| 2030-еллар
 |  2030
 |  2031
 |  2032
 |  2033
 |  2034
 |  2035
 |  2036
 |  2037
 |  2038
 |  2039
 |
| 2040-еллар
 |  2040
 |  2041
 |  2042
 |  2043
 |  2044
 |  2045
 |  2046
 |  2047
 |  2048
 |  2049
 |
| 2050-еллар
 |  2050
 |  2051
 |  2052
 |  2053
 |  2054
 |  2055
 |  2056
 |  2057
 |  2058
 |  2059
 |
| 2060-еллар
 |  2060
 |  2061
 |  2062
 |  2063
 |  2064
 |  2065
 |  2066
 |  2067
 |  2068
 |  2069
 |
| 2070-еллар
 |  2070
 |  2071
 |  2072
 |  2073
 |  2074
 |  2075
 |  2076
 |  2077
 |  2078
 |  2079
 |
| 2080-еллар
 |  2080
 |  2081
 |  2082
 |  2083
 |  2084
 |  2085
 |  2086
 |  2087
 |  2088
 |  2089
 |
| 2090-еллар
 |  2090
 |  2091
 |  2092
 |  2093
 |  2094
 |  2095
 |  2096
 |  2097
 |  2098
 |  2099
 |
|  |
| 2100-еллар
 |  2100
 |  2101
 |  2102
 |  2103
 |  2104
 |  2105
 |  2106
 |  2107
 |  2108
 |  2109
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**2000-еллар** — 21 гасырның беренче унъеллыгы. 2000 елда башланды һәм 2009 елда тәмамланды

## Атаклы кешеләре

|  |
| --- |
| Николя Саркози |

* Белоруссия Александр Лукашенко
* Бөекбритания Тони Блэр
* Бөекбритания Гордон Браун
* Венесуэла Уго Чавес
* Алмания Ангела Меркель
* Алмания Герһард Шрөдер
* Грузия Михаил Саакашвили
* Кытай Халык Җөмһүрияте Ху Цзиньтао
* Россия Дмитрий Медведев
* Россия Владимир Путин
* Америка Кушма Штатлары Джордж Уокер Буш
* Америка Кушма Штатлары Барак Обама
* Украина Юлия Тимошенко
* Украина Виктор Ющенко
# Матурлык

Нотр Дам де Пари соборының гөлсыман тәрәзәсе. Готик архитектурада күренгәненчә, ут Аллаһы Тәгаләнең иң матур вахый аркылы иңдерелгән нәрсә дип санала иде.
**Матурлык** (шулай ук *гүзәллек*, *килбәтлелек*, *күрек*, *күркәмлек*, *сылулык*, *чибәрлек*, *чырайлык* һәм *ямьлелек*) - кеше, хайван, урын, объект яки фикернең аны хис итүчедә ләззәтлек яки зәвыклык тәҗрибәсен тудыручы сыйфаты. Матурлык эстетика, социология, җәмгыяти психология һәм мәдәниятнең өлеше буларак өйрәнелә.

## Тарихи карашлар

* Флоренция Соборы һәм куполы.
* 17нче гасыргы Испанияда хатын-кыз гүзәллеге үрнәге.

## Кеше гүзәллеге

* Дҗоанна Крупа, поляк тамырлы американ модель һәм актриса.

## Шулай ук карагыз

* Бизәк
* Гүзәллек бәйгесе
* Гламур
* Җенси капитал

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* BBC Radio 4's In Our Time programme on Beauty (requires RealAudio)
* *Dictionary of the History of Ideas*:  2005 елның 5 март көнендә архивланган Theories of Beauty to the Mid-Nineteenth Century
* beautycheck.de/english  2008 елның 13 май көнендә архивланган Regensburg University - Characteristics of beautiful faces
* Eli Siegel's "Is Beauty the Making One of Opposites?"
# IBM

Бу мәкаләдәге яки аның кайбер бүлекләрендәге мәгълүмат **искергән**. Проектка булышырга теләсәгез, мәгълүматны яңартыгыз һәм эшегезне бетергәч бу калыпны алып ташлагыз. *(2018)*

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
* Рәсемнәр өстәргә

IBM|  |
| Төр | Җәмәгать ширкәте |
| Сәнәгать тармагы | Мәгълүмати технологияләр |
| Нигезләнгән | 1911 ел |
| Нигезләүче | Чарльз Флинт[d] һәм Томас Джон Уотсон[d] |
| Штаб-фатир | : Редмонд, Вашингтон |
| Төп затлар | Вирджиния Рометти, CEO Сэмюел Палмизано, директорлар советы рәисе |
| Продукциясе | Санак җайланмалы һәм програм тәэминатләре |
| Керем |  $80,8 млрд млрд (2016 ел) |
| Операцион керем | 5 797 000 000 $ |
| Чиста керем |  $13 млрд (2016 ел) |
| Хезмәткәрләр саны | 377 757 (2015 ел) |
| Бүлекләр | IBM Research[d], IBM Global Services[d], IBM jStart[d] һәм IBM Watson[d] |
| Бала ширкәтләр | SoftLayer[d], IBM India Private Limited[d], IBM Internet Security Systems[d], Lotus Software[d], Rational Software[d], IBM Denmark[d], IBM France[d], Companhia IBM Portuguesa[d], IBM Nederland[d], IBM Deutschland[d], IBM Egypt Business Support Services[d], IBM Canada[d], Bluemix[d], IBM Research[d], The Weather Company[d], Object Technology International[d], Red Hat[d], IBM Česká republika[d], IBM Israel[d] һәм IBM Norge[d] |
| Сайт | ibm.com |

**IBM** (МФА: [aɪbiːˈɛm]; ингл. аббр. *International Business Machines — Халыкара Бизнес Машиналары Корпорациясе*) — санак җайланмаларын һәм програм тәэминатләрен, шулай ук ІТ-сервисларын һәм консалтинг хезмәтләрен җитештерүче һәм тәэмин итүче дөньядагы иң эре Америка компанияларының берсе.

## Искәрмәләр

**Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: IBM (рус.)**Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.
**Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: IBM (ингл.)**Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.
# Капитал

| Капитал |
| --- |
|  |
|  Капитал Викиҗыентыкта |

**Капитал**, *сума* (лат. capitalis — мөлкәт, хәзинә) — табыш, хәзинә алырга юнәлтелгән мал, мөлкәт, милек, активлар җыелмасы. Тар мәгънәдә — җитештерү чаралары (физик капитал) формасында табыш чыганагы. Физик дәүләт алуга юнәлтелә акчаны акча капиталы дип атыйлар. Матди һәм акча средстволарын икътисадка, мал җитештерүгә юнәлтүне капитал салу яки инвестиция дип атыйлар. Куллануга тотылган ресурслар капитал була алмый.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* К. Маркс. Капитал. Критика политической экономии. = нем. Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie (1867).

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# Lahor

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Şähär
Lahor urdu telendä *لاہور* päncäbi telendä *لہور* inglizçä *Lahore*

|  |  |
| --- | --- |
| İl |
PakstanPakstan |
| Koordinatalar | 31°32′59″ т. к. 74°20′37″ кч. о. |
| Berençe telgä alu | X ğasır |
| Mäydan | 1772 km² |
| Märkäz bieklege | 217 m |
| Xalıq sanı | 10 052 ,000 keşe (2015) |
| UTC | UTC+5 |
| Poçta indeksı | 54000 |

|  |
| --- |
| [[Файл:|300px|Lahor (Җир)]] |

 |

**Lahor** (urdu *لاہور*) - Pakstannıñ ere şähäre, Päncäb wiläyäteneñ başqalası, xalıq sanı buyınça ilneñ ikençe urınında tora (Karaçi dän soñ).

Şähärneñ aglomeratsiäsendä 10 artıq million keşe tora (2009).

Pakstannıñ tönyaq-könçığışında, Ravi sul yarında, Hindstan belän çigennän berniçä çaqrımda urnaşqan.

Lahor - Päncäb wiläyäteneñ başqalası bularaq zur sänäği, mädäni, transport üzäk bulıp tora.

Tuqımalar, aşamlıqlar citeşterü, ximik, metal eşkärtü, maşinalar tözü sänäğäte zur üseş alğan.

Lahor xalıqara hawa alanı, zur universitet, üzäk muzey, qorallar muzeyı bar.

Lahorda kino citeşterü üzäge "Lolliwud" urnaşqan.

## Tarix

982 yılğı **Hüdüd äl-Äläm** digän qulyzmada berençe tapqır telgä alına.

Lahor kirmäne - Şahi Kila (**Şah Qala**) XII ğasırğa tulısınça tözelä, xäzer ul Bötendönya Mirası isemlegenä kerä.

XI ğasırda Mäxmüt Ğäznäwi däwläteneñ başqalası bula.

XIII ğasırda Dähli soltanatına kerä häm Hindstan asqıytğasında İslam üzägenä äylänä.

Lahorda sufi cämäğätlär aktiv eş itälär.

1524-1752 yıllarda Böyek Mogollar İmperiäsenä kerä, 1584-1598 yıllarda - däwlätneñ başqalası.

Şul däwerdä **Şah Cihan Ence Mäçete, Badşahi mäçete, Wäzir Xan mäçete häm Şalimar baqçası** tözelä, Bötendönya Mirası isemlegenä kerä.

1799-1848 yıllada sikxlar bäysez däwläteneñ başqalası.

1848 yılda ingliz-sikx suğışı näticäsendä ingliz ğäskäre Lahornı yawlap ala häm Britan imperiäsenä kerä.

1947 yılda Hindstan häm Pakstan ayırılıp bäysez däwlätlär itep iğlan itelä, böten Päncäb häm Lahor dinara nizağlar urınına äylänä, induslar häm sikxlar küpçelege şähärdän qaça.

## Küreneşlär

* Lahor kirmäneneñ qapqası
* Badşahi Mäçete
* Badşahi Mäçete
* Räncit Siñx Törbäse
* Räncit Siñx Samadhi

## Sıltamalar

* Räsmi sayt  2008 елның 25 октябрь көнендә архивланган
* H. A. R. Gibb. The Encyclopaedia of Islam. — 1954. — С. 597.
* Bagir M. Lahorè. Past and present. — Lahore, 1952.
* Khan М. W. К. Lahore and its monuments. — Karachi, 1963.
# Җияң Зымин

| Җияң Зымин |
| --- |
|  |
| Туган телендәге исеме | **Lua хатасы: expandTemplate: template "lang-zh-hans" does not exist.** |
| Туган | 17 август 1926(1926-08-17) Янчжоу[d], Кытай Республикасы |
| Үлгән | 30 ноябрь 2022(2022-11-30) (96 яшь) Шаңхай, Кытай |
| Үлем сәбәбе | ликуз һәм полиорганная недостаточность[d] |
| Күмү урыны | Yangtze Estuary[d] |
| Яшәгән урын | Цзянду[d] Нанкин Шаңхай Чанчунь[d] Шаңхай Үһән Пекин Шаңхай Пекин Шаңхай Жуңнәнхай[d] Шаңхай Мәскәү Чанчунь[d] |
| Ватандашлыгы |  Кытай Республикасы  Кытай |
| Әлма-матер | Яңжоу югары мәктәбе[d], Җуңъяң университеты[d], Җаотуң университеты[d], Янчжоу Дунгуань Начальная школа[d] һәм Шаңхай транспорт университеты[d] |
| Һөнәре | сәясәтче, инженер-электрик |
| Эш бирүче | Шаңхай транспорт университеты[d], Shanghai Yimin No.1 Food Factory[d], Shanghai Soap[d], China United Engineering Corporation Limited[d], First Automotive Works[d], Shanghai Electric Apparatus Research Institute[d], Wuhan Institute of Thermal Machinery[d], First Ministry of Machine-Building of the People's Republic of China[d], Import and Export Administration Commission of the People's Republic of China[d], Ministry of Electronics Industry[d], Shanghai Municipal People's Government[d], Shanghai Municipal Committee of the Chinese Communist Party[d] һәм Центральный комитет КПК[d] |
| Сәяси фирка | Кытай коммунистлар фиркасе[d] |
| Җефет | Ван Епин[d] |
| Балалар | Цзян Мяньхэн[d] һәм Цзян Мянкан[d] |
| Ата-ана | * Цзян Шуйцзюнь[d] (әти)
* Ван Чжэлань[d] (әни)
 |
| Кардәшләр | Jiang Zehui[d] |
|  **Җияң Зымин**  Викиҗыентыкта |

**Җияң Зымин** (кыт. *江泽民,* 1926 елның 17 августы - 2022 елның 30 ноябре) — Кытай дәүләт эшлеклесе.

Шанхайдагы заводларда баш инженер урынбасары (1950-1955), Сталин ис. заводында (Мәскәү) стажер (1955-1956), Чәнчүн машиналар төзү заводында җиткәче вазифаларында (1956-1962), Ухан механика фәнни-тикшеренү институты директоры, механика министрлыгы тышкы эшләр идарәсе башлыгы (1962-1980), энергетика сәнәгате министры урынбасары, министр, Шанхай меры, Кытай КФ Шанхай шәһәр комитеты сәркәтибе (1980-1989).  Кытай Халык Җөмһүрияте президенты (1993-2002), Кытай КФ ҮК баш сәркәтибе (1989-2002), Кытай Үзәк хәрби шурасы рәисе (1990-2004).
# Консуллык

**Консуллык** ― үз дәүләтенең, үз гражданнарының административ-хокукый һәм икътисади мәнфәгатьләрен яклау өчен ике-ара килешү нигезендә башка илләрдә булдырылган дәүләт вәкиллеге; ул гражданнарга визалар, паспортлар һ.б. бирә. Консуллыкны вице-консул, консул яки генераль консул җитәкли.

Казан шәһәрендә консуллык ачкан дәүләтләр:

1. Төркия (Төркия Республикасының Казандагы Генераль консулы: Угур Йылмаз)
2. Иран (Иран Ислам Республикасының Казандагы Генераль консулы: Давуд Мирзахани)
3. Казакъстан (Казакъстан Республикасының Генераль консулы: Искаков Ерлан Узанович)
4. Кытай (КХРның Казандагы Генераль консулы: Сян Бо)
5. Маҗарстан (Венгриянең Казандагы Генераль консулы: Сергей Сюч)
6. Үзбәкстан (Үзбәкстан Республикасының Казандагы Генераль консулы: Касимов Нодиржон Вәлиджонович)
7. Төрекмәнстан (Төрекмәнстанның Казандагы Генераль консулы: Гуйч Арчаевич Гараев)
8. Кыргызстан (Кыргызстан Республикасының Казандагы Генераль консулы: Бейшембиев Эрик Айдаркан улы)
9. Беларусиянең Россия Федерациясендәге Илчелегенең Казан шәһәрендәге бүлеге (җитәкчесе: Щетько Виктор Викторович)

---

* Почетлы консуллар (Казанда)
	+ Испания
	+ Македония
	+ Намибия
	+ Германия
	+ Казакъстан (Яр Чаллыда)

## Искәрмәләр

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
# Конституция

| Конституция |
| --- |
|  |
| Кайда өйрәнелә | конституцион тарих[d] |
| Нинди вики-проектка керә | Проект:Хокук[d], Проект:Сәясәт[d] һәм WikiProject Oral tradition[d] |
|  Конституция Викиҗыентыкта |

**Конститу́ция** (лат. *constitutio*) — дәүләтнең төп кануны, иң югары юридик көчкә ия булган норматив-хокукый акт. Конституция дәүләтләрдә һәм федератив дәүләтләрнең административ берәмлекләрдә бар.

Конституцияләр язылган һәм язылмаган була алалар.

Язылган конституцияләр — бердәм төп кануннар һәм актлар җыентыгы (күпчелек илләрдә бар). Шулай ук язылган конституцияләр берничә конституцион кануннарны берләштерә алалар (мәсәлән, Испания конституциясе, Финляндия конституциясе).

Язылмаган конституцияләр төрле кануннарны тәшкил итәләр (Бөекбритания конституциясе).

Гадәттәгечә, конституция кабул итү хокукы халыкка референдум ярдәмендә бирелә. Ләкин бу хокук шулай ук ил башлыгына (Иран конституциясе, Әфганстан конституциясе), канун чыгару органына (Италия конституциясе) бирелә ала.

## Конституциянең башка кануннардан аермасы

Конституция:

* Хокук чыганагы.
* Иң югары юридик көчкә ия.
* Дәүләт идарә итү формасын һәм югары органнар системасын билгели.
* Стабильлык белән аерыла.
* Кануннар өчен нигез булып тора.
* Кабул итү һәм үзгәртү эшләре катлаулырак.

## Беренче конституция

Гыйракта казулар вакытында (1877 ел) иң беренче юридик документ табылды. Шумер патшасы Уруинимгина вакытында эшләнгән документ шәһәрдә торучыларга аерым хокуклар биргән.

## Моны да карагыз

|  |  |
| --- | --- |
|  | Викиҗыентыктагы медиафайллар? |

* Татарстан конституциясе
* Россия конституциясе
* АКШ конституциясе
# Кибет

| Кибет |
| --- |
|  |
| Төс (уналтылы триплет) | 008B8B |
|  |
|  Кибет Викиҗыентыкта |

Кибетче эш урынында.
**Кибет** (гарәп. kubbat‎ - гөмбәз, түбә) - махсус итеп урнаштырылган ваклап сату урыны (бина яки пәрәвез-кибет), вак-төяк тауарлар сату, сатып алучы сатучы белән товар алмашу яки/һәм хезмәт күрсәтү урыны.

Кибет сүзе гарәп теленнән кергән, ягъни ябык гөмбәзле арба дигәннән килә һәм кечкенә сату урыны (лавка-лаука) дип тәрҗемә ителә.

Кибетнең сату эшен башкаручы хезмәткәрләре кибетче дип йөртелә.

## Моны да карагыз

* Ашамлыклар кибете
* Аяк-киеме кибете
* Кием кибете
* Бутик
* Гастроном
* Гипермаркет
* Интернет-кибет
* Ит кибете
* Канцтоварлар кибете
* Китап кибете
* Пәрәвез-кибет
* Сәүдә йорты
* Супермаркет
* Хәләл кибет

## Искәрмәләр

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)