# Т-34

| Т-34 |
| --- |
|  |
| Сугыш | Икенче бөтендөнья сугышы |
| Әүвәлгесе | Т-28 һәм Тиз йөрешле танклар |
| Киләсе | Т-44 |
| Чыгыш иле |  СССР |
| Хезмәтләндерүче | СССР, Афганская национальная армия[d] һәм Сухопутные войска Албании[d] |
| Җитештерүче | Завод имени Малышева[d], Ленинградский государственный завод № 174 имени К. Е. Ворошилова[d], Уральский завод тяжёлого машиностроения[d], Волгоградский тракторный завод[d], Чиләбе трактор заводы[d], Красное Сормово[d] һәм Уралвагонзавод[d] |
| Коралланыш | ZIS-S-53[d] һәм 76-мм танковая пушка образца 1940 года[d] |
| Йөрткеч | В-2[d] |
| Җитештерелгән | 84 170 |
| Проектлаучы | Харьковское конструкторское бюро машиностроения[d] |
| Файдалануга тапшырылган | 1940 |
| Озынлык | 5920 миллиметр |
| Киңлек | 3000 миллиметр |
| Биеклек / буй | 2405 миллиметр |
|  |
| Дорожный просвет | 400 миллиметр |
|  Т-34 Викиҗыентыкта |

Т-34 уртача танкы
**Т-34** — Бөек Ватан сугышы вакытының мәшһүр совет уртача танкы, 1940 елны беренче тапкыр Чиләбе трактор заводында ясалган.

Т-34 үзенең сугыш сыйфатлары аркасында, шулчакта советлар бронетанк гаскәренең иң күп өлешен алып торган, Икенче бөтендөнья сугышының иң яхшы уртача танкы дип саналган.

Шуннан башка, 1990-нчы елларга кадәр кайбер илләрдә Т-34 коралда кала биргән. Т-34 танкы БТ танклар сериясен дә, шулай ук Т-28 танкларын да алмаштырырга тиеш булган.

Т-34 Сталинград урамнарында сугыша
Совет Гаскәре Бөек Ватан сугышында һәм бөтен Икенче бөтендөнья сугышында җиңүендә зур роль уйнаган, Сталинград сугышында катнашкан һәм төп танк бәрелешендә Курск сугышында катнашкан.

## Техник сыйфатламалары

1930-нчы еллар ахырында Кошкин һәм Морозов җитәкчелегендәге совет инженерлык бюросы яңа танк проекты белән эш башлаган, тиз йөрешле БТ танклар сыйфатына нигезләнгән булган. 1940 елны беренче үрнәклер Т-34 танклары ясалган.

### Бәямәләре

* Озынлыгы, мм: 5920
* Алда туп белән озынлыгы, мм 5964
* Киңлеге, мм: 3000
* Биеклеге, мм 2405
* Клиренс, мм 400
* Сугыш авырлыгы 25,6—32 т
* Экипаж, кеше 4
* Тизлеге: юлда - 54 км/сәг
* Тизлеге: таулы-чокырлы җирдә - 25 км/сәг

## Хәтирә

Т-34 танк-каһарманына күп шәһәрләрдә һәйкәлләр ачылган.

* Т-34 , Мәскәү музее
* Т-34 1943 ел, Гданьск
* Т-34, Польша
* Т-34-85, Брянск
* T-34-85, Луганск
* Т-34 1943 елгы һәйкәле, Берлин
* T-34-85, Польша
* Т-34-85, Харковь музее
* Т-34-85, Запорожье
* Т-34-85, Түбән Тагил
* Т-34, Донецк
* Т-34 , Ростов өлкәсе
* Т-34 һәйкәле, Барнавыл
* Т-34, Волгоград
* Т-34, Беларус
* Т-34, Киров
* Т-34, Петрозаводск

## Әдәбият

* А. В. Карпенко. Обозрение отечественной бронетанковой техники (1905—1995). — СПб.: Невский Бастион, 1996. — 480 с. — 10 000 экз.
* М. Б. Барятинский Т-34 в бою, Яуза, Эксмо, 348 с., 2008 г. — в книге автор исследует танк и проводит анализы его слабых и сильных сторон
* М. Б. Барятинский. Средний танк Т-34. — М.: Моделист-конструктор, 1999. — (Бронеколлекция, выпуск № 3 / 1999).
* М. Б. Барятинский. Самоходные установки на базе Т-34. — М.: Моделист-конструктор, 2000. — 32 с. — (Бронеколлекция № 1 (28) / 2000).
* Л. Н. Васильева, И. Желтов, Г. Ф. Чикова. Правда о танке Т-34. — М.: Атлантида — XXI век, 2005. — 480 с. — 5000 экз. — ISBN 5-93238-079-9
* И. Желтов, М. Павлов, И. Павлов, А. Сергеев, А. Солянкин. Неизвестный Т-34. — М.: Экспринт, 2001. — 184 с. — ISBN 5-94038-013-1
* А. Драбкин. Я дрался на Т-34. — М.: Эксмо, Яуза, 2007. — 352 с. — ISBN 978-5-699-09092-1
* Коломиец М. В. Т-34. Первая полная энциклопедия. — М.: Эксмо Яуза Стратегия-КМ, 2009. — 496 с. — (Новая танковая энциклопедия). — 3100 экз.
* Мощанский И. Б. Средний танк Т-34-85. Второе рождение машины. — М.: Вече, 2009. — 80 с. — (Из истории бронетехники). — 3000 экз.
* М. Постников. Бронезащита средних танков Т-34. 1941—1945. — М.: Экспринт, 2005. — 39 с. — (Бронетанковый фонд). — 2000 экз. — ISBN 5-94038-064-6
* А. Г. Солянкин, М. В. Павлов, И. В. Павлов, И. Г. Желтов. Отечественные бронированные машины. XX век. 1941—1945. — Москва: Экспринт, 2005. — Т. 2. — 448 с. — 2000 экз. — ISBN 5-94038-074-3
* М. Н. Свирин. Броневой щит Сталина. История советского танка. 1937—1943. — М.: Яуза, Эксмо, 2006. — 448 с. — ISBN 5-699-16243-7
* М. Н. Свирин. Артиллерийское вооружение советских танков 1940—1945. — М.: Экспринт, 1999. — 40 с.
* С. Устьянцев, Д. Колмаков. Т-34. — Нижний Тагил: Уралвагонзавод / Медиа-Принт, 2005. — 231 с. — (Боевые машины Уралвагонзавода № 2). — 4500 экз. — ISBN 5-98485-008-7
* Жаркой Ф. М. Танковый марш. Изд. 3-е: МВАА. — СПб., 2011.
* Исаев А. В. От Дубно до Ростова — М.: АСТ; Транзиткнига, 2004

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

|  |  |
| --- | --- |
|  | Викиҗыентыктагы медиафайллар? |

| **ССРБ һәм Россия танклары**  |
| --- |
| БT-1 | БТ-2 | БT-5 | БT-7 |БT-8 | ИС-1 | ИС-2 | ИС-3 | ИС-4 | ИС-6 | ИС-7 | КВ-1 | КВ-2 | КВ-3 | КВ-4 | КВ-5 | КВ-6 | КВ-7 | КВ-8/КВ-8с | КВ-9 | КВ-10| КВ-11 | КВ-12 | КВ-13 | КВ-14 | КВ-85 | КВ-100 | КВ-220 | КВ-222 | ПТ-76 | Т-10 | Т-17 | Т-18 | Т-20 | Т-21 | Т-22 | Т-23 | Т-24 | Т-26 | Т-27 | Т-28 | Т-29 | Т-30 | Т-34 | Т-35 | T-37 | T-38 | Т-40 | Т-44 | Т-50 | Т-54 | Т-55 | Т-60 | Т-62 | Т-64 | Т-70 | Т-72 | T-80 | Т-80 | Т-84 | Т-90 | Т-95 | |