# 22 сентябрьLatinitsada uqu

**22 сентябрь** — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның егерме икенче көне. Ел ахырына кадәр 100 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **сентябрь** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| 2026 ел |

 **Дөнья тарихында бу көн:**

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

### Халыкара

* Халыкара автомобилләрсез көн (урысча).
* Халыкара филләрне саклау көне (урысча).
* Бердәм Интернет OneWebDay көне (ингл.).
* Аурупа Берлеге — 16-22 сентябрь:Европа хәрәкәт атналыгы (франц.). Шәһәрләрдә җәяү яки җәмгыяви транспорт белән йөрү, яки велосипед куллану өчен уңайлы инфраструктура булдырылуын алга сөрүче еллык вакыйга: Европа комиссиясе (урысча) тарафыннан оештырыла.

### Милли

* Болгария — бәйсезлек көне (1908, / Госманлы империясеннән).
* Казакстан — Казакстан халыкларының телләре көне (сентябрьның 3 нче якшәмбесе).
* Мали — бәйсезлек көне (1960,  Франциядән).
* Украина — Партизаннар даны көне.
* Уругвай — Укытучылар көне

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

#### Һөнәри

* АКШ — Бизнес белән шөгелләнүче американ кыз-хатыннар көне (ингл.).

#### Өлкә һәм җирле

Шәһәр һәм муниципалитетлар көннәре һәм бәйрәмнәре:

* Бразилияның  Сан-Гонсалу шәһәре (урысча) нигезләнү көне — 1890,  Рио-де-Жанейро штаты (урысча).
* Португалияның  Сардоал шпт һәм муниципалитеты (урысча) бәйрәме көне — 1532.

## Вакыйгалар

* 1788 — Екатерина II Үзәк диния нәзарәтен оештыру турында фәрманны имзалый.
* 1823 — риваять буенча Мороний Джозеф Смитны алтын хәзинәсенә китерә.
* 1862 —  АКШ президенты Авраам Линкольн негр-колларны азат итү турында игълан итә.
* 1960 —  Мали  Франциядән бәйсезлекне яулый.
* 1980 — Сәддам Хөсәен гаскәрләре  Иранга һөҗүм итә.
* 1989 — Казакъ теле Казакъстан Казакъстанның дәүләт теле булып игълан ителә.
* 1991 —  Таҗикстанда Коммунистик фирка тыела.

## Туулар

Заһир Бигиев
*Шулай ук карагыз: Төркем:22 сентябрь көнне туганнар*

* 1741 — Симон Петер Паллас, алман сәяхәтче, табигатьне өйрәнүче һәм атаклы географ, медицина докторы.
* 1791 — Майкл Фарадей, инглиз физигы, химик.
* 1860 — Игнац Кунош, татар халык авыз иҗатын туплаучы маҗар тел галиме.
* 1870 — Заһир Бигиев, татар язучысы, татар әдәбиятында беренче детектив әсәр авторы.
* 1875 — Микалоюс Чюрлёнис, Литва композиторы, рәссамы.
* 1882 — Вилһелм Кейтел, алман хәрби эшлеклесе.
* 1891 — Виктор Бунак,
* 1904 — Аким Гаврилов,
* 1906 — Дмитрий Крылов,
* 1906 — Марк Перцовский,
* 1907 — Иосиф Маневич,
* 1914 — Серафим Исаев,
* 1918 — Евгений Вагнер,
* 1920 — Михаил Федин,
* 1928 — Үзбәк Вәлиев,
* 1929 — Петру Паскарь,
* 1937 — Эдуард Хәмитов,
* 1940 — Флорида Кудашева,
* 1947 — Айсулу Токомбаева,
* 1947 — Гөлшат Зыязитдинова,
* 1947 — Люция Буканова,
* 1947 — Таңчулпан Гарипова, башкорт язучы, Салават Юлаев премиясе лауреаты.
* 1948 — Александр Патраков, театр рәссамы, Тукай премиясе лауреаты (2000).
* 1954 — Рөстәм Асанбаев,
* 1955 — Сергей Антуфьев,
* 1957 — Галина Юрченко,
* 1957 — Рефат Чубаров, кырымтатар сәясәтчесе, җәмәгать эшлеклесе.
* 1959 — Мөхәммәт Дион,
* 1959 — Сол Перлмуттер,
* 1960 — Ицхак Герцог,
* 1961 — Наил Сәйфетдинов,
* 1965 — Фагыйлә Сельская, театр рәссамы.
* 1966 — Мансур Мортазин, журналист, мөхәррир.
* 1969 — Павел Колобков,
* 1974 — Николай Ткаченко,
* 1976 — Роналдо, Бразилия футболчысы.
* 1981 — Сәрдар Бәрдемөхәммәдов,

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:22 сентябрь көнне вафатлар*

* 852 — Габдерахман II,
* 1520 — I Сәлим,
* 1612 — Василий Шуйский, / Русия патшалыгының соңгы Рюрикович нәселле патшасы.
* 1709 — Иван Мазепа,
* 1822 — Дормидонт Самсонов,
* 1853 — Петр Пекарски,
* 1861 — Эрнст Цвирнер, алман архитекторы.
* 1894 — Николай Беляев,
* 1936 — Филипп,
* 1901 — Эрнест Баллион,
* 1938 — Габделхак Зарипов,
* 1956 — Фредерик Содди,
* 1966 — Франческо Лентини, өч аяклы уникум кеше.
* 1979 — Анатолий Жуков,
* 1988 — Александр Дерюгин,
* 1991 — Игорь Ермоленко,
* 1992 — Әхтәм Ихсан,
* 1992 — Павал Абрамов,
* 1995 — Зәйнәп Кәримова,
* 1996 — Дмитрий Потапов,
* 2007 — Андрей Монин,
* 2009 — Радик Богданов,
* 2010 — Диләвер Зөбәеров, биохимия галиме, профессор.
* 2012 — Аркадий Васильев,
* 2013 — Әлмира Биккулова,
* 2014 — Динислам Иманголов,
* 2014 — Павел Крысин,
* 2021 — Иван Вазов,

## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар

#### Исем бәйрәмнәре

## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |