# 10 июль

**10 июль** — Милади тәкъвимендә җиденче айның унынчы көне. Ел ахырына кадәр 174 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **июль** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |
| 2026 ел |

 **Дөнья тарихында бу көн:**

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

### Халыкара

### Милли

* Багам утраулары — Бәйсезлек көне (ингл. *Independence Day*).
* Монголия — Милли байрак көне (монг. Төрийн далбаа өдөр, ингл. *Political Flag Day*).

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Битлз көне (ингл. *Beatles Day*).
* Никола Тесла көне (ингл. *Nikola Tesla Day*).
* АКШ:
	+ Бөтендөнья хокук өстенлеге көне (ингл. *World Law Day*).
	+ Вайоминг штаты — Дәүләтчелек көне (ингл. *Statehood Day*).
* Аргентина — Сәүдәгәрләр көне (исп. Día del Comerciante).
* Мавритания —  Мавритания хәрби көчләре көне (гарәп. عيد القوات المسلحة‎).
* Россия Федерациясе — Хәрби дан көне (рус. *День воинской славы*).
1709 елда Пётр I җитәкләгән / Русия патшалыгы гаскәренең Полтава буендагы бәрелештә  Швеция гаскәрен тармар итүенә багышлана.
* Чили — Китапханәчеләр көне (исп. Día del Bibliotecario).
* Япония — Натто көне (яп. 納豆の日, рус. *День натто*).

## Вакыйгалар

* 1878 — Англиядә футбол арбитры беренче тапкыр сыбызгы куллана (моңа кадәр арбитрлар кычкырганнар).
* 1890 — Вайоминг АКШка 44 нчы штат булып керә.
* 1938 — Уфада 43 татар һәм башкорт зыялысына карата иң югары хөкем карары үтәлгән.
* 1981 — АКШ хәрби флотында офицерларга сакал белән йөрү тыела.
* 1994 — Бөекбританиядә Гран При уенында Михаэль Шумахер беренче чемпионлык өчен көрәшә башлый.
* 2002 — Украина президенты Леонид Кучма илнең НАТОга интеграциясе турында карарга кул куя.
* 2011 — Казан янында «Булгария» теплоходы бата.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:10 июль көнне туганнар*

* 1724 — Ева Экеблад,
* 1844 — Амалия Матерна,
* 1856 — Никола Тесла,
* 1868 — Павел Прокошев,
* 1871 — Марсель Пруст, француз язучысы.
* 1893 — Пётр Сергиев,
* 1902 — Курт Алдер,
* 1910 — Исмәгыйль Әхияруллин,
* 1913 — Җәббар Рәсүлев,
* 1913 — Люба Велич,
* 1913 — Сергей Павлов,
* 1920 — Овен Чемберлен,
* 1921 — Фатыйх Колбарисов, татар артисты.
* 1922 — Гомәр Биләлев,
* 1922 — Екатерина Шорохова,
* 1923 — Хәмит Гаделшин,
* 1925 — Александр Бережной,
* 1925 — Гобәй Баймөхәмәтов,
* 1925 — Махатһир Мөхәммәт,
* 1925 — Хәсән Әхтәмов,
* 1927 — Гамлет Геворкян,
* 1927 — Игорь Бойчев,
* 1929 — Самат Гатауллин,
* 1933 — татар язучысы, галим, җәмәгать эшлеклесе Зәки Зәйнуллин.
* 1933 — Равмер Хәбибуллин,  ССРБ дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе.
* 1933 — Рифгать Әхмәтьянов, татар теленең этимологиясе буенча танылган белгеч.
* 1934 — Вил Ганиев,
* 1934 — Рафаил Шаһапов,
* 1934 — Хәмзәт Ибраһимов,
* 1936 — Исламгол Исламаев,
* 1940 — Алексей Захаров,
* 1946 — Герман Мягков,
* 1949 — Ринат Җәләлов,
* 1951 — Камил Зыятдинов,
* 1959 — Алик Зәйлалов,
* 1968 — Савватий,
* 1976 — Шафәк Пейви,
* 1978 — Эрнест Тимерханов, Россия кино һәм театр артисты һәм режиссёр.
* 1989 — Карлос Самбрано,
* 1991 — Айдар Җаббаров, театр режиссеры.

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:10 июль көнне вафатлар*

* 1804 — Канзафар Усаев, Е. Пугачев җитәкчелегендәге хәрәкәт юлбашчыларының берсе.
* 1851 — Луи Дагер,
* 1891 — Шаһимәрдән Ибраһимов, журналист, этнограф, дипломат.
* 1901 — Васил Друмев, болгар язучысы, драматург.
* 1928 — Виктор Крылов,
* 1938 — Әхмәт Исәнчурин,
* 1938 — Булат Ишемгул, башкорт язучысы;
* 1938 — Вәлиулла Мортазин-Иманский, «Сәйяр» труппасы артисты;
* 1938 — Габдулла Амантай,
* 1938 — Газиз Әлмөхәммәтов, мәшһүр җырчы, композитор;
* 1938 — Гобәй Дәүләтшин, язучы, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе;
* 1938 — Давыт Юлтый, башкорт язучысы;
* 1938 — Мәкәрим Мәһдиев, актер, режиссер;
* 1938 — Риза Әбүбәкеров,
* 1938 — Төхфәт Янәби, шагыйрь, сәясәтче, җәмәгать эшлеклесе; һ.б.
* 1938 — Фатыйх Төхфәтуллин,
* 1938 — Фәтхи Әхмәдуллин,
* 1938 — Шәмси Абзанов,
* 1942 — Гәрәй Нәфыйков,
* 1964 — Владимир Вертоградов,
* 1966 — Гафур Голәм, Үзбәк ССР халык шагыйре.
* 1973 — Сәгыйть Агиш, язучы, шагыйрь, балалар язучысы.
* 1978 — Надежда Мельникова-Папоушкова,
* 1979 — Александр Сергеев, Советлар Берлеге каһарманы.
* 1981 — Сергей Аничков,
* 1984 — Владимир Энгелһардт,
* 1986 — Леонтий Петров,
* 1989 — Әхәт Даутов,
* 1991 — Екатерина Анкинович,
* 1993 — Мераб Алексидзе,
* 1993 — Рәфгать Вәлиев,
* 1996 — Арсений Гулыга,
* 2005 — Хәлиф Курбатов,
* 2011 — Наталья Башурина, шагыйрә, журналист.
* 2016 — Владимир Захаров,
* 2018 — Николай Дементей,

## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар

#### Исем бәйрәмнәре

## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |