Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Бермуда утраулары

Бермуда утраулары|

Байрак

Илтамга
 |
| Шигарь | Whither the Fates carry (us)  |
| Халык саны | 65 024 (2013)  |
| Нигезләнгән | 1612  |
| Сәгать кушагы | UTC−04:00 |
| Рәсми тел | инглиз теле |
| География |
| ИҖБ | Британиянең диңгезарты территорияләре |
| Мәйдан | 53 км² |
| ДДӨБ | 25 метр  |
| Координатлар | 32.32°N 64.74°W  |
| Сәясәт |
| Канун чыгару органы | Бирмут утраулары парламинте |
| Хөкүмәт башлыгы | Эдвард Дэвид Бёрт |
| 0°0′0″N 0°0′0″E |
|  |
| Икътисад |
| ТЭП | $7127 million (2021), $7551 million (2022)  |
| Акча берәмлеге | бирмут дуллыры |
| Туу күрсәткече | 1.63 (2014) |
| Яшәү озынлыгы | 81.22707 ел (2016) |
|  |
| Башка мәгълүмат |
| Ярдәм телефоннары |  |
| Автомобил хәрәкәте ягы | сул |
| Челтәр көчәнеше | 120 вольт |
| Телефон коды | +1441 |
| ISO 3166-1 коды | BM |
| ХОК коды | BER |
| Интернет домены | .bm |

**Бермуда утраулары** (ингл. *Bermuda*) — Атлантик океанының төньяк-көнбатышындагы мәрҗән утраулар төркемендә, Төньяк Әмирикәдән 900 км көнбатыштарак урнашкан Бөекбританиянең диңгезарты территориясе.

Мәйданы 53,3 км². Халык саны 64 237 кеше (2010), шуларның 58%-ы — кара тәнлеләр һәм мулатлар, 31 % — ак тәнлеләр, 4 % — азиялеләр һәм һиндлеләр.

Мәэмүри үзәк — Һамилтон шәһәре (Бермуда утравында). Утрауларның иң зурысы — Бермуда утравы. Дымлы тропик климат. Явым-төшемнәр саны 1350 мм тирәсендә. Иң салкын айның (март) уртача температурасы +16,7°, иң эссе айның (август) температурасы +26,7°. Туризм зонасы. Банан, цитрус үсемлекләре, иртә пешә торган яшелчәләр һәм гөлләр (экспорт өчен) җитештерелә. Испан денгиз сәяхәтчесе Һуан Бермудес тарафыннан 1522 елда кәшеф ителгән.

Бермуда утраулар диңгез юллары киселешендә урнашкан.

Тугыз округ һәм ике муниципалитетка бүленгән.

Британ губернаторы тышкы сәясәт, саклану һәм полиция мәсьәләләрен хәл итә. Эчке тормышын тәртипкә салу белән икепулатлы парламент шөгыльләнә. Башкарма хакимиятнең башлыгы — премьер-министр.

## Диннәр

Бермуда утрауларында яшәүче диндарларның зур күпчелеге христианнар (46,2 % ы протестантлар: англикан чиркәве тарафдарлары – 15,8 %), католиклар – 14,5 %, диннәрен билгеләмәгәннәр ― 6,2 %, атеистлар ― 17,8 % (2010 елгы халык санын алу буенча). Йәһвә шаһитлары — 2011 елга 1,3 %, Ислам дине тарафдарлары – 1 % , башкалар – 3,9 %.

* Бермуда утрауларында ислам
* Бермуда утрауларында Һинд дине

## Искәрмәләр
# Һенрик Понтоппидан

| Һенрик Понтоппидан |
| --- |
|  |
| Туган телендәге исеме | дан. *Henrik Pontoppidan* |
| Туган | 24 июль 1857(1857-07-24)[…] Фредерисия[d], Вайле, DK |
| Үлгән | 21 август 1943(1943-08-21)[…] (86 яшь) Ордруп[d], Гентофте, Копенгаген, DK |
| Яшәгән урын | Фредерисия[d] Раннерс |
| Ватандашлыгы | Дания кыйраллыгы[d] |
| Һөнәре | язучы, язучы-романист, автобиограф, шагыйрь, прозачы |
| Җефет | Mette Marie Hansen[d] һәм Antoinette Kofoed[d] |
| Ата-ана | * Dines Pontoppidan[d] (әти)
 |
| Кардәшләр | Knud Pontoppidan[d], Erik Pontoppidan[d] һәм Morten Pontoppidan[d] |
|  |
|  **Һенрик Понтоппидан**  Викиҗыентыкта |

**Һенрик Понтоппидан** (24 июль 1857(1857-07-24)[…], Фредерисия[d], Вайле, DK — 21 август 1943(1943-08-21)[…] (86 яшь), Ордруп[d], Гентофте, Копенгаген, DK) — язучы, язучы-романист, автобиограф, шагыйрь, прозачы (Дания кыйраллыгы). Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1917).

