Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yazıt bilimi

Epigrafi alanına giren eserlere örnek olarak: Wadi Rum'daki Thamudic yazıtları
**Epigrafi**; yazıtları, kitabeleri ve tarihi yapıtlardaki yazıları inceleyen bilim dalıdır. Yazıt bilimi, tarihe yardımcı bilim dalıdır. Bu bilimle uğraşan kişilere yazıt bilimci veya epigrafist denir.

Epigrafi Helence bir sözcüktür. Üzerine yazmak, kaydetmek anlamına gelen 'Epigraphein' fiiliyle yazıt anlamına gelen 'Epigraphe' sözcüklerinden gelir. Türkçeye yazıt bilimi olarak çevrilmiş olan epigrafi taş, metal, tahta, mermer, seramik gibi kalıcı ve sert maddeler üzerine eski Yunan ve Latin dillerinden birisi ya da ikisiyle yazılan yazılarla -sikke hariç- uğraşan bir bilim dalının adıdır.

Epigrafi, anıtlar üzerindeki kitabeleri ve yazıları inceleyen bilim dalıdır. Filoloji ve paleografi bilimleri ile iş birliği içerisinde çalışır. Anıtlar üzerindeki kitabeler ait olduğu dönem hakkında önemli bilgiler verir.

Yazıtların birçoğu kırık, eksik ya da zedelenmiş olarak ele geçer. Bu yazıtlar üzerine çalışan kişi, söz konusu eksiklikleri tamamlar ve metinleri orijinal durumuna yaklaştırmaya çalışır. Yazıt üzerinde isabetli tamamlamalar yapılabilmesi, ilk önce yazıttaki eksikliklerin boyutuna ve bu işi yapan kişinin deneyimine bağlıdır.

Restore edilecek yazıt hakkında düşünülmesi gereken ilk nokta yazının ait olduğu türdür. Örneğin elimizdeki parça bir mazoz yazıtıysa, o şehir ya da o yörede kullanılan genel formüller incelenmelidir. İkinci nokta da satır uzunluklarının isabetli tahmin edilmesi ve tamamlanması gereken boşluktaki muhtemel harf sayısının hesaplanmasıdır. Şüphesiz yapılan her tamamlamada göz önüne alınan tüm örnekler sıralanarak, yapılan tamamlamanın inandırıcı olmasına çalışılmalıdır.

## Kaynakça
# Aşina Danai

Shi Danai
Eski adı **Aşina Danai** (阿史那大奈) tarafından da bilinen **Shi Danai** (史大奈), bir Türk prensi ve Tang ordusunda general olan ilk yabancıydı. Muhtemelen Çula Kağan'ın en büyük oğluydu.
# Aşina Zhong

| Aşina Zhong Çince: 阿史那忠 |
| --- |
| *Sol Bilge Prensi* |
| Doğum | 611 |
| Ölüm | 24 Mayıs 675 |
| Defin | Chaoling |
| Çocuk(lar)ı | Xian |
| Hanedan | Aşina |
| Babası | Aşina Sunishi |
| Dini | Tengricilik |
| Meslek | General |

**Aşina Zhong**, Aşina Sunishi'nin oğlu, Baga Kağan'ın torunudur. Aşina Zhong ile ilgili bilgilere, 1972 yılının haziran ayında bulunan mezar yazıtından ulaşılabilmektedir. Kaynaklarda adı birkaç kez geçmesine rağmen mezar yazıtından doyurucu bilgilere ulaşılabilmektedir. Kendisine Tang Hanedanlığı'na yaptığı yardımlardan ötürü vefakar anlamına gelen *Zhong* lakabı verilmiş ve bu adla anılmıştır. Aşina Zhong, İl Kağan'ın Çinliler tarafından ele geçirilmesine yardım etmişti. Bu yardımına karşılık Sol Savunma Generalliği'ne terfi ettirilmiştir. Ayırca kendisi Dinxiang vilayetinin reisinin kızı ile evlenmiştir. 635 yılında Sağ Muhafızları Generalliği'ne terfi ettirildi. Çelebi Kağan, 13 Ağustos 639 tarihinde Göktürk Kağanı ilan edildiğinde Aşina Zhong, onun Sol Bilge Prensi olarak tayin edildi. Çin sınırlarından çıkıp kuzeydeki Sir Tarduşlar üzerine sefere çıktılar ise de başarısız olup yeniden Tang Hanedanlığı'na sığındılar. Aşina Zhong, 650 yılında Xue Guo dükü makamına getirildi. Ardından kendisine Sağ Cesur Muhafızları Büyük Generalliği unvanı verildi. Batı bölgelerindeki görevini tamamladıktan sonra 24 Mayıs 675 tarihinde öldü ve aynı yılın ekim ayında mezar yazıtı yazdırıldı. Ölümünün ardından kendisine Garnizon Büyük Generalliği sunuldu ve Çin imparatorlarının gömüldüğü Chaoling'e defnedildi.
# Yeon Namsaeng

| Yeon Namsaeng |
| --- |
| Hangıl | 연남생 |
| Hança | 淵男生 |
| Latin harfleriyle yazımı | Yeon Nam-saeng |
| McCune-Reischauer | Yŏn Namsaeng |

**Yeon Namsaeng** (연남생, 淵男生) (634-679) Goguryeo ''Dae Magniji'' (대막리지, 大莫離支; en yüksek rütbeli memur veya diktatör; "başbakan") Yeon Gaesomun'un (603?-665) en büyük oğluydu. 665 yılında Yeon Namsaeng babasının yerine geçti ve Goguryeo'nun 2. Dae Magniji'si oldu.

## Dae Magniji

Yeon Namsaeng'in, Yeon Gaesomun'un ölümünden bir süre önce Dae Magniji olduğu ve Yeon Gaesomun'un görevinden istifa ederek *Dae Magniji'*nin onursal pozisyonunu aldığı söylenir.

Babasının ölümünden sonra Yeon Namsaeng, Tang ile savaşa hazırlandı ve Yodong'daki sınır kalelerini ve krallıktaki diğer kaleleri teftiş etmek üzere yola çıktı. Ayrılmadan önce kardeşleri Yeon Namgeon ve Yeon Namsan'ı Pyeongyang'dan sorumlu bıraktı. Namgeon ve Namsan kardeşlerinin yokluğundan faydalanarak Pyeongyang'ın ve Kraliyet Mahkemelerinin kontrolünü ele geçirdiler. Namsaeng'i haksız yere hainlikle suçladılar ve Kral Bojang'ı Namsaeng'in tutuklanmasını emretmeye zorladılar. Gidecek başka yeri olmayan Namsaeng, amcalarının elinden ölümden kurtulan oğlunun teşvikiyle Tang Çin'ine kaçtı. Namsaeng Tang'a kaçtı ve Tang ordusunda yüksek bir mevki elde etti.

## Koguryo'nun çöküşü ve ölümü

Oradan, iktidarı yeniden ele geçirme umuduyla Goguryeo'ya Tang destekli bir askeri sefer düzenlenmesine yardım etti. Bu sefer sonunda 668 yılında Goguryeo yok edildi. Goguryeo'nun 668'de yıkılmasının ardından Pyongyang'da kurulan ve eski Goguryeo topraklarını yönetmeyi amaçlayan Çin yönetimi olan Tang'ın kurduğu Doğu'yu Yatıştırma Genel Koruyuculuğu veya Andong Duhufu (安東都護府) topraklarında öldü. Namsaeng, Tang'ın doğu başkenti Luoyang'daki Mang Dağı'na gömüldü.

Namsaeng'in mezar steli, kardeşi Namgeon'unki ile birlikte keşfedilmiştir. Namsaeng'in biyografisi (Quan Nan Sheng 泉男生傳) *Xin Tangshu* (Yeni Tang Tarihi), 110. kitapta yer almaktadır. Namsaeng'in soyadının Çince çevirisi Yeon (淵) yerine Cheon'dur (泉, Çince Quan), çünkü Yeon (Çince, Yuan) Tang'ın kurucusu ve ilk imparatoru olan Tang İmparatoru Gaozu'nun (Li Yuan 李淵) soyadıydı ve Çin geleneklerine göre bir başkasına verilmesi tabuydu.

## Popüler kültürde

* 2006-2007 KBS TV dizisi Dae Jo Yeong'da Im Ho tarafından canlandırıldı.
* 2006-2007 SBS TV dizisi Yeon Gaesomun'da Ahn Jae-mo tarafından canlandırıldı.
* 2013 KBS2 TV dizisi The Blade and Petal'da No Min-woo tarafından canlandırıldı.

## Ayrıca bakınız

* Yeon Gaesomun
* Koguryo
* Andong Dohufu

## Kaynakça

## Kaynaklar

* Samguk Sagi
* Tang Kitabı
# Tangutlar

Yulin Mağaraları'nda *manjusri* duvar resmi
**Tangutlar**, 10. yüzyıldan önce Kuzeybatı Çin'e göç eden ve Tibet-Birman dillerini konuşan bir halktı. Tarihlerinde kurdukları tek devlet, Batı Xia Hanedanı olarak da adlandırılan Tangut İmparatorluğu (1038-1227) idi, ardından 1227'de Moğollar tarafından tamamen yok edildiler.

## Kökenleri

İlk Tangutlar, Güneydoğu Qinghai ve Kuzeybatı Sichuan'ın bozkırları ve dağlarında yaşamaktaydı. Aslen, Batı Sichuan'ın yüksek bölgelerinde bulunuyorlardı. Bu bölgeler, Tibet Platosu'nun Amdo ve Kham bölgelerine karşılık gelmektedir. Tangut liderlerinden Tuoba Chici, muhtemelen Xianbei ve Qiang kökenliydi ve Tang Hanedanı’na bağlılığını sunarak “Batı Rong Genel Komutanı” unvanını aldı ve kendisine “Li” soyadı verildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*  6 Mart 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*  28 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Last works and documents of Ksenia Kepping
*  11 Nisan 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Bahar ve Güz Yıllıkları

Du Yu'ya ait yıllıklar (3. yüzyıl)
**Bahar ve Güz Yıllıkları** veya **Chunqiu** antik dönemden bu yana temel Çin klasiklerinden biri olan antik bir Çin yıllığıdır. Yıllıklar Lu Devleti'nin resmi yıllığı olup MÖ 722 - 481 yılları arasını kapsayan 241 yıllık bir dönemi anlatır. Yıllık formunda hazırlanmış olan mevcut en eski Çin tarih metnidir. Geleneksel olarak (Mencius'un bu yöndeki iddiasından sonra) Konfüçyus tarafından derlendiği düşünüldüğü için Çin edebiyatının Beş Klasiği arasında sayılır.

## Kaynakça
# Zhuge Liang

| Zhuge Liang 諸葛亮 |
| --- |
|  |
| Shu Han İmparatorluk Şansölyesi |
| **Görev süresi** 221-234 |
| Kişisel bilgiler |
| Doğum | MS 181 Yinan, Shu Han |
| Ölüm | MS 234 Wuzhang Ovası, Shu Han |
| Mesleği | Siyasetçi, askerî stratejist, yazar, mühendis |

**Zhuge Liang** (Çince: 諸葛亮; pinyin: *Zhūgě Liàng*; MS 181-234) veya **Kongming**, Çinli siyasetçi, askerî stratejist, yazar ve mühendis. Üç Krallık Dönemi'nde Shu Han'ın imparatorluk şansölyesi olarak görev yapmıştır. Dönemin en başarılı siyasetçi ve stratejisti olarak tanınmaktadır ve sıklıkla Savaş Sanatı'ın yazarı Sun Tzu ile karşılaştırılmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Zhuge Liang ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Zhuge Liang style-name Kongming A history of Zhuge Liang and his writings. Including a guide to historic sites in China connected with Zhuge Liang
# Qu Yuan

| Qu Yuan |
| --- |
|  |
| Doğum | MÖ 343 Antik Çin Chu Eyaleti, günümüz Hubei, Çin |
| Ölüm | MÖ 278 Miluo Nehri |
| Meslek | Şair, Devlet adamı |
| Milliyet | Çin |
| Dönem | Savaşan Devletler Çağı |
|  |

**Qu Yuan** (Çince: 屈原; pinyin: Qū Yuán) (MÖ 343 - y. MÖ 278) güney Chu asıllı Muharip Devletler Dönemi, Çinli şairi. Eserlerinin çoğunluğu *Chu Ci* isimli şiir antolojisinde bulunmaktadır.

## Hayatı ve Duan Wu Festivali

Hayatı efsanelerle karışmış olan Qu Yuan'ın hayatına dair tarihsel bilgi net değildir. Chu Devleti bakanlarından olan bir asilzade olduğu kabul görmektedir. Bununla birlikte efsanelere göre bakanlar arası kıskançlık ve kavgalar sebebiyle sonradan sürgüne gönderilmiştir. Sürgündeyken yerel folklor ve mitoloji bazlı efsaneleri ve öğeleri alıp bu bağlamdaki eserlerini kaleme aldığına inanılır. MÖ 278 yılında Chu Devleti'nin başkenti Ying'in Qin Devleti tarafından zaptedildiğini öğrendikten sonra Miluo nehrine atlayarak intihar ettiği söylenir. Ölümü Duan Wu veya Tuen Ng Festivalinde (端午节/端午節), Çin ay takviminin beşinci ayının beşinci gününde, anılmaktadır ki bu festival Batı'da daha ziyade Ejderha Kayığı Festivali olarak anılmaktadır. Festivalin kökeni inanışa göre köylülerin nehre sallarıyla inip Qu Yuan'ı kurtarmaya çalışmaları, başarısız olunca da en azından onun ölüsünü hayvanlardan ve kötü ruhlardan uzak tutmaya çalışmalarına dayanır. Zamanla yapılan bu uğraşlar ve konuya ilişkin efsanelerin dokusu, bu festivali çeşitli kültürel etkinliklerle bezemiştir. Örneğin, bugün hâlâ düzenlenen, festivalde sallar sembolik olarak Qu Yuan'ın nehre düşmüş vücuduna ulaşabilmek için sal yarışı yaparlar. Koreliler de daha sonra bu festivali Çin kültüründen alarak, *Dano* ismiyle kutlamaya başlamışlardır.

## Edebî yönden Qu Yuan

Qu Yuan genellikle Çin'in bilinen ilk büyük şairi olarak kabul görür. Kendisinden önce kullanılan şiir yapısından farklı yapılar ortaya atmış, *Sao* tarzının kurucusu olmuştur ki bu tarz ismini Qu Yuan'ın *Li Sao* isimli eserinden almaktadır. Ayrıca Qu Yuan Çin edebiyatındaki romantizm akımının en önemli öncülerinden biri sayılır ve kendisinden sonra bu akım içerisinde eserler verecek birçok şairi büyük oranda etkilemiştir.

## Eserleri

Batı Han hanedanlığından itibaren Qu Yuan'ın bazı eserlerinin özgünlüğü tartışma konusu olmuştur. Bu konudaki en otoriter tarihî kayıt, Sima Qian'ın *Shi Ji* isimli eserinde bulunur ve burada Qu Yuan'ın beş eserinden bahsedilir:

* *Li Sao*
* *Tian Wen*
* *Zhao Hun*
* *Ai Ying* ("Ying'e Ağıt")
* *Huai Sha*

Doğu Han hanedanlığından Wang Yi'ye göre toplamda 25 eser Qu Yuan'a atfedilebilmektedir:

* *Li Sao*
* *Jiu Ge* (11 parça içerir)
* *Tian Wen*
* *Jiu Zhang* (9 parça içerir)
* *Yuan You*
* *Pu Ju*
* *Yu Fu*

Wang Yi chose to attribute *Zhao Hun* isimli eseri Wang Yi Batı Han hanedanlığından Song Yu isimli bir şaire atfeder. Bununla birlikte çağdaş bilim adamlarının çoğunluğu *Zhao Hun* isimli eserin Qu Yuan'a ait olduğunu, fakat *Yuan You*, *Pu Ju* ve *Yu Fu* isimli eserlerinden başkaları tarafından kaleme alındığını kabul ederler.

## Kaynakça ve notlar
# Taizong (Liao)

| Taizong |
| --- |
| Liao Hanedanı imparatoru |
| Hüküm süresi | 11 Aralık MS 927-18 Mayıs MS 947 |
| Önce gelen | Yelü Abaoji |
| Sonra gelen | Shizong |
|  |
| Doğum | 25 Kasım MS 902 |
| Ölüm | 18 Mayıs MS 947 |
| Hanedan | Yelü |

**Taizong** (Çince: 遼太宗; pinyin: *Liáo Tàizōng*; 25 Kasım MS 902-18 Mayıs MS 947) veya asıl adıyla **Yaogu** (堯骨), Çin'in Liao Hanedanı'nın ikinci imparatorudur. Saltanatı MS 927'den 947 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

Taizong, Liao Hanedanı'nın kurucusu Yelü Abaoji'nin ikinci oğluydu. MS 916'da Abaoji ilk oğlu Prens Bei'yi varis ilan etti, ancak İmparatoriçe Yingtian, "bozkır yaşamını" daha iyi yansıttığını söyleyerek oğlu olarak Yaogu'yu tercih etti. Hıtay soyluları da bu pozisyonu kabul etti ve Abaoji'nin MS 927'deki ölümünden sonra Yaogu imparator oldu. Kardeşi, yakın zamanda Kore'deki Balhae devletinden fethedilen Dongdan bölgesinin valisi ilan edildi, ancak oradan Çin'e kaçarak Hou Tang'ın hizmetine girdi.

Shi Jingtang, MS 945'te Hou Tang'a isyan başlattığında, İmparator Taizong büyük bir sefer başlatarak kendisine yardım etti. Daha sonra Shi Jingtang Hou Jin'i kurduktan sonra Hıtay müttefikleriyle anlaşmazlığa düşünce İmparator Taizong MS 947'de bu kez kendisine büyük bir sefer başlattı.

## Ek okuma

* Mote, F.W. (1999). *Imperial China: 900-1800*. Harvard University Press. ss. 49-52, 64-67. ISBN 0-674-01212-7.
* *Liao Tarihi*, vols. 3, 4.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 275, 277, 280, 281, 282, 283, 284, 285, 286.

|  |
| --- |
| Taizong (Liao) **Yelü** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Yelü Abaoji** | **Liao Hanedanı imparatoru** MS 927-947 | Sonra gelen: **Shizong** |
# Kaiyuan Çağı

Çinli Tang Hanedanı dönemindeki **Kaiyuan Çağı**, politik istikrarın, toplumda barışın, ekonomik refahın sağlanmasından dolayı ve buna ek olarak eğitim, edebiyat, müzik, boyama, mimari yapı-heykeltıraşlık, din vb. konularda sağlanan ilerleme ile Çin tarihindeki en büyük altın çağlardan biri olarak gösterilir.

Sui hanedanının sona ermesinin ardından 618 yılında kurulan Tang hanedanı, Çin'i 907 yılına kadar toplam 289 yıl yönetti. Tang hanedanı, "An Shi İsyanı"yla iki döneme ayrılır. Bu iki dönemden biri, refah dönemi; diğeri ise çöküş dönemiydi. İmparator Gao Zu tarafından kurulan Tang hanedanının varisi imparator Tai Zong olarak adlandırılan Li Shimin 10 yıl süren askeri seferleriyle Çin'i yeniden birleştirdi. Tarihte Xuan Wumen Olayı olarak anılan hükümet darbesiyle tahta geçen Li Shimin, aldığı bir dizi etkili önlemle, ülkeyi, Çin'in feodal çağında eşi görülmedik bir refah dönemine soktu. Zhen Guan'ın Refah Dönemi" olarak adlandırılan zaman zarfında Çin, siyaset, ekonomi ve kültür gibi alanlarda dünyadaki diğer bütün devletleri geride bıraktı. Daha sonra İmparator Xuan Zong tarafından başlatılan **Kai Yuan'ın Refah Dönemi**, Tang hanedanının gücünü, halkın refahını ve toplumsal barışı daha da pekiştirdi. Ancak İmparator Xuan Zong döneminin son yıllarında yaşanan An Shi İsyanı, Tang hanedanının adım adım çöküşe yaklaşmasına neden oldu.

## Kaynakça
# MÖ 314

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar: | MÖ 1. binyıl |
| Yüzyıllar: | * MÖ 5. yüzyıl
* **MÖ 4. yüzyıl MÖ 3. yüzyıl
 |
| Onyıllar: | * MÖ 330'lar
* MÖ 320'ler
* **MÖ 310'lar MÖ 300'ler
* MÖ 290'lar
 |
| Yıllar: | * MÖ 317
* MÖ 316
* MÖ 315
* **MÖ 314 MÖ 313
* MÖ 312
* MÖ 311
 |

Çeşitli takvimlerde MÖ 314| Ab urbe condita | 439 |
| Asur | 4436 |
| Bahâî | MÖ 2158 – MÖ 2157 |
| Bengal | MÖ 907 |
| Berberi | 636 |
| Birmanya | MÖ 952 |
| Bizans | 5194 – 5195 |
| Budist | 230 |
| Discordian | 852 |
| Ermeni | *-* |
| Etiyopya | MÖ 322 – MÖ 321 |
| Fransız cumhuriyetçi | MÖ 2106 – MÖ 2105 |
| Hicrî | HÖ 965 – HÖ 964 |
| Hint |  |
|  - *Kali Yuga* | 2787 – 2788 |
|  - *Shaka Samvat* | *N/A* |
|  - *Vikram Samvat* | MÖ 258 – MÖ 257 |
| Holosen takvimi | 9686 |
| İbrani | 3446 – 3447 |
| İran | – 1 BP – 935 BP |
| Juche | MÖ 2225 |
| Kıpti | MÖ 598 – MÖ 597 |
| Kore | 2019 |
| Tayland güneş | 229 |
| * g
* t
* d
 |

**MÖ 314** Jülyen öncesi Roma takviminde bir yıldır. Roma İmparatorluğu'nda **440. *Ab urbe condita olarak bilinmekteydi.

## Olaylar

* Antik Yunanistan'da Adalılar Birliği kuruldu.

## Doğumlar

## Ölümler

* Ksenokrates, Antik Yunan filozof (d. MÖ 396)
* Aeschines, Atinalı hatip (d. MÖ 389)
# Ba (devlet)

| Ba巴國 |
| --- |
| ?-MÖ 316 |
| Zhou Hanedanı dönemi devletler |
| Başkent | Yíchéng Píngdū Zhǐ Jīangzhōu Diànjīang Langzhong |
| Yaygın diller | Çince |
| Hükûmet | Monarşi |
| Tarihî dönem | İlkbahar ve Sonbahar Dönemi |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluş  | ? |
| • Yıkılış  | MÖ 316 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ardıllar** |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Qin (devlet) |  |

 |

 |

**Ba** (Çince: 巴國), Çin'in Zhou Hanedanı döneminde MÖ 316 yılına kadar arasında var olan bir devletti. Devlet, Siçuan'ın batısında yer almakta olup başkenti Yicheng (Enshi) idi. Ba, MÖ 316'da Qin tarafından fethedildi. Tarihi Bo halkı ve modern Tujia halkı, kökenlerinin bir kısmını Ba halkına kadar uzanmaktadır.

Genellikle gevşek bir konfederasyon veya şeflikler topluluğu olarak tanımlanan Ba, bir kralı tanıyan, birbirine gevşek şekilde bağlı birkaç bağımsız klandan oluşuyordu. Ba klanları çok çeşitliydi ve birden çok etnik kökenden oluşuyordu. Arkeolojik kanıtlar, Ba halkının temel olarak balıkçılık ve avcılığa dayandığını, düşük düzeyde tarım yaptığını ve sulama kanıtı olmadığını göstermektedir.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

Wikimedia Commons'ta Ba (devlet) ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Sage, Steven F., *Ancient Sichuan and the Unification of China*, 0-7914-1038-2.
* Kleeman, Terry F., *Great Perfection: Religion and Ethnicity in a Chinese Millennial Kingdom*, 0-8248-1800-8.
# Chu Ci

Chu Ci (Çince: 楚辭, Pinyin: chǔ cí), ayrıca Güneyin Şarkıları veya Chu'nun Şarkıları olarak da bilinen, Muharip Devletler Döneminden Qu Yuan ve Song Yu ve onların stillerinin takipçileri tarafından yazılmış Çince şiirlerin bir antolojisi. 58 kısa şiir ve 6 uzun şiirden oluşan antoloji, bilinen ikinci en eski Çince şiir derlemesidir.

Antoloji ismini Muharip Devletler Döneminde Chu bölgesinde ortaya çıkan ve yayılan yeni bir şiir formundan almaktadır. Bu yeni nazım formu, *chu ci*, *Shi Jing*deki şiirlerde de görülen klasik dört karakterli mısra tercihi yerine değişen uzunluklarda mısralar kullanmaktadır. Bu ifadelerde serbestliğe ve özgürlüğe, ritimde de artışa sebep olmuştur. Ayrıca *chu ci*, Sarı Nehrin kuzey bölgesinin lehçeleriyle okunan *Shi Jing*den farklı olarak Chu bölgesi lehçesiyle okunur.

## İçindekiler

```
	01	離騷 LiSao	Sıkıntıyla Karşılaşınca
	02	九歌 JiuGe 	Dokuz Şarkı
	03	天問 TianWen	Cennetsel Sorular
	04	九章 JiuZhang 	Dokuz Parça
	05	遠遊 YuanYou	Uzak Yolculuk
	06	卜居 BuJu	Kehanet
	07	漁父 YuFu 	Balıkçı
	08	九辯 JiuBian	Dokuz Değişiklik
	09	招魂 ZhaoHun	Ruhun Çağrıları
	10	大招 DaZhao 	Yüce Çağrılar
	11	惜誓 XiShi 	İhanet edilen Sadakâte Matem
	12	招隱 ZhaoYin	Bir Keşişe Çağrılar
	13	七諫 QiJian	Yedi Sitem
	14	哀時AiShi Ming	Ne Yazık ki Benim Kısmetim Dağıtılmamıştı
	15	九懷 JiuHuai	Yedi Teessüf
	16	九歎 JiuTan 	Dokuz Ağıt
	17	九思 JiuSi	Dokuz Hasret

```
# Jing Ke

| Jing Ke |
| --- |
| Jing Ke'nin suikast girişimi |
| Doğum | 李牧 |
| Ölüm | MÖ 227 |
| Bağlılığı | Yan |
|  |

**Jing Ke**, Antik Çin'de geç Savaşan Devletler Çağı'nda youxia olarak bilinen bir savaşçıydı. Yan devletinin Veliaht Prensi Dan'in bir hizmetlisi olarak, daha sonra Çin'in ilk imparatoru Çin Şi Huang olan Qin devleti hükümdarı Zheng'e başarısız suikast girişimiyle ünlendi. Hikâyesi, Sima Qian'ın *Shiji* metinlerindeki *Suikastçıların Biyografileri* başlıklı bölümde anlatılmaktadır.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Jing Ke ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Wiman

| Wiman |
| --- |
| Wiman Joseon kralı |
| Hüküm süresi | MÖ 194-MÖ 161 |
|  |
| Hanedan | Wiman Joseon |

**Wiman** (Çince: 衛滿; pinyin: *Wèi Mǎn*; Korece: 위만, 衛滿, romanize: *Wi Man*), Çin'de Yan devlerinin askeri lideri ve Wiman Joseon'un ilk kralıdır. Saltanatı MÖ 194'ten MÖ 161 yılına kadar sürmüştür.

Yan kralı Lu Wan, MÖ 195'te Han tarafından yenildiğinde, Wiman kuzeybatı Kore'deki Gojoseon'a kaçtı ve daha sonra MÖ 194'te kralın gücünü gasp ederek Wiman Joseon'u kurdu. Shiji'de ve Hanshu'da kayıtlı olan Wiman, Kore tarihinde aynı döneme ait belgelerde kaydedilen ilk hükümdardı.

## Konuyla ilgili yayınlar

* Mikami Tsugio 三上次男: *Kodai no seihoku Chōsen to Ei-shi Chōsen koku no seiji, shakaiteki seikaku* 古代の西北朝鮮と衛氏朝鮮国の政治・社会的性格, Kodai Tōhoku Ajiashi Kenkyū 古代東北アジア史研究, pp. 3–22, 1966. (Japonca)
* Ibaragi Kazuo 荊木計男: *Ei Man Chōsen ō Sakuhō ni tsuite* 衛満朝鮮冊封について, Chōsen Gakuhō 朝鮮学報 (Journal of the Academic Association of Koreanology in Japan) Vol. 113, pp. 1–25, 1984. (Japonca)
* Tani Toyonobu 谷豊信: *Rakurō-gun no ichi* 楽浪郡の位置, Chōsen shi kenkyūkai ronbunshū 朝鮮史研究会論文集 (Bulletin of Society for Study in Korean History), No 24, pp. 23–45, 1987. (Japonca)

|  |
| --- |
| Wiman **Jin Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Jun** | **Gojoseon kralı** MÖ 194 - MÖ 161 | Sonra gelen: **Ugeo** |
# Sürgün (hukuk)

Salzburg'dan sürgün edilen protestanlar, “Müjdeden başka hiçbir şey bizi sürgüne göndermedi, yine de anavatandan ayrılıyoruz, hala Tanrı'nın ellerindeyiz” diyen bir metin.
**Sürgün** (hukuktaki anlamı): Ceza olarak belli bir yerin dışında veya belli bir yerde oturtmak; zorunlu göç
# Guanzhong

Shudao haritası; Guanzhong, haritanın sağ üst kısmındaki vadidir.
**Guanzhong** (Çince (basitleştirilmiş): 关中; Çince (geleneksel): 關中) bölgesi, **Guanzhong Ovası**, **Wei Nehri Ovası** veya **Wei Nehri Havzası** olarak da bilinir, Çin'de günümüz Şensi Eyaleti'nin merkezindeki Wei Nehri'nin aşağılarında, hilâl şeklindeki vadi ovasına denk düşen tarihî bir bölgedir. Güneyinde Qin Dağları (bunlar Guanzhong'un "güney dağları" olarak da bilinir), kuzeyinde ise Huangtu Platosu tarafından çevrelenir. Jin-Shaan Ova Kemeri'nin bir parçasıdır ve tarihî Qin Devleti'nin geleneksel merkezidir.

*Guanzhong* isminin anlamı "geçitlerin arasında" anlamına gelir; bu isim, tarihî Qin Devleti'nin topraklarını koruyan dağ geçidi tahkimatlarına bir atıftır. Bu bölge ayrıca sık sık "Qin topraklarının 800 li'si" (Çince: 八百里秦川; pinyin: *Bā bǎi lǐ Qín chuān*) lakabıyla anılırdı. Sarı Nehir, Lüliang Dağları ve Qin Dağları'nın doğusu, Guanzhong bölgesini stratejik Hangu Geçidi'nin doğusunda yer alan ve Qin'den politik olarak ayrı olan Zhongyuan bölgesinden ayırdı; Qin halkı bu bölgeyi *Guandong* ("geçidin doğusu") olarak nitelendirirlerdi. MÖ 3. yüzyılda Qin Devleti, bu toprakları ele geçirip Çin'i merkezileştirilmiş bir imparatorluk olarak ilk kez birleştirdi. Qin Hanedanı'nın çöküşü ardından Guanzhong bölgesi, Han Hanedanı ile Tang Hanedanı (bunların ikisi Çin'in altınçağları olarak görülür) dahil olmak üzere Qin'in bazı ardıl hanedanlıklarının krallık toprakları olarak kuruldu.
# Halkın Günlüğü

Halkın Günlüğü
Basitleştirilmiş Çince: 人民日报|  |
| --- |
| Gazetenin 1 Ekim 1949 tarihli sayısı (Çin'in kurulduğu gün) |
| Tür | Günlük gazete |
| Format | Broadsheet |
| Sahibi | Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi |
| Yayımcı | Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi |
| Kuruluş tarihi | 15 Haziran 1948 |
| Siyasi görüşü | Çin Komünist Partisi |
| Dil | Çince ve diğer |
| Genel merkez | No. 2 Jintai Xilu, Chaoyang, Beijing |
| Tiraj | 3 milyon |
| Resmî site | * people.cn (Mandarin Çincesi)
* en.people.cn (İngilizce)
 |

Halkın Günlüğü (Çince: 人民日报; pinyin: *Rénmín Rìbào*), Çin'deki en büyük gazetedir. Çin Komünist Partisi'nin yayın organıdır. Gazete, dünya çapında 3 milyon tiraj ile yayınlanıyor ve Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin resmi bir gazetesidir. Gazete, ana Çince dil sürümüne ek olarak, İngilizce, Japonca, Fransızca, İspanyolca, Portekizce, Rusça, Arapça, Tibetçe, Kazakça, Uygurca, Zhuangca, Moğolca ve Çin'deki diğer azınlık dillerinde basımları bulunmaktadır. Gazete Çin Komünist Partisinin politikalarını ve bakış açısı hakkında doğrudan bilgi sağlamaktadır. Gazete ayrıca *Global Times* yayınından da sorumludur

## Başkanları

* Zhang Panshi (张磐石)
* Hu Qiaomu (胡乔木)
* Fan Changjiang (范长江)
* Deng Tuo (邓拓)
* Wu Lengxi (吴冷西)
* Chen Boda (陈伯达)
* Hu Jiwei (胡绩伟)
* Qin Chuan (秦川)
* Qian Liren (钱李仁)
* Gao Di (高狄)
* Shao Huaze (邵华泽)
* Bai Keming (白克明)
* Xu Zhongtian (许中田)
* Wang Chen (王晨)
* Zhang Yannong (张研农)
* Yang Zhenwu (杨振武)
* Li Baoshan (李宝善)

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Halkın Günlüğü ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site (Çince)
* Resmî site (İngilizce)