Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1860-еллар

|  |
| --- |
| 2 меңьеллык
 |
| XVII гасыр — XVIII гасыр — **XIX гасыр** — XX гасыр — XXI гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1790-еллар
 |  1790
 |  1791
 |  1792
 |  1793
 |  1794
 |  1795
 |  1796
 |  1797
 |  1798
 |  1799
 |
|  |
| 1800-еллар
 |  1800
 |  1801
 |  1802
 |  1803
 |  1804
 |  1805
 |  1806
 |  1807
 |  1808
 |  1809
 |
| 1810-еллар
 |  1810
 |  1811
 |  1812
 |  1813
 |  1814
 |  1815
 |  1816
 |  1817
 |  1818
 |  1819
 |
| 1820-еллар
 |  1820
 |  1821
 |  1822
 |  1823
 |  1824
 |  1825
 |  1826
 |  1827
 |  1828
 |  1829
 |
| 1830-еллар
 |  1830
 |  1831
 |  1832
 |  1833
 |  1834
 |  1835
 |  1836
 |  1837
 |  1838
 |  1839
 |
| 1840-еллар
 |  1840
 |  1841
 |  1842
 |  1843
 |  1844
 |  1845
 |  1846
 |  1847
 |  1848
 |  1849
 |
| 1850-еллар
 |  1850
 |  1851
 |  1852
 |  1853
 |  1854
 |  1855
 |  1856
 |  1857
 |  1858
 |  1859
 |
| 1860-еллар
 |  1860
 |  1861
 |  1862
 |  1863
 |  1864
 |  1865
 |  1866
 |  1867
 |  1868
 |  1869
 |
| 1870-еллар
 |  1870
 |  1871
 |  1872
 |  1873
 |  1874
 |  1875
 |  1876
 |  1877
 |  1878
 |  1879
 |
| 1880-еллар
 |  1880
 |  1881
 |  1882
 |  1883
 |  1884
 |  1885
 |  1886
 |  1887
 |  1888
 |  1889
 |
| 1890-еллар
 |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-еллар
 |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1860-еллар** — 1860 елда башланган һәм 1869 елда тәмамланган унъеллык.

## Төп вакыйгалар

* 1861 — Русиядә крепостнойлар хокукын кире кагу.
* 1865 — АКШда коллык бетерелә.

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# NASDAQ

NASDAQ binası, Nyu-York, Taym-Skver
**NASDAQ** (inglizçä *National Association of Securities Dealers Automated Quotation* - **Qimmätle Käğäzlärne Avtomatik Bäyälänü Buyınça Dilerlar Milli Berläşmäse**) - yuğarı texnologiä şirkätläre aktsiäläre belän eşläwçe AQŞ fond birjası.

Urnaşu urını - AQŞ, Nyu-York şähäre.

NYSE häm AMEX bergä AQŞ öç birjasınıñ berse. Xucası - AQŞ şirkäte **NASDAQ OMX Group**.

Şulay uq NASDAQ 8 Awrupa birjasına iä bula.

1971 yılda nigezlängän.

Xäzer birjada 3200 şirkät qimmätle käğäzläre, şulay uq Rusiä şirkätläre aktsiäläre bäyälänä.

**NASDAQ Composite** — NASDAQ cıyılma indeksı, 5 meñ artıq şirkät aktsiäläre nigezendä isäplänä.

Operatsiälär kereme - **180,3 mln. dol.**, çista tabışı - **74,4 mln. doll**.

Eş waqıtı - 9:30 - 16:00 (UTC-5)

## Sıltamalar

* nasdaq.com Räsmi säxifä
* Фондовый рынок. Курс для начинающих = An Introduction to Equity Markets. — М.: «Альпина Паблишер», 2011. — 280 с. — (Reuters для финансистов). — ISBN 978-5-9614-1460-8.
* Тони Тернер Краткосрочный трейдинг. Руководство для начинающих = A Beginner's Guide to Short-Term Trading. — М.: Альпина Паблишер, 2013. — 366 с. — ISBN 978-5-9614-1711-1.

Бу —  икътисад турында мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*
# Наваратри

Дурга пуджа
**Навара́три** (санскр. नवरात्रि, бенг. নবরাত্রি) — Һинд диненең дини бәйрәме. Санскрит теленнән "наваратри" сүзе "тугыз төн" дигәнне аңлата.. Бу ун көн һәм тугыз төн дәвам иткән бәйрәм барышында Һинд дине тарафдарлары Һинд динендә Ходайның - Шакти/Девиның тугыз хатын-кыз формасына гыйбадәт кылалар.
Бәйрәмне елына ике мәртәбә каршылыйлар: Чайтра (апрель-май) яз аеның якты яртысында һәм Ашвин көз аенда (сентябрь-октябрь). Яңа ай тулганнан соң бәйрәм итә башлыйлар.
Наваратри вакытында гыйбадәтханә бәйрәмнәре үткәрелә , догалар укыла, тантаналы процессияләр һәм ярминкәләр оештырыла. Бәйрәмнең иң әһәмиятле элементларның берсе булып Дурга-пуджа тора: табынучылар Девига Дурга формасында аның яклавына ирешер өчен табыналар.. Наваратрига бәйле риваятьләрнең берсе Дурганың Махиша асурын җиңүе турында сөйли..

Төрле төбәкләрдә Наваратрины бәйрәм итүнең төрле җирле традицияләре бар. Мәсәлән, Гуджаратта махсус хатын-кыз биюләре оештырыла, Бенгалиядә Кали сурәтләре белән йөрешләр оештырыла, ә Тамилнадуда - Һинд дине пантеоны ходайлары фигуралары белән махсус платформалар ясыйлар..

Наваратрига Колу курчаклары
## Әдәбият

* Индуизм. Джайнизм. Сикхизм: словарь. Республика, 1996, под общ. ред. М. Ф. Альбедиль и А. М. Дубянского. ISBN 5-250-02557-9

## Сылтамалар

* Significance of Navaratri
* Navaratri: In the festival of "Nine Nights, " Hindus across the globe worship the feminine form of the Supreme  2020 елның 28 февраль көнендә архивланган
* Why is Navaratri celebrated?
* Navaratri — Celebrating the Symbolic Vision of the Goddess Article of the Month — October 2007
* Vaishno Devi and Navratri Story

## Искәрмәләр
# Şotlandiä bayrağı

|  |
| --- |
| Şotlandiä bayrağı |
|  |
| Subyekt |
Şotlandiä
 |
| Raslanğan |
XVI ğasır
 |
| Proportsiä |
3:5
 |
|
Tarixi räweştä qullanılğan kük töstäge bayraq versiäse |
|
Tarixi räweştä qullanılğan qara-zäñgär töstäge bayraq versiäse |
|
Şotlandiä xökümäte embleması |
|
Patşa ştandartı[en] |

**Şotlandiä bayrağı** (gel Bratach na h-Alba, skots *Banner o Scotlan*, ingl. *Flag of Scotland*) — Şotlandiä räsmi häm däwlät-tarixi simvolı, Şotlandiä xalqınıñ milli bayrağı. Aq qıyıq (Andrey[en]) tärese belän zäñgär turıpoçmaqlı iñnan ğibarät. Qayber çığanaqlarda Şotlandiä bayrağı Andrey tärese dip atala. Patşa ştandartınnan[en] ayırmalı bularaq, qıyıq tärele bayraqnı böten keşe qullana ala. Köndez bayraq Şotlandiä xökümäteneñ barlıq binalarına elenep tora.

Zäñgär fondağı aq täre Şotlandiäneñ iñ tanılğan simvollarınıñ berse bulıp tora.

## Tarixı

Legenda buyınça, xristian apostolı[en] häm şähit İzge Andrey, Şotlandiäneñ ximäyäçese, qıyıq täregä qadaqlanğan bulğan. Täregä qadaqlaw küreneşen surätlägän berençe ikonalar, küräseñ, I Wilyam[en] idärä itkän çorda barlıqqa kilgän. XIII ğasır axırında täre räseme Şotlandiä möherlärendä barlıqqa kilgän, ayırım alğanda, 1286 yılda ul Şotlandiä gvardiäçeläre möherendä bulğan. XIV ğasır axırında İzge Andreynıñ gäwdäse bulmağan täre räseme taralğan. bu simvol (aq qıyıq täre) Şotlandiä heraldikasında «saltir» (ingl. *saltire*) yäki *crux decussata* isemen alğan. Xäzer «saltir» süze şotlandlarnıñ milli bayrağınıñ alternativ iseme bularaq qullanıla. 1385 yılda Şotlandiä parlamentı[en] aq täre räseme barlıq suğışçılarnıñ xärbi kiemnärendä, alğı häm artqı yaйlarında bulırğa tieş digän qarar qabul itkän. Saltirnı bayraq bularaq qullanu turında berençe tapqır 1503 yılda basılğan *Vienna Book of Hours* kitabında iskä alınğan. Şul uq waqıtta aq täre zäñgär tügel, ä qızıl fonda urnaşqan. Zäñgär fonnıñ barlıqqa kilüwe kimendä XV ğasırğa qarıy, häm zäñgär-aq bayraqnıñ berençe ışanıçlı illüstratsiäse Devid Lindseynıñ[en] *Şotlandiä ğäskärläre reyestrında* bar.

Simvolnıñ sakral’ kilep çığışı turında versiä yılyazmaçı Wolter Bower[en] häm tarixçı Corc Byukenenğa[en] barıp totaşa. Alar bayraq konseptsiäse IX ğasır bäreleşe, anda patşa II Engus[en] angllarğa[en] häm patşa Ätelstanğa[en] qarşı suğışqan piktlar[en] häm skottlarnıñ[en] berläşkän ğäskären citäklägän, belän bäyle dip raslağannar. Şul waqıtta zäñgär küktä moğcizalı aq täre barlıqqa kilgän, anı Engus ğäskärläre ciñü ğälämäte itep qabul itkän.

2003 yılğa qädär qullanılğan zäñgär tösmer reglamenttaştırılmağan. Admiraltiä[en] «Union Jack[en]» öçen zäñgärneñ qarañğıraq tösmerlären qullanğan (Böyekbritaniä bayrağındağı zäñgär tös Şotlandiä bayrağınan alınğan), çönki alarnıñ nıqlığı bar, çönki XVIII ğasırda tabiği buyawlar tiz arada tösen yuğaltu üzlegenä iä bulğan. Soñğı şart Şotlandiä bayrağınıñ qarañğıraq versiälären dä taratırğa kitergän.

2003 yılnıñ 18 ğinwarında Şotlandiä parlamentı zäñgär tösmerne standartlaştıru turında qarar qabul itkän häm *Pantone* tösle modelendäge[et] 300 tösenä turı kilüne täqdim itkän.

Şotlandiä bayrağı tösläre| Sistema | Aq | Zäñgär |
| --- | --- | --- |
| RGB | #FFFFFF | #005EB8 |

## İskärmälär
# Katolik çirkäwКириллицада уку

Katoliklar sanı 2010 yılda:
      100 million keşe kübräk

      50 million keşe kübräk

      20 million keşe kübräk

      10 million keşe kübräk

      5 million keşe kübräk

      1 million keşe kübräk

**Katolik çirkäw** (latinça *Ecclesia Catholica*) yäki **Rim-katolik çirkäwe**, **Roma katolik çirkäwe** (*Ecclesia Catholica Romana*) — dönyadağı iñ zur Xristian Çirkäwe, äğzalar sanı 1,25 mlrd keşe.

Könbatış tsivilizatsiä tarixında zur rol' uynağan dinnärneñ berse. Üzäkläşterü tärtibenä xas bula.

İzge Petr Çirkäwe, Vatikan
Qazan katolik ğibadätxanäse
Könbatış liturgiä yolaların tota, 23 könçığış çirkäw belän berdäm Katolik çirkäwgä kerä.

Katolik çirkäw täğlimatı "Katolik çirkäw katexezisı" kitabında taswirlanğan.

## Tarix

Katolik - kafolik (*καθ όλη* ) - berdäm böten digän süz.

1054 yılda Xristan Çirkäwe Könbatıştağı Rim Katolik çirkäwe häm Könçığışındağı Konstantinopol' Pravoslav çirkäwenä bülengän.

XVI ğasırda Reformatsiä waqiğalarınnan soñ, qayber protestant törkemnäre Katolik çirkäwdän ayırılğannar.

## Tärtip

Katolik çirkäwe nıq ierarxik tözeleşenä iä, ruxaniları öç däräcägä bülengän:

* episkop (äsqaf)
* ruxani
* diakon

**Wazifalar häm däräcälär**:

* kardinal
* arxiepiskop
* primas
* mitropolit (mätran)
* prelat
* abbat

Eparxiälär häm arxieparxiälär mitropoliägä berläşterelä.

## İskarmälär

## Ädäbiät

* Барсов Н. И.,. Католическая церковь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Й. Лорц. История Церкви
* Р. Конрад Вера Католической Церкви
* Иоанн Павел II. Верую в Церковь Единую, Святую, Вселенскую и Апостольскую
* J. L. McKenzie. The Roman Catholic Church
* John O’Grady. Roman Catholic Church: Its Origin & Nature
* Marcellino D’Ambrosio. Exploring the Catholic Church: An Introduction to Catholic Teaching and Practice
# Азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы

|  |
| --- |
| Берләшкән Милләтләрнең Азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы |
| **Food and Agriculture Organization of the United NationsOrganisation des Nations Unies pour l'alimentation et l'agricultureOrganización de las Naciones Unidas para la Agricultura y la AlimentaciónПродовольственная и сельскохозяйственная организация ООН聯合國糧食及農業組織منظمة الأغذية والزراعة للأمم المتحدة**  |
|
FAO эмблемасы һәм оешманың латынча девизы, *Fiat Panis* ("Ашлык булсын") |
| Административ үзәк: |  Рум, Италия
 |
| Җитәкчеләр |
|
Хосе Грациано да Сильва
 |
| Нигезләү |
|
16 октябрь 1945 ел, Квебек Сити, Канада
 |
| [ fao.org ] |

**Берләшкән Милләтләрнең Азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы** (**FAO**) - Берләшкән Милләтләр Оешмасының ачлыкны юк итүгә юнәлтелгән махсус максатчан агентлыгы.

FAOның Румдагы баш бинасы.
Хосе Грациано да Сильва, FAO Генераль мөдире
## Шулай ук карагыз

* Берләшкән Милләтләр Оешмасы

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)