Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ТауLatinitsada uqu

Иранда урнашкан Демавенд тавы
**Тау́ (таулар)** — тигезлек өстендә меңгән рельефның уңай формасы.

Таулар Азиянең 64 %-тын, Төньяк Американың 36 %-тын, Аурупаның 25 %-тын, Көньяк Американың 22 %-тын, Австралиянең 17 %-тын һәм Африканың 3 %-тын ала.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Викиҗыентыктагы медиафайллар? |

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# Азиядә урнашкан дәүләтләр һәм буйсынган территорияләр исемлегеLatinitsada uqu

**Азиядә урнашкан дәүләтләр һәм буйсынган территорияләр исемлеге:**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Азәрбайҗан (тулысынча түгел)
* Әфганстан
* Әрмәнстан
* Бангладеш
* Бәһрәйн
* Берләшкән Гарәп Әмирлекләре
* Бруней
* Бутан
* Вьетнам
* Гөрҗистан (тулысынча түгел)
* Гыйрак
* Мисыр (тулысынча түгел)
* Исраил
* Индонезия
* Үрдүн
* Иран
* Йәмән
 | * Казакъстан (тулысынча түгел)
* Камбоҗа
* Катар
* Кипр
* Корея Җөмһүрияте
* Корея Халык Демократик Җөмһүрияте
* Көнчыгыш Тимор
* Кувейт
* Кыргызстан
* Кытай
* Лаос
* Лөбнан
* Малайзия
* Мальдивалар
* Монголия
* Мьянма
 | * Непал
* Оман
* Пакыстан
* Русия (тулысынча түгел)
* Согуд Гарәбстаны
* Сингапур
* Сурия
* Таҗикстан
* Таиланд
* Төрекмәнстан
* Төркия (тулысынча түгел)
* Үзбәкстан
* Һиндстан
* Фалистын
* Филипин
* Шри-Ланка
* Япония
 |
# Мезолит

| Мезолит |
| --- |
| Урын | Урта Көнчыгыш |
| Әүвәлгесе | палеолит һәм поздний палеолит[d] |
| Киләсе | Yaña taş ğasır |
| Башлану вакыты | 9 тысячелетие до н. э. |
| Тәмамла(н)у вакыты | 5 тысячелетие до н. э. |
|  Мезолит Викиҗыентыкта |

Париж янында мезолит чорына караган калдыкларны эзләү экспедициясе
**Мезоли́т** (грек. *μέσος* — урта һәм грек. *λίθος* — таш) яки **урта таш дәвере** — палеолит һәм неолит арасында булган тарихи дәвер. Безнең эрага кадәр VIII-V меңенче елларга туры килә. Әлеге дәвер климат үзгәрү нәтиҗәсендә уңай табигать шартлары туу белән характерлана: кешеләргә яңа җирләргә күченү мөмкинлеге туа.

Мамонтлар һәм йөнтәс мөгезборыннар үлеп бетә. Элек бозлыклар булган җирләр ылыслы һәм катнаш урманнар белән каплана.

Бу дәвердә Җирдә яшәүче кешеләр саны 10 млн тирәсе була. Үзләштерүгә корылган хуҗалык төре (аучылык, балык тоту, җыючылык) даими рәвештә күченүләргә китергән. Көчсезрәк кабиләләр яши торган урыннардан кысрыклап чыгарылган. Мезолитта кыяга рәсем ясау сәнгате барлыкка килеп киң тарала.

Таш эшкәртү техникасы даими рәвештә камилләшә, яңа хезмәт кораллары уйлап табыла. Пычакка охшаш яссы ташлар, кыргычлар, тишкечләр киң кулланыла.

Хәзерге Татарстан җирендә дә мезолит дәверенә караган берничә торак пункты табылган. Кабы-Копры, Усть-Кама, Сюкеево, Татар Әҗибәе торак урыннарында археологлар күп кораллар тапканнар.

## Шулай ук кара

* Палеолит
* Неолит

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Солтанбәков Б.Ф. Татарстан тарихы. — Казан: ТаРИХ, 2001. — 544 б.
* Гомуми тарих. Иң борынгы заманнардан алып XIX гасыр ахырына кадәр: Татар урта гомуми белем бирү мәкт. 10 нчы с-фы өчен д-лек / Н.В. Загладин, Н.А. Симония; Русчадан Л.Г. Шәрифуллина тәрҗ. — Казан: Мәгариф, 2008. — 432 б.

## Сылтамалар

**Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: Mesolithic (ингл.)**Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.
# Мөхәррәм

| Мөхәррәм |
| --- |
|  |
| Әүвәлгесе | зөлхиҗҗә |
| Киләсе | сәфәр |
| Озаклык | 30 тәүлек |
| Вакыт тамгасы | 1 ay |
|  Мөхәррәм Викиҗыентыкта |

**Мөхәррәм** (гарәп. المحرم‎ *әл-мөхәррәм*) — Һиҗри тәкъвимнең беренче ае. Айның унынчы көнендә Гашура бәйрәме билгеләнә.

| Һ | М | Беренче көн | Ахыргы көн |
| --- | --- | --- | --- |
| 1431 | 2009 2010 | 18 декабрь | 15 гыйнвар |
| 1432 | 2010 2011 |   7 декабрь |   4 гыйнвар |
| 1433 | 2011 | 26 ноябрь | 25 декабрь |
| 1434 | 2012 | 15 ноябрь | 13 декабрь |
| 1435 | 2013 |   4 ноябрь |   3 декабрь |
| 1436 | 2014 | 25 октябрь | 22 ноябрь |
| 1437 | 2015 | 14 октябрь | 12 ноябрь |
| Мөхәррәм ае |

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

## Моны да карагыз

|  |
| --- |
| Һиҗри айлар |
| Мөхәррәм | Сәфәр | Рабигыль-әүвәл | Рабигыль-ахыр | Җөмадиәл-әүвәл | Җөмадиәл-ахыр | Рәҗәп | Шәгъбан | Рамазан | Шәүвәл | Зөлкагдә | Зөлхиҗҗә |
| Милади тәкъвим | Шәмси тәкъвим | Татар тәкъвиме |
# IBM

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
* Рәсемнәр өстәргә

IBM|  |
| Төр | Җәмәгать ширкәте |
| Сәнәгать тармагы | Мәгълүмати технологияләр |
| Нигезләнгән | 1911 ел |
| Нигезләүче | Чарльз Флинт[d] һәм Томас Джон Уотсон[d] |
| Штаб-фатир | : Редмонд, Вашингтон |
| Төп затлар | Вирджиния Рометти, CEO Сэмюел Палмизано, директорлар советы рәисе |
| Продукциясе | Санак җайланмалы һәм програм тәэминатләре |
| Керем |  $80,8 млрд млрд (2016 ел) |
| Операцион керем | 5 797 000 000 $ |
| Чиста керем |  $13 млрд (2016 ел) |
| Хезмәткәрләр саны | 377 757 (2015 ел) |
| Бүлекләр | IBM Research[d], IBM Global Services[d], IBM jStart[d] һәм IBM Watson[d] |
| Бала ширкәтләр | SoftLayer[d], IBM India Private Limited[d], IBM Internet Security Systems[d], Lotus Software[d], Rational Software[d], IBM Denmark[d], IBM France[d], Companhia IBM Portuguesa[d], IBM Nederland[d], IBM Deutschland[d], IBM Egypt Business Support Services[d], IBM Canada[d], Bluemix[d], IBM Research[d], The Weather Company[d], Object Technology International[d], Red Hat[d], IBM Česká republika[d], IBM Israel[d] һәм IBM Norge[d] |
| Сайт | ibm.com |

**IBM** (МФА: [aɪbiːˈɛm]; ингл. аббр. *International Business Machines — Халыкара Бизнес Машиналары Корпорациясе*) — санак җайланмаларын һәм програм тәэминатләрен, шулай ук ІТ-сервисларын һәм консалтинг хезмәтләрен җитештерүче һәм тәэмин итүче дөньядагы иң эре Америка компанияларының берсе.

## Искәрмәләр

**Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: IBM (рус.)**Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.
**Башка телле бүлектә тулырак мәкалә бар: IBM (ингл.)**Сез тәрҗемә ярдәме белән бу мәкаләне язып бетереп проектка ярдәм итә аласыз.
# PretoriäКириллицада уку

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Könyaq Afrika Cömhüriäteneñ başqalası
Pretoriä Pretoria

|  |  |
| --- | --- |
| Bayraq | Gerb |
| Bayraq | Gerb |

|  |  |
| --- | --- |
| İl |
Könyaq Afrika CömhüriäteKönyaq Afrika Cömhüriäte |
| Töbäk |
GautengGauteng |
| Koordinatalar | 25°43′32″ к. к. 28°14′38″ кч. о. |
| Berençe telgä alu | 1855 |
| Mäydan | 1644 km² |
| Märkäz bieklege | 1200 m |
| Xalıq sanı | 2 345 908 keşe (2007) |
| Xalıq tığızlığı | 856 keşe/km² |
| UTC | UTC+2 |
| Poçta indeksı | 0002 |
| Räsmi säxifä | sıltama |

|  |
| --- |
| [[Файл:|300px|Pretoriä (Җир)]] |

 |

**Pretoriä** yäki **Pretoria** - Könyaq Afrika Cömhüriäteneñ başqalası. Gauteng töbägeneñ üzäge.

İl tönyaq-könçığışında, köymälär yörmäslek Alis yılğasında urnaşa.

Pretoriä - Könyaq Afrika Cömhüriäte öç başqalanıñ berse. Pretoriä - **başqarma xäkimiäte**neñ başqalası, Keyptaun - **qanunnar çığara torğan xäkimiäte**neñ başqalası, Blumfonteyn - **mäxkämä xäkimiäte**neñ başqalası.

Başta şähär Pretoriä Filadelfiä (Tuğannarça mäxäbbät Pretoriäse) dip yörtelgän.

## Tarix

1855 yılda bur ğäskär başlığı ulı - **Andries Pretorius** şähärgä nigezlägän.

Pretorius istälegenä şähär atala.

1860 yılda Pretoriä - **Transvaal bur Cömhüriäte** başqalası bulğan.

1899-1902 yılda - İngliz-Bur suğışı näticäsendä Böyekbritaniä şähärne basıp ala.

1910 yıldan Pretoriä - Britaniä protektoratı astında Könyaq Afrika Berlege dominionı başqalası.

1961 yıldan - Bäysez Könyaq Afrika Cömhüriäte başqalası.

Aparteid waqıtında Pretoriä - aparteid üzäge.

## Pretoriä küreneşläre

* Şähär manzarası
* Şähärneñ üzäk öleşe
* Çäçäk atuçı jarakanda
* Pretoriä ünivirsitite
* Üzäk uramı

## Sıltamalar

* Räsmi sayt  2021 елның 12 апрель көнендә архивланган
# Хезмәткәр

| Хезмәткәр |
| --- |
|  |
| ... хөрмәтенә аталган | shirt collar[d] |
| Моңа өлешчә туры килә | гыйльми хезмәтче |
| Моның каршысы | зәңгәр якалы эшче[d] |
|  Хезмәткәр Викиҗыентыкта |

Офис хезмәткәрләре күбрәк интеллектуаль эш белән шөгыльләнү сәбәпле, гадәттә сервис өлкәсенә кертелә
**Хезмәткәр** - хезмәт хокукы субъекты, эш бирүчедә хезмәт шартнамәсе нигезендә түләү каршылыгында хезмәт күрсәтүче физик зат.

Хезмәтченең хокуки хәле хезмәт өлкәсендәге кануннар, хезмәт һәм күмәк шартнамәләре, оешманың эчке норматив актлары белән билгеләнә. Эшченең хезмәт турындагы канун билгеләгән хаклары һәм җаваплылыклары бар.

## Хезмәткәрләр төрләре

* Төп эш урыны буларак эш бирүченең йортында хезмәт күрсәтү өчен ялланучыларга йорт хезмәтчесе диелә.
* Физик эш белән шөгыйлләнгән хезмәткәрләргә эшче диләр.
* Кешеләргә файданы гыйльми эшчәнлекләре нәтиҗәсендә китергән кешеләрне акыл хезмәте ияләре рәтенә кертәләр.

## Тарих

1940нчы—1950нче илләрдә иң алдынгы югары үсештәге илләрдә фәнни-техник инкыйлаб чоры башлану нәтиҗәсендә, индустриаль җәмгыять постиндустриаль җәмгыятенә әверелә. Эш ресурслары структурасы үзгәрә: физик хезмәт өлеше азая, югары квалификацияле интеллектуаль һәм иҗади хезмәте өлеше үсә бара. Эчке тулаем продукт эчендә сервис өлкәсе өлеше сәнәгать өлешеннән өстен була башлый.

Бу сәбәпле, халык арасында эшче сыйныф вәкилләре саны азая, хезмәткәрләр исә югары үсешле илләрнең халык санында иң югары өлеш тәшкил итә башлый. Әһәмиятлелеге үсә торган «урта сыйныф» гадәттә ике катламга бүленә - югары катламына менеджер һәм югары квалификацияле белгечләр, ә түбәнрәк катламына - барлык башка хезмәткәрләр керә.

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)

## Шулай ук карагыз

* Керем
* Икътисади сектор
* Эшкә урнашу тизлеге
* Эш эзләү сайтлары
* Сәнәги мөнәсәбәтләр
* Эш анализы
* Эш күргәзмәсе
* Хезмәт экономикасы
* Хезмәт кануны
* Хезмәт базары
* Эшчеләр көче
* Иң зур эш бирүчеләр исемлеге
* Хезмәт белән бәйле чирләр
* Хезмәткәрләрне сайлау
* Эшсезлек
* Хезмәт хакы коллыгы
* Эш-тормыш балансы
* Эш урыны иминлеге

## Искәрмәләр
# Мой Мир@mail.ru

| **Мой мир@mail.ru** |
| --- |
|   |
| Ил |  Россия |
| Табышлы | әйе |
| Төр | Социаль челтәрләр |
| Теркәлү | мәҗбүри, бушлай |
| Телләр | Рус |
| Хуҗасы | Mail.Ru |
| Эшли башлау вакыты | 2007 елның 17 мае |
| Халәте | актив |
| URL | my.mail.ru |

**Мой мир@mail.ru** — Социаль челәртәрләр рәтенә керүче рус телле сайт. Mail.ru сәхифәсенең гомуми порталлар эшчәнлеген үз өченә ала. «Минем дөнья» *(рус. «Мой мир»)* бүгенгесе көндә 40 млн кулланучы теркәлгән

### Искәрмәләр

## Моны да кара

* Facebook
* Одноклассники.ru

## Сылтамалар

* Рәсми сәхифә
# FriendFeed

| **FriendFeed** |
| --- |
|   |
| Төр | мәгълүмати агрегатор |
| Теркәлү | мәҗбүри, бушлай |
| Телләр | күптелле |
| Хуҗасы | Facebook Inc. |
| Эшли башлау вакыты | октябрь 2007 ел |
| Халәте | актив |
| URL | friendfeed.com |

**FriendFeed** — социаль челтәрләр, блоглар, микроблоглар һәм башка сервисларны үз эченә алучы агрегатор. FriendFeed сәхифәсенә дүрт кеше нигез сала, болар: Брет Тайлор, Джим Норрис, Павел Бакхейт һәм Санджив Сингх, моңа кадәр алар Google ширкәтендә эшләгәннәр.

2009 елның 14 июнендә бу сервисны Иранда куллану мөмкинчелеге булмый, бу президент сайлауларындагы тәртипсезлекләр аркасында була.

2009 елның 10 августында Facebook Inc ширкәте тарафыннан бу сервисны сатып алу турында игълан ителә FriendFeed 15 миллионов АКШ доллар чиста акча белән һәм 32,5 миллион Facebook Inc. акцияләре хисабына сатып алына

## Моны да карагыз

* Google Buzz

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* FriendFeed
* FriendFeed Changelog  2009 елның 18 июнь көнендә архивланган(ингл.)
* New FriendFeed: Simpler, Faster, Better (Maybe Too Fast) — TechCrunch

|  |  |
| --- | --- |
|  | **«Технология»** порталы |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **«Интернет»** порталы |
# Европеоид раса

Дания ир кеше
**Европеоид раса** (шулай ук **кавказ**, **кавказоид**, **Ауразия** расасы) – Бөек географик ачышларына кадәр Аурупада, Көньяк-көнбатыш Азиядә, Төньяк Африкада һәм Төньяк Һиндстанда, ә аннан соң бөтен кыйтгаларда таралган раса.

Бу раса вәкилләренә аксыллык, качак саргыл төс хас, туры яисә дулкынланып торган йомшак чәч, озын борын, юка иреннәр, гадәттә куе сакал-мыек хас.

## Чыганаклар

* Сонин Н.И., Сапин М.Р. С63 Биология.Кеше. Ф.Г.Иштирәкова тәрҗемәсе - Казан:Мәгариф, 2002.
# Бокс

**Бокс** (инглизчәдән box – сугу) — спортчыларның, кулларына йомшак перчаткалар киеп, аерым кагыйдәләр буенча, рингта көч сынашуына нигезләнгән спорт төре.
Аңлашылмаучанлык килеп чыкмасын өчен кайвакыт «инглиз боксы» термины да кулланыла, чөнки кайбер илләрдә боксның аерым төрләре дә гамәлдә. Мисал өчен Франциядә — сават, Мьянмада — летхвей, Таиландта — муай-тай.

## Бокс тарихы

Бокска охшаш көрәш төре Борынгы Мисыр һәм Миной чорында ясалган рәсемнәргә төшерелеп калдырылган. Йодрык сугышы буенча турнирлар Борынгы Грециядә үк узган. Йодрык белән сугышу буенча ярышлар безнең эрага кадәр 688 елда узган антик Олимпия уеннары программасына да кертелгән. Бүгенге бокс XVIII гасыр башында Англиядә барлыкка килә. 1904 елда бокс Олимпия уеннары программасына кертелә. 1946 елда Халыкара һәвәскәр бокс ассоциацияләре оеша. 1924 елдан Европа чемпионатлары, 1974 елдан башлап дөнья чемпионатлары уздырыла. XIX гасыр ахырыннан башлап, профессиональ бокс та үсеш ала.

## Кагыйдәләр

Бу спорт көрәше спортчылар, махсус перчаткалар киеп, йодрыклар белән бер-берсенә сугудан гыйбарәт. 3-әр минутлык раундлардан торган ярышны рефери күзәтеп тора. Җиңүче бөтен раундлар тәмамлангач та, уенның теләсә кайсы мизгелендә дә тәмамланырга мөмкин. Әгәр дә спортчыларның берсе, билгеләнгән раундлар тәмамланганчы егылып, 10 секунд эчендә кире тора алмаса (нокаут) яисә, җәрәхәт алу сәбәпле, көрәшне дәвам иттерә алмаса (техник нокаут), аның көндәше җиңүче, дип билгеләнә, калган раундлар уйналмый. Ике боксчы да бөтен раундларны да ахыргача тәмамлап чыга алган очракта җиңүче хөкемдарлар билгеләре буенча игълан ителә. Кем күбрәк очко җыйган – шул җиңүче.

## Татарстанда бокс

Татарстан боксының халыкара мәйданга чыгуы 30 ел элек Айрат Хаматов һәм Фоат Гатин чыгышлары белән бәйле. Бу боксчылар Советлар Берлегендә алдынгылар арасында була. Айрат Хаматов 1989 елда Мәскәүдә узган дөнья чемпионатында 57 килограммдагы үлчәүдә алтын медаль яулый.

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Бокс  2012 елның 20 июль көнендә архивланган
# Конкани теле

**Конкани теле** ул Конкани халкы тарафыннан сөйләшелә торган Һинд-Арий теле, күбесенчә Һиндстанның көнбатыш яр буе төбәге Конканда сөйләшелә. Ул Һиндстан Конституциясенең 8-енче исемлегендә искә алынган 22 рәсми телнең берсе һәм Һиндстанның Гоа штатының рәсми теле. Беренче Конкани язмасы безнең эраның 1187 елы белән даталана. Ул Карнатакада, Махараштрада, Кералада, Гуджаратта һәм Дадра һәм Нагар-Хавелида һәм Даман һәм Диуда азчылык теле булып тора.

Конкани Көньяк Һинд-Арий телләр төркеменең әгъзасы. Анда Ведик структуралар калган һәм анда Көнбатыш Һинд-Арий телләре һәм Көнчыгыш Һинд-Арий телләре белән охшашлыклар бар.

Конкан буенда һәм аннан тыш күп Конкани диалектлары бар, төньякта Дамаоннан көньякта Кочинга кадәр, шуларның күбесе Конканиның төп формалары белән лингвистик контакт һәм алмашулар өлешчә генә булганга күрә өлешчә генә үзара аңлаешлы.

## Искәрмәләр
# Җива

"Җива"ларның классификациясе
Һинд динендә һәм Җәйничилектә **җива** (санскр. जीव, санскр. (IAST) jīva; һинди *जीव*, санскр. (IAST) jīv, альтернатив әйтелеш *җив*) ул тере мәхлукат, яки тормыш көче булган теләсә нинди берлек.

Җәйничелек һәм Һинд дине язмаларында җиваның соңгы максаты төрлечә тасвирлана (конкрет фәлсәфи мәктәпкә карап):

матди булудан «азат булу» (мокша);

Ходайга саф мәхәббәткә ирешү (бхакти);

матди дөньяның бәхетеннән һәм кайгыларыннан арыну (җиванмукта).

«Бхагавад-гита»да язылганча, җива үзгәрмәүчән, һәрдаим һәм җимерелмәүчән итеп тасвирлана. Ул тумый һәм үлми. Ул беркайчан да барлыкка килмәгән һәм барлыкка килми һәм барлыкка килмәячәк. Ул тумаган, һәрдаим, гел булучы һәм иң баштан булучы. Ул тән вафат булгач, вафат булмый. "Бхагавад-гита"да әйтелгәнчә, җива матди дөньяныкы түгел, ә "рухи" табигатькә ия. Реинкарнация процессы дәвамында, тәннең физик үлеменнән соң, җива, үзенең кармасы һәм шәхси теләкләренә карап яңа матди тән ала.

>
> « Кеше иске киемнәрен салып, яңаларын кигән кебек үк, җива иске һәм файдасызларын калдырып яңа матди тәннәргә керә.[4] »
>
>
>

Сүз үзе Санскрит "җивас"тан килеп чыккан, тамыры "җив-" "суларга" дигәнне аңлата. Ул Һинд-Европа тамыры латин сүзе *vivus* - "тере" белән бер тамырлы.

## Шулай ук карагыз

* Һиндстан диннәре
* Атман (Һинд дине)
* Брахман
* Аң
* Тиртханкара
* Веданта

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

* *The Science of the Emotions* by Bhagavan Das
* 'Jiva' - usage in Bhagavata Purana
* Terms 'jiva' and 'soul' in Western and Eastern philosophy and religion  2021 елның 20 ноябрь көнендә архивланган (İnglizçä)Калып:Cs icon
# Велутхери Кесаван Ваидьян

**Велутхери Кесаван Ваидьян** (1839 - 1897) Һиндстанда Кералада Малаялам шагыйре булган. Ул Шри Нараяна Гуруның дусты һәм тарафдары булган. Ул Көньяк Траванкорда Тхируванантапурамның Эжава гаиләсендә туган булган. Ул Малаялам әдәбиятының Венмани Мәктәбе белән ассоциацияләнә.

## Сылтамалар

* PRD kerala  2007 елның 27 сентябрь көнендә архивланган
# Дотияли теле

**Дотели**, яки **Дотьяли** (डोटेली) күбесенчә Непалда яшәүче 800 000 кеше сөйләшә торган Индо-Арий теле. Ул Кһас теленең (ул хәзерге Непали теленең борынгы формасы) диалекты һәм Деванагари язмасы белән языла. Аның 2072 (2015) Непал Конституциясенең 6-нчы секциясе, 1 өлеше буенча Непалда рәсми статусы бар.
Дотели теленең дүрт төп диалекты бар, атап әйткәндә Байтадели, Баджһанги Непали, Дарчули һәм Дотели. Бу диалектлар арасында үзара аңлаешлылык югары һәм Дотели теленең барлык диалектлары уртак телгә нигезләнгән материалларны куллана ала.

Район буенча тел атамасы өчен кулланылган төшенчә| Район | Тел атамасы өчен кулланылган төшенчәләр |
| --- | --- |
| Кайлали | Байтадели, Баджһанги, Непали |
| Канчапур | Байтадели Непали, Непали |
| Доти | Дотьяли, Дотели |
| Даделдһура | Дотьяли, Даделдһури |
| Байтади | Байтади, Байтадели, Дотьяли |
| Дарчула | Дарчулели, Дотьяли |
| Баджһанг | Баджһанги Баджһанги Непали, Непали |

## Килеп чыгышы һәм тарихы

Раһул Санкритьяян буенча Дотели яки Дотьяли Кумаони теленең диалекты ул Дотига Кумаонның Катьюри династиясе бүленүе тарафыннан китерелгән булган, алар Дотида 1790 елга кадәр хөкем сөргән. Доти патшалыгы Катьюри патшалыгы Катьюриларның төрле тармакларының сигез төрле патшазадә бүленгәннән соң формалашкан булган. Шулай да, Непалда ул Непали теленең диалекты буларак таныла; гәрчә асаба интеллигенция һәм Доти кешеләре, Дотели телендә сөйләшүчеләр телләрен Непалның милли телләрнең берсе дип танылуын таләп итә.

## Искәрмәләр

## Тышкы сылтамалар

* English to Nepali Converter
* Type Nepali with Nepali Unicode
* Type In Nepali Unicode
* Saral Nepali Unicode
# Намлиш теле

| Намлиш теле |
| --- |
| Чыгыш иле |  Намибия |
| Тел диалекты | инглиз теле |
| Нинди вики-проектка керә | Проект:Матди булмаган мәдәни мирас[d] |
|  Намлиш теле Викиҗыентыкта |

**Намлиш теле** - банту телләр гаиләсенә кергән тел. *Намлиш* төшенчәсе беренче мәртәбә 1991 елда язылып куелган булган.

## Искәрмәләр

Бу — мәкалә төпчеге.
Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп,  *Википедия* *проектына ярдәм итә аласыз.*Мөмкинлек булса, бу искәрмәне төгәлрәккә алыштырырга кирәк.
# Maxsus İngliz teleКириллицада уку

**Maxsus İnglizçä** (*Special English*) ul AQŞtağı Voice of America radíosınıñ könsayın tapşırularında qullanıla torğan İngliz teleneñ ber yasalma töre. Andağı yañalıqlar äkren uqıla, 1500 çaması süzdän torğan ğadí süznämä wä ğadí nöhü qullanıla.

İngliz tele ana tele bulmağan keşelär öçen, Maxsus İnglizçä bik añlaşıla. Ul şulay uq İzngliz telen belemen yaxşırtırğa mömkinlek birä. Qıtay sıman illärdä, İngliz telen öyränüçelär arasında Maxsus İnglizçä kübräk tarala bara.
Maxsus İnglizçäneñ berençe qullanu 1959. yılnıñ 19. Öktäberdä bulğan.

