# 14 июньLatinitsada uqu

**14 июнь** — Милади тәкъвимендә алтынчы айның ундүртенче көне. Ел ахырына кадәр 200 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **июнь** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 ел |

 **Дөнья тарихында бу көн:**

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

### Халыкара

* БМО — Халыкара кан доноры көне (ингл. *World Blood Donor Day*, фр. Journée mondiale du donneur de sang, исп. Día Mundial del Donante de Sangre, гарәп. اليوم العالمي للمتبرعين بالدم‎, рус. *Всемирный день донора крови*, кыт. 世界献血者日).

### Милли

* АКШ — Байрак көне (ингл. *Flag Day*).
* Әрмәнстан — Совет репрессияләр корбаннарын искә алу көне (әрм. Բռնադատվածների հիշատակի օր, рус. *День защиты прав безвинно осужденных / День памяти репрессированных и лиц, подвергнувшихся гонениям в советские годы*, ингл. *Day of Memory for Repressed People*).
* Башкортстан матбугаты көне.
* Бөекбритания /  Фолкленд утраулары — Азат ителү көне (ингл. *Liberation Day*).
* Польша — Илкүләм алман нацистларының концентрацион һәм үлем лагерьләре корбаннарын искә алу көне (пол. Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady, ингл. *National Day of Remembrance of German Nazi Concentration and Extermination Camps Victims*).
* Латвия — Коммунистик репрессияләр корбаннарын искә алу көне (литв. Komunistiskā genocīda upuru piemiņas diena).
* Литва — Матәм һәм өмет көне (литв. Gedulo ir vilties diena).
* Эстония — Милли матәм көне (эст. Leinapäev).

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Әфганстан — Ана көне.[*чыганагы?*]
* Испания — Илкүләм испан ишарәт телләре көне (исп. Día nacional de las lenguas de signos españolas).
* Малави — Ирек көне (ингл. *Freedom Day*).
* Польша — Ватандаш (волонтёр) журналистикасы көне (пол. Dzień Dziennikarza Obywatelskiego).
* Россия — Миграцион хезмәт хезмәткәрләре көне (рус. *День работников миграционной службы*).

## Вакыйгалар

Ибн Баттута
* 1325 — 21 яшьлек Ибн Баттута туган шәһәрен ташлап, хаҗ кылырга китә.
* 1846 — Калифорния Мексикага каршы баш күтәрә; Калифорния җөмһүрияте игълан ителә.
* 1965 — Пол Маккартни данлыклы «Yesterday» җырын яза.
* 1985 — Шенген килешүе имзалана (башлыча 7 ил тарафыннан).
* 1996 — Татарстан Президентының Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институтын оештыру турында боерыгы чыга.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:14 июнь көнне туганнар*

* 1743 — Элизабет Линней,
* 1796 — Николай Брашман,
* 1831 — Константин Голстунский, тәрҗемәче, профессор, калмык-рус һәм рус-калмык сүзлекләре авторы.
* 1868 — Карл Ландштайнер, табиб, профессор, Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1873 — Мария Елгаштина, театр рәссамы, БАССРның халык рәссамы.
* 1884 — Миргазиз Укмаси, драматург.
* 1893 — Илья Лукомский,
* 1894 — Ян Гамарник, инкыйлабчы, совет хәрби һәм фирка-дәүләт эшлеклесе.
* 1913 ― Леонид Воскресенский,
* 1919 ― Владимир Дьяков, ССРБ һәм Россия галиме, славянны өйрәнүче, археограф.
* 1920 ― Хәлил Хәйруллин, Советлар Берлеге Каһарманы, солдат.
* 1923 ― Зәкәрия Кашапов, Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* 1924 ― Җеймс Бләк, фармаколог, уйлап табучы, кардиолог, профессор, Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе.
* 1926 — Леонид Васильев, тел белгече, филология фәннәре докторы, профессор, академик.
* 1928 — Эрнесто Че Гевара, Латин Америка инкыйлабчысы.
* 1929 — Карл Минскер, химия фәннәре докторы, профессор, СССР уйлап табучысы, хөкүмәт премияләре лауреаты.
* 1931 — Роза Хәлиуллина, шагыйрә.
* 1936 — Илгизәр Зәйнуллин,
* 1937 — Әхмәтҗан Булатов, ТАССР һәм Татарстан фирка-хуҗалык эшлеклесе.
* 1937 — Дамир Нуретдинов, бораулау мастеры, ССРБ Дәүләт бүләге лауреаты, Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* 1943 — Борис Вознюк, СССР һәм Украина театр, кино һәм тавышландыру актеры.
* 1946 — Владимир Черкасов, ирекле радикаллар химиясе һәм парамагнит металл-органик һәм координацион кушылмалар өлкәләрендә белгеч, химия фәннәре докторы, профессор, СССР дәүләт премиясе лауреаты.
* 1946 — Дональд Трамп, 45-нче АКШ президенты, эшкуар, теле алып баручы, язучы, миллиардер.
* 1951 — Евгения Абелюк,
* 1952 — Любовь Ширшова,
* 1953 — Ринат Гатауллин, икътисадчы, профессор.
* 1958 — Олаф Шольц,
* 1959 — Майк Пенс, АКШ дәүләт эшлеклесе, сәясәтче, АКШ вице-президенты.
* 1968 — Владимир Якушев, РФ дәүләт эшлеклесе, Төмән өлкәсе губернаторы, соңыннан РФ Төзелеш һәм торак-комуналь хуҗалыгы министры.
* 1968 — Риф Арысланов,
* 1968 — Ухнаагийн Хүрэлсүх,
* 1976 — Алия Кәримова, шагыйрә, тәрҗемәче.
* 1976 — Лилия Гилдиева, Татарстан һәм Русия журналисты, теле алып баручысы.
* 1983 — Сергей Корниленко, Беларус футболчысы (һөҗүмче).
* 1986 — Айдар Вәлиев,
* 1991 — Alyona Alyona,

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:14 июнь көнне вафатлар*

* 1576 — Тихон,
* 1886 — Александр Островский, күренекле рус драматургы, реалистик рус әдәбиятына һәм театрына нигез салучыларның берсе.
* 1915 — Хәйрулла Усманов,
* 1920 — Макс Вебер, алман социологы, тарихчы, икътисадчы.
* 1952 — Арыслан Кирәев,
* 1953 — Осип Абдулов, ССРБ театр актеры, режиссёр.
* 1958 — Иоел Малкин,
* 1959 — Александр Арапов, эрзә язучысы һәм шагыйре, журналист, тәрҗемәче, автор-башкаручы.
* 1960 — Анна Паукер,
* 1964 — Владимир Карасик,
* 1968 — Гөлсем Сөләйманова,
* 1968 — Сальваторе Квазимодо,
* 1979 — Александр Морозов,
* 1986 — Хорхе Луис Борхес, Аргентина прозаигы, шагыйре һәм публицисты.
* 1993 — Николай Первушин,
* 1994 — Любовь Богацкая,
* 1995 — Мөхәммәт Мәһдиев, Татарстанның халык язучысы, әдәби тәнкыйтьче, әдәбият галиме, укытучы.
* 2007 — Федор Креков,
* 2011 — Александр Арапов,
* 2011 — Әнвәр Фәезов,
* 2012 — Илдар Зарипов, татар рәссамы, Г. Тукай исемендәге Дәүләт премиясе иясе.
* 2016 — Дмитрий Киржеманов,
* 2018 — Әхмәт Саттар,
* 2018 — Евгений Никольский,
* 2018 — Станислав Говорухин,
* 2020 — Иделбикә,
* 2024 — Морат Әвәзов,
* 2026 — Фаяз Хуҗин,

## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар

#### Исем бәйрәмнәре

## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |