# Альберт Эйнштейн

| Альберт Эйнштейн |
| --- |
|  |
| Туган телендәге исеме | Albert Einstein |
| Әйтелеш |  |
| Туган | 14 март 1879(1879-03-14) Ульм, Вюртемберг патшалыгы, Алман империясе |
| Үлгән | 18 апрель 1955(1955-04-18) (76 яшь) Принстон, Нью-Джерси, АКШ |
| Үлем сәбәбе | корсак аортасының аневризмасы[d] |
| Күмү урыны | Саулык һәм Тыйб милли музее[d] |
| Яшәгән урын | Эйнштейн йорты (Капут)[d], Швиловзе (посёлок) Альберт Эйнштейнның музей-йорты[d], Берн Мүнхен Принстон Смихов[d] Шаффһаузен |
| Ватандашлыгы |   (1879—1896, 1914—1933) апатрид (1896—1901)  (1901 елдан)  (1940—1955) |
| Әлма-матер | Эсвичрә федераль технология институты, Луитпольд һимназиясе[d], Арау кантун мәктәбе[d] һәм Сүрих үнивирситите |
| Һөнәре | физик-теоретик, фән фәлсәфәчесе, уйлап табучы, фәнни язучы, педагог, университет профессоры, физик, фәлсәфәче, язучы, галим, математик, патентный эксперт, профессор, пацифист |
| Эш бирүче | Эсвичрә федераль фәһми милек институты[d], Карл университеты[d], Сүрих үнивирситите, Карл-Фердинанд университеты[d], Эсвичрә федераль технология институты, Кайзер Вилһелм җәмгыяте[d], Принстон университеты, Лейден университеты[d], Берн университеты, Германия физика җәмгыяте[d], HU Berlin, Пруссия фәннәр академиясе[d], Институт перспективных исследований[d], Лейден университеты[d], Берн һәм Берклидәге Калифорния университеты[d] |
| Сәяси фирка | Алман демократик фиркасе[d] |
| Җефет | Милева Эйнштейн-Марич[d] һәм Эльза Эйнштейн[d] |
| Балалар | Ганс Альберт Эйнштейн[d], Эдуард Эйнштейн[d] һәм Лизерл Эйнштейн[d] |
| Ата-ана | * Герман Эйнштейн (әти)
* Паулина Эйнштейн (әни)
 |
| Кардәшләр | Майя Эйнштейн[d] |
| Бүләк һәм премияләре | Физика буенча Нобель премиясе (1921) Копля медале Планк медале Маттеуччи медале |
| Гыйльми дәрәҗә: | физика буенча фәлсәфә дуктыры[d] (1906) |
| Гыйльми исем: | профессор һәм академик[d] |
|  |
|  **Альберт Эйнштейн**  Викиҗыентыкта |

**Альберт Эйнштейн** (алман. *Albert Einstein*; 14 март 1879, Ульм, Вюртемберг, Германия — 18 апрель 1955, Принстон, Нью-Джерси, АКШ) — танылган галим, заманча теоретик физикага нигез салучыларның берсе, Физика буенча Нобель премиясе лауреаты, җәмәгать эшлеклесе. Германиядә (1879 — 1893, 1914 — 1933 еллар), Швейцариядә (1893 — 1914 еллар) һәм АКШда (1933 — 1955 еллар) яши. Дөньяның егермедән артык университетының хөрмәтле докторы, күпсанлы фән Академияләре әгъзасы.

Эйнштейн — 300дән артык фәнни эш, шулай ук фән тарихы һәм фәлсәфәсе буенча якынча 150 китап һәм мәкалә авторы. Физика өлкәсендә берничә мөһим теория эшләп чыгара:

* Махсус чагыштырмалылык теориясе (1905 ел).
	+ Аның кысалары эчендә — масса белән энергия арасындагы мөнәсәбәт кануны ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ).
* Гомуми чагыштырмалылык теориясе (1907—1916 еллар).
* Фотоэффект һәм җылысыешлыкның квант теориясе.
* Квант Бозе — Эйнштейн бүленеше, Бозе — Эйнштейн тупланышы.
* Флуктуацияләр теориясенә нигез салган броун хәрәкәтенең статистик теориясе.
* Индукцияләнгән нурланыш теориясе.
* Тирәлектәге термодинамик флуктуацияләрдә яктылык таралышы теориясе.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Викиҗыентыктагы медиафайллар? |

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)

**Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: Эйнштейн, Альберт (рус.)**Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.