# Электр көчәнеше

| Электр көчәнеше |
| --- |
| Обозначение величины | U һәм V |
| Үлчәмлек |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |
| Тасвирлаучы формула |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |
| Формулада символ |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ,  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 ,  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  һәм  WIKINIUM\_MATH\_PH\_10  |
| Күләме символы (LaTeX) |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_12  һәм  WIKINIUM\_MATH\_PH\_14  |
| Нинди вики-проектка керә | Проект:Математика[d] |
| Киңәш ителгән үлчәү берәмлеге | вольт |
|  Электр көчәнеше Викиҗыентыкта |

|  |
| --- |
| **Классик электродинамика** |
|  |
| Электр · Магнетизм |
|

| Электр статикасы |
| --- |
| Кулон кануны Электр кыры көчәнешлелеге Гаусс теоремасы Электрик диполь моменты Электр коргылары Электр индукциясе Электр кыры Электростатик потенциал Электр көчәнеше |

| Магнит статикасы |
| --- |
| Био — Савар — Лаплас кануны Ампер кануны Магнит моменты Магнит кыры Магнит агымы Магнит индукциясе |

| Электродинамика |
| --- |
| Векторлар потенциалы Диполь Лиенар — Вихерт потенциаллары Лоренц көче Күчеш агымы Униполяр индукция Максвелл тигезләмәләре Электр агымы Электр йөртү көче Электромагнитик индукция Электромагнит нурланышы Электромагнит кыры |

| Электр чылбыры |
| --- |
| Ом кануны Кирхгоф кагыйдәләре Индуктивлык Фарадей кануны Радиодулкын Резонатор Электрик сыешлык Электр үткәрүчәнлек Электр каршылыгы Үтә үткәрүчәнлек Электр импедансы Реактив каршылык |

| Ковариант тәгъбир |
| --- |
| Электромагнитик кыр тензоры Энергия-импульс тензоры 4-потенциал 4-агым |

| Билгеле галимнәр |
| --- |
| Һенри Кавендиш Майкл Фарадей Никола Тесла Андре-Мари Ампер Густав Роберт Кирхгоф Джеймс Клерк Максвелл Һенри Рудольф Һерц Альберт Абрахам Майкельсон Роберт Эндрюс Милликен |

 |
| Шулай ук карагыз: *Портал:Физика* |

**Электр көчәнеше** (*tat.lat. Elektr köçäneşe(үле сылтама)*) - физик скаляр зурлык, электр кыры сынау коргысы А ноктасыннан В ноктасына күчерү эше әлеге коргыга чагыштырмасы.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16

биредә WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 - А һәм В нокталары арасында көчәнеше, А - эш, q - сынау коргысы

Потенциаль электр кырында бу эше коргының юлыннан бәйле булмый. Шуңа күрә электр көчәнеше WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 потенциал аермасына тигез.

яки:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_22
биредә Е - Электр кыры көчәнешлелеге

U - электр көчәнеше
СИ үлчәү системасында электр көчәнеше потенциаллар аермасы кебек Вольт (В) белән үлчәнә.

**Электр кырының ике ноктасы арасында микъдары 1 кулон булган электр коргысын күчергәндә 1 джоуль эш башкарылса, бу ике нокта арасында потенциаллар аермасы яки көчәнеш 1 вольтка тигез дип исәпләнә.**

## Урта көчәнеш зурлыгы

Урта көчәнеш зурлыгы:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_24
Чистә синусоида өчен урта көчәнеш зурлыгы нульгә тигез

## Уртаквадрат көчәнеш зурлыгы

Уртаквадрат көчәнеш зурлыгы (яки көчәнешнең тәэсир итү кыйммәте) тәҗрибә исәпләве өчен кулланыла:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_26
Синуслы көчәнеш өчен:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_28
**Техникада һәм көнкүрештә ягъни шушы көчәнеш зурлыгы үлчәнә.**

## Урта турайтылган көчәнеш

Күбесе исәпләү әсбаплары, җайланмалары Урта турайтылган көчәнешне үлчиләр:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_30
Синуслы көчәнеш өчен:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_32
Күбесе вольтметрлар, исәпләү әсбаплары ягъни Урта турайтылган көчәнешне үлчәп күрсәтәләр.

## Әдәбият

* Орир, Джей — Популярная физика: [пер. с англ.].: Мир, 1966. — 446 с.
* Учебник «Элементарный учебник физики» под ред. Ландсберга Г. С., Часть 2 (Электричество и магнетизм.)
* Трофимова Т. И. Курс физики: Учеб. пособие для вузов.—2-е изд., перераб. и доп.— М.: Высш. шк., 1990.—478 с.: ил. ISBN 5-06-001540-8