Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Икътисади табыш

| Икътисади табыш |
| --- |
| Моңа өлешчә туры килә | прирост[d] |
| Моның каршысы | икътисади зыян[d] |

**Икътисади табыш** (ингл. *economic profit*) — барлык чыгымнарны, шул исәптән хуҗа капиталын бүлүнең альтернатив бәясен чыгарып ташлаганнан соң, предприятиедә калган табыш.

Икътисади табыш — ул фирманың гомуми кереме һәм икътисади чыгымнар арасындагы аерма.

Болай якын килү предприятиенең яши алу-алмавын бәяләргә мөмкинлек бирә. Акчалата керемнәрнең икътисади чыгымнар суммасыннан артып китүе предприятиенең саф табышы булуын, аның хаклы яшәвен, уңышлы үсә алуын күрсәтә.

К. Р. МакКоннелл һәм С. Л. Брю фикеренчә, *икътисади табыш* — предприятиенең гомуми кеременнән икътисади чыгымнарны алып ташлаганнан соң калган сумма, ул эшкуарга китә.

*Икътисади табыш* чыгымнарга кертелми, чөнки ул эшкуарны билгеле бер бизнеста саклап калу өчен кирәкле гадәти табыштан артык табышны күрсәтә. Хәтта *икътисади табыш* нульгә тигез булса да, эшкуар гадәти табышны да кертеп, барлык ачык һәм яшерен чыгымнарны каплый.

Нәтиҗәлелекне бәяләү ноктасыннан караганда, икътисади табыш күрсәткече, бухгалтерлык табышы күрсәткече белән чагыштырганда, предприятиенең булган активларны куллану нәтиҗәлелеге турында тулырак күзаллау алырга мөмкинлек бирә, чөнки ул билгеле бер предприятие тарафыннан алынган финанс нәтиҗәсен инвестицияләнгән акчаларның чынлыкта саклануын тәэмин итәчәк нәтиҗә белән чагыштыра.

## Искәрмәләр
# КоммунизмLatinitsada uqu

| Коммунизм |
| --- |
| Байрак |
|  |
|  |
| Нинди вики-проектка керә | Проект:Коммунизм[d] |
| Рәсми төс | кызыл |
| Моның каршысы | антикоммунизм[d] |
|  Коммунизм Викиҗыентыкта |

Урак һәм чүкеч — коммунизмның эмблемасы
**Коммунизм** (лат. *commūnis* сүзеннән — «күмәк, уртак») — «һәрнәрсә тулай, һәркем бертигез» утопия идеологиясеннән төзелгән идарә итү формасы. Коммунизмда икътисад иҗтимагый милеккә нигезләнгән.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

* Карл Маркс
* Интернационал (гимн)
* Барлык илләрнең пролетарийлары, берләшегез!

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# Ихтыярый эшчәнлек

АКШның Майами шәһәре зоопаркында ярдәм итүче волонтерлар
**Ихтыярый эшчәнлек** яки *волонтерлык* — гадәттә яхшылыкны алга сөрергә һәм кешеләрнең тормыш сыйфатын үстерүгә юнәлтелгән альтруистик эшчәнлек булса да, кешеләр үз сәләтләрен үстерү, яңа кешеләр белән очрашу, дуслар табу, эшкә урнашу өчен кирәкле булган танышулар ясау, кызыгу һәм күп башка эгоистик дип саналган сәбәпләр аркылы керешә алган, күбесенчә түләүсез эшчәнлек төре. Волонтерлык - шәхси отуыңны уйламыйчә һәм каршылыкка акча көтмичә ышанган эшчәнлеккә тормышыңны (яки аның бер өлешен) багышлау адымы.

Ихтыярый эшчәнлек төрләре бик күп һәм аларда катнашкан кешеләр боҗралары бик киң. Күп волонтерлар эшли торган өлкәләрдә махсус укулар уза - мәсъәлән, медицина, мәгариф, яки коткару. Башка иреклеләр кирәк булганда катнаша - мәсъәлән табигый афәткә каршы җавап яки яр буен чистарту эшчәнлегендә.

Ихтыярый хәрби көчләр - мәҗбүри чакыру юлы белән аермалы буларак, гаскәрләре хезмәткә үз теләге белен кергән армия. Шундый волонтерлар "бушлай" эшләми һәм регуляр эш хакы ала.

