# БМО системасы

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
* Рәсемнәр өстәргә
* Грамматик һәм орфографик хаталарны төзәтергә.

**Берләшкән Милләтләр Оешмасы системасы**, Берләшкән Милләтләр Оешмасы һәм анарга буйсынган органнарыннан (идарә ителүе аерым оештырылган вакыфлар һәм программалар) тыш, үз эченә күп санлы махсус максатчан агентлыклар, бәйле оешмалар һәм шураларны ала. Берләшкән Милләтләр Оешмасы системасы оешмалары башлыклары һәм Берләшкәм Милләтләр Оешмасы системаның әгъзасы булмаган Бөтендөнья сәүдә оешмасының идарә итүчеләре бергәләп оештырган **БМО системасының баш идарә итүчеләрнең координацион шурасы** Берләшкән Милләтләр Оешмасының Генераль сәркәтибе башлангычы астында елга ике тапкыр очрашып, Берләшкән Милләтләр Оешмалары системасы оешмаларының эшчәнлеген координациялиләр.

## Берләшкән Милләтләр Оешмасы

Берләшкән Милләтләр Оешмасы һәм Берләшкән Милләтләр Оешмасы Уставы нигезендә оештырылган төп алты органнары Берләшкән Милләтләр Оешмасы системасының төп вәкилләре дип санала.

### Генераль Ассамблея

### Иминлек Шурасы

### Икътисади һәм иҗтимагый шурасы

### Секретариат

### Халыкара мәхкәмә

### Васыйлык шурасы

## Фондлар һәм программалар, фәнни тикшеренү һәм укыту институтлары, һәм башка оешмалары

### Фондлар һәм программалар

* Халыкара сәүдә үзәге (ITC)
* БМО Качаклар эшләре буенча югары комиссары идарәсе (UNHCR)
* БМО Балалар вакыфы (UNICEF)
* БМО Сәүдә һәм икътисади үсеш конференциясе оешмасы (UNCTAD)
* БМО Үсеш программасы (UNDP)
	+ United Nations Capital Development Fund (UNCDF)
	+ United Nations Volunteers (UNV)
* Берләшкән милләтләр оешмасы Әйләнә-тирә мохит буенча программа (UNEP)
* Берләшкән милләтләр оешмасы Торак пунктлары программасы (UN-HABITAT)
* Берләшкән Милләтләр Оешмасының наркотиклар һәм җинаять буенча идарәсе (UNODC)
* United Nations Population Fund (UNFPA)
* United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA)
* Бөтендөнья азык-төлек программасы (WFP)

### Фәнни тикшеренү һәм укыту институтлары

Бәйсез тикшеренүләр һәм укыту программаларын алып бару өчен, Генераль Ассамблея төрле фәнни тикшеренү һәм укыту институтларын оештыра. One former institute, the Халыкара хатыннар хәлләрен яхшырту фәнни-тикшеренү һәм укыту институты (INSTRAW), 2011нче елның гыйнварында БМО системасының башка элементлары белән берләшеп яңа БМО Хатыннар оешмасынә әверелде.

* United Nations Institute for Disarmament Research (UNIDIR)
* United Nations Institute for Training and Research (UNITAR)
* United Nations Interregional Crime and Justice Research Institute (UNICRI)
* United Nations Research Institute for Social Development (UNRISD)

### Конвенцияләр секретариатлары

* Convention on the Rights of Persons with Disabilities
* UNCCD - United Nations Convention to Combat Desertification
* UNFCCC - United Nations Framework Convention on Climate Change
* UNCLOS - United Nations Convention on the Law of the Sea established bodies:
	+ ISA – International Seabed Authority
	+ ITLOS – International Tribunal for the Law of the Sea

### Башка оешмалар

* БМОның ВИЧ/СПИД буенча берләштерелгән программасы (UNAIDS)
* United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women (UN Women)
* United Nations Office for Project Services (UNOPS)
* United Nations System Staff College (UNSSC)
* United Nations University (UNU)

## Махсус максатчан агентлыклары

The specialized agencies are autonomous organizations working with the United Nations and each other through the coordinating machinery of the Economic and Social Council.

* Халыкара хезмәт оешмасы (ILO)
* Азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы (FAO)
* Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы (UNESCO)
* Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы (WHO)
* Файл:World Bank Logo.svg Бөтендөнья банкы төркеме
	+ Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы(IBRD)
	+ Халыкара үсеш ассоциациясе (IDA)
	+ Халыкара финанс корпорациясе (IFC)
	+ Күпъяклы инвестицияләр иминлеге агентлыгы (MIGA)
	+ Халыкара инвестицияләр бәхәсләрен хәл итү үзәге (ICSID)
* Халыкара валюта вакыфы (IMF)
* Халыкара гражданнар авиациясе оешмасы ICAO
* Халыкара диңгезчелек оешмасы (IMO)
* Халыкара телекоммуникация берлеге (ITU)
* Бөтендөнья почта берлеге (UPU)
* Бөтендөнья метеорология оешмасы (WMO)
* Файл:WIPO logo 2010.gif Бөтендөнья интеллектуаль милек оешмасы (WIPO)
* Файл:IFAD logo.png Халыкара авыл хуҗалыгын үстерү вакыфы (IFAD)
* Файл:Unido logo.png БМОның сәнәгать үсеше буенча оешмасы UNIDO
* Файл:UNWTO Logo.PNG Бөтендөнья туристлар оешмасы (UNWTO)

* Халыкара качаклар оешмасы (IRO); 1952нче елда юк ителде.

## Баш идарә итүчеләрнең шурасы һәм Югары җитәкчелек төркеме

The United Nations Chief Executives' Board for Coordination (CEB) brings together on a regular basis the executive heads of the organizations of the United Nations system, under the chairmanship of the Secretary-General of the UN. The CEB aims to further co-ordination and co-operation on a whole range of substantive and management issues facing UN system organizations. In addition to its regular reviews of contemporary political issues and major concerns facing the UN system, the CEB approves policy statements on behalf of the UN system as a whole. Three committees report to the CEB, namely the High-level Committee on Programme (HCLP), the High-level Committee on Management (HCLM) and the UN Development Group (UNDG). Each of those bodies has, in turn, developed a subsidiary machinery of regular and ad hoc bodies on the substantive and managerial aspects of inter-agency co-ordination. The committee structure is supported by a CEB secretariat located in New York and Geneva.

There is also a Senior Management Group, composed of some of the senior officials in the Secretariat and the funds and programmes at the Under-Secretary-General and Assistant Secretary-General rank, which serves as the cabinet of the Secretary-General.

## БМО уртак эш хаклары, эшче хокуклары һәм эшләү нигезләре

The United Nations, its subsidiary bodies, thirteen of the specialized agencies (ILO, FAO, UNESCO, WHO, ICAO, UPU, ITU, WMO, IMO, WIPO, IFAD, UNDIO, and UNWTO), and one related body (IAEA) are part of the **United Nations common system** of salaries, allowances, and benefits administered by the International Civil Service Commission. Most, but not all, of the members of the United Nations system are part of the common system; the Bretton Woods institutions (i.e. the World Bank Group and the IMF) are notable exceptions. The common system was established to prevent competition amongst organizations of the United Nations system for staff and to facilitate cooperation and exchange between organizations.

Some Халыкара оешмалары that are not part of the United Nations system (and therefore not members of the common system) but who voluntarily follow the policies of the common system in whole or in part include:

* International Organization for Migration (IOM)
* Аурупада хәвефсезлек һәм хезмәттәшлек буенча оешма
* Organization of American States (OAS)

## Шулай ук кара

* Берләшкән Милләтләр Оешмасының кыскача аңлатмасы
* Берләшкән Милләтләр Оешмасы әгъза илләре
* Милләтләр Лигасы

Башка бәйле оешмалар
* Халыкара Атом Энергиясе Оешмасы (IAEA)
* Preparatory Committee for the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization (CTBTO PrepCom)
* Organization for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW)

Бәйле оешмалар
* ИНТЕРПОЛ
* Бөтендөнья Сәүдә Оешмасы (WTO)

The WTO is not a member of the United Nations system, though its predecessor, the General Agreement on Tariffs and Trade (GATT) was.

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* БМО системасының рәсми сәхифәсе
* Төп БМО оешмалары исемлеге
* Төп БМО системасы оешмалары структурасы
* БМО системасы сәхифәләре
* БМО көн тәртибендәге глобаль мәсъәләләр
* БМО системасының баш идарә итүчеләр шурасы
* БМО Югары җитәкчелек төркеме
* Берләшкән Милләтләр Оешмасы – Рәсми сәхифә

**Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: United Nations System (ингл.)**Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.