# Баш бит

# Википедиягә рәхим итегез!

Ирекле эчтәлекле энциклопедияне һәркем яза ала.

---

 **Тулы исемлекЭчтәлекПорталларLatin imläsı**

708 840 мәкалә арасында эзләү

Википедиянең **татарча бүлегендә708 840 мәкалә һәм
 101 актив катнашучы бар.

* Мәкалә булдыру

 **волонтёрлар ярдәмләшүе**

Бүген 2026 елның 25 июнь көне (Пәнҗешәмбе) – Вакыт 22:04 UTC *(Битне яңартырга)* – Күренеш: мобиль /
санак

## Көн рәсеме

## Бу көнне ... (25 июнь)

 Халыкара диңгезчелек оешмасының *Диңгезчеләр көне*, *Бөтендөнья витилиго көне*,  Мозамбикта — *Бәйсезлек көне*,  Филипинда — *Агачлар утырту көне*, һ.б.

* 1794 — Бөек француз инкыйлабы сәбәпле   Россия империясендә француз тауарларын сату тыела.
* 1852 — күренекле испан архитекторы Антонио Гауди дөньяга килә.
* 1920 — Казанда  ТАССР буенча хакимият тантаналы рәвештә ТАССР Вакытлы ревкомына тапшырыла.
* 1925 — Казанда «Заря» кондитер ширкәте ачыла.
* 1929 — татар тәрҗемәчесе, журналист Кыям Миңлебаев дөньяга килә.
* 1930 — татар галиме Мансур Хәсәнов туа.
* 1950 — Корея сугышы башлана.
* 1991 — Словения һәм Хорватия  Югославиядән бәйсезлекне игълан итә.
* 1998 — рәсми рәвештә «Windows 98» операцион системасы дөнья күрә.

* 2009 — Лос-Анджелес шәһәрендә Майкл Джексон вафат була.

*Башка вакыйгалар • Үзгәртү • Проект • Яңартырга*

## Сайланган мәкалә

Гыйбадәтханәнең стеналарында чокып ясалган таш тәгәрмәч. Гыйбадәтханә 24 шундый тәгәрмәчтән торган арба буларак корылган. Һәрбер тәгәрмәчнең диаметры 9 фут 9 дюйм һәм 8 инәсе бар.
**Конарк Кояш гыйбадәтханәсе** — Сурья исемле һинд дине ходаена багышланган XIII гасыр гыйбадәтханәсе. Һиндстанның илкүләм әһәмиятендәге матди мәдәни мирасы һәйкәле, ЮНЕСКОның Бөтендөнья мирасы исемлегенә 1984 елда кертелгән.
Одиша штатында, Һинд океанының Бенгаль култыгы яр буендагы Конарк авылында, район үзәге Пури шәһәрчегеннән якынча 35 км (22 миль) төньяк-көнчыгышкарак урнашкан. Төзелеш вакыты якынча б.э. 1250 елы дип исәпләнелә, Көнчыгыш Ганга династиясенең патшасы Нарасимхадэва I хөкем сөрү чорына карый.
Һинду ходае Сурьяга багышланып, гыйбадәтханә комплексыннан калганы барысы таштан кисеп ясалган гаять зур көпчәкләр һәм атлар белән 100 фут (30 м) биеклектәге арба кыяфәтенә ия. Кайчандыр 200 фут (61 метр) биеклектә булып, гыйбадәтханәнең күбесе хәзер хәрабәләрдә, аеруча санктуарий өстендә зур шикара манарасы; бер вакыт ул калган мандападан күпкә биегрәк калыккан булган. Сакланып калган корылмалар һәм элементлар катлаулы сәнгать эше һәм эротик кама һәм митһуна сәхнәләрен кертеп темалары өчен мәшһүр. Шулай ук *Сурья Дэвалайя* дип аталып, ул Одиша архитектура стиле яки Калинга архитектурасының классик иллюстрациясе.
*↪ Дәвамы*

*Архив • Кандидатлар • Төзәтү*

## Сез беләсезме?

Акташ Упкыны
Кайбыч районы Күлле Ил музее
Күрә елгасы
Фарсы җырчысы Хөсәен Нуршарг
* 1939 елда Кәләй авылы басуында тракторны «җир йоткан» урында **карст күле** хасил булган.
* 2015 елга кадәр азәрбайҗанча Википедиядә мәкаләләр латин һәм гарәп графикаларында язылса, 2015 елның декабрендә **гарәп графикасы нигезендә язылган азәрбайҗанча Википедия** латинча язылган Азәрбайҗан Википедиясеннән аерылып чыга.
* Татар хатын-кызларыннан югары белемле беренче **рәссам-график** Гражданнар сугышында хәбәрсез югалган.
* Әзербайҗан һәм Гөрҗистан дәүләтләренең **төп елгасы** Төркия тауларында башлана.
* Татарстанның Күлле Ил авылында урнашкан **музейдагы** җил тегермәне Россиядә иң биек җил тегермәне булып тора.
* Балида дини һәм церемониаль функцияләргә ия **Бали телендә** өч дәрәҗә әдәплелек регистры буларак, телнең югары регистрларында Ява теленнән һәм Санскрит теленнән алынма сүзләр күп булып, сүзләрдә басым соңгы иҗеккә төшә.
* АКШта укып, докторлык гыйльми дәрәҗәсен алган беренче Төркия хатын-кызы — **мөһаҗир Казан татарлары кызы**.
* Мәскәү консерваториясе 2020 елда оештырган «Мәскәү — мәдәниятләр чаты» интернет проектының беренче чыгарылышы **фарсы җырчысы** иҗатына багышлана.
* **Борис Кузнецов** — Татарстан территориясендә яшәгән иң соңгы  Советлар Берлеге Каһарманы.
* Вьетнамдагы **Мишон Һинд дине гыйбадәтханәләре комплексы** Индонезиядә Явада Боробудур, Камбоджада Ангкор Ват, Мьянмада Баган һәм Таиландта Айюттһайя белән чагыштырыла.

*Архив • Яңа чыгарылыш әзерләү • Төзәтү*

## Яхшы мәкалә

Ижауда *удмурт теле*ндә язма мисалы.
**Ар теле** яки **удмурт теле** (удм. *удмурт кыл*, рус. *удмуртский язык*) — фин-угыр телләренең берсе. Рус теле белән бер рәттән,  Удмуртия республикасының дәүләт теле дип санала. Коми теле һәм коми-пермяк телләре белән бергә фин-угыр телләренең Пермь төркеменә керә. Сөйләшүчеләр саны 300 000 кешедән артык.

1947 елдан бирле Ижауда филология факультетында бүлектә укытыла, 1992 елдан Удмурт дәүләт университетында удмурт филология кафедрасы бар. «Удмурт дунне» һәм «Ошмес» газеталары һәм интернет-порталларда, җирле радио һәм «Удмуртия» телерадиокомпаниясе тапшыруларында, кино һәм vlogларда кулланыла. 2005 елның 24 октябреннән бирле Ар Википедиясе эшли.*↪ Дәвамы*

*Архив • Кандидатлар • Төзәтү*

## Сайланган исемлек һәм портал

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Сайланган cоңгы портал:* |  | Интернет |
| *Сайланган cоңгы исемлек:* |  | Халыкара истәлекле период |

*Архив • Кандидатлар*

## Сайланган мультимедиа

## Таныш булыйк

Википедия — Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә Вики механизмы ярдәмендә универсаль энциклопедия үстерү проекты.

Дөньяның 300 телендә бүлекләре булган Википедиянең максаты — теләсә нинди кеше үзгәртүләр кертеп яхшырта алган, ирекле килеш кулланыла алырлык объектив һәм тикшеренә алырлык эчтәлек тәкъдим итү. Тел-ара координацияләү эшендә лингва-франка буларак инглиз теле кулланыла.

Проект табигате нигез принциплар белән билгеләнә. Эчтәлеге Creative Commons CC BY-SA хокуки лицензиясе буенча булдырыла һәм кулланыла.

## Җаваплылыктан баш тарту

**Википедия үз эчтәлегенең "дөрес булуы турында гарантия бирми"**

Википедиянең Интернетта яшәвенә ярдәм итүче  *Викимедиа фонды*, проект чикләрендә тупланган мәгълүматлар арасында хаталарның булуы өчен җаваплы түгел. Шәхси кертемнәре өчен җаваплылык катнашучыларда кала.

## Катнашу

* **Катнашырга:Нигез тәртипләр* һәм башка кагыйдә-киңәшләр белән танышып алыгыз, һәм вики-этикетны хөрмәт итегез; теркәлү *киңәш ителә*, әмма мәҗбүри түгел.
* **Ярдәм кирәк:** Ярдәм битләрне карап чыгыгыз, анда хәл ителмәгән сорауларны исә булышу үзәгебездә сорагыз; теркәлгән катнашучылар *ярдәм күрсәтергә әзерлеген* белдергәннәре арасыннан актив волонтёрларга мөрәҗәгать итеп, остаз булулары турында сорый алалар.
* **Көчләрегезне тикшерергә:** Өйрәнү урынында үзгәртүләр кертеп карагыз яки мәкаләләрне язу / төзәтү киңәшләре белән танышыгыз.

## Җәмгыять

Җәмгыятебез мәкаләләргә үз өлешен тематик проектлар кысаларында һәм бит эчтәлеге турында аралашу урыннары ярдәмендә уртак хезмәттәшлеген башкарган катнашучылардан оеша.
Уртак идеалыбыз — *"һәрбер кеше бар булган гыйлемгә ирекле килеш ирешә алган бер дөньяны барлыкка китерү"*.

Википедиянең татар телле бүлеге җәмгыяте 60 993 теркәлгән катнашучыдан тора, алардан 101 соңгы ай дәвамында кимендә бер үзгәртү кертте. Проектыбызның тотрыклы үсүе өчен 7 катнашучыбыз хезмәт функцияләрен башкаруга сайланган.

Проектыбыз кече, автохтон, Россия һәм Төрки халыклар телләрендәге Википедияләр төркемнәренә керә һәм дөньяның төрле илләрдәге күптеллелекнең әһәмиятен аңлаганнарның ярдәмен күреп яши.

## Вики-кырларыбыз

* Хәзерге вакыйгалар
* Көн тәртибендәге мәсьәләләр
* Соңгы яңалыклар
* Статистика
* Вазыйфалар
* Стратегия
* Эшчәнлек планы
* Алдынгыларыбыз
* Тиешле мәкаләләр исемлекләре:
	+ 1 000  • 10 000  • 50 000
	+ Татар теле: мәкалә - портал - татВП проекты (ВМРУ проекты) - тематик агач
	+ Татарнамә: мәкалә - портал - проект (бүлекләре) - тематик агач - күптелле исемлек -
	+ Татарстан: мәкалә - портал - проект - тематик агач - күптелле исемлек
* Ай хезмәттәшлеге темасы
* Сайланган эчтәлек
* Соңгы үзгәртүләр
* Яңа битләр

## Тугандаш проектлар

Википедия проектының үсешен кайгыручы коммерциячел булмаган Викимедиа Фонды шулай ук башка ирекле эчтәлекле күптелле wiki-проектларның тормышын тәэмин итә:
 **Викиверситет** — *белем бирү аланы*

 **Викиҗыентык** — *медиафайллар саклагычы*

 **Викикитап** — *дәреслекләр һәм белешмәлекләр*

 **Викимәгълүмат** — *фактик мәгълүмат-белем базасы*

 **Викиөзек** — *өземтәләр җыентыгы*

 **Викисәфәр** — *юл күрсәткече*

 **Викисүзлек** — *сүзлек һәм тезаурус*

 **Викитөрләр** — *биологик төрләр*

 **Викиханә** — *оригиналь текстлар*

 **Викихәбәрләр** — *хәбәрләр агентлыгы*

 **Мета-Вики** — *проектара хезмәттәшлек аланы*

 **Викимедиа инкубаторы** — *яңа тел бүлекләре*

 **MediaWiki** — *«MediaWiki» буенча белешмә*

 **Phabricator** — *технологик платформаны үстерү*

## Википедия телләре

Deutsch (Алманча) –
English (Инглизчә) –
Español (Испанча) –
Français (Франсузча) –
日本語 (Японча) –
Português (Португалча) –
Русский (Русча) –
Türkçe (Төрекчә) –
**Тулы телләр исемлеге**

---

Азәрбайҗанча –
Көньяк азәрбайҗанча –
Башкортча –
Кырым татарча –
Чуашча –
Гагаузча –
Каракалпакча –
Карачай-Балкарча –
Казакъча –
Кыргызча –
Төрекмәнчә –
Төрекчә –
**Татарча** –
Тывача –
Уйгырча –
Үзбәкчә –
Якутча -
Көньяк алтайча

## Тышкы дөнья белән мөнәсәбәтләр

Безнең турында матбугатта · Контактлар · FAQ · Авторлык хокуклары · Эзләү баннеры · Өземтә китерү