# 1 ноябрь

**1 ноябрь** — Милади тәкъвимендә унберенче айның беренче көне. Ел ахырына кадәр 60 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **ноябрь** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| 2026 ел |

 **Дөнья тарихында бу көн:**

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

### Халыкара

### Милли

* Алжир — инкыйлаб бәйрәме.
* Антигуа һәм Барбуда — бәйсезлек көне.

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Ирландия — традицион кышның беренче көне.
* Мексика һәм  АКШ — вафатлар көне.

## Вакыйгалар

* 1520 — Фердинанд Магеллан Тын һәм Атлантик океаннарын аерган Магелан бугазын ачты.
* 1755 — көчле җир тетрәү,  Лиссабонны җимереп, 100 000 кеше гомерен һәлак итә.
* 1922 — / Госманлы империясендә монархия бетерелә.
* 1993 —  Аурупа Берлеге нигезләнә.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:1 ноябрь көнне туганнар*

* 1526 — Катерина Ягеллонка,
* 1636 — Никола Буало-Депрео, француз шагыйре, әдәби тәнкыйтьче.
* 1823 — Иван Бабст,
* 1825 — Виктор Варенцов,
* 1838 — Җамалетдин Әфгани, ислам дине реформаторы.
* 1838 — Торстен Әминов,
* 1871 — Александр Спендиаров,
* 1878 — Карлос Сааведра Ламас, аргентиналы галим-хокукчы һәм сәясәтче, Латин Америкасыннан беренче Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты.
* 1879 — Николай Некрасов,
* 1879 — Пал Телеки,
* 1884 — Һербертс Маннс,
* 1893 — Габдулла Камал, татар режиссеры, актер.
* 1895 — Григорий Каминский,
* 1903 — Кузьма Киселёв,
* 1903 — Риза Ишморат, татар драматургы.
* 1906 — Аверкий,
* 1906 — Андрей Абрикосов, театр һәм кино актёры.
* 1906 — Сара Садыйкова, татар композиторы.
* 1909 — Феодосий,
* 1914 — Алексей Недогонов,
* 1915 — Самуил Тапиков, артиллерист, Советлар Берлеге каһарманы,
* 1916 — Исмәгыйль Хәкимов, Советлар Берлеге каһарманы,
* 1917 — Азиз Акҗигитов,
* 1919 — Шәрәф Мөдәррис, татар шагыйре.
* 1924 — Сөләйман Дәмирәл,
* 1925 — Абесалом Векуа,
* 1925 — Василий Банников,
* 1925 — Рамил Абдершин,
* 1927 — Лев Пелевин,
* 1930 — Йолдыз Кормашев, хуҗалык эшлеклесе.
* 1930 — Сарра Баранова,
* 1930 — Фәрит Тәхәвиев,
* 1936 — Радик Җәләев,
* 1938 — Фоат Нуретдинов,
* 1940 — Заһир Вәлитов,
* 1941 — Фёдор Сундуров,
* 1942 — Марта Кубишова,
* 1944 — Рәшит Назаров,
* 1946 — Чжан Дэцзян,
* 1947 — Фәнүр Галин,
* 1949 — Галинур Мөлеков,
* 1950 — Роберт Беттс Лафлин,
* 1950 — Сергей Чуйкин,
* 1954 — Михаил Доломатов,
* 1954 — Сәгыйть Аслаев,
* 1957 — Җомабикә Ильясова,
* 1958 — Лиля Буджурова,
* 1959 — Фәрит Гыйбатдинов, Чуашстан татарларының милли хәрәкәтенең лидеры.
* 1959 — Александр Арапов,
* 1960 — Вероника Скворцова,
* 1964 — Ризидә Исхакова,
* 1976 — Рөстәм Шәрипов,
* 1979 — Дариуш Лавринович, баскетболчы,
* 1979 — Кшыштоф Лавринович, баскетболчы,
* 1985 — Мәликә Разакова, җырчы,
* 1988 — Хоакин Колом,
* 1994 — Пәрвизҗан Гомәрбаев,
* 1996 — Юлия Анисимова,

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:1 ноябрь көнне вафатлар*

* 1894 — Александр III, Русия императоры.
* 1903 — Теодор Моммзен,
* 1917 — Флавиан Флавицкий,
* 1918 — Николай Маркин, Русия ватандашлар сугышы дәвамында Идел хәрби флотилиясен оештыручы комиссар.
* 1937 — Гурий,
* 1937 — Кузебай Герд, удмурт шагыйре.
* 1937 — Нөсрәтулла Мәкъсүм,
* 1938 — Әсән Рефатов,
* 1938 — Нөсрәтулла Мәкъсүм, таҗик дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе.
* 1939 — Кальман Дараньи,
* 1942 — Ефрем Еллиев, чуаш язучысы.
* 1943 — Глеб Бонч-Осмоловский, антропология һәм археология галиме, палеолит чоры белгече.
* 1943 — Дмитрий Привалов,
* 1945 — Николай Хмелёв,
* 1955 — Дейл Карнеги, АКШ язучысы, педагог.
* 1962 — Борис Шульгин,  Советлар Берлеге каһарманы, генерал-лейтенант.
* 1965 — Кадыйр Вәлетдинов,
* 1966 — Якуб Шинкевич, Польша мөфтие, философ-теолог.
* 1971 — Мария Акимова,
* 1990 — Максим Дмитриев, Советлар Берлеге каһарманы, танкчы.
* 1994 — Георгий Дударев,
* 1998 — Михаил Янко,
* 2000 — Хәмит Зәйнуллин,
* 2008 — Павел Карпов,
* 2010 — Диас Вәлиев, рус телендә иҗат иткән язучы.
* 2021 — Анатолий Гребнев,

## Дини бәйрәмнәр һәм истәлекле даталар

#### Исем бәйрәмнәре

## Шулай ук карагыз

## Искәрмәләр

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |