# 1999 ел

| Еллар
 |
| --- |
|  1995 · 1996 · 1997 · 1998 —  **1999**  — 2000 · 2001 · 2002 · 2003
 |
| Унъеллык
 |
| 1970-еллар · 1980-еллар — **1990-еллар** — 2000-еллар · 2010-еллар
 |
| Гасырлар
 |
| XIX гасыр — **XX гасыр** — XXI гасыр
 |

|  |
| --- |
| 2 меңьеллык
 |
| XVIII гасыр — XIX гасыр — **XX гасыр** — XXI гасыр — XXII гасыр
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1890-еллар
 |  1890
 |  1891
 |  1892
 |  1893
 |  1894
 |  1895
 |  1896
 |  1897
 |  1898
 |  1899
 |
|  |
| 1900-еллар
 |  1900
 |  1901
 |  1902
 |  1903
 |  1904
 |  1905
 |  1906
 |  1907
 |  1908
 |  1909
 |
| 1910-еллар
 |  1910
 |  1911
 |  1912
 |  1913
 |  1914
 |  1915
 |  1916
 |  1917
 |  1918
 |  1919
 |
| 1920-еллар
 |  1920
 |  1921
 |  1922
 |  1923
 |  1924
 |  1925
 |  1926
 |  1927
 |  1928
 |  1929
 |
| 1930-еллар
 |  1930
 |  1931
 |  1932
 |  1933
 |  1934
 |  1935
 |  1936
 |  1937
 |  1938
 |  1939
 |
| 1940-еллар
 |  1940
 |  1941
 |  1942
 |  1943
 |  1944
 |  1945
 |  1946
 |  1947
 |  1948
 |  1949
 |
| 1950-еллар
 |  1950
 |  1951
 |  1952
 |  1953
 |  1954
 |  1955
 |  1956
 |  1957
 |  1958
 |  1959
 |
| 1960-еллар
 |  1960
 |  1961
 |  1962
 |  1963
 |  1964
 |  1965
 |  1966
 |  1967
 |  1968
 |  1969
 |
| 1970-еллар
 |  1970
 |  1971
 |  1972
 |  1973
 |  1974
 |  1975
 |  1976
 |  1977
 |  1978
 |  1979
 |
| 1980-еллар
 |  1980
 |  1981
 |  1982
 |  1983
 |  1984
 |  1985
 |  1986
 |  1987
 |  1988
 |  1989
 |
| 1990-еллар
 |  1990
 |  1991
 |  1992
 |  1993
 |  1994
 |  1995
 |  1996
 |  1997
 |  1998
 |  1999
 |
|  |
| 2000-еллар
 |  2000
 |  2001
 |  2002
 |  2003
 |  2004
 |  2005
 |  2006
 |  2007
 |  2008
 |  2009
 |

 |
| Хронологик таблица
 |

**1999 ел башка тәкъвимнәрдә**| Милади тәкъвим | 1999  *MCMXCIX*  |
| Юлиан тәкъвим | 1998—1999 (14 гыйнвардан) |
| Юлиан тәкъвим византия эрасы белән | 7507—7508 (14 сентябрьдән) |
| Римны нигезләгәннән башлап | 2751—2752 (4 майдан) |
| Яһүдләр тәкъвиме  | 5759—5760
ה'תשנ"ט — ה'תש"ס |
| Һиҗри тәкъвим | 1420—1421 |
| Борынгы әрмәннәр тәкъвиме | 4491—4492 (11 августтан) |
| Әрмәннәрнең чиркәү тәкъвиме | 1448 *ԹՎ ՌՆԽԸ*
 |
| Кытай тәкъвиме | 4695—4696 (16 февральдан) 戊寅 — 己卯 сары юлбарыс — сары йорт куяны |
| Хәбәш тәкъвим | 1991 — 1992 |
| Борынгы һинд тәкъвиме |  |
| - *Викрам-самват* | 2055—2056 |
| - *Шака самват* | 1921—1922 |
| Шәмси тәкъвим | 1377—1378 |
| Буддачылык тәкъвиме | 2542 |
| Япон ел исәбе | 11 ел Хэйсэй |

**1999 (бер мең тугыз йөз туксан тугызынчы) ел** — кәбисә булмаган ел, милади тәкъвим буенча җомга көнне башлана. Бу безнең эраның 1999 елы, II меңьеллыкның 999 елы, XX гасырның 99 елы, XX гасырның 10 унъеллыгының 9 елы, 1990 елларның 10 елы. 1999 елдан бирле **27** ел үтте.

* Халыкара өлкән яшьтәге кешеләр елы (БМО).

## Вакыйгалар

* 26 февраль — Татарстан Дәүләт Советы 1552 ел вакыйгаларына багышлап, 93 номерлы Казанны саклаучыларга һәйкәл кую карарын кабул итә.
* 12 март — Маҗарстан, Польша һәм Чехия НАТО-га керәләр.
* 24 март — НАТО Югославия бомбардировкасын башлый.
* 15 апрель — livejournal.com (*Җанлы Көндәлек*) сайты теркәлә.
* 26 май — Һиндстан һәм Пәкъстан арасында Каргиль сугышы башлана.
* 1 июль — 300 елдан соң беренче тапкыр Шотландия парламенты утырышы ачыла.
* 30 июль — Чистай районы, Яуширмә авылында Гаяз Исхакыйның музей-утары ачыла.
* 11 август — тулы кояш тотылу, ул бөтен Аурупада күренә.
* 17 август — Төркиянең төньяк-көнбатышында җир тетрәү. 17 меңнән артык кеше вафат.
* 23 сентябрь — милиция хезмәткәрләре Рязаньда торак йорт астына салынган өй капчык гексоген (шартлаткыч) табалар.
* 12 октябрь — Җир шарының халык саны 6 миллиардны уза.
* 17 декабрь — таштан яңадан төзелгән Рәхмәт (Сөләйман) мәчете ачыла.
* 31 декабрь — Борис Ельцин Россия президенты вазифасыннан үз теләге белән китә. Вакытлыча аның вазифаларын башкаручы булып Владимир Путин билгеләнә.

## Туулар

*Шулай ук карагыз: Төркем:1999 елда туганнар*

* 29 июль — Тика Аракава, япон актриссасы.
* 23 август — Николай, Дания принцы.
* 21 сентябрь — Дмитрий Дедюшко, киноактер.
* 16 ноябрь — Радик Шәрәфиев, музыкант.
* 20 ноябрь — Айзат Минһаҗи, рәссам-хаттат.

## Вафатлар

*Шулай ук карагыз: Төркем:1999 елда вафатлар*

* Рәшит Гәрәев, татар шагыйре.
* 11 гыйнвар — Валентин Ерашов, язучы.
* 17 гыйнвар — Барый Әхтәмов, татар балет артисты.
* 27 март — Мөхәммәт Садри (85), татар шагыйре.
* 30 апрель — Ирек Диндаров, журналист, язучы.
* 7 май — Гомәр Бәширов (98), күренекле татар язучысы, фольклорчы.
* 7 июль — Шәриф Хөсәенов (69), татар язучысы, драматург, һөнәре буенча табип-терапевт.
* 14 июль — Үмәр Мәүлиханов, данлыклы спортсмен-кылыччы, Олимпия чемпионы.
* 17 июль — Иван Поминов, КДУ галиме-физик.
* 14 август — Рөстәм Үтәмишев, РСФСР атказанган уйлап табучысы (1966).
* 17 август — Нариман Аитов (73), күренекле галим-социолог, РСФСР һәм БАССР-ның атказанган фән эшлеклесе.
* 30 август — Дементий Шмаринов, ССРБ халык рәссамы.
* 2 сентябрь — Әнгам Атнабаев (71), татар шагыйре, Башкортстанның халык шагыйре (1997).
* 6 сентябрь — Наҗар Нәҗми (81), татар шагыйре, Башкортостанның халык шагыйре (1992).
* 20 сентябрь — Раиса Горбачёва, ССРБ-ның беренче һәм соңгы «беренче леди»е; Әхмәт Әминев, Социалистик Хезмәт Каһарманы.
* 25 сентябрь — Таһир Нурмөхәммәтов, татар тәрҗемәчесе.
* 30 сентябрь — Ширияздан Сарымсаков (88), татар театрының режиссеры, Татарстанның һәм Россиянең атказанган сәнгать эшлеклесе.
* 25 октябрь — Бату Мулюков, татар композиторы.
* 26 октябрь — Мариус Максютов, Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар шагыйре.
* октябрь — Таһир Якупов, татар җырчысы.
* 8 ноябрь — Агиш Гыйрфан (71), татар язучысы, журналист (Уфа).
* 4 декабрь — Галимҗан Әхмәдиев, нефтьче.
* 26 декабрь — Рафаэль Билялов, татар композиторы, пианист, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе.

## Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары

* Әхсән Баян, татар язучысы («Урланган ай» китабы өчен).

## Нобель премиясе лауреатлары

* Физика өлкәсендә Нобель премиясе — Герард Хоофт, Мартин Вельтман.
* Химия өлкәсендә Нобель премиясе — Әхмәт Зәвәйл.
* Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе — Гюнтер Блобель.
* Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе — Гюнтер Грасс.
* Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе — Роберт Манделл.
* Тынычлык өчен Нобель премиясе — «Чикләрсез табиблар» оешмасы.

## Шулай ук карагыз

|  |  |
| --- | --- |
|  | Викиҗыентыктагы медиафайллар? |

  1999 ел 1999 елда барлыкка килгән басмалар  1999 елда барлыкка килгәннәр 1999 елда нигезләнгән музейлар 1999 елда нигезләнгән сәяси фиркаләр 1999 елда туганнар 1999 елда вафатлар  1999 ел кинематографта