# Doğum oranı

Dünya kaba doğum hızı, 2023
**Doğum oranı, (kaba doğum hızı)**, bir yılda doğan canlı bebek sayısını yıl ortası nüfusa bölünmesi ve 1000 ile çarpılmasıyla bulunan oran. 1000 nüfus başına bir yıldaki doğum miktarını oransal olarak verir. Doğumlar göç ile birlikte bir mekandaki nüfusun artmasının sebebidir. Doğumlar ile ölümler arasındaki fark *Doğal Nüfus Artışı*nı verir.

Türkiye'de kaba doğum hızı 2012'de ‰17.1 iken, 2013 yılında ‰16.92'ye düşmüştür. 2013 yılı için kaba doğum hızının en yüksek olduğu iller; Şanlıurfa ‰33, Şırnak ‰29.9, Ağrı ‰29.3, Van ‰28.6 illeridir. Doğum oranının en düşük olduğu iller ise şunlardır: ‰10.1 Kırklareli, ‰10.6 Edirne, ‰10.6 Çanakkale, ‰11 Tunceli.
Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de doğum oranları azalmaktadır.

Dünya genelinde doğum oranlarında genel bir düşüş görülmektedir. Ortalama son 50 yılda 5.4 çocuktan, 2.1 çocuğa gerilemiştir. Yıllar itibarıyla Türkiye'deki doğum oranları şöyledir: 1980: ‰3.41, 1985: ‰2.59, 1990: ‰2.65, 2000: ‰2.53. Doğum oranı Fransa'da ‰13.1, Angola ve Mali'de ‰50, Hong Kong ve Ukrayna'da ‰8, Türkiye'de ‰17.3'tür.

Dünyada tahmini Kaba Doğum Hızı (KDH) (1950–2050)
UN, medium variant, 2009 rev.| Yıl | KDH | Yıl | KDH |
| --- | --- | --- | --- |
| 1950–1955 | 37.2 | 2000–2005 | 21.2 |
| 1955–1960 | 35.3 | 2005–2010 | 20.3 |
| 1960–1965 | 34.9 | 2010–2015 | 19.4 |
| 1965–1970 | 33.4 | 2015–2020 | 18.2 |
| 1970–1975 | 30.8 | 2020–2025 | 16.9 |
| 1975–1980 | 28.4 | 2025–2030 | 15.8 |
| 1980–1985 | 27.9 | 2030–2035 | 15.0 |
| 1985–1990 | 27.3 | 2035–2040 | 14.5 |
| 1990–1995 | 24.7 | 2040–2045 | 14.0 |
| 1995–2000 | 22.5 | 2045–2050 | 13.4 |

## Doğum oranının değişimi

* Yavaş değişim: Ülkenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmesine bağlı olarak doğum oranının düşmesidir. Sanayileşme, kadının çalışma hayatına katılması, eğitim düzeyinde iyileşme, şehirleşme nedenler arasındadır.
* Gönüllü değişim:Devletlerin uyguladığı nüfus politikalarının sonucunda doğum oranının hızla düşmesidir. Çin'de 1970'lerde başlanan *tek çocuk* siyaseti, 2002'de yasal hale getirilmiştir. Sert şekilde uygulanan nüfus planlaması doğum oranlarını önemli ölçütü düşürmüştür.
* Kriz modeli: Sosyal ve siyasal sistemde insanları sıkıntıya düşüren genel olaylar neden olur. Savaş, ihtilal, kargaşa, terör, göç, afetler doğum oranlarında ani düşüşlere neden olur. Türkiye en düşük nüfus artışının 1945 yılında yaşamıştır. II. Dünya Savaşı'na Türkiye'nin girmemiş olmasına rağmen etkilenmiştir.

## Doğumlar ve siyaset

Dünya ülkeleri kendilerine özgü sebeplerle doğum oranlarına müdahale etmeye çalışırlar. Doğum oranları, ölüm oranlarıyla birlikte nüfus artış hızını belirler. Gelişmiş ülkeler düşen nüfus artış hızlarını artırmaya çalışır. Gelişmekte olan ülkeler kalkınmayı yavaşlattığı düşüncesi ile doğumları azaltmaya çalışırlar.

Türkiye, dünyada Endonezya'dan sonra en hızlı yaşlanan ikinci ülkedir. Yaşlı nüfusun getireceği sıkıntılardan kurtulmak için belli bir nüfus artış hızının korunması gerektiği düşünülmektedir. Bu gerekçeyle devrin başbakanı Erdoğan tarafından uzun süre *en az üç çocuk* söylemi gündemde tutuldu. Eski zamanlara nazaran doğumları özendirmek amacıyla çeşitli teşvikler açıklandı Aynı zamanlarda Rusya Devlet Başkanı Putin, İran cumhurbaşkanı Ahmedinejat da doğumları teşvik eden politikalar uyguladılar.

## Ayrıca bakınız

* Ölüm oranı
* Demografi
* Morbidite oranı
* Doğum oranına göre egemen devletler ve bağımlı bölgelerin listesi

## Kaynakça