Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pinyin

**Pinyin** (qıtayça 拼音, pīnyīn; räsmi 汉语拼音, Hànyǔ pīnyīn) - Qıtay tele öçen latinläşterü sisteması. Qıtay Xalıq Cömhüriätendä pinyin räsmi statusqa iä.

2009 yıldan pinyin - Taywanda räsmi latin standartı bula.

Pinyin 1958 yılda qabul itkän.

1979 yıldan bötendönyada Qıtay isemnären transkriptsiä öçen qullanıla.

**Standartlaştıru buyınça Xalıqara oyışma** (ISO) pinnyinne - qıtay teleneñ latin transkriptsiäse bularaq xuplağan.

Pinyinda latin älifbasınıñ V xärefennän başqa barlıq xäreflär häm Ü-xärefe qullanıla.

Tawış neçkälegen (ton) bilgeläw öçen yul östendäge bilge qullanıla.

## Xäreflär häm awazlar

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | İrenle | Älwiülär | Retruflekslı | Tel urtalı | Tel artılı |
| Şartlawlı | [p]
b
б | [pʰ]
p
п | [t]
d
д | [tʰ]
t
т |  |  | [k]
g
г | [kʰ]
k
к |
| Borınlı | [m]
m
м | [n]
n
н |  |  |  |
| Oyışmalı |  |  | [ts]
z
з | [tsʰ]
c
ч | [ʈʂ]
zh
ж | [ʈʂʰ]
ch
ч | [tɕ]
j
җ | [tɕʰ]
q
ч |  |  |
| Örelmäle | [f]
f
ф | [s]
s
с | [ʂ]
sh
ш | [ɕ]
x
с(ь) | [x]
h  |
| Aproksimant | [w]
w
в /у / — | [l]
l
л | [ɻ ~ ʐ]
r
р | [j]
y
й/ — |  |

Tağın, "ng" xäreftözmäse, kirilik älifbasında "ң" dip bilgelänä. Mäsälän, "*Xí Jìnpíng*" kirill älifbasında "*Си Җинпиң*" булыр.

## Tawış neçkälege

Pinyin şulay uq yul östendäge bilge yärdämendä tawış neçkälegen yäki ton bieklegen kürsätä:

1. Neçkä tawış

ā (ɑ̄) ē ī ō ū ǖ Ā Ē Ī Ō Ū Ǖ

1. Kütärelüçe tawış

á (ɑ́) é í ó ú ǘ Á É Í Ó Ú Ǘ

1. Tübän tawış

ǎ (ɑ̌) ě ǐ ǒ ǔ ǚ Ǎ Ě Ǐ Ǒ Ǔ Ǚ

1. Töşüçe tawış

à (ɑ̀) è ì ò ù ǜ À È Ì Ò Ù Ǜ

1. Neytral' tawış

a (ɑ) e i o u ü A E I O U Ü

### Misal

* 媽|mā - äni
* 麻|má - kinder
* 馬|mǎ - at
* 罵|mà - tirgäw
* 嗎|·ma - soraw forması — «-mı?»

## Şulay uq qarağız

* Zamanälif
* Ğaräp teleneñ latin älifbası

## Sıltamalar

* PinYin.info — a guide to the writing of Mandarin Chinese in romanization (İnglizçä)
* New Edition Hanyu Pinyin Syllable Table  2009 елның 24 гыйнвар көнендә архивланган (кыт.)(İnglizçä)
* Little Pinyin App 1.0 online  2009 елның 6 июль көнендә архивланган
* Pinyin табли́ца со звуком. Pinyin table with sound  2011 елның 6 гыйнвар көнендә архивланган