# 12 апрельLatinitsada uqu

**12 апрель** — Милади тәкъвимендә дүртенче айның ун икенче көне. Ел ахырына кадәр 263 көн кала.

|  |
| --- |
| ← **апрель** → |
| Дш | Сш | Чш | Пҗ | Җм | Шм | Як |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| 2026 ел |

 **Дөнья тарихында бу көн:**

## Дөньяви бәйрәмнәр һәм истәлекле вакыйгалар

*Космонавтика көне* (ru).
Татлы тамыр үсемлеге,  *(Licorice).*
### Халыкара

* БМО — Халыкара кешенең галәмгә очу көне (рус. *Международный день полёта человека в космос*, исп. Día Internacional de los Vuelos Espaciales Tripulados).

### Милли

* Либерия — Милли азатлык көне.
* Россия Федерациясе һәм элекке / ССРБ илләре — Космонавтика көне (рус. *День космонавтики*).

### Һөнәри, җәмгыяви һәм өлкә бәйрәмнәре

* Глобаль дәрәҗәдә хәрби чыгымнарга каршылык күрсәтү көне  (ингл. *Global Day of Action on Military Spending*).

> "Һәр ясалган ату коралы, һәр суга төшерелгән кораб, һәр очырылган ракета ахыр чиктә — ач булып ашатылмаганнардан урлау булып тора".
>
> Дуайт Эйзенхауэр *(en)* — Икенче бөтендөнья сугышында 1944-45 елда Көнбатыш фронты *(en)* өчен җаваплы АКШ генералы, Беренче  НАТО әгъза-илләренең Файл:Shape big.png Бердәм хәрби көчләре *(en)* генералы, 34 нче АКШ президенты. *Оригинал: “Every gun that is made, every warship launched, every rocket fired signifies, in the final sense, a theft from those who hunger and are not fed”.*
>
>

* Халыкара авиация һәм космонавтика федерациясе *(en)* — Бөтендөнья авиация һәм космонавтика көне (исп. Día Mundial de la Aviación y la Cosmonáutica, ингл. *World Cosmonautics Day*, рус. *Всемирный день авиации и космонавтики*).
* Халыкара урам балалары көне (пол. Międzynarodowy Dzień Dzieci Ulicy).
* Юрий'ның төне (ингл. *Yuri's Night*).
* АКШ:
	+ Милли татлы тамыр үсемлеге көне (ингл. *National Licorice Day*).
	+ Төньяк Каролина: Халифакс көне (ингл. *Halifax Day*).

1776 елда IV Төньяк Каролина провинциаль конгрессы вәкилләре Халифакс шәһәрчегендә җыелып, беренчеләр булып, үз колонияләренең  Британ империясеннән бәйсез булуын игълан итә (en).
* Боливия — Балалар көне (исп. Día del Niño).
* Бразилия:
	+ Акушерлык һәм акушерлар көне (порт. Dia da Obstetriz e do Obstetra).
	+ Бразилия кораллы көчләренең интендантлык хезмәте көне (порт. Dia da Intendência do Exército Brasileiro).
* Казакъстан Казакъстан — Фән хезмәткәрләре көне (рус. *День работников науки*).
* Украина — Ракеталар һәм космоска бәйле җитештерү сәнәгате хезмәткәрләре көне (укр. День працівників ракетно-космічної галузі України).

#### Киң вакытлы халыкара чаралар

## Вакыйгалар

Юрий Гагарин
* 1861 — АКШта Гражданнар сугышы башлана.
* 1861 — Бизнә керәстияннәр кузгалышын гаскәрләр бастыра.
* 1943 — атом коралын булдыру өчен СССРда «Курчатов институты» ачыла.
* 1949 — МДУ төп бинасы төзелеше башлана.
* 1961 — кешенең космоска беренче очышы. Моны Юрий Гагарин башкара.
* 1995 — Дөньяның иң популяр каталогларның берсе «Yahoo!» эшли башлай.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:12 апрель көнне туганнар*

* 1777 — Һенри Клей, АКШ дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе (Вәкилләр пулаты спикеры, Дәүләт департаменты сәкрәтибе).
* 1785 — Василий Перевощиков,
* 1823 — Александр Островский, күренекле рус драматургы, реалистик рус әдәбиятына һәм театрына нигез салучыларның берсе.
* 1838 — Иоасаф,
* 1839 — Осип Рустицкий,
* 1847 — Владимир Мещеринов,
* 1847 — Егор Золотарёв,
* 1873 — Алексей Янишевский,
* 1877 — Антоний,
* 1884 — Отто Мейергоф (*Otto Fritz Meyerhof*), алман биохимигы.
* 1885 — Һерман Һот, алман хәрби эшлеклесе.
* 1907 — Мәмәдхөсәен Тәхмасиб, әзери язучы, фольклор җыючысы.
* 1917 — Җамал Биедич,
* 1919 — Абдулла Кротов, сукыр җырчы һәм музыкант, борынгы татар-мишәр халык җырларын саклаучы һәм башкаручы.
* 1924 — Галимҗан Җиһаншин, авыл хуҗалыгы ширкәте җитәкчесе.
* 1930 — Заһирә Гомәрова, татар шагыйрәсе, балалар язучысы.
* 1930 — Сергей Соловьёв,
* 1933 — Монсеррат Кабалье, опера җырчысы.
* 1936 — Михаил Козлов, зоология галиме (энтомология белгече), профессор.
* 1939 — Владимир Иванов, социолог.
* 1940 — Герман Ильин,
* 1948 — Касыйм Баязитев,
* 1951 — Лена Бичарина,
* 1954 — Рәшит Гафиятуллин, татар хокукчысы, казый.
* 1962 — Наилә Фатехова, татар җырчысы.
* 1963 — Антон Силуанов, 2011 елдан РФ финанс министры.
* 1972 — Рамил Туйсин,
* 1975 — Сергей Козко,
* 1980 — Эбрима Силла,
* 1981 — Олег Губин,
* 1984 — Александр Кожевников,
* 1984 — Александрс Ерофеевс,
* 1986 — Михаил Рязанов,

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:12 апрель көнне вафатлар*

* 1872 — Николай Львов,
* 1936 — Ризаэтдин Фәхретдин, тарихчы, педагог, әдип.
* 1937 — Милан Сршкич, серб дәүләт эшлеклесе.
* 1938 — Фёдор Шаляпин, рус опера җырчысы.
* 1945 — Франклин Делано Рузвельт, 32нче АКШ президенты.
* 1946 — Булат Имашев,
* 1955 — Әхмәтзәки Әбү Шадый,
* 1957 — Сания Гыйффәт, татар шагыйрәсе, прозаик, драматург, публицист, мөгаллим.
* 1966 — Александр Заев,
* 1969 — Александр Жданов,
* 1971 — Игорь Тамм,
* 1980 — Анатолий Тихомиров,
* 1981 — Илпек Микулай,
* 1984 — Габделәхәт Каһһәров,
* 1991 — Нури Арсланов, татар шагыйре, Г.Тукай исемендәге ТР Дәүләт премиясе лауреаты.
* 1994 — Бранко Микулич,
* 1994 — Элисса Аалто,
* 1997 — Борис Бурсов,
* 1999 — Александр Орлов,
* 2002 — Алексей Башкиров,
* 2002 — Йиржина Седлачкова,
* 2007 — Серафим Вайсман,
* 2016 — Виктор Сурков,

## Искәрмәләр

**Бу мәкаләнең сыйфатын арттырыр өчен түбәндәгеләрне эшләргә кирәк?: Мәкаләне тулыландырырга (мәкалә бик кыска)

| **Милади тәкъвим буенча ел көннәре(проект)* |
| --- |
| Гыйнвар | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Февраль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |  |  |
| Март | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Апрель | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Май | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Июнь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Июль | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Август | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Сентябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Октябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
| Ноябрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |
| Декабрь | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |