Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Vuhundzuluxeri

Jerome, mukwetsimi na muyimeri wa vahundzuluxi
**Vuhundzuluxeri** i ndlela yo hundzisa nhlamuselo wa rungula/tsalwa ku suka eka ririmi rin'wana kuya eka rin'wana. Muhundzuluxi anga ha tikuma hoxa marito kumbe ma tsalele ya ririmi ro sungula eka ririmi leri hunduluxeriwelaka. Hi hala thlelo, marito yo lombiwa ma tala ku fuwisa ririmi. Va hundzuluxeri, ku hlanganisa na vahundzuluxeri va khale va matsalwa yo kwetsima, va pfunete ku kurisa no ndlandlamuxa tindzimi leti ava hundzuluxela eka tona.

Hikwalaho ka nonoha ka ntirho wo hundzuluxa, ku sukela hi malembe ya 1940, ku endliwe ma tshalatshala ku olovisa vuhundzuluxi. Manguva lawa, ku kula ka inthaneti ku kondletele timakete leti tirhisaka vukorhokeri bya vuhundzuluxeri naswona ku vanga matirhisele ya tindzimi hi vunzhawu.

## Mintshaho
# Vutsari

Buku ya mindzhavuko na timfanelo ta xichayina xa khale
Matsalwa ya xi Egipta etempeleni ya Luxor
**Vutsari**, hiku angarhela, mpahla ya matsalwa. Hikukongoma, vutsari i matsalwa lama voniwaka tanihi vutshila naswona mari yankoka, ngopfungopfu hi kutirhisa ririmi leri hambanaka na matirhisele ya siku na siku.

Rimitsu ra rito Vutsari risuka eka rito raxilatini "*literatura*/*litteratura"* (leri tekiweke eka rito *littera*: *letere kumbe* matsalele) ritirhisiwa ku hlamusela matsalwa hinkwawo, hambi leswi tinhlamusela totala ti hlanganisaka na matsalwa lama vulavuriwaka kumbe kuyimbeleriwa.

Vutsari byi hambanisiwa hikuya hi switori leswi ngariki swa xiviri, kumbe switori swaxiviri, naswona hi kuya hi vuthlokovetseri kumbe vuthemenderi. Byinga thlela byi hambanisiwa hikuya hi swiyenge leswikulu kufana na Tinovhele, Switori swo koma kumbe Dirama; naswona mintirho leyi ya vutsari yithlela yi hambanisiwa hi tinguva ta matimu kumbe mboyamelo wa matsalwa.

## Nhlamuselo

Ikhale vanhu varingeta ku hlamusela "vutsari". Simon na Delyse Ryan varingeta kuhlamula xivutiso lexinge  "Vutsari iyini?" hi ku xiya leswilandzelaka:

> Pfhumba ro twisisa nhlamuselo wa "Vutsari", indlela leyi kandziyiweke ngopfu, hambileswi vugima musi bya kona, abyi anetisi. Tinhlamuselo to tala ito angarhela naswona ticincacinca kuya hi minkarhi. Kahle kahle, nchumu lowu nga tiyiseka hi nhlamusela wa Vutsari, hileswaku hlamuselo yeloyo yi ta cinca.
>
>

Nhlamuselo wa vutsari wu hambana hambana hi kuya hi minkarhi: i "nhlamuselo leyi fambisanaka na ndzhavuko". Kufikela eka malembe xidzana ya vu 18, e vupela dyambu bya Yuropa, Vutsari abyi hlanganisa tibuku hinkwati na matsalwa hinkwawo. Varhoma hivona va koteke ku tumbuluxa nhlamuselo leyi kongomeke, laha va sunguleke ku hambanisa vutsari elbyi tumbuluxiweke "emiehleketweni" kumbe milorho.

## Minthsaho
# Riendli

**Riendli** (ku suka eka Xilatini) i rito leri hi ntolovelo ri kombisaka nghingiriko (*tisa*, *hlaya*, *famba*, *tsutsuma*, *dyondza*).

Maendli ma nga komba nkarhi, xiphemu, ndlela leyi munhu a titwaka ha yona. Riendli ri nga ha tlhela ri pfumelelana na munhu, rimbewu kumbe nhlayo ya swin'wana swa swihehlo swa rona, ku fana na nhlokomhaka ya rona.

Maendli ma na minkarhi yinharhu leyikulu kunga nkarhi wa sweswi, nkarhi lowu hundzeke na nkarhi lowu taka.