# 1982 ел

| Еллар
 |
| --- |
|  1978 · 1979 · 1980 · 1981 —  **1982**  — 1983 · 1984 · 1985 · 1986
 |
| Унъеллык
 |
| 1960-еллар · 1970-еллар — **1980-еллар** — 1990-еллар · 2000-еллар
 |
| Гасырлар
 |
| XIX гасыр — **XX гасыр** — XXI гасыр
 |

|  |
| --- |
| 2 меңьеллык
 |
| XVIII гасыр — XIX гасыр — **XX гасыр** — XXI гасыр — XXII гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-еллар
 |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-еллар
 |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-еллар
 |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-еллар
 |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-еллар
 |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-еллар
 |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-еллар
 |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-еллар
 |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-еллар
 |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-еллар
 |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-еллар
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-еллар
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1982 ел башка тәкъвимнәрдә**| Милади тәкъвим | 1982  *MCMLXXXII*  |
| Юлиан тәкъвим | 1981—1982 (14 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7490—7491 (14 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2734—2735 (4 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме  | 5742—5743
ה'תשמ"ב — ה'תשמ"ג |
| Һиҗри тәкъвим | 1402—1403 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4474—4475 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1431 *ԹՎ ՌՆԼԱ*
 |
| Кытай тәкъвиме | 4678—4679 (25 гыйнвардан) 辛酉 — 壬戌 ак әтәч — кара эт |
| Хәбәш тәкъвим | 1974 — 1975 |
| Борынгы һинд тәкъвиме |  |
| - *Викрам-самват* | 2038—2039 |
| - *Шака самват* | 1904—1905 |
| Шәмси тәкъвим | 1360—1361 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2525 |
| Япон ел исәбе | 57 ел Сёва |

**1982 (бер мең тугыз йөз сиксән икенче) ел** — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1982 елы, II меңьеллыкның 982 елы, XX гасырның 82 елы, XX гасырның 9 унъеллыгының 2 елы, 1980 елларның 3 елы. 1982 елдан бирле **44** ел үтте.

## Вакыйгалар

### Гыйнвар

* 26 гыйнвар — Финляндиянең тугызынчы президенты буларак Мауно Койвисто сайлана.

### Февраль

* 15 февраль — Ньюфаундленд янында чыккан давыл нәтиҗәсендә нефть платформасы бата, 84 кеше һәлак була.

### Март

* 1 март — ССРБ-ның «Венера-13» галәм җиһазы Венера планетасына утыра.
* 9 март — Ирландия премьер-министры булып Чарльз Хоги сайлана.
* 23 март — Гватемалада хәрби түнтәрелеш.
* 24 март — Бангладешта хәрби түнтәрелеш.

### Апрель

* 2 апрель — Фолкленд утраулары өчен Бөекбритания һәм Аргентина арасында сугыш башлана.
* 17 апрель — Бөекбритания патшабикәсе Елизавета II Бөекбританиядән тулы бәйсезлек биргән яңа Канада конституциясен игълан итә.
* 24 апрель — Евровидение 1982 бәйгесендә Алмания вәкиле Nicole җиңү яулый.
* 29 апрель — Кытай халык саны бер миллиардны уза.

### Май

* 24 май — Юрий Андропов СБКФ ҮК сәркатибе булып билгеләнә.
* 30 май — Испания НАТО-га 16-нчы әгъза булып керә.

### Июнь

* 6 июнь — Будапешт Рубик кубигын җыю буенча беренче дөнья чемпионаты уза.
* 6 июнь — Ливан сугышы башлана: Исраил гаскәрләре, Көньяк Ливанга һөҗүм итеп, Бәйрут янына киләләр. БМО Иминлек Шурасы Исраилдән гаскәрләрен Ливаннан чыгарырга таләп итә.
* 13 июнь — Испаниядә футбол буенча Дөнья чемпионаты ачыла.
* 14 июнь — Тынычлык килешүе белән Фолкленд сугышы тәмамлана.

### Июль

* 6 июль — XX гасырның иң озын ай тотылуы. Ул 236 минут дәвам итә.
* 11 июль — Футбол буенча Дөнья чемпионаты финалында Италия такымы 3:1 исәбе белән АФҖ такымын җиңә.

### Сентябрь

* 14 сентябрь — Бәйрутта Ливан президенты Башир Җмайель үтерелә.
* 19 сентябрь — Скотт Фалман (АКШ) беренче булып смайликларны кулланырга тәкъдим итә.
* 21 сентябрь — БМО тәкъдиме буенча беренче тапкыр Халыкара тынычлык көне билгеләнә.

### Октябрь

* 13 октябрь — Аурупада Ford Sierra автомобилен җитештерүне башлыйлар.
* 27 октябрь — Кытай үз халык саны бер миллиардны узган дип игълан итә.

### Ноябрь

* 3 ноябрь — Камерунда түнтәрелеш.
* 27 ноябрь — Япония премьер-министры булып Ясухиро Накасонэ билгеләнә.

### Декабрь

* 26 декабрь — TIME журналы ел кешесе дип санакны атый.

## Туулар

Зөлфәт Зиннуров
Марат Измайлов
*Шулай ук карагыз: Төркем:1982 елда туганнар*

* Сәет Бурятский (*Александр Тихомиров*) — шәех, ислам теологы һәм фундаментализмга өндәүче.
* 3 гыйнвар — Анна Кузнецова, балалар омбудсмены.
* 8 гыйнвар — Гүзәл Уразова, Татарстанның атказанган артисты.
* 13 март — Гүзәл Сәгыйтова, тележурналист, мәдәният һәм дәүләт эшлеклесе.
* 20 март — Эльмира Галимова, композитор, Бөтенрусия һәм халыкара конкурслар лауреаты, Муса Җәлил премиясе лауреаты.
* 22 апрель — Кака, Бразилия футболчысы.
* 30 апрель — Кирстен Данст, АКШ актрисасы.
* 25 май — Илфир Якупов, Камал театры директоры.
* 9 июнь — Мамука Бахтадзе, Гөрҗистан Гөрҗистан премьер-министры (2018).
* 9 июнь — Рәдиф Кашапов, журналист, музыкант.
* 24 июнь — Николай Никифоров, Татарстан һәм Русия чиновнигы.
* 30 июнь — Энҗе Авзалова, шагыйрә.
* 14 июль — Илдар Дадин, сәяси активист, элек — сәяси тоткын.
* 21 сентябрь — Марат Измайлов, футболчы, Россия чемпионы.
* 4 октябрь — Ленар Шәех, татар шагыйре, журналист.
* 3 ноябрь — Евгений Плющенко, Россия фигуристы, Олимпия чемпионы.
* 19 ноябрь — Зөлфәт Зиннуров, татар җырчысы, тапшырулар алып баручы.
* 12 декабрь — Гөлчәчәк Гайфетдинова, Татарстанның атказанган артисты (2016).
* 19 декабрь — Гөлүсә Батталова, шагыйрә, прозаик, драматург, телләр белгече. Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты (2018).

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:1982 елда вафатлар*

* 25 гыйнвар — Михаил Суслов, консерватив яклы ССРБ сәясәтчесе.
* 8 июнь — Исмай Шәмсетдинов, композитор.
* 10 июнь — Гала Дали, рәссам Сальвадор Далиның музасы.
* 19 июнь — Җәүдәт Ильясов, татар язучысы.
* 29 сентябрь — Гатаулла Минаев, Советлар Берлеге Каһарманы, партизан.
* 8 октябрь — Гайнан Әмири, фронтовик шагыйрь.
* 20 октябрь — Идрис Туктар, татар язучысы.
* 10 ноябрь — Леонид Брежнев, СБКФ ҮК генераль сәркатибе.
* 3 декабрь — Юныс Әминов, татар драматургы, язучы.
* 29 декабрь — Габделхәннан Сафа, Япония кино һәм телевидение актеры, теле- һәм радиоалыпбаручы.

## Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары

* Ибраһим Нуруллин, татар язучысы.

## Чыганаклар