Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Гайсә пәйгамбәрLatinitsada uqu

| Гайсә пәйгамбәр |
| --- |
|  |
| Туган телендәге исеме | арам. ישו |
| Әйтелеш | Дәвамлыгы: 2 секунды0:02 |
| Туган | БЭК 6 елдан иртә түгел һәм елдан соң түгелБЭК 4 Бәйтлеһем[d], Иродианская Иудея[d], Рим империясе |
| Үлгән | 7 апрель 30 яки 3 апрель 33 Голгофа[d], Иудея[d], Котдус, Рим империясе |
| Үлем сәбәбе | распятие[d] |
| Күмү урыны | Храм Гроба Господня[d], Гроб Талпиот[d], Садовая могила[d], Гроб Господень[d] һәм Котдус |
| Яшәгән урын | Назарет[d], Рим империясе Капернаум[d] Галилея[d] |
| Ватандашлыгы | Иродианская Иудея[d] |
| Һөнәре | вәгыйз, пәйгамбәр, балтачы, раввин, могҗизачы, дини лидер, дәвалаучы, мессия, вәгыйз, укытучы, дингә нигез салучы, каменщик, пастор |
| Ата-ана | * Бог Отец[d] (әти)
* Изге Ана (әни)
 |
|  **Гайсә пәйгамбәр**  Викиҗыентыкта |

Гайсә Мәсих. Новгород иконасы, 12 гасыр
**Гайсә пәйгамбәр** (Ислам динендә) яки **Гайсә Мәсих** (Христиан динендә) (грек. *Ιησούς Χριστός*, рус. *Иисус Христос*, лат. *Iesus Christus*) – Ислам динендә пәйгамбәр, христиан диннәрендә Тәңре hәм Ходайның улы дип саналучы шәхес.

Христиан дине буенча кеше гөнаһларын үзенә алган һәм алар өчен үлгән.

Ислам дине буенча Мөхәммәд (с.г.с.) кадәр булган пәйгамбәр. Дөнья бетүе алдыннан җиргә кайтырга тиеш.

## Христианлыкта

Тау вәгазе, (Карл Блох, 1890)
Бәйрәм көне (Раштуа) — 25 декабрь- Католик Чиркәвендә, 7 гыйнвар - Православ Чиркәвендә.

Инҗил буенча 33 яшьлек Гайсә Мәсих Тау вәгазен әйтеп, христианлыкның төп нигезләрен тасвирлаган, халыкта зур дан казанган. Яһүд руханилары Гайсәнең популярлыгын күреп, аңа каршы көрәш итә башлаган. Гайсәнең бер укучысы казначы Яһүд Искариот (*Иуда Искариот*) Гайсәне яһүд руханиларына 30 көмеш тәңкәдә саткан. Гайсә Мәсих кулга алынган булган һәм Рим империясенең Яһүд виләяте прокураторы Понтий Пилат хөкеменә җибәрелгән. Понтий Пилат Гайсәне үтерүгә каршы булганга карамастан, Гайсәне җәзалап үтерүгә җибәрергә мәҗбүр булган.

Хөкем буенча Гайсә Мәсих Иерусалим янындагы Пеләш тауда тәрегә кадакланган булган, шуннан тәре - христианлыкның символына әверелгән.

## Шулай ук карагыз

* Изге Ана
# Тихо БрагеLatinitsada uqu

| Тихо Браге дан. *Tyge Ottesen Brahe* лат. *Tycho Brahe* |
| --- |
|  |
| Туган телендәге исеме | дан. *Tyge Ottesen Brahe* |
| Әйтелеш | Дәвамлыгы: 2 секунды0:02 |
| Туган | 14 декабрь 1546(1546-12-14)  Кнудструп, Дания |
| Үлгән | 24 октябрь 1601(1601-10-24) (54 яшь)  Праһа |
| Үлем сәбәбе | бөер эшчәнлегенең җитешсезлеге |
| Күмү урыны | Тын гыйбадәтханәсе[d] |
| Милләт | данияле |
| Ватандашлыгы | Дания кыйраллыгы[d] |
| Әлма-матер | Копенһаген университеты[d], Лейпциг үнивирситите[d] һәм Росток университеты[d] |
| Һөнәре | астроном |
| Эш бирүче | Ураниборг[d] |
| Җефет | Kirsten Barbara Jørgensdatter[d] |
| Балалар | Sidsel Brahe[d] һәм Elisabeth Brahe[d] |
| Ата-ана | * Отте Браге[d] (әти)
* Beate Clausdatter Bille[d] (әни)
 |
| Кардәшләр | София Браге, Jørgen Ottesen Brahe[d], Steen Brahe[d], Axel Ottesen Brahe[d] һәм Knud Brahe[d] |
|  |
|  |
|  **[[commons:Category:Tycho Brahe|Тихо Браге дан. *Tyge Ottesen Brahe* лат. *Tycho Brahe*]]**  Викиҗыентыкта |

**Ти́хо Бра́ге** (дан. *Tyge Ottesen Brahe*, лат. *Tycho Brahe*; 14 декабрь 1546, Кнудструп, Дания — 24 октябрь 1601, Праһа) — данияле астроном, астролог һәм алхимик.

Аурупада беренчеләрдән булып төгәл астрономик күзәтүләр алып бара башлый. Европа өчен яраклы йолдызлар каталогын төзи.

Үз чиратында Иоганн Кеплер Насиреддин белән Брагеның каталогына таянып күк механикасын уйлап таба, үз чиратында Ньютон механиканың кануннарын ача.

## Шулай ук карагыз

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)
# Ли БайLatinitsada uqu

| Ли Бай |
| --- |
|  |
| Туган телендәге исеме | 李白 |
| Туган | 19 май 701 Суяб, Тан династиясе, Кытай (бүгенге Токмок шәһәре, Кыргызстан) |
| Үлгән | 30 ноябрь 762 (61 яшь) Данту |
| Үлем сәбәбе | батып үлү[d] |
| Күмү урыны | Tomb of Li Bai[d] |
| Милләт | кытай |
| Ватандашлыгы | Таң династиясе |
| Һөнәре | шагыйрь |
| Балалар | Li Boqin[d] |
| Ата-ана | * Li Ke[d] (әти)
 |
|  **Ли Бай**  Викиҗыентыкта |

**Ли Бай** яки **Ли Тай-бо** (кыт. 李白; 李太白; 701—762/763 ел) — Тан династиясе заманында яшәгән кытай шагыйре.

## Биография

Ли Бай бай сәүдәгәр гаиләсендә туа. Туу җире төгәл билгеле түгел, ләкин бүгенге көндә эзләнүчеләрнең күбесе аның Төркестанда, бүгенге Токмок шәһәреннән ерак түгел җирдә туганын кабул итә. Соңрак, Ли Байга 5 яшь булганда, аның гаиләсе Циньляньсянга күченә. Дәүләт эшлеклесе булу теләгенә карамастан, ул дәүләт хезмәтенә керү өчен таләп ителгән имтиханнарга әзерләнми һәм 25 яшендә Кытай буенча сәяхәт итә башлый. Соңрак, 742 елда, ул император сараена тәкъдим ителә һәм Ханьлинь Академиясендә вазифа ала.

Ике елдан берникадәр азрак вакыт дәвамында ул сарай шагыйре буларак хезмәт итә һәм бу вазифаны үз теләге буенча ташлап китә. Кытай буенча сәяхәткә куела, 744 елның көзендә беренче тапкыр Ду Фу белән күрешә. Ань Лушань күтәрелеше барышында Ли Линь ханзадәсенең фетнәсендә катнаша һәм дәүләт җинаятьчесе буларак хөкем ителә. Баш күтәрелүнең җиңелүеннән соң көньяк-көнбатышка сөрелә. 759 елда амнистиягә эләгә һәм кире көнчыгышка кайта. 762 — 763 елларда вафат була.

## Иҗаты

Ли Бай якынча 1000 шигырь авторы буларак билгеле. Ләкин күпчелек очракта аның авторлыгы шик астына куела. Аның юэфу жанрындагы хезмәтләре аеруча танылган. Шулай ук аның иҗаты даосизм белән бәйле булган.