# 9 октябрь

**9 октябрь** — Милади тәкъвимендә унынчы айның тугызынчы көне. Ел ахырына 83 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **октябрь** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 ел |

 **Дөнья тарихында бу көн:**

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

### Халыкара

* Халыкара почта көне (русча).
* Халыкара йомырка көне.

### Милли

* АКШ,  Канада,  Исландия,  Норвегия — Лейф Эрикссон (рус.) (исл. *Leifur Eiriksson*) көне (1825).
* Канада — 2012 елда Рәхмәтлелеген белдерү көне, октябрьның икенче дүшәмбесе (ингл.).
* Көньяк Корея — Кореялы әлифбасы *Хангыль* көне (русча).
* Румыния — Нацистлар тарафыннан оештырылган *Холокост* геноцидны милли искә алу көне (ингл).
* Уганда — бәйсезлек көне (1962,  Бөекбританиядән).

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

#### Һөнәри

* Бразилия:
	+ Атлетика көне.
	+ Пасторлар көне.
	+ Ярдәмчел аналитиклар көне.
* Төркия — Бодай чәчү бәйрәме.

#### Өлкә һәм җирле

* Бразилия —  Кампина-дас-Мисойнс (русча) шәһәре нигезләнү көне,  Риу-Гранди-ду-Сул (русча) штаты, 1963.
* Испания —  Валенсия автоном җәмгыяте (русча) милли көне (исп.), аеруча  Валенсия (русча) шәһәрендә зур чаралары белән билгеләнә (1238).
* Португалия —  Машику (русча) шәһәре бәйрәме,  Мадейра (русча) автоном регионы.
* Эквадор —  Гуаякиль (русча) шәһәренең бәйсезлеген игълан итүе көне (исп.),  Гуаяс (русча) провинциясе, 1820,  Испан империясеннән (русча).
* Япония — 高山祭 Takayama Matsuri (ингл.) фестивале,  Такаяма (русча) шәһәре.

## Вакыйгалар

* 1874 — Бернда (*Швейцария*) 22 ил катнашында  Гомуми почта берлеге төзелә.
* 2006 —  Корея Халык Демократик Җөмһүрияте беренче тапкыр атом коралын сыный.
* 2009 —  АКШ президенты Барак Обама Нобель премиясенә лаек була.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:9 октябрь көнне туганнар*

* 1623 — Фердинанд Вербист,
* 1761 — Пьер Гаво,
* 1782 — Льюис Касс,
* 1843 — Николай Высоцкий,
* 1852 — Һерманн Эмил Фишер,
* 1862 — Алийе Фатма Топуз,
* 1865 — Назарий,
* 1874 — Николай Рерих, рәссам.
* 1877 — Артур Бренинг,
* 1877 — Николай Осокин,
* 1879 — Макс фон Лаве,
* 1889 — Ефрем,
* 1891 — Сергей Юдин,
* 1896 — Шәһит Ходайбирдин, инкыйлабчы, язучы, ВКП(б) эшлеклесе.
* 1904 — Мыкола Бажан, украин шагыйре һәм җәмәгать эшлеклесе.
* 1905 — Иван Артоболевский,
* 1908 — Иван Заботин, язучы, тәрҗемәче.
* 1911 — Александр Дыхно,
* 1917 — Юрий Фалилеев,
* 1918 — Алла Масевич,
* 1924 — Александр Аксёнов, беларус совет дәүләт эшлеклесе.
* 1927 — Празат Исәнбәт, татар режиссеры.
* 1928 — Наил Галиев,
* 1929 — Антонина Иванова,
* 1932 — Асия Нәфыйкова,
* 1935 — Илдус Якупов, татар композиторы.
* 1936 — Сөмбәт Закиров,
* 1940 — Александр Афонин,
* 1940 — Джон Леннон (*John Winston Ono Lennon*), АКШ җырчысы.
* 1940 — Юрий Борисенко,
* 1941 — Әнвәр Шәрипов, әдәбият галиме, ЧДПУ профессоры.
* 1946 — Александр Лаврентьев,
* 1948 — Людмила Шубина,
* 1948 — Оливер Һарт,
* 1950 — Джоди Уильямс,
* 1951 — Виктор Новокшенов,
* 1952 — Евгений Копосов,
* 1955 — Әлфия Акбутина, башкорт журналисты.
* 1958 — Юрий Бойко,
* 1959 — Борис Немцов,  Россия Федерациясе сәясәтчесе.
* 1966 — Дэвид Кэмерон, Бөекбритания премьер-министры (*2010-16*).
* 1972 — Миләүшә Шәй­хет­ди­но­ва,
* 1972 — Сергей Казанков,
* 1973 — Равил Гыйләҗев,
* 1975 — Евгений Дьячков,
* 1976 — Егор Мещеряков,
* 1977 — Петри Веһанен,
* 1981 — Рафал Муравски,
* 1982 — Ләйлә Джана,
* 1986 — Никита Шабалкин,
* 2003 — Назлы Савранбаши,

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:9 октябрь көнне вафатлар*

* 1836 — Матвей Муравьёв,
* 1967 — Андре Моруа (*чын исеме Эмиль Эрзог*), француз язучысы.
* 1920 — Дмитрий Овсянико-Куликовский,
* 1921 — Дәрдемәнд, татар шагыйре.
* 1926 — Васо Абашидзе, гөрҗи актёры.
* 1928 — Герда Тирен,
* 1936 — Алексей Янишевский,
* 1937 — Михаил Дитерихс,
* 1937 — Һидият Сәгадиев,
* 1943 — Питер Зееман,
* 1945 — Баязит Дим, татар язучысы, журналист.
* 1967 — Андре Моруа,
* 1967 — Сирил Норман Һиншелвуд,
* 1967 — Эрнесто Че Гевара, латин-америкалы инкыйлабчы, Куба дәүләтенең эшлеклесе.
* 1975 — Виктор Тимаков,
* 1976 — Дмитрий Митьков,
* 1976 — Евгений Завойский,
* 1986 — Залман Бурман,
* 1988 — Михаил Минский,
* 1991 — Мария Ланг,
* 1992 — Зарема Әхмәтҗанова,
* 1995 — Александр Дуглас-Хьюм,  Бөекбритания *премьер-министры*.
* 1996 — Нурулла Каһарманов,
* 1997 — Габдулла Рәхимкулов, татар җырчысы, Татарстан халык артисты.
* 1999 — Александр Яншин,
* 2000 — Бәлкис Кармышева,
* 2000 — Лев Мазель,
* 2001 — Павел Живов,
* 2004 — Салих Хәмидуллин,
* 2009 — Гәрәйша Әбүбәкеров,
* 2010 — Фәридә Кудашева, татар җырчысы, Татарстан һәм Башкортстанның халык артисты.
* 2011 — Иван Иванов,
* 2012 — Марина Голуб, актриса. РФ атказанган артисты.
* 2018 — Томас Стейц,

## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар

#### Исем бәйрәмнәре

## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |