Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jin Hanedanı (265-420)

| Jin Hanedanı晉 |
| --- |
| 266-420 |
| Jin Hanedanlığı Haritası (266-420) |
| Jin Hanedanı'nın Çin'deki konumu |
| Başkent | Luoyang (266-311) Çang'an (312-316) Jiankang (317-420) |
| Yaygın dil(ler) | Orta Çince |
| Hükûmet | Monarşi |
| Hükümdar |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 266-290  | Sima Yan (Batı Jin'in ilk) |
| • 318-323  | Yuan (Doğu Jin'in ilk) |
| • 419-420  | İmparator Gong (son) |

 |
| Şansölye |   |
| Tarihçe |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 8 Şubat 266 |
| • Dağılışı  | 10 Temmuz 420 |

 |
| Yüzölçümü |
| 280 | 3.100.000 km2 |
| 347 | 2.800.000 km2 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wei Hanedanı |
|  | Wu Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Beş Hu On Altı Krallık |  |
| Liu Song Hanedanı |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Çin Moğolistan Kuzey Kore Vietnam |

**Jin Hanedanı** (Çince: 晉朝), MS 265-420 yılları arasında Çin'de hüküm süren bir hanedan idi.

Hanedanlık MS 265 yılında Sima Yan tarafından kuruldu. Hanedanın başkentinin Luoyang veya Chang'an'ın olduğu Batı Jin (265–316) ile başkentinin Jiankang'a taşındığı Doğu Jin (317–420) olmak üzere iki ana bölümü bulunmaktaydı.

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Jin Hanedanı (265-420) ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Chinese History, the Jin Dynasty 晉13 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

| Siyasi görevi |
| --- |
| Önce gelen: **Üç İmparatorluk** | **Çin hanedanlıkları** 265–420 | Sonra gelen: **Güney Kuzey Hanedanları** |
# Shi Le

| Shi Le |
| --- |
| Daha önce Qian Xuan'a atfedilen "Shi Le Saygıdeğer Bir Budist Keşişe" (石勒問道圖) adlı kitaptan Shi Le'nin Ming hanedanı tasviri. |
| Sonraki Chao imparatoru |
| Hüküm süresi | MS 330-333 |
| Önce gelen | Liu Xi |
| Sonra gelen | Shi Hong |
|  |
| Doğum | MS 274 |
| Ölüm | MS 333 (58-59 yaşlarında) |
| Hanedan | Shi Hanedanı |

**Shi Le** (Çince: 石勒; pinyin: *Shí Lēi*; MS 274-333), Çin'de Beş Hu On Altı Krallık döneminde Hiung-nu önderliğindeki Sonraki Chao'nun kurucusu ve ilk imparatorudur. Saltanatı MS 330'dan MS 333 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

Genç yaşta Jin yetkilileri tarafından köle olarak satıldı, ancak daha sonra bir isyanın başlamasına yardım etti ve sonunda Hiung-nu liderliğindeki Önceki Chao'da güçlü bir general oldu. Kuzey Çin'in çoğunu Önceki Chao adına fethetti, ancak toprakları kendi egemenliği altında tuttu. MS 319'da Önceki Chao imparatoru Liu Yao ile bir anlaşmazlıktan sonra, Önceki Chao'dan ayrılarak kendi devleti Sonraki Chao'yu kurdu ve 329'da Liu Yao'yu yakalayarak Önceki Chao'yu fethetti ve batı Çin'i imparatorluğuna ekledi.

Shi Le parlak bir general olarak biliniyordu, ancak tarihçiler tarafından seferleri sırasında zalimliği nedeniyle eleştirildi. Ayrıca, Shi Le'nin ölümünden sonra, Shi Le'nin oğlu Shi Hong'dan güç alan hırslı ve hatta daha acımasız yeğeni Shi Hu'nun ellerine çok fazla güç verdi.

## Kaynakça

## Ek okuma

* *Jin Kitabı*, vols. 104, 105 .
* *Wei Kitabı*, vol. 95 .
* *Zizhi Tongjian*, vols. 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95.
* *On Altı Krallığın İlkbahar ve Sonbahar Yıllıkları*, vol. 2.

|  |
| --- |
| Shi Le **Shi Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Liu Xi** | **Sonraki Chao imparatoru** MS 330-333 | Sonra gelen: **Shi Hong** |
# Juqu Mengxun

| Juqu Mengxun |
| --- |
| Kuzey Liang hükümdarı |
| Hüküm süresi | MS 425-428 |
| Önce gelen | Duan Ye |
| Sonra gelen | Juqu Mujian |
|  |
| Doğum | MS 368 |
| Ölüm | MS 433 |
| Hanedan | Juqu Hanedanı |

**Juqu Mengxun** (Çince: 沮渠蒙遜; pinyin: *Jǔqú Méngxùn*; MS 368 - 433), Çin'de Beş Hu On Altı Krallık döneminde Hiung-nu önderliğindeki Kuzey Liang'ın ikinci hükümdarıdır. Saltanatı MS 401'den MS 433 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

Juqu Mengxun, Kuzey Liang'ın Juqu kökenli ilk hükümdarıydı. Kuzeni Juqu Nancheng ve başlangıçta MS 397'de Sonraki Liang'a isyan ettikten sonra Duan Ye'yi Kuzey