Кытайның Шеньжень шәһәрендәге ихтыярыйлар үзәгендә кешеләргә ярдәм күрсәтү өчен материаллар. Кытайның иң алдынгылардан саналган бу шәһәрдә 2010 елда ихтыярыйлар саны 250000дан артык булуы игълан ителгән иде. (2011 елның август аенда Шеньжень 26нчы Халыкара Универсиада уеннарын кабул итте).

## Шулай ук карагыз

* Ихтыярый эшчәнлек өчен бүләкләр исемлеге
* Бүләк итү икътисады
* Ихтыярый янгын сүндерүчеләр
* Ихтыярый хәрби көчләр

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Volunteering DMOZ каталогында
* Volunteerism and legislation: a Guidance Note Inter-Parliamentary Union, United Nations Volunteers, International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies, 2004
* Volunteer abroad
# ТикТокLatinitsada uqu

| ТикТок |
| --- |
| Нигезләнү датасы | 20 сентябрь 2016 |
|  |
| Исем | TikTok |
| Дәүләт |  Кытай |
| Нәрсә нигезендә эшләнгән | Douyin[d] |
| Алыштырган | musical.ly[d] |
| Эшләүче | Beijing Microbroadcast Vision Technology[d] |
| Чыгару датасы | сентябрь 2016 |
| Әсәр яки аның атамасы теле | берничә тел[d] |
| Дәвамлыгы: 1 час, 8 минут и 20 секунд1:08:20 |
| Тәнкыйтьчеләр бәясе | 1.6/5 (Bad) |
| Бүләкләр | Германиядә Зур Брат премиясе[d] (2022) |
| Хезмәтләндерүче | Beijing Microbroadcast Vision Technology[d], TikTok USDS Joint Venture[d], TikTok Technology Limited[d] һәм Tiktok Information Technologies UK Limited[d] |
| Икенчел эффект | вакциналаудан курку[d] һәм Китайская цензура вне Китая[d] |
| Минималь яшь | 13 ел |
| Рәсми кушымта | Tiktok China[d] |
| Рәсми веб-сайт | tiktok.com |
| Куллану шартларына сылтама | tiktok.com/legal/terms-of-use​(ингл.) |
| Яшеренлек сәясәте URL-ы | tiktok.com/legal/privacy-policy​(ингл.) |
| Нинди веб-биттә тасвирланган | consumerrights.wiki/w/TikTok​(ингл.) |
| Сайт картасына сылтама | tiktok.com/tos/node/sitemaps/sitemap.xml |
| URL страницы входа | tiktok.com/login |
| URL страницы регистрации | tiktok.com/signup |
| Һәштәге | tiktok, tiktokindonesia, tiktokindia, tiktokmalaysia, tiktokbrasil һәм tiktokchina |
| Лицензия | шәхси лицензия[d] |
| Авторлык хокуклары статусы | авторлык хокуклары белән якланган[d] |
| Alexa урыны | 795, 779 һәм 184 |
| Социаль медиаларда күзәтүчеләре | 2 123 411 һәм 929 000 ± 999 |
| Similarweb урыны | 19 |
| WordLift сылтамасы | data.thenextweb.com/tnw/entity/tiktok |
| Эзләү калыбы |  |
|  ТикТок Викиҗыентыкта |

«**ТикТок**» (*ингл.*  TikTok) — социаль челтәр, кыска музыкаль видео булдырырга бирүче, турыдан-туры эфирлар, белдерүләр белән алмашынырга мөмкинлек бирә. Кытайда **Douyin** буларак танылган.

2016 елның сентябрьндә башланып җибәрелгән, хәзерге вакытта Кытайда кыска видео өчен әйдәп баручы видеоплатформа. Һәм көннән-көн башка илләрдә популяр булып, иң тиз үсүче һәм киң таралган кушымта. Хәзерге вакытта кушымта 500 миллион кеше, 150 илдән җыйган. Нигездә,бу социаль аудиториядә яшүсмерләр катнаша.

## Тарих

Douyin социаль челтәре 2016 нчы елның сентябрендә кытай компаниясе ByteDance белән эшли башлады. Соңрак бу кушымтаның күчерелмәсе халыкара базары өчен TikTok дип исемләнгән. Бу мөмкинлек компаниягә глобаль үсешләрне устерергә, ил законнарын бозмыйча эшләргә тәкъдим итте.

2017 нче елның 9 нчы ноябрьндә ByteDance musical.ly социаль челтәрен алды һәм 2018 нче елның 2 нче августында белән TikTok кушты.

2019 нчы елның 27 нче маенда, компания үз смартфонын чыгарырга планлаштыра. Анда ByteDanceның үз кушымталар булачак.

## Шулай ук карагыз

## Чыганаклар

## Искәрмәләр

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
* Мәкаләне викиләштерергә
* Мәкаләдәге фактларны тикшерергә
* Грамматик һәм орфографик хаталарны төзәтергә.

**Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: ТикТок (рус.)**Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.
# Леон Жуо

| Леон Жуо |
| --- |
|  |
| Туган телендәге исеме | Леон Жуо фр. Léon Jouhaux |
| Туган | 1 июль 1879(1879-07-01) Париж, Франция |
| Үлгән | 28 апрель 1954(1954-04-28) (74 яшь) Париж, Франция |
| Күмү урыны | Пер-Лашез[d] һәм Grave of Jouhaux[d] |
| Милләт | француз |
| Ватандашлыгы |  Франция |
| Һөнәре | җәмәгать эшлеклесе |
| Ата-ана | * Adolphe Jouhaux[d] (әти)
 |
| Бүләк һәм премияләре |  Тынычлык өчен Нобель премиясе |
|  |
|  **Леон Жуо**  Викиҗыентыкта |

 **Леон Жуа** (фр. Леон Жуо, 1 июль 1879 ел, Париж – 28 апрель 1954 ел, шунда ук) – француз һәм халыкара һөнәри хәрәкәтенең реформатор эшлеклесе, Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты

## Биография һәм сәяси эшчәнлек

1909-1940 һәм 1945-1947 елларда Леон Жуо француз Гомуми хезмәт конфедерациясенең (ГХК) генераль сәркатибе. 20 гасыр башында ул анархо-синдикалистик «ультрасул» карашларны яклый, ә Беренче бөтендөнья сугышы елларында “изге берләшү” һәм буржуазия белән хезмәттәшлек итү тарафдары. 1919-1920 елгы Париж тынычлык конференциясендә француз делегациясе әгъзасы була. Милләтләр Лигасы каршындагы Халыкара хезмәт бюросына керә. 1919-1940 елларда Һөнәри берләшмәләрнең Амстердам интернационалы лидерларының берсе. Октябрь инкыйлабының һәм коммунистлар хәрәкәтенең дошманы. Бердәм хезмәт фронты төзүгә каршы була. 1947 елда ГХКда фетнә оештыручыларның һәм «Форс увриер» һөнәри берлеге төзүчеләрнең берсе. 1947 елда Жуо Франция Икътисади Шурасы рәисе итеп, ә 1949 елда Европа хәрәкәте Шурасы әгъзасы итеп сайланыла. Актив эшчәнлеге өчен, ул 1951 елда Тынычлык өчен Нобель премиясе белән бүләкләнелә.

## Төп хезмәтләре

* Jouhaux, Léon, The International Federation of Trade Unions and Economic Reconstruction. Amsterdam, IFTU, 1922;
* «The Work of the General Conference», International Labour Review, 5 (March, 1922) 381-384;
* Le Désarmement. Paris, Alcan, 1927;
* Le Syndicalisme: Ce qu'il est, ce qu'il doit être. Paris, Flammarion, 1937;
* Jouhaux, Léon, avec la collaboration de M. Harmel et J. Duret, La C.G.T.: Ce qu'elle est, ce qu'elle veut. Paris, Gallimard, 1937.
# Дөньявилык

| Дөньявилык |
| --- |
| Проект яки миссиянең максаты | Отделение церкви от государства[d] |
|  |
|  Дөньявилык Викиҗыентыкта |

George Jacob Holyoake (1817–1906), "секуляризм" терминны барлыкка китерүче британ язучысы
**Дөньявилык** (яки *секуляризм*) — хокук системасы, хөкүмәт һәм бар иҗтимагый институтларының *(мәсь. мәгариф, транспорт, сәүдә, башкалар)* ил ватандашлары һәм кунакларының үз ихтыяҗларын кәнәтьләндерә алулары өчен хезмәт күрсәтүләре бар төр дини оешмалардан һәм аларның ышанулары нигезендәге дискриминациядән азат булырга тиешлеге концепциясе.

## Каршы тараф

* Теократия

## Шулай ук карагыз

* Акыл
* Ихтыяр иреге

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Iain Benson "Considering Secularism"
* Secularism 101: Religion, Society, and Politics  2009 елның 15 июнь көнендә архивланган

## Сылтамалар

* SecularSites
* SSRC Blog on Secularism, Religion, and the Public Sphere

## Моны да карагыз
# Бала хокуклары

| Бала хокуклары |
| --- |
|  |
| Сәнгать юнәлеше | Права ребёнка[d] |
| Нигезсалгыч текст | Женевская декларация прав ребёнка[d] |
| Һәштәге | mánáidvuoigatvuođat |
| Тәртипне билгеләүче төп текст | Бала хокуклары турында конвенция |
|  Бала хокуклары Викиҗыентыкта |

**Балá хокуклары** − кеше хокуклары төшенчәсе һәм кануни механизмының балаларның һәм балигъ булмаган яшьләр үсеше кирәкләренә махсус яраклаштырылган варианты.

БМО Генераль Ассамблеясе 1989 елда кабул иткән Бала хокуклары турында конвенция буенча, "*кешенең балигълыгына җитүе иртәрәк исәпләнгән очраклардан тыш, **18 яшькә җитмәгән һәр кеше бала буларак билгеләнә**"*.

Бала хокукларын түбәндәгеләре тәшкил итә: әти-әнисенең икесе белән дә тигез мөнәсәбәттә булу; үзен шәхес буларак тану; физик иминлек; ашау-эчү булуы; бушлай рәвешендә яшәгән илнең мәгариф системасында урта белем алу; сәламәтлек саклау; кылынган җинаятьләр өчен бала яшен һәм психологик үсешен истә тотып кына җәзалау; гражданлык *(иҗтимагый һәм сәяси)* хокуклары; раса, гендер, җенси ориентация һәм кемлеге, әти-әниләренең туган илләренә *(күпчелек очракларында аларның ватандашлыкларына тиң)*, тотылган диненә, физик яки психик чикләнүләр булуына, тән тиресе төсе, милли чыгышы һәм башка сыйфатлар сәбәпле дискриминацияләнүдән иреклек хокукы.

Русиядә бала хокуклары турында төп акт 1998 елның 24 июленнән N 124-ФЗ «Об основных гарантиях прав ребёнка в Российской Федерации» Федераль законы була.

## Раслау

"Сәгать малае" буларак эшләүче малай Мексиканың Мерида шәһәре урамнарында.
## Шулай ук карагыз

* Халыкара балаларны яклау көне
* Хатын-кыз хокуклары
* ТР Балалар оешмалары советы

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Татарстан Республикасы Дәүләт Советы сайтындагы документлар:
	+ Бала хокуклары турында халыкара конвенция тексты(үле сылтама) (тат.)
	+ Татарстан Республикасында Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил турында һәм Татарстан Республикасының аерым закон актларына үзгәрешләр кертү хакында ТР кануны  2020 елның 29 ноябрь көнендә архивланган (тат.)
* Татарстан Республикасында Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил сайты  2017 елның 19 октябрь көнендә архивланган (тат.)
# Дәүләт

| Дәүләт |
| --- |
|  |
| ... хөрмәтенә аталган | держава[d] |
| Моның хуҗасы | Казна һәм дәүләт милке[d] |
| Кайда өйрәнелә | сәясәт белеме[d] һәм политическая арифметика[d] |
|  Дәүләт Викиҗыентыкта |

Дөньядагы суверен дәүләтләрне күрсәтүче харита
**Дәүлә́т** – гомуми иҗтимагый, мәдәни мәнфәгатьләр ярдәмендә берләшкән җәмгыятьнең эчке һәм тышкы суверенитетка, идарә һәм куркынычсызлык системасына һәм билгеле бер территориягә ия булган махсус оешмасы.

Термин гадәттә хокукый, сәяси һәм социаль контекстта эшли. Хәзерге вакытта Антарктидадан һәм янында урнашкан утраулардан башка бөтен коры җир якынча 200 дәүләт арасында бүленгән.

## Дәүләтнең билгеләмәсе

## Дәүләт төрләре

### Унитар һәм федератив

*Шулай ук карагыз: Федератив дәүләт.*
**Унитар дәүләт** (лат. *unitas* — бердәмлек) — дәүләт төзелеше формасы. Дәүләт территориясендә үзидарәле берәмлек булмый. Ул административ-территориаль берәмлекләрдән: департамент, өлкә, районнардан тора һ.б. Хәзерге заманның күп дәүләтләре — унитар.

### Монархия һәм җөмһүрият

## Моны да карагыз

* Ил
* Күпмилләтле дәүләт
* Суверен дәүләт
* Федератив дәүләт
* Дөнья дәүләтләре исемлеге
* Иң зур империяләр исемлеге
* Тарихи бәйсез дәүләтләренең исемлеге

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.