# Баш бит

# Википедиягә рәхим итегез!

Ирекле эчтәлекле энциклопедияне һәркем яза ала.

---

 **Тулы исемлекЭчтәлекПорталларLatin imläsı**

708 876 мәкалә арасында эзләү

Википедиянең **татарча бүлегендә708 876 мәкалә һәм
 101 актив катнашучы бар.

* Мәкалә булдыру

 **волонтёрлар ярдәмләшүе**

Бүген 2026 елның 18 июнь көне (Пәнҗешәмбе) – Вакыт 03:38 UTC *(Битне яңартырга)* – Күренеш: мобиль /
санак

## Көн рәсеме

## Бу көнне ... (18 июнь)

 БМОда *Тотрыклы гастрономия көне*,  Азәрбайҗанда ― *Кеше хокуклары көне*,  Сейшел утрауларында ― *Милләт бәйрәме*, Халыкара *Аутизм-сыман нейрологик системалы шәхесләрнең парады көне*, һ.б.

* 1812 — АКШ һәм Бөекбритания арасында сугыш башлана.

Руаль Амундсен
* 1928 — норвегияле сәяхәтче Руаль Амундсен вафат була.
* 1936 — рус язучысы Максим Горький бакыйлыкка күчә.
* 1940 — Шарль де Голль Лондондан французларны фашистларга каршылык күрсәтергә чакыра.
* 1942 — «Битлз» музыкаль төркеме катнашучысы Пол Маккартни туа.
* 1946 — Италия җөмһүрият буларак игълан ителә.
* 1949 — Польшаның 8 нче президенты Лех Качинский дөньяга килә.
* 2008 — татар актеры, танылгын сәхнә остасы Наил Әюпов вафат була.
* 2018 — Илдус Әмирхан, татар мәгърифәтчесе вафат була.

*Башка вакыйгалар • Үзгәртү • Проект • Яңартырга*

## Сайланган мәкалә

**Мастер һәм Маргарита** — Михаил Булгаковның романы. Романның жанрын ачыклау кыен, чөнки әсәр күп катламлы һәм үз эченә сатира, фарс, фантастика, мистика, мелодрама кебек жанрларны һәм жанр элементларын ала. Аны гомумән исә мениппея дип атап була. Роман cюжеты буенча бик күп театр куелышлары һәм нәфис фильмнар эшләнгән.

Роман авторның үз гомере вакытында нәшер ителми. Михаил Булгаков үзе аның совет власте чорында басылачагына ышанмаган. Ләкин авторның үлеменнән 26 ел үткәч, әсәр ССРБда, кыскартылган вариантта нәшер ителә һәм совет интеллигенциясе арасында популярлыкка ирешә.

*Архив • Кандидатлар • Төзәтү*

## Сез беләсезме?

Археоптерикс – сөйрәлүчеләр белән кошлар арасында урын алган борынгы кош.
Өч бармаклы игуанодон (Орнитоподлар вәкиле) аяклары.
* **Кайбер динозаврларның** аяклары кошларныкына охшаш булган *(рәсемдә)*.
* Беренче татар медицина профессоры **Әбүбәкер Терегулов** «Ак чәчәкләр» романында төп геройның прототибы.
* Нуретдин исеменнән **титул** барлыкка килгән.
* Татар иҗтимагый үзәгенә беренче санакны **Гали Акыш** бүләк итә.
* Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты **Корделл Халл** яһүд качакларын иленә кертүгә каршы чыккан.
* Франция үзәгендә «**Франция утравы**» урнашкан.
* Кошлар **динозаврлардан** барлыкка килгәннәр.
* **Ак аюның** туны ак булса да, тиресе кара төстә.
* Борынгы гарәпләрнең **этикеты** кунак кулын сөт белән юуны таләп иткән.
* Бу елның 9 июлендә **яңа дәүләт** барлыкка килде.
* Күренекле рәссам **Рембрандтка** танылу аның вафатыннан 2 гасыр узгач кына килә.
* Халыкара хокук яклаучы оешмалар арасында **Amnesty International** иң озын һәм бай тарихлы.
* Чиләбе шәһәренә **татар морзасы** нигез сала.

*Архив • Яңа чыгарылыш әзерләү • Төзәтү*

## Яхшы мәкалә

Габдрәшит Ибраһимов
**Габдрәшит Ибраһимов** — татар сәясәтчесе, дин әһеле. 1857 елның 23 апрелендә (иске стиль) Тубыл вилаятенең Тара шәһәрендә (хәзер Омск өлкәсендә) дин әһеле гаиләсендә дөньяга килә. Аның әтисе Гомәр хәзрәт җиде буын ахуннар нәселеннән була, әнисе Гафифә абыстай да Себердә данлыклы мәгърифәтче һәм җәмәгать эшлеклесе Фазыл Тынкачевлар нәселеннән була.

Габдрәшит Ибраһимов башлангыч дини белемне Себер мәдрәсәләрендә — Уыш авылында, Әлмәндә, Яңавыл-Төмәндә һәм Казан төбәгендәге Кышкар мәдрәсәсендә ала. Шушы вакыт эчендә ул империя төрмәләрен дә, ятимлек ачысын, акчасызлык газабын да татып өлгерә. 1879-1884 елларда ул Мәдинә шәһәрендә төпле дини белем ала, Коръән-хафиз булып чыга.

*Архив • Кандидатлар • Төзәтү*

## Сайланган исемлек һәм портал

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Соңгы сайланган исемлек:* |  | АКШның беренче ханымнары |
| *Соңгы сайланган портал:* |  | Кино |

*Архив • Кандидатлар*

## Сайланган мультимедиа

## Таныш булыйк

Википедия — Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә Вики механизмы ярдәмендә универсаль энциклопедия үстерү проекты.

Дөньяның 300 телендә бүлекләре булган Википедиянең максаты — теләсә нинди кеше үзгәртүләр кертеп яхшырта алган, ирекле килеш кулланыла алырлык объектив һәм тикшеренә алырлык эчтәлек тәкъдим итү. Тел-ара координацияләү эшендә лингва-франка буларак инглиз теле кулланыла.

Проект табигате нигез принциплар белән билгеләнә. Эчтәлеге Creative Commons CC BY-SA хокуки лицензиясе буенча булдырыла һәм кулланыла.

## Җаваплылыктан баш тарту

**Википедия үз эчтәлегенең "дөрес булуы турында гарантия бирми"**

Википедиянең Интернетта яшәвенә ярдәм итүче  *Викимедиа фонды*, проект чикләрендә тупланган мәгълүматлар арасында хаталарның булуы өчен җаваплы түгел. Шәхси кертемнәре өчен җаваплылык катнашучыларда кала.

## Катнашу

* **Катнашырга:Нигез тәртипләр* һәм башка кагыйдә-киңәшләр белән танышып алыгыз, һәм вики-этикетны хөрмәт итегез; теркәлү *киңәш ителә*, әмма мәҗбүри түгел.
* **Ярдәм кирәк:** Ярдәм битләрне карап чыгыгыз, анда хәл ителмәгән сорауларны исә булышу үзәгебездә сорагыз; теркәлгән катнашучылар *ярдәм күрсәтергә әзерлеген* белдергәннәре арасыннан актив волонтёрларга мөрәҗәгать итеп, остаз булулары турында сорый алалар.
* **Көчләрегезне тикшерергә:** Өйрәнү урынында үзгәртүләр кертеп карагыз яки мәкаләләрне язу / төзәтү киңәшләре белән танышыгыз.

## Җәмгыять

Җәмгыятебез мәкаләләргә үз өлешен тематик проектлар кысаларында һәм бит эчтәлеге турында аралашу урыннары ярдәмендә уртак хезмәттәшлеген башкарган катнашучылардан оеша.
Уртак идеалыбыз — *"һәрбер кеше бар булган гыйлемгә ирекле килеш ирешә алган бер дөньяны барлыкка китерү"*.

Википедиянең татар телле бүлеге җәмгыяте 60 879 теркәлгән катнашучыдан тора, алардан 101 соңгы ай дәвамында кимендә бер үзгәртү кертте. Проектыбызның тотрыклы үсүе өчен 7 катнашучыбыз хезмәт функцияләрен башкаруга сайланган.

Проектыбыз кече, автохтон, Россия һәм Төрки халыклар телләрендәге Википедияләр төркемнәренә керә һәм дөньяның төрле илләрдәге күптеллелекнең әһәмиятен аңлаганнарның ярдәмен күреп яши.

## Вики-кырларыбыз

* Хәзерге вакыйгалар
* Көн тәртибендәге мәсьәләләр
* Соңгы яңалыклар
* Статистика
* Вазыйфалар
* Стратегия
* Эшчәнлек планы
* Алдынгыларыбыз
* Тиешле мәкаләләр исемлекләре:
	+ 1 000  • 10 000  • 50 000
	+ Татар теле: мәкалә - портал - татВП проекты (ВМРУ проекты) - тематик агач
	+ Татарнамә: мәкалә - портал - проект (бүлекләре) - тематик агач - күптелле исемлек -
	+ Татарстан: мәкалә - портал - проект - тематик агач - күптелле исемлек
* Ай хезмәттәшлеге темасы
* Сайланган эчтәлек
* Соңгы үзгәртүләр
* Яңа битләр

## Тугандаш проектлар

Википедия проектының үсешен кайгыручы коммерциячел булмаган Викимедиа Фонды шулай ук башка ирекле эчтәлекле күптелле wiki-проектларның тормышын тәэмин итә:
 **Викиверситет** — *белем бирү аланы*

 **Викиҗыентык** — *медиафайллар саклагычы*

 **Викикитап** — *дәреслекләр һәм белешмәлекләр*

 **Викимәгълүмат** — *фактик мәгълүмат-белем базасы*

 **Викиөзек** — *өземтәләр җыентыгы*

 **Викисәфәр** — *юл күрсәткече*

 **Викисүзлек** — *сүзлек һәм тезаурус*

 **Викитөрләр** — *биологик төрләр*

 **Викиханә** — *оригиналь текстлар*

 **Викихәбәрләр** — *хәбәрләр агентлыгы*

 **Мета-Вики** — *проектара хезмәттәшлек аланы*

 **Викимедиа инкубаторы** — *яңа тел бүлекләре*

 **MediaWiki** — *«MediaWiki» буенча белешмә*

 **Phabricator** — *технологик платформаны үстерү*

## Википедия телләре

Deutsch (Алманча) –
English (Инглизчә) –
Español (Испанча) –
Français (Франсузча) –
日本語 (Японча) –
Português (Португалча) –
Русский (Русча) –
Türkçe (Төрекчә) –
**Тулы телләр исемлеге**

---

Азәрбайҗанча –
Көньяк азәрбайҗанча –
Башкортча –
Кырым татарча –
Чуашча –
Гагаузча –
Каракалпакча –
Карачай-Балкарча –
Казакъча –
Кыргызча –
Төрекмәнчә –
Төрекчә –
**Татарча** –
Тывача –
Уйгырча –
Үзбәкчә –
Якутча -
Көньяк алтайча

## Тышкы дөнья белән мөнәсәбәтләр

Безнең турында матбугатта · Контактлар · FAQ · Авторлык хокуклары · Эзләү баннеры · Өземтә китерү