Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Тәүлек

**Тәүлек**, кайвакыт **көн**, - егерме дүрт сәгатьтән, ягъни Җирнең үз күчәре тирәсендә бер әйләнүдән, торган вакыт аралыгы.

Тәүлек бер тәкъвим аралыгы булып тора. Ул кичке сәгать 24.00дан (12.00 һәм 00.00 дип тә атала) башланып икенче көннең 24.00ына кадәр бара.

Бер атнада җиде көн (тәүлек) була. Бер айда 28, 29, 30, 31 тәүлек бар. Бер елда 365-366 тәүлек бар.

Көн панорамасы
# Корей телеLatinitsada uqu

|  |
| --- |
| Корей теле |
| Үзисем: | 한국어, 조선어, 조선말 韓國語, 朝鮮語, 朝鮮말 |
| Илләр: |  КХДҖ,  Көньяк Корея,  Кытай,  Япония,  АКШ,  Канада,  Россия
 |
| Рәсми халәт: |  Көньяк Корея  КХДҖ  Кытай (Яньбянь-Корей автономияле округы) |
| Күзәтүдә тора: | Корей теленең милли институты |
| Сөйләшүчеләр саны: | 78 млн. |
| Дәрәҗә: |
тере
 |
| Халәт: | иминлектә[d] |
|  Классификация |
| Төркем: | Ауразия телләре |
| Язу: | һангыл, һанча |
| Тел кодлары |
| ГОСТ 7.75–97: | коо 330 |
| ISO 639-1: | ko |
| ISO 639-2: | kor |
| ISO 639-3: | kor |
|  |

**Корей теле** — КХДҖ һәм Көньяк Кореядә яшәгән кореялылар теле. Гомуми сөйләшүчеләр саны — 78 млн кеше. Шулай ук Кытайда, Япониядә, Россиядә, АКШта һ. б. илләрдә сөйләшүчеләр бар. Гомуми сөйләшүчеләр саны 78 млн. Күбесе галимнәр корей телен изолят телләр рәтенә кертә, ә кайберләре исә гипотезадагы Алтай телләренең бер теле дип саныйлар . Корей теле — җөмләне SOV тәртибендә төзүче агглютинатив телләр рәтенә керә .

## Тарих

Әүвәлдәге өч Корея патшалыкларының телләре булган пэкче, силла һәм когурё хәзерге корей теленә ясаган тәэсире һаман да бәхәсле булып тора, чагыштырмача алар арасындагы лексика һәм грамматика буенча охшашлыклар очраса да. Кайбер лингвистлар фикеренчә, бу телләр арасында нык аерманы когурё телендә табарга була, шуңа да аны кайберәүләр япон теленең якын туганы яисә башлангычы дип саныйлар. Силла телен исә киресенчә, корей теленең нигезе булып тора.

## Телнең үзатамасы

1945 елга кадәр «чосонмал» (кор. 조선말?, 朝鮮말?) яки «чосоно» (кор. 조선어?, 朝鮮語?) дип аталган, әлеге атама һаман Төньяк Кореяда кулланыла. Көньяк Кореяда «хангуго» (кор. 한국어?, 韓國語?) яисә, «хангуңмал» (кор. 한국말?, 韓國말?); күбесе очракта бары «куго» (кор. 국어?, 國語?, «дәүләт теле») дип әйтәләр. Кореянең ике ягында да халыкта «урималь» (우리말, «безнең тел») сүзе кулланыла.

## Язу

Иң борынгы Корея теле сүзлеге (1920)
Кытай иероглифлары Кореяга Буддачылык белән бергә Прото–Өч Патшалык чорында безнең эрага кадәр 1-енче гасырда кертелгән булган. Алар корей теле өчен адаптацияләнгән булган һәм һанча буларак мәгълүм булган һәм мең ел буена корей телендә язу өчен төп язма булып калган, шулай ук соңрак уйлап чыгарылган төрле фонетик язмалар кулланылган, мәсәлән, иду язмасы, кугёл һәм һяңчһал. Күп привилегияле элита Ханҗа укый һәм яза белгән. Шулай да, күпчелек халык надан булган.

15-енче гасырда патша Сежоң Бөек хәзер һангыл буларак мәгълүм әлифба сызыклы язу системасын уйлап чыгарган.

## Шулай ук карагыз

* Сөйләшүчеләр саны буенча телләр исемлеге
* Телләрнең Интернета кулланылышы
* Киң таралган телләр исемлеге

## Искәрмәләр

## Сылтамалар

* Корей теле дәресләре (рус.)
# Рус теле

|  |
| --- |
| Рус теле |
| Үзисем: |
Русский язык
 |
| Илләр: |
Россия, СНГ илләре, Балтыйк буе илләре, Көнчыгыш Европа илләре, Гөрҗистан, Исраил, Монголия, Финляндия, Алмания, Бразилия, Франция, АКШ, Канада, КХҖ, Австралия, Норвегия, Көньяк Осетия, Абхазия, ПМР
 |
| Күзәтүдә тора: | РФА В.В. Виноградов исемендәге урыс теле институты |
| Сөйләшүчеләр саны: | Россия: 137,5 млн кеше (2010), бөтен дөнья: 254,0 млн кеше (2009) |
| Халәт: | иминлектә[d] |
|  Классификация |
| Төркем: |

Һинд-аурупа телләре гаиләсе
Балт-славян телләре
Славян телләре
Көнчыгыш славян телләре
рус теле |
| Язу: | кирилл язуы |
| Тел кодлары |
| ГОСТ 7.75–97: | рус 570 |
| ISO 639-1: | ru |
| ISO 639-2: | rus |
| ISO 639-3: | rus |

**Рус теле** (шулай ук *урыс теле*, рус. *русский язык*, мукш. *рузонь кяль*) — русларның милли телләре, БМОның алты рәсми телнең берсе. Татарстанда татар теле белән бертигез дәүләт теле. Рус теле Беларусьнең ике дәүләт телләренең берсе, Казакъстан, Кыргызстанның һәм берничә башка илнең рәсми телләренең берсе. Сөйләшүчеләр саны якынча 278 млн кеше. Шулардан 170 млн өчен[*чыганагы?*] рус теле — ана телләре. Рус теле шулай ук элеккеге ССРБ илләре халыклары арасында да таралган.

Рус теленең лексик составы нигезендә электән булган рус теле сүзләре. Сүзлек фондын тулыландыру ысуллары — үз модельләре буенча сүзләр барлыкка китерү һәм алынма сүзләр. Электән килгән алынмаларга славянизмнар, грецизмнар һәм тюркизмнар керә. XVIII гасырдан бирле һолланд теленнән, алман теленнән һәм француз теленнән алынмалар керә, XX гасырдан бирле — англицизмнар.

## Шулай ук карагыз

* Сөйләшүчеләр саны буенча телләр исемлеге
* Телләрнең Интернетта кулланылышы
* Киң таралган телләр исемлеге
* Рус латиницасы

## Искәрмәләр

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)