# Баш битLatinitsada uqu

# Википедиягә рәхим итегез!

Ирекле эчтәлекле энциклопедияне һәркем яза ала.

---

 **Тулы исемлекЭчтәлекПорталларLatin imläsı**

708 861 мәкалә арасында эзләү

Википедиянең **татарча бүлегендә708 861 мәкалә һәм
 100 актив катнашучы бар.

* Мәкалә булдыру

 **волонтёрлар ярдәмләшүе**

Бүген 2026 елның 20 июнь көне (Шимбә) – Вакыт 11:55 UTC *(Битне яңартырга)* – Күренеш: мобиль /
санак

## Көн рәсеме

## Бу көнне ... (20 июнь)

 БМОда *Бөтендөнья качаклар көне*, *Бөтендөнья гидрография көне*,  Берләшкән Гарәп Әмирлекләре,  Лөбнан,  Мисыр,  Фәлистыйн милли идарәсе,  Сүрия,  Уганда һәм  Үрдүндә - *Әтиләр көне*,  Боливия һәм башка Көньяк Америка илләрендә — *Андлар-Амазонка регионы халыклары (аймаралар) Яңа елы*, һ.б.

* 451 — Каталаун аланында Атилла җитәкләгән һуннарның көнбатышка явы туктатыла.
* 1673 — Иллинойска Франция экспедициясе килеп җитә.
* 1819 — француз композиторы Жак Оффенбах дөньяга килә.
* 1867 — АКШ президенты Эндрю Джонсон Алясканы сатып алу турында игълан итә.
* 1920 — татар шагыйре Габдулла Галиев туа.
* 1967 — Николь Кидман, Австралия кино актрисасы туган.
* 1990 — Алмания парламенты башкаланы Берлинга күчерергә карар кыла.
* 2003 — Викимедиа фонда нигезләнә.

*Башка вакыйгалар • Үзгәртү • Проект • Яңартырга*

## Сайланган мәкалә

**Марс** — Кояш системасында Кояштан дүртенче булып урнашкан планета; Җирнең тышкы "күршесе". Зурлыгы буенча җиденче, "кечкенәлеге" буенча — икенче планета (Меркурийдан гына зуррак). Марс массасы Җир массасының 10,7 процентын тәшкил итә. Борынгы Рим мифологиясендәге сугыш алласы Марс хөрмәтенә аталган. Өслегендә күп булган тимер әчемәсе Марска кызгылт төсмер бирә, шунлыктан аны "**кызыл планета**" дип тә атыйлар.

Сыек кына атмосферасы булган Марс — Җир төркеме планетасы яки җирсыман планета. Аңарда Айдагы кебек метеорит кратерлары да, Җирдәге кебек вулканнар, үзәнлекләр, чүлләр һәм котып боз бүрекләре дә бар. Кояш тирәли әйләнү периоды, ел фасыллары алмашыну һәм бу ел фасыллары алмашынуга сәбәпче булган күчәр авышлыгы ягыннан да ул Җиргә охшаган.
*↪ Дәвамы*

*Архив • Кандидатлар • Төзәтү*

## Сез беләсезме?

Риши Сунак
Мәхәллә мәчете (Әлмәт)
* 2022 елда Британия тарихында беренче һиндстан чыгышлы шәхес **премьер-министр** итеп сайлана.
* Янапай авылының икенче исеме авыл тирәсендә сазлыклар күп булу белән бәйле.
* Свердловск өлкәсе мөселманнары 2023 елның 1 гыйнварына 6 **Диния нәзарәтенә** берләшкән (таркалган).
* **Әлмәтнең Беренче мәхәлләсенә** теркәлү өчен СССР Министрлар Советы рәисе А, Н. Косыгин рөхсәт биргән.
* Совет-фин сугышы өчен алган медале **хәрби хирургны** Бөек Ватан сугышында үлемнән саклап кала.
* **Википедия** сайтында беркайчан да реклама куелмаган.
* **Муса Гәрәев** ― ике тапкыр   Советлар Союзы Герое исемен алучылар арасында иң яше булган яугир (22 яшьтә).
* 2010 елдан башлап, Румыниядә 5 майда **Татар теле көне** рәсми рәвештә бәйрәм ителә.
* Тукай премиясен Себер язучыларыннан **беренчесе** 2002 елда, **икенчесе** 2023 елда алган.
* 2023 елның 3 маенда 13 яшьлек укучы **Белград мәктәбендә** 9 кешене пистолеттан атып үтергән.
* Татар язучылары әсәрләрен **тәрҗемә итүче** татар теленең Төркиянең 18 университетында укытылуын хәбәр итә.

*Архив • Яңа чыгарылыш әзерләү • Төзәтү*

## Яхшы мәкалә

**Бәркә** (*Bärkä*, بركة خان‎‎)(1209—1266) — Җучи Олысының бишенче хакиме. Җучинең улы, Чыңгызханның оныгы. Алтын Урданың беренче мөселман ханы.

Мисырдагы мәмлүкләр белән берләшмәне төзеп, үз ырудашына — Хулагу — Иран илханына каршы сугышкан. Бату ханның сәясәтен дәвам иттергән: Алтын Урданың бөтенлеген һәм бәйсезлеген ныгыткан. Бәркә идарә итүе нәтиҗәсендә Алтын Урдада Идел буе Болгарыннан Ислам дине актив таратыла башлаган һәм чынында Алтын Урда Бөек Ханнан бәйсез дәүләте булган.

*Архив • Кандидатлар • Төзәтү*

## Сайланган исемлек һәм портал

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Соңгы сайланган портал:* |  | Зоология |
| *Соңгы сайланган исемлек:* |  | Россиянең иң биек биналары |

*Архив • Кандидатлар*

## Сайланган мультимедиа

## Таныш булыйк

Википедия — Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә Вики механизмы ярдәмендә универсаль энциклопедия үстерү проекты.

Дөньяның 300 телендә бүлекләре булган Википедиянең максаты — теләсә нинди кеше үзгәртүләр кертеп яхшырта алган, ирекле килеш кулланыла алырлык объектив һәм тикшеренә алырлык эчтәлек тәкъдим итү. Тел-ара координацияләү эшендә лингва-франка буларак инглиз теле кулланыла.

Проект табигате нигез принциплар белән билгеләнә. Эчтәлеге Creative Commons CC BY-SA хокуки лицензиясе буенча булдырыла һәм кулланыла.

## Җаваплылыктан баш тарту

**Википедия үз эчтәлегенең "дөрес булуы турында гарантия бирми"**

Википедиянең Интернетта яшәвенә ярдәм итүче  *Викимедиа фонды*, проект чикләрендә тупланган мәгълүматлар арасында хаталарның булуы өчен җаваплы түгел. Шәхси кертемнәре өчен җаваплылык катнашучыларда кала.

## Катнашу

* **Катнашырга:Нигез тәртипләр* һәм башка кагыйдә-киңәшләр белән танышып алыгыз, һәм вики-этикетны хөрмәт итегез; теркәлү *киңәш ителә*, әмма мәҗбүри түгел.
* **Ярдәм кирәк:** Ярдәм битләрне карап чыгыгыз, анда хәл ителмәгән сорауларны исә булышу үзәгебездә сорагыз; теркәлгән катнашучылар *ярдәм күрсәтергә әзерлеген* белдергәннәре арасыннан актив волонтёрларга мөрәҗәгать итеп, остаз булулары турында сорый алалар.
* **Көчләрегезне тикшерергә:** Өйрәнү урынында үзгәртүләр кертеп карагыз яки мәкаләләрне язу / төзәтү киңәшләре белән танышыгыз.

## Җәмгыять

Җәмгыятебез мәкаләләргә үз өлешен тематик проектлар кысаларында һәм бит эчтәлеге турында аралашу урыннары ярдәмендә уртак хезмәттәшлеген башкарган катнашучылардан оеша.
Уртак идеалыбыз — *"һәрбер кеше бар булган гыйлемгә ирекле килеш ирешә алган бер дөньяны барлыкка китерү"*.

Википедиянең татар телле бүлеге җәмгыяте 60 913 теркәлгән катнашучыдан тора, алардан 100 соңгы ай дәвамында кимендә бер үзгәртү кертте. Проектыбызның тотрыклы үсүе өчен 7 катнашучыбыз хезмәт функцияләрен башкаруга сайланган.

Проектыбыз кече, автохтон, Россия һәм Төрки халыклар телләрендәге Википедияләр төркемнәренә керә һәм дөньяның төрле илләрдәге күптеллелекнең әһәмиятен аңлаганнарның ярдәмен күреп яши.

## Вики-кырларыбыз

* Хәзерге вакыйгалар
* Көн тәртибендәге мәсьәләләр
* Соңгы яңалыклар
* Статистика
* Вазыйфалар
* Стратегия
* Эшчәнлек планы
* Алдынгыларыбыз
* Тиешле мәкаләләр исемлекләре:
	+ 1 000  • 10 000  • 50 000
	+ Татар теле: мәкалә - портал - татВП проекты (ВМРУ проекты) - тематик агач
	+ Татарнамә: мәкалә - портал - проект (бүлекләре) - тематик агач - күптелле исемлек -
	+ Татарстан: мәкалә - портал - проект - тематик агач - күптелле исемлек
* Ай хезмәттәшлеге темасы
* Сайланган эчтәлек
* Соңгы үзгәртүләр
* Яңа битләр

## Тугандаш проектлар

Википедия проектының үсешен кайгыручы коммерциячел булмаган Викимедиа Фонды шулай ук башка ирекле эчтәлекле күптелле wiki-проектларның тормышын тәэмин итә:
 **Викиверситет** — *белем бирү аланы*

 **Викиҗыентык** — *медиафайллар саклагычы*

 **Викикитап** — *дәреслекләр һәм белешмәлекләр*

 **Викимәгълүмат** — *фактик мәгълүмат-белем базасы*

 **Викиөзек** — *өземтәләр җыентыгы*

 **Викисәфәр** — *юл күрсәткече*

 **Викисүзлек** — *сүзлек һәм тезаурус*

 **Викитөрләр** — *биологик төрләр*

 **Викиханә** — *оригиналь текстлар*

 **Викихәбәрләр** — *хәбәрләр агентлыгы*

 **Мета-Вики** — *проектара хезмәттәшлек аланы*

 **Викимедиа инкубаторы** — *яңа тел бүлекләре*

 **MediaWiki** — *«MediaWiki» буенча белешмә*

 **Phabricator** — *технологик платформаны үстерү*

## Википедия телләре

Deutsch (Алманча) –
English (Инглизчә) –
Español (Испанча) –
Français (Франсузча) –
日本語 (Японча) –
Português (Португалча) –
Русский (Русча) –
Türkçe (Төрекчә) –
**Тулы телләр исемлеге**

---

Азәрбайҗанча –
Көньяк азәрбайҗанча –
Башкортча –
Кырым татарча –
Чуашча –
Гагаузча –
Каракалпакча –
Карачай-Балкарча –
Казакъча –
Кыргызча –
Төрекмәнчә –
Төрекчә –
**Татарча** –
Тывача –
Уйгырча –
Үзбәкчә –
Якутча -
Көньяк алтайча

## Тышкы дөнья белән мөнәсәбәтләр

Безнең турында матбугатта · Контактлар · FAQ · Авторлык хокуклары · Эзләү баннеры · Өземтә китерү