# 1918 ел

| Еллар
 |
| --- |
|  1914 · 1915 · 1916 · 1917 —  **1918**  — 1919 · 1920 · 1921 · 1922
 |
| Унъеллык
 |
| 1890-еллар · 1900-еллар — **1910-еллар** — 1920-еллар · 1930-еллар
 |
| Гасырлар
 |
| XIX гасыр — **XX гасыр** — XXI гасыр
 |

|  |
| --- |
| 2 меңьеллык
 |
| XVIII гасыр — XIX гасыр — **XX гасыр** — XXI гасыр — XXII гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-еллар
 |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-еллар
 |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-еллар
 |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-еллар
 |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-еллар
 |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-еллар
 |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-еллар
 |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-еллар
 |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-еллар
 |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-еллар
 |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-еллар
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-еллар
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1918 (бер мең тугыз йөз унсигезенче) ел** — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча сишәмбе көнне башлана. Бу безнең эраның 1918 елы, II меңьеллыкның 918 елы, XX гасырның 18 елы, XX гасырның 2 унъеллыгының 8 елы, 1910 елларның 9 елы. 1918 елдан бирле **108** ел үтте.

## Вакыйгалар

* 3 гыйнвар — Милләт Мәҗлесенең гомуми утырышында Галимҗан Шәрәф җитәкчелегендә эшләнгән Идел-Урал штаты проекты карала. Аны төзү буенча гамәли эш махсус комиссиягә йөкләнә.
* 8 гыйнвар (яңа стиль буенча 21 гыйнвар) — Бөтенрусия мөcелман гаскәриләренең икенче корылтае үз эшен башлый.
* 8 гыйнвар — Казанда, II Бөтенроссия мөселман корылтаенда Идел-Урал республикасы проекты хуплана. Аны игълан итү 1 мартка билгеләнә (*Резолюция тормышка ашмый кала*).
* 9 гыйнвар — Уфаның «Тормыш» гәзитендә 6 милләтне берләштергән Идел-Урал штатын төзү турындагы Милләт мәҗлесе фәрманы дөнья күрә.
* 17 гыйнвар — Үзәк мөселман хәрби коллегиясе төзелә.
* 30 гыйнвар — Мулланур Вахитов җитәкчелегендә Үзәк мөселман комиссариаты оештырыла.
* 1 февраль — Совет дәүләте григориан тәкъвименә күчә: 31 гыйнвардан соң 14 февраль җитә.
* 1 март — Ырынбурда «Кызыл таң» гәзите чыга башлый.
* 22 март — Бөтенрусия Үзәк Башкарма Комитеты Декреты буенча Казан һәм Уфа губерналары җирлегендә Татар-Башкорт Совет Республикасы игълан ителә.
* 21 апрель — Совет хөкүмәте Милләт Мәҗлесенең (Эчке Русия һәм Себер төрки-татарларының милли парламенты) эшчәнлеген тыя.
* 29 апрель — “контрреволюцион фикерләр тарату” сылтавы белән «Тормыш» гәзитенең эшчәнлеге туктатыла.
* 25 май — Чехословак корпусы фетнәсе башлана.
* 11 июнь — Кояш газетасы чыгудан туктый.
* 17 июль — Екатеринбурда соңгы Русия императоры Николай II һәм аның гаиләсе атып үтерелә.
* 10 сентябрь — Комуч халык гаскәре Казаннан китә, Кызыл гаскәрләр керә.
* 5 октябрь — Киевта Кырымның Украина составына керү сөйләшүләре башлана.
* 17 октябрь — Маҗарстан Австриядән бәйсезлеген игълан итә.
* 28 октябрь — Чехословакия төзелү көне.
* 11 ноябрь — Компьень вакытлы солыхы имзалана, Беренче дөнья сугышы тәмамланган.
* 18 ноябрь — Латвия бәйсезлеген игълан итә.
* 24 декабрь — Совет Русиясе хөкүмәте (БҮБК), Брест-Литовск солыхын гамәлдән чыгара һәм Украинаның бәйсезлеген башка танымый.

## Туулар

Шулай ук карагыз: Төркем:1918 елда туганнар

* 5 февраль — Наҗар Нәҗми, Башкортостанның татар шагыйре.
* 1 апрель — Мөнир Мазунов, татар шагыйре.
* 20 апрель — Сәет Кальметов, татар драматургы.
* 1 май — Бәшир Рәмиев, совет уйлап табучысы, беренче ССРБ санакларын (*«Стрела», «Урал-1»*) төзүче.
* 15 июнь — Бәдретдин Төхфәтуллов,  Дан орденының тулы кавалеры.
* 18 июнь — Разия Тимерханова, җырчы, ТАССР атказанган артисты.
* 12 июль — Павел Саначин, РСФСР атказанган архитекторы.
* 16 июль — Бәян Гыйззәт, татар галиме.
* 9 сентябрь — Борис Заходер, рус шагыйре, тәрҗемәче.
* 11 сентябрь — Хашим Мостаев, күренекле татар хореографы, балет биючесе.
* 14 ноябрь — Фуат Вәлиев, тарихчы.
* 2 декабрь — Хәй Вахит, драматург.
* 11 декабрь — Александр Солженицын, рус язучысы, Нобель бүләге лауреаты.
* 30 декабрь — Хәдичә Җәлил, М. Җәлилнең сеңлесе, мемуарист.
* 31 декабрь — Җәүдәт Айдаров, музыкант, дирижер.
* Әхтәм Әминев, татар язучысы, шагыйрь. Бөек Ватан сугышында һәлак була.

## Вафатлар

Шулай ук карагыз: Төркем:1918 елда вафатлар

* 1 апрель — Гафур Коләхмәтов, татар драматургы.
* 11 апрель — Отто Вагнер (*Otto Koloman Wagner*), Австрия архитекторы.
* 20 апрель — Фердинанд Браун, алман физигы, телеграфны уйлап табучыларның берсе.
* 12 май — Вилһелм Радлов, тюрколог, этнограф, мәгърифәтче.
* 18 май — Тойво Куула (*Toivo Kuula*), фин композиторы.
* 11 июль — Аббас Сәһһәт, азәрбайҗан шагыйре.
* 17 июль — Николай II, соңгы Русия императоры.
* 11 август — Баһау Нуриманов, революционер.
* 19 август — Мулланур Вахитов, татар революционеры.
* 19 август — Бәхтегәрәй Шәфиев, журналист һәм революционер.
* 2 декабрь — Эдмон Ростан, француз шагыйре, драматург.