## Monı da qara

* Maxsus İnglizçädä Wikipedia

## Päräwezdä

* VOA Special English Word Book – Maxsus İnglizçäneñ süznämäse

*Bu bit mäqälä töpçege genä. Sez anı tulılandırıp, Wikipediägä yärdäm itä alasız.*
**Бу мәкаләдә тематик төркемнәр куелмаган.**Сез аларны табып яки яңаларын ясап һәм мәкаләгә өстәп, проектка булыша аласыз.
# Google Тәрҗемәче

| Google Тәрҗемәче |
| --- |
|  |
|  |
| Исем | ꠉꠥꠉꠟ ꠐ꠆ꠞꠣꠘ꠆ꠍꠟꠦꠁꠐ |
| Нигезләүче | Google |
| Хуҗасы | Google |
| Булдыручы | Google |
| Эшләүче | Google |
| Чыгару датасы | 28 апрель 2006 |
| Әсәр яки аның атамасы теле | берничә тел[d] |
| Рәсми кушымта | Google Translate[d] |
| Рәсми веб-сайт | translate.google.com |
| Рәсми блог | blog.google/products/translate​(ингл.) |
| Статус ограничения доступа | ачык керү[d] |
| Эзләү калыбы |  |
|  Google Тәрҗемәче Викиҗыентыкта |

**Google Тәрҗемәче**, **Google Тәрҗемә**, **Google Тылмачы** (ингл. *Google Translate*) — Google ширкәте җитештергән күп телле түләүсез статистик машина тәрҗемә хезмәте; бер телдән икенче телгә текст, сөйләм, рәсем һәм уйналган видеоны тәрҗемә итү өчен кулланыла ала.

Веб һәм мобиль (Android һәм IOS) интерфейслары бар, браузер киңәйтмәләр, кушымталар һәм санаклар өчен башка программа тәэмин ителешен җитештерүчеләр өчен API тәкъдим итә.

## Кулланылышы

2016 елның февраленнән башлап, Google Тәрҗемәче 103 телне төрле дәрәҗәдә куллана һәм көн дә 200 миллионнан артык кешегә хезмәт күрсәтә

2020 нче елның 26 нчы февралендә сервиска татар телен өстәделәр. Бу көннән алып анда 108 телгә тәрҗемә итү мөмкинлеге бар.

## Яңа телләр

Google Тәрҗемәчесе әлегә кулланмаган телләрне бу хезмәткә өстәү буенча эш дәвам итә. Бу мәсьәләдә һәркем яңа телдәге тәрҗемәләрне өстәү һәм аларны тикшерү белән ярдәм итә ала

## Чыганаклар

## Тышкы сылтамалар

В списке языков Переводчика Google может появится татарский. әлеге чыганактан 2016-03-05 архивланган. 2016-02-21 тикшерелгән.

Teach You Backwards: An In-Depth Study of Google Translate for 103 Languages  2019 елның 24 декабрь көнендә архивланган
# ТууLatinitsada uqu

| Туу |
| --- |
|  |
| Әүвәлгесе | роды у человека[d] |
| Моның каршысы | үлем |
|  Туу Викиҗыентыкта |

*Афинаның Зевсның башыннан тууы*. Борыңгы керамика, Лувр.
**Туу** — тормышның башлану вакыйгасы. Табигатьтә туу дип имезүчеләрнең ана карыныннан, кошларның, сөйрәлүчеләрнең, җир-су хайваннарының, буынтыкаяклыларның, күпчелек балыкларның йомыркадан барлыкка килүен атыйлар.

Яңа туган бала

## Шулай ук карагыз

* Туган көн
* Бала
* Тугандагы исем
* Бала табу
* Бала тудыру
* Бала тудыры йорты

## Искәрмәләр

## Чыганаклар

* Бу мәкалә ru:Рождение тәрҗемәсе булып тора.

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
* Рәсемнәр өстәргә
# Альвар

| Альвар |
| --- |
| Йөрткеч | бозлык, коренная порода[d] һәм карст |
|  Альвар Викиҗыентыкта |

**Альвар** (фр. Allevard) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, О-Грезиводан кантонына карый.

## Халкы

## Географиясе

Коммуна мәйданы — 26,00 км².

## Тышкы сылтамалар

* Base chiffres clés: emploi — population active 2010. INSEE. 2015 елның 17 ноябре тикшерелгән.

## Искәрмәләр