# 4 ноябрь

**4 ноябрь** — Милади тәкъвимендә унберенче айның дүртенче көне. Ел ахырына кадәр 57 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **ноябрь** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| 2026 ел |

 **Дөнья тарихында бу көн:**

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

### Халыкара

### Милли

* Италия — Милли бердәмлек һәм хәрби көчләр көне
* Панама — Байрак көне
* Россия Федерациясе — Халык бердәмлеге көне
* Тонга — Конституция көне

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

#### Һөнәри

* Бразилия — Кәшефче көне
* Украина — Тимер юлчылар көне

#### Җирле

* Бразилия:
	+ Сан-Карлус (рус.) шәһәре көне ( Сан-Паулу штаты (рус.), 1857)
	+ Убиратан (рус) шәһәре көне ( Парана штаты (рус.), 1960)
* **Мари Илдә** Мари дәүләтчелеге көне.

## Вакыйгалар

Сан-Карло опера театры
Тутанхамон битлеге
* 1737 —  Неапольда дөньяның иң борынгы опера театры ачыла.
* 1920 — ВЦИК һәм СНК РСФСР декреты буенча Мари автономияле өлкәсе төзелә.
* 1922 —  Мисырда Тутанхамон фиргавен мумиясе табыла.
* 1946 —  Парижда  Бөтендөнья мәгариф, фән һәм мәдәният оешмасы оешмасы төзелә.
* 1956 — Георгий Жуков җитәкләгән Совет армиясе инкыйлабый  Будапештны алуга тотына.
* 1979 —  Тәһранда студентлар  АКШ илчелегенә бәреп кереп, 53 америкалыны әсир итәләр.
* 2008 —  АКШ президенты сайлауларында Барак Обама җиңү яулый.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:4 ноябрь көнне туганнар*

* 1812 — Нина Чавчавадзе,
* 1855 — Михаил Мензбир,
* 1865 — Ованес Абелян, әрмән театр актеры.
* 1865 — Платон Тихов,
* 1892 — Гали Рәхим, татар язучысы, галим.
* 1894 — Павел Рыбалко,
* 1895 — Ашот Агаронов,
* 1901 — Андрей Кузнецов,
* 1903 — Борис Арбузов,
* 1913 — Елизавета Быкова,
* 1917 — Мәүхидә Габделкәбирова,
* 1923 — Мария Андрякова,
* 1924 — Бөркет Исхаков,
* 1934 — Рәмис Габдрәшитов,
* 1934 — Татьяна Гончарова,
* 1939 — Дамир Хәйруллин, Татар академия театры артисты.
* 1940 — Ану Кааль,
* 1940 — Станислав Надежкин,
* 1942 — Лайла Магга,
* 1950 — Рөстәм Фәезов,
* 1956 — Урал Вилданов,
* 1960 — Фәнис Дәүләтов,
* 1963 — Николай Новиков,
* 1965 — Бахытжан Смагулов, балет артисты.
* 1970 — Гөлназ Шәйхи, татар җурналисты.
* 1973 — Гадел Вафин,
* 1974 — Илдар Габдрахманов,
* 1975 — Азат Ярмуллин,
* 1976 — Илгиз Кадергулов, БАГСУ ректоры.
* 1977 — Евгения Раданова,
* 1978 — Кароль Пеон,
* 1980 — Гүзәл Шакирова, Татарстанның атказанган артисты (2015).
* 1981 — Роман Орлов,
* 1981 — Татьяна Ковылина,
* 1995 — Егор Сорокин,

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:4 ноябрь көнне вафатлар*

* 1411 — Хәлил Солтан,
* 1906 — Хрисанф,
* 1923 — Сэм Фрэнсис (*Samuel Lewis Francis*), Америка рәссамы.
* 1937 — Мәхмүт Галәү, татар язучысы.
* 1937 — Хаим Гарбер,
* 1941 — Василий Анучин,
* 1941 — Галимҗан Нигъмәти, татар язучысы, әдәбият галиме, тәнкыйтьче, мөгаллим.
* 1942 — Владимир Буткевич,
* 1945 — Николай Грацианский,
* 1946 — Мортаза Габдуллин,
* 1947 — Александр Фомин,
* 1972 — Петр Шафранов, Советлар Берлеге Каһарманы, генерал-полковник.
* 1986 — Галимҗан Латыйп, татар шагыйре, тәрҗемәче.
* 1987 — Антал Назул,
* 1987 — Михаил Царёв,
* 1990 — Алексей Кузнецов,
* 1996 — Анатолий Калмыков,
* 2000 — Нурия Муллакаева,
* 2002 — Григорий Вульфсон,
* 2003 — Пётр Куликовский,
* 2006 — Даян Әхмәт, театр һәм кино режиссеры (Эстония).
* 2011 — Норман Фостер Рәмзи,
* 2014 — Ринат Мөхәммәтҗанов,
* 2014 — Фирдәвес Гарипова,
* 2014 — Юрий Савченко,
* 2018 — Наил Ибраһимов,

## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар

#### Исем бәйрәмнәре

## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |