Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wu (Liang)

| Wu |
| --- |
|  |
| Liang Hanedanı imparatoru |
| Hüküm süresi | 502-549 |
| Sonra gelen | Jianwen |
|  |
| Doğum | MS 464 |
| Ölüm | MS 549 |

**İmparator Wu** (Çince: 梁武帝; pinyin: *Wàn Lì*) veya asıl adıyla **Xiao Yan** (蕭衍) (MS 464-549), Liang Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatorudur. Saltanatı MS 464'ten 549 yılında ölümüne kadar sürmüştür. Sonuna kadar hükümdarlığı, Güney Hanedanları döneminde en istikrarlı ve müreffeh dönemlerden biriydi. Wu, Güney Qi'yi yöneten aynı aileden, ancak farklı bir koldan gelmekteydi.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Wu (Liang) ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

| Resmî unvanlar |
| --- |
| Önce gelen: ' | **Liang Hanedanı imparatoru** 502–549 | Sonra gelen: **Jianwen** |
# Tatabılar

**Tatabılar** (yahut Si (奚)), Moğol dilli bir ulus.

## Tarihi

Çin kaynaklarında adı Ku-mo-hsi (庫 莫 奚 /库 莫 奚) ve Ku-mo-hi şeklinde transkrip edilen *hiler*, Kök Türkçe yazılı metinlerde *Tatabı* şeklinde geçmektedir. Ku-mo-hi adı “Ku-mo” ile “Hi” kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Bu tayfalar Çin kaynaklarında ilk olarak Ku-mo-hi və Sui hanedanlığı (589-618) döneminden başlayarak kısaca “Hi” şeklinde adlandırılır. Çinliler onlara Hi, Kök Türkler ise Tatabı derdiler. Avrasya'da bütün halklar, sık sık ad değiştirip bazen hükümdarın, bazen yaşadıkları yerin, bazen takma adlarla anılmışlardır. Hilerin adının değişmesi, Çin tarihçilerinin taşıdığı kısaltma yüzündendir. Tarihte Hilerin öz adlarındaki Ku-mo kısmını işletmemelerini gerektiren bir siyasi hadise yoktur. Çin tarihçileri de Ku-mo tabirinin neden kaldırdıkları hakkında ipucu vermemişlerdir.

Büyük alip Vasiliy Bartold bu mevzu hakkında; “Orkun yazılarından anlaşılır ki, Çinliler bazen tayfaların özlerine verdikleri addan büsbütün başka bir ad da verirlermiş. Mesela Çin kaynaklarında Kitan tayfası ile birlikte daima bir “Hi” tayfası zikr olunur. Orkun kitabeleri'nde ise kitanlarla birlikte olan bu kavmin yerinde “Tatabı” adı geçmektedir. Bu iki ad arasında hiçbir benzerlik olmadığı halde Çin kaynaklarındaki “Hi” adı ile Orkun kitabelerindeki “Tatabı” adının aynı kavmin iki adı olduğunda, Avrupa alimleri aynı fikirdedirler.“

## Edebiyat

* İakinf Biçurin, Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена: в 3 ч. — СПб, 1851.
* Delgerjargal, P.,“Shi-wei Aimguudiin Ugsaa-Tüühiin Zarım Asuudal”. MUİS. NUF-iin EShB, № 8 (174) Ulaanbaatar, 2001.

## Kaynakça

## Ayrıca bak

* Hitaylar
# Tarihçi

Heredot'un *Tarih* adlı eseri (En eski tarihçilerden birisi olan Yunan tarihçi Herodot "tarihin babası" olarak kabul edilir).
**Tarihçi**, tarih bilimi ile ilgilenen, geçmişe ilişkin olayları yer ve zaman göstererek araştıran ve sebep-sonuç ilişkisine bağlı sistemli bilgilerle uğraşan kişilere denir.

Tarihçiler, insan ırkıyla ilgili geçmiş olayların sürekli, yöntemli bir şekilde açıklanması ve araştırılmasıyla ilgilenirler; aynı zamanda tarihin tüm dönemlerini de inceler. Bir kişi yazılı tarihten önceki olaylarla ilgileniyorsa, o ilkel toplum oluşumu döneminin (prehistorya) araştırmacısıdır. Bazı tarihçiler yayınları veya uzmanlıklarıyla tanınırlar.

## Tarihçe

"Tarihçi", on dokuzuncu yüzyılın sonlarında Almanya'da ve başka yerlerde araştırma üniversitelerinin ortaya çıkmasıyla profesyonel bir meslek haline gelmiştir.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Tarihçi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Tiantai

Guoqing Tapınağı
**Tiantai** (Çince: 天台; pinyin: *Tiāntāi*), Lotus Sutra'yı Budizmdeki en yüksek öğreti olarak değiştiren Çin, Japonya, Kore ve Vietnam'da bir Budizm mezhebidir. Japonya'da Tendai, Kore'de Cheontae, Vietnam ise Thiên thai olarak bilinir.

Adı, Zhiyi'nin Tiantai Dağı'nda yaşamasından kaynaklanmaktadır. Zhiyi, yerli bir Çin sistemi oluşturmak için Hint geleneğinden kopan ilk büyük figür olarak da görülmektedir. Tiantai, Lotus Sutra'nın öğretilerinde merkezi rolünden sonra bazen Lotus mezhebi olarak da bilinir.

Tang Hanedanı sırasında Tiantai mezhebi, binlerce keşiş ve milyonlarca takipçinin bulunduğu imparatorlar ve zengin koruyucular tarafından desteklenen çok sayıda büyük tapınak ile Çin Budizmi'nin önde gelen okullarından biri haline geldi.

## Notlar

## Kaynakça

* Groner, Paul (2000), *Saicho : The Establishment of the Japanese Tendai School*, University of Hawaii Press, ISBN 0824823710
* Snelling, John (1987), *The Buddhist handbook. A Complete Guide to Buddhist Teaching and Practice*, Londra: Century Paperbacks
* Ziporyn, Brook (2004), *Being and ambiguity: philosophical experiments with Tiantai Buddhism*, Illinois: OpenCourt, ISBN 978-0-8126-9542-7

## Dış bağlantılar

* Buddhism in a nutshell: Tien-tai
* Digital Dictionary of Buddhism (log in with userID "guest")