## Искәрмәләр

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# Акр

**Акр** (ингл. *acre*; халыкара билгеләү: **ac**) — метрик булмаган мәйдан үлчәве берәмлеге, якынча 0,4047 гектарга тигез.

* 1 акр

= 4 руд;
= 4046,86 м² ≈ 0,004 км² (1/250 км²);
= 4840 квадрат ярд;
= 888,97 квадрат сажин;
= 0,37 дисәтинә;
= 0,4047 га;
= 40,46856 ар;
= 1⁄30 җир ярды;
= 1⁄640 квадрат миль.
# Aksiä (iqtisad)

Aksiä misalı, 1917
**Aksiä** (alman. *Aktie*, nid. actie, lat. *actio* — xoquq) — çığarıla torğan qimmätle qäğäz, xucağa (aktsioner) aksionerlıq cämğiäte tabışınıñ öleşen dividendlar törendä alu xoquqın, aksionerlıq cämğiäte belän idärä itü xoquqın häm milege öleşenä xoquqnı berketä.

Aksiä misalı, 1913
Räsäy qanunnarı buyınça aksiä — isemle qimmätle qäğäz.

## Törlär

### Ğadi aksiälär

**Ğadi aksiälär**:

* aksionerlıq cämğiäte belän idärä itü xoquqın birälär (ber aksiä — aktsionerlar cıyılışında — ber tawış),
* aksionerlıq cämğiäte tabışı büleneşendä qatnaşalar.
* Dividendlar çığanağı — aktsionerlıq cämğiät çista tabışı. Dividendlar zurlığı eşxanä direktorlar şurasında raslana.
* Dividendlar büleneşe — alınğan ğadi aksiälär sanına turı kilä.

### Östenlekle aksiälär

**Östenlekle aksiälär** (**Privilegiäle**) ğadi aksiälärgä qarağanda imin tabış alunı birälär, berençe çirattağı dividendlar tüläwen tä'min itä, läkin ğädättä aktsionerlıq cämğiät belän idärä itü xoquqın çiklilär.

Östenlekle aksiälär tübändäge bülenälär:

* **Östenlekle aksiälär** — tawış xoquqına alışu näticäsendä östenleklär birälär: tabış zurlığı bilgelänä, cämğiätne yabu qimmätlege bilgelänä, östen xoquqlı tüläwlär.
* **Cıyu aksiäläre** (**Kumulätiv**) — şulay uq östenleklär, dividendlar cıyu.

Şulay uq **oyıştıru aksiäläre** bar.

## Listing

Birjağa kertü öçen aksiälär listing protsedurasın ütärgä tieş. Satuda qatnaşu — şirkätkä ozaq waqıtlı kapitalnı cälep itärgä mömkinlek birä, şirkät qimmätlegen arttıra.

## Bäyä

* **Nominal' bäyä** — nigez kapitalına turı kilä
* **Aksiä çığaru bäyäse** — berençe çığaruda aksiä bäyäse. Çığaru (emissiä) bäyäse nominal' bäyädän zurraq.
* **Bazar bäyäse** — ikençel bazarda satu—alu bäyäse, fond birjasında formalaşa.
* **Balans bäyse** — şirkät balansı qimmätlege çığarılğan aksiälär sanına çağıştırması.

## Aksiälär qapçıqları

**Aksiälär qapçığı** — ber qulda (xucada) aktsionerlıq cämğiätneñ aksiäläre sanı.

* 5% — aktsionerlar cıyılışı öçen citä
* 25% — ğomumi cıyılış küpçelek qararların tıya

### Aksiälär tıyu qapçığı

**Aksiälär tıyu qapçığı** — direktorlar şurasına veto — tıyu quyırğa mömkinlek birä torğan aksiälär öleşe. Ğädättä, tıyu qapçığı — **25% kübräk**.

### Aksiälär käntrül' qapçığı

**Aksiälär käntrül' qapçığı** — xucağa bäysez itep qararlar itärgä mömkinlek birä torğan aksiälär öleşe. Ğädättä, tıyu qapçığı — **50% + 1 aksiä**.

## Sıltamalar

* Статья 2 федерального закона «О рынке ценных бумаг» от 22.04.1996 N 39—ФЗ в редакции 28 декабря 2002. В предыдущей редакции допускался выпуск акций на предъявителя.
* ПОЛОЖЕНИЕ ПО БУХГАЛТЕРСКОМУ УЧЁТУ «УЧЁТ ФИНАНСОВЫХ ВЛОЖЕНИЙ» ПБУ 19/02
* Банки и небанковские кредитные организации и их операции: Учебник. Под.ред. Е. Ф. Жукова. М:Вузовский учебник, 2004.—491с. ISBN 5-9558-0011-5, гл.1.4. Эволюция банковских операций.
# Хач ману бәйрәме

Бәкедә коену
**Хач ману бәйрәме** — христиан бәйрәме. Инҗил буенча, Гайсә Коткаручының Иордан елгасы суында Чукындыручы Иоанн тарафыннан аруландыру вакыйгасына бәйле христиан динендә урнашкан бәйрәм. 18 гыйнвардан 19 гыйнварга каршы төндә һәм киләсе көн дәвамында бәйрәм ителә. Халык календаренда, «керәшен суыклары» буларак искә алына.

## Тарих

Инҗил буенча, Иордан елгасында булган Чукындыручы Иоанн янына 30 яшьлек Гайсә Коткаручы килә һәм, бер гөнаһы булмаса да, үзен өч мәртәбә суга чумдырып, арулавын сорый. Иоанн гаҗәпләнә, ләкин Гайсәнең теләген үти.

Судан чыккач, Гайсә Коткаручыга күгәрчен кыяфәтендә Изге Рух иңә һәм, күкләр ярылып, аваз ишетелә: «Син Минем Сөекле Улым, Синдә Минем Илтифатым !» (рус. *Ты Сын Мой Возлюбленный; в Тебе Моё благоволение!*) (Лука. 3: 21-22). Чумылдыру йоласы вакытында, беренче тапкыр, Аллаһ-Ата, Аллаһ-Ул, Аллаһ-Изге Рух (керәшенчә, Святый Тын) өчесе бер вакытта үзләрен күрсәтәләр. Шуңа күрә, әлеге бәйрәмнең икенче исеме — «Аллаһының күренүе» (рус. *Богоявление*) дип атала.

Арулану йоласын үтәгәннән соң, Гайсә Коткаручы, Изге Рухка ияреп, үзенең пәйгамбәрлек миссиясенә догалар уку һәм ач тору ярдәмендә әзерләнү өчен, 40 көнгә чүлгә китә.

Православие динендәге диндарның өч мәртәбә суга чумуы — аның тәне һәм җанының һөнаһлар өчен үлүен, ә судан чыгуы — Гайсә Коткаручы терелгән кебек, яңадан терелүен аңлата.

## Бәйрәм үзенчәлекләре

* 18 гыйнвардан 19 гыйнварга каршы төндә һәм киләсе көн дәвамында православие дине диндарларына суга чуму (коену) өчен, кагыйдә буларак, хач (тәре) формасындагы махсус бәкеләр — иорданьнар ясала.
* Келәү вакытында чиркәүләрдә, бәкеләр янында суга дога укыйлар (суны «аруландыралар»).
* Чиркәүләрдә гыйбадәт кылганнан соң, бәкеләрдә суны изгеләштергәч кенә, коенырга ярый.
* Чиркәүләрдә аруландырылган суны өскә кою гадәте бар, бәкедә коенучылар да күп була, әлеге суны өйләренә алып кайтып та коеналар.
* Коенуның асылы — саулык сорау. Коенганда: «Тазалыкка, саулыкка» дип әйтергә, Аллаһыдан сәламәтлек сорарга кирәк.
* Аруландырылган су көчле дәвалау үзлегенә ия, дип санала. Әлеге су, имеш, ел буе бозылмый, саф кала.

## Бәйрәм йолалары

* Хач (тәре) рәсеме ясау. 18 гыйнварда каләм белән тәрәзәләргә, ишек өсләренә, мунчага, кое бурасына, абзар диварларына — һәр җиргә дирлек хач (кач) рәсеме ясала. Ул саклау көченә ия, дип юрала, тишекләрдән җеннәр кермәсен өчен шулай эшләнә.
* Багулар. Гөнаһсыз үсмер кыз белән егетне икесен генә бәкегә суга җибәрү гадәте бар. Алар бер чиләк суны, өстен ак сөлге белән каплап, чәнти бармак белән генә күтәреп алып кайтырга тиеш. Ул суны кояшка күрсәтергә ярамый. Кич белән, шул су эченә йөзек салып, багулар башлана.
* Нардуган уеннары.

## Сылтамалар

* Брокгауз һәм Ефронның энциклопедик сүзлеге(рус.)
*  сылтама),
*  сылтама),
*  сылтама),
*  сылтама), \* сылтама),
*  сылтама), \*

## Моны да карагыз

* Керәшенчә келәү (*аудио*, 2:41)  2016 елның 23 март көнендә архивланган
* Хач ману бәйрәме белән!(үле сылтама)

## Искәрмәләр
# Дзоңха

|  |
| --- |
| Дзоңха |
| Күзәтүдә тора: | Комиссия по развитию дзонг-кэ[d] |
| Сөйләшүчеләр саны: | 171 000 кеше кеше (2006), 237 080 кеше кеше (2010) |
| Халәт: | куркыныч астында[d] |
|  Классификация |
| Төркем: | Азия телләре |
| Язу: | тибәт язуы[d] |
| Тел кодлары |
| ГОСТ 7.75–97: | дзо 183 |
| ISO 639-1: | dz |
| ISO 639-2: | dzo |
| ISO 639-3: | dzo |

**Дзоңха**, **Дзоң-ке** (རྫོང་ཁ) – Бутанда рәсми тел булып тора. Ул Сино-Тибет телләренә керә, Тибет язуы белән языла. Тональ тел булып тора.

## Искәрмәләр
# Почта

2008 елда Гонконгта почта ташучы почтальон почтальон җибәрү өчен хат җыя.
**Почта** (пол. росzta < азаккы лат. *posita* — тукталыш, станция) — элемтә төре, хатлар, вакытлы матбугат, посылка, бандероль, акча күчерүләрне кабул итү, җибәрү, тапшыру эшен башкара.

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# Белем

| Белем |
| --- |
|  |
| Кайда өйрәнелә | эпистемология, белем теориясе[d], белем социологиясе[d] һәм фәлсәфә |
|  |
| Моңа өлешчә туры килә | аңлау[d] һәм тәҗрибә[d] |
| Берләшмәләре | исемлекне карагыз[d] һәм исемлекне карагыз[d] |
| Моның каршысы | наданлык[d] |
|  Белем Викиҗыентыкта |

Белем символы
**Беле́м** (яки *Гыйлем*) түбәндәге мәгънәләргә туры килә ала:

* теоретик һәм практик аңламнар системасы.
* бер фән турында мәгълүмат булу.
* кешенең өйрәнү нәтиҗәләре һәм аларның систематизациясы. Белем/Гыйлем кешеләргә үз эшчәнлекләрен яхшырак оештырырга һәм аның процессында чыгып килгән проблемаларны чишәргә ярдәм итә.
* (киң мәгънәдә) — чынбарлыкның төшенчәләр һәм аңлаулар рәвешендәге субъектив образы.
* (тар мәгънәдә) — куелган мәсъәләне чишәргә мөмкинлек биргән тикшерелә алган (сорауларга җаваплар табу) мәгълүматка ия булу.

## Белем рәвешләрнең күпчелеге

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Кешеләр! Белем анарга ашкыну нәтиҗәсендә (генә) үзләштерелә.Кемдә-кем белем эзләү юлында вафат булса — пәйгамбәрләрдән фәкать бер басамак түбәнрәк дәрәҗәдә генә Аллаһ Тәгалә белән очраша.Аллаһ Тәгалә күзләрендә, белем үзләштерүгә ашкыну намаз, ураза, хаҗ һәм җиһадка карата өстенрәк.Белем иясенең йокысы наданның намазыннан хәерлерәк.Белем —Исламның җаны һәм диннең нигезе.Мөхәммәт пәйгамбәр |  |

Белем алу фән өлкәсе белән чикләнми, белем теге яки бу рәвештә фән чиге тышында да бар. Җәмгыяви аң-фәһемнең һәр рәвешенә: *фән, фәлсәфә, мифология, сәясәт, дин* һ.б. — үзенең махсус белем рәвешләре туры килә. Шулай ук төшенчә, символик һәм сәнгәти үрнәк нигезе булган белем рәвешләрен аералар.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

* Йосыф ДӘҮЛӘТШИН. Минбәрдән торып.... Түбән Каманың "Туган Як" газетасы. 2017 елның 15 апрель тикшерелгән.(үле сылтама) - Исламда гыйлем алуның әһәмияте турында мәгълүматлар тупланышы
* Jake Orlowitz. You’re a Researcher Without a Library: What Do You Do? (ингл.). 2017 елның 17 ноябрь тикшерелгән. — Интернетта ачык яки түләүсез килеш пәйда булмаган фәнни мәгълүматны эзләүчеләр өчен адым-адым кулланма

## Моны да карагыз

* Белем алу
* Белем көне
* Белем икътисады
* Фәлсәфи төшенчәләр

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
* Грамматик һәм орфографик хаталарны төзәтергә.