# Баш бит

# Википедиягә рәхим итегез!

Ирекле эчтәлекле энциклопедияне һәркем яза ала.

---

 **Тулы исемлекЭчтәлекПорталларLatin imläsı**

708 887 мәкалә арасында эзләү

Википедиянең **татарча бүлегендә708 887 мәкалә һәм
 100 актив катнашучы бар.

* Мәкалә булдыру

 **волонтёрлар ярдәмләшүе**

Бүген 2026 елның 14 июнь көне (Якшәмбе) – Вакыт 05:05 UTC *(Битне яңартырга)* – Күренеш: мобиль /
санак

## Көн рәсеме

## Бу көнне ... (14 июнь)

 БМОда *Халыкара кан доноры көне*,  АКШта *Байрак көне*,  Малавида *Ирек көне*,  Польшада *Ватандаш журналистикасы көне*,  Башкортстан матбугаты көне, һ.б.

* 1325 — 21 яшьлек Ибн Баттута туган шәһәрен ташлап, хаҗ кылырга китә.
* 1846 — Калифорния Мексикага каршы баш күтәрә; Калифорния җөмһүрияте игълан ителә.
* 1884 — татар драматургы Миргазиз Укмаси туа.
* 1920 — алман социологы, тарихчы һәм икътисадчы Макс Вебер вафат була.
* 1928 — Латин Америкасы инкыйлабчысы Че Гевара туа.
* 1931 — татар шагыйрәсе Роза Хәлиуллина дөньяга килә.
* 1965 — Пол Маккартни данлыклы «Yesterday» җырын яза.
* 1985 — Шенген килешүе имзалана (башлыча 7 ил тарафыннан).
* 1995 — Мөхәммәт Мәһдиев, Татарстанның халык язучысы вафат була.
* 1996 — Татарстан Президентының Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институтын оештыру турында боерыгы чыга.

*Башка вакыйгалар • Үзгәртү • Проект • Яңартырга*

## Сайланган мәкалә

**Мастер һәм Маргарита** — Михаил Булгаковның романы. Романның жанрын ачыклау кыен, чөнки әсәр күп катламлы һәм үз эченә сатира, фарс, фантастика, мистика, мелодрама кебек жанрларны һәм жанр элементларын ала. Аны гомумән исә мениппея дип атап була. Роман cюжеты буенча бик күп театр куелышлары һәм нәфис фильмнар эшләнгән.

Роман авторның үз гомере вакытында нәшер ителми. Михаил Булгаков үзе аның совет власте чорында басылачагына ышанмаган. Ләкин авторның үлеменнән 26 ел үткәч, әсәр ССРБда, кыскартылган вариантта нәшер ителә һәм совет интеллигенциясе арасында популярлыкка ирешә.

*Архив • Кандидатлар • Төзәтү*

## Сез беләсезме?

Хаяо Миядзаки
Калифорния штаты
* **Хаяо Миядзакиның«Өрәкләр белән алып кителгән»* фильмы Оскар яулаган.
* Хәзерге вакытта исламда **4 мәзхәб** бар.
* **Россия фәннәр академиясе** 1724 елда Петербург фәннәр академиясе буларак оеша.
* «Кыйса-и Йосыф» риваятен **Кол Гали** 1233 елда яза.
* **Диалектик материализм** систематик белем буларак, Маркс һәм Энгельс хезмәтләрендә эшләнгән.
* **Колумб** рәсми рәвештә беренче булып Атлантик океанны корабта кичә һәм аурупалылар арасында беренче булып Кариб диңгезендә була.
* Беренче **конституция** шумерлар заманында була.
* **Габдерәхим Утыз Имәни әл-Болгари** Урта Азия шәһәрләрендә гыйлем ала.
* **Татарстан Җөмһүрияте мөселманнарының Диния нәзарәтена** 45 мөхтәсибәт һәм 1247 мәхәллә буйсына.
* 18 декабрь көнне **Халыкара мигрантлар көне** билгеләнә.
* Күп **майялар** шәһәрләре ЮНЕСКО исемлегенә кертелде.
* **Әл-Фатыйха** сүрәсе намазның һәр рәкәгатендә укылырга тиеш.

*Архив • Яңа чыгарылыш әзерләү • Төзәтү*

## Яхшы мәкалә

Юлбарыс
**Юлбарыс** — (лат.  *Panthera tigris*) — песиләрнең иң эре һәм көчле вәкиле, пантералар ыруына карый.

XX гасыр башына кадәр Казакъстанда, Төрекмәнстанда, Үзбәкстанда яшәгәннәр, Амудәрья һәм Сырдәрья ярларындагы йөрмәслек куе тростниклыкларда очраганнар. Әмма узган гасырның икенче яртысында бу якларда юлбарыслар атып үтерелеп юкка чыкканнар. Юлбарыслар төрле яшәү урыннарында очрый: Һинд ярымутравында алар, күбесенчә, тропикларда очрый; Ерак Көнчыгышта тайгада, кедрлыкларда, тауларда, елгалар үзәннәренең куе урманнарында очрый.

*Архив • Кандидатлар • Төзәтү*

## Сайланган исемлек һәм портал

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Соңгы сайланган исемлек:* |  | АКШның беренче ханымнары |
| *Соңгы сайланган портал:* |  | Кино |

*Архив • Кандидатлар*

## Сайланган мультимедиа

## Таныш булыйк

Википедия — Бөтендөнья пәрәвезе киңлекләрендә Вики механизмы ярдәмендә универсаль энциклопедия үстерү проекты.

Дөньяның 300 телендә бүлекләре булган Википедиянең максаты — теләсә нинди кеше үзгәртүләр кертеп яхшырта алган, ирекле килеш кулланыла алырлык объектив һәм тикшеренә алырлык эчтәлек тәкъдим итү. Тел-ара координацияләү эшендә лингва-франка буларак инглиз теле кулланыла.

Проект табигате нигез принциплар белән билгеләнә. Эчтәлеге Creative Commons CC BY-SA хокуки лицензиясе буенча булдырыла һәм кулланыла.

## Җаваплылыктан баш тарту

**Википедия үз эчтәлегенең "дөрес булуы турында гарантия бирми"**

Википедиянең Интернетта яшәвенә ярдәм итүче  *Викимедиа фонды*, проект чикләрендә тупланган мәгълүматлар арасында хаталарның булуы өчен җаваплы түгел. Шәхси кертемнәре өчен җаваплылык катнашучыларда кала.

## Катнашу

* **Катнашырга:Нигез тәртипләр* һәм башка кагыйдә-киңәшләр белән танышып алыгыз, һәм вики-этикетны хөрмәт итегез; теркәлү *киңәш ителә*, әмма мәҗбүри түгел.
* **Ярдәм кирәк:** Ярдәм битләрне карап чыгыгыз, анда хәл ителмәгән сорауларны исә булышу үзәгебездә сорагыз; теркәлгән катнашучылар *ярдәм күрсәтергә әзерлеген* белдергәннәре арасыннан актив волонтёрларга мөрәҗәгать итеп, остаз булулары турында сорый алалар.
* **Көчләрегезне тикшерергә:** Өйрәнү урынында үзгәртүләр кертеп карагыз яки мәкаләләрне язу / төзәтү киңәшләре белән танышыгыз.

## Җәмгыять

Җәмгыятебез мәкаләләргә үз өлешен тематик проектлар кысаларында һәм бит эчтәлеге турында аралашу урыннары ярдәмендә уртак хезмәттәшлеген башкарган катнашучылардан оеша.
Уртак идеалыбыз — *"һәрбер кеше бар булган гыйлемгә ирекле килеш ирешә алган бер дөньяны барлыкка китерү"*.

Википедиянең татар телле бүлеге җәмгыяте 60 831 теркәлгән катнашучыдан тора, алардан 100 соңгы ай дәвамында кимендә бер үзгәртү кертте. Проектыбызның тотрыклы үсүе өчен 7 катнашучыбыз хезмәт функцияләрен башкаруга сайланган.

Проектыбыз кече, автохтон, Россия һәм Төрки халыклар телләрендәге Википедияләр төркемнәренә керә һәм дөньяның төрле илләрдәге күптеллелекнең әһәмиятен аңлаганнарның ярдәмен күреп яши.

## Вики-кырларыбыз

* Хәзерге вакыйгалар
* Көн тәртибендәге мәсьәләләр
* Соңгы яңалыклар
* Статистика
* Вазыйфалар
* Стратегия
* Эшчәнлек планы
* Алдынгыларыбыз
* Тиешле мәкаләләр исемлекләре:
	+ 1 000  • 10 000  • 50 000
	+ Татар теле: мәкалә - портал - татВП проекты (ВМРУ проекты) - тематик агач
	+ Татарнамә: мәкалә - портал - проект (бүлекләре) - тематик агач - күптелле исемлек -
	+ Татарстан: мәкалә - портал - проект - тематик агач - күптелле исемлек
* Ай хезмәттәшлеге темасы
* Сайланган эчтәлек
* Соңгы үзгәртүләр
* Яңа битләр

## Тугандаш проектлар

Википедия проектының үсешен кайгыручы коммерциячел булмаган Викимедиа Фонды шулай ук башка ирекле эчтәлекле күптелле wiki-проектларның тормышын тәэмин итә:
 **Викиверситет** — *белем бирү аланы*

 **Викиҗыентык** — *медиафайллар саклагычы*

 **Викикитап** — *дәреслекләр һәм белешмәлекләр*

 **Викимәгълүмат** — *фактик мәгълүмат-белем базасы*

 **Викиөзек** — *өземтәләр җыентыгы*

 **Викисәфәр** — *юл күрсәткече*

 **Викисүзлек** — *сүзлек һәм тезаурус*

 **Викитөрләр** — *биологик төрләр*

 **Викиханә** — *оригиналь текстлар*

 **Викихәбәрләр** — *хәбәрләр агентлыгы*

 **Мета-Вики** — *проектара хезмәттәшлек аланы*

 **Викимедиа инкубаторы** — *яңа тел бүлекләре*

 **MediaWiki** — *«MediaWiki» буенча белешмә*

 **Phabricator** — *технологик платформаны үстерү*

## Википедия телләре

Deutsch (Алманча) –
English (Инглизчә) –
Español (Испанча) –
Français (Франсузча) –
日本語 (Японча) –
Português (Португалча) –
Русский (Русча) –
Türkçe (Төрекчә) –
**Тулы телләр исемлеге**

---

Азәрбайҗанча –
Көньяк азәрбайҗанча –
Башкортча –
Кырым татарча –
Чуашча –
Гагаузча –
Каракалпакча –
Карачай-Балкарча –
Казакъча –
Кыргызча –
Төрекмәнчә –
Төрекчә –
**Татарча** –
Тывача –
Уйгырча –
Үзбәкчә –
Якутча -
Көньяк алтайча

## Тышкы дөнья белән мөнәсәбәтләр

Безнең турында матбугатта · Контактлар · FAQ · Авторлык хокуклары · Эзләү баннеры · Өземтә китерү