# 2 май

**2 май** — Милади тәкъвимендә бишенче айның икенче көне. Ел ахырына кадәр 243 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **май** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
|   |   |   |   | 1 | 2 | 3 |
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| 2026 ел |

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

### Халыкара

* БМО — Бөтендөнья тунец көне (исп. Día Mundial del Atún, рус. *Всемирный день тунца*).

### Милли

* Бутан — Өченче патша Джигме Дорджи Вангчук туган көне яки **Укытучылар көне** (ингл. *Birthday of King (Druk Gyalpo) Jigme Dorji Wangchuck*).
* Бразилия — Илкүләм наркотикларга каршы сәясәттә ватандаш, шәхес һәм кеше хокуклары өчен көрәш көне (порт. Dia Nacional de Luta pela Cidadania, Dignidade e Direitos Humanos na Política Nacional sobre Drogas), Хәрби низаглар ветераннары көне (порт. Dia Nacional do Ex-combatente) һәм Этика көне (порт. Dia Nacional da Ética).
* Индонезия — Илкүләм мәгариф көне (индон. *Hari Pendidikan Nasional*, ингл. *Indonesia National Education Day*).
* Иран — Укытучылар көне (фар. روز معلم).
* Польша — Поляк Җөмһүриятенең байрагы көне (пол. Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, рус. *День Флага Польской Республики*).

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Мәктәптә зәгыйфьләргә карата җәбер-золымга халыкара каршылык көне (исп. Día Internacional Contra el Acoso Escolar).
* Халыкара Гарри Поттер көне (ингл. *International Harry Potter Day*).
* Бразилия —  Сан-Паулу штатындагы  Гуапиара шәһәре көне (порт. Aniversario da cidade de Guapiara, SP) һәм  Параиба штатындагы  Умбузейру шәһәре көне (порт. Aniversário da cidade de Umbuzeiro, Paraíba).
* Испания /  Мадрид автономияле төбәге — Төбәк җәмгыяте көне (исп. Día de la Comunidad de Madrid).
* Польша — Бөтендөнья поляк диаспорасы көне (пол. Dzień Polonii i Polaków za Granicą, эсп. Tago de la Pola Diasporo kaj de Poloj Eksterlande).

## Вакыйгалар

* 1945 — Берлин капитуляциясе турында әмер бирелә.
* 1949 — ССРБда футбол матчының беренче телерепортажы уза.
* 1997 — Тони Блэр Бөекбритания премьер-министры булды.
* 2004 — компьютер проблемасы аркасында Атланта һава аланы ике сәгать эштән туктый.
* 2011 — АКШ президенты Барак Обама террорист, Әл-Каидә җитәкчесе Усама бин Ладенның үтерелүе турында игълан итте.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:2 май көнне туганнар*

* 1729 — Екатерина II, Русия патшабикәсе.
* 1869 — Фёдор Гасилов (Петр), Рус православ чиркәвенең дин эшлеклесе, әрхәрәй.
* 1882 — Җеймс Фрәнсис Бөрнс,
* 1889 — Суварди Сурьянинграт,
* 1893 — Баһаветдин Нуриманов, революционер.
* 1897 — Бәкер Белоусов, Русия ватандашлар сугышы каһарманы.
* 1899 — Иван Маточкин,
* 1901 — Лев Лунц,
* 1901 — Фёдор Зефиров, СССР дәүләт эшлеклесе.
* 1909 — Галиулла Хәйруллин,
* 1911 — Сираҗ Нуретдинов, үзбәк совет фирка-дәүләт эшлеклесе, алман-совет сугышында катнашучы.
* 1912 — Күләш Байсәетова,
* 1914 — Фёдор Уяр,
* 1917 — Ольга Санфирова, Бөек Ватан сугышы чоры Кызыл Гаскәренең төнге бомбага тотучылар эскадрильясы башлыгы, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1921 — Сатьяҗит Рай, һинд кинорежиссёр, язучы, композитор.
* 1923 — Анатолий Чехов,
* 1923 — Владимир Бердников, Казан университеты профессоры, техник фәннәр докторы.
* 1924 — Таҗетдин Гыйләҗетдинов, Бөек Ватан сугышы чоры Кызыл Гаскәренең артиллерия взводы башлыгы, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1929 — Татьяна Леонова,
* 1930 — Рәшит Җиһаншин, хирург, профессор, Төмән медицина институтының проректоры.
* 1931 — Алмас Булатов, / ССРБ Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
* 1934 — Наил Шәкүров,
* 1938 — Альберт Гульян,
* 1938 — Левон Тавадян,
* 1943 — Наталия Толстая,
* 1947 — Зоя Андреева, опера җырчысы *(сопрано)*.
* 1949 — Александр Козлов, РФ авыл хуҗалыгы министры урынбасары (2004-2009), Орёл өлкәсе губернаторы (2009-2014).
* 1953 — Валерий Гергиев, Русия дирижеры, Мария театрының сәнгать җитәкчесе һәм генераль директоры.
* 1958 — Әнвәр Либабов, кино һәм пантомима театры артисты.
* 1958 — Юлай Шамилоглы,
* 1965 — Ринат Атауллин, футболчы.
* 1968 — Галина Данилова, Русия театр һәм кино актеры.
* 1975 — Дэвид Бекхэм, футболчы.
* 1976 — Аннели Отт,
* 1978 — Юлия Әдһәмова,
* 1981 — Андрей Дудник, футболчы.
* 1982 — Фабиу Фелисиу, футболчы.
* 1987 — Бәһадир Нәсимов, футболчы.
* 1988 — Галириза Хәкыйкый, футболчы.

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:2 май көнне вафатлар*

* 1519 — Леонардо да Винчи, итальян рәссамы.
* 1902 — Аполлон Смирнов,
* 1909 — Василий Лебедев,
* 1917 — Петр Знаменский,
* 1934 — Виктор,
* 1945 — Мартин Борманн, / Өченче рейх дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе.
* 1961 — Валериан Васильев, чирмеш теле филологиясе галиме, мари этнограф.
* 1963 — Всеволод Яблонский,
* 1965 — Василий Добромыслов,
* 1969 — Имамгали Кадыйров,
* 1969 — Мария Михеева,
* 1971 — Александр Куренков,
* 1973 — Җәүдәт Фәйзи, татар композиторы.
* 1977 — Григорий Эйдинов,
* 1977 — Пётр Славинский,
* 1979 — Җулио Натта,
* 1990 — Тәлгать Туйкин, авыл хуҗалыгы белгече, җитәкчесе.
* 1994 — Фирүз Меһта,
* 1995 — Виталий Добрынин,
* 1996 — Константин Кузнецов,
* 1997 — Александр Фуковский,
* 1997 — Җон Экклс,
* 2003 — Блага Димитрова,
* 2004 — Галиулла Хәйруллин,
* 2005 — Семен Казачков,
* 2011 — Александр Лазарев, / ССРБ һәм  Россия Федерациясе кино һәм театр актеры.
* 2011 — Леонид Абалкин,
* 2012 — Туфан Миңнуллин, күренекле татар язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе, Татарстан Дәүләт шурасы депутаты.
* 2014 — Валентин Тронов,
* 2015 — Майя Плисецкая,
* 2017 — Рәдиф Тимершин,
* 2018 — Тимур Акулов, ТР президенты киңәшчесе, РФ Дәүләт думасы депутаты.
* 2020 — Владислав Василевич,
* 2021 — Тимергали Килмөхәммәтов,
* 2025 — Рөстәм Үтәй (81), дирижер, музыкант, Татарстанның Дәүләт эстрада-симфоник оркестрының җитәкчесе.

## Искәрмәләр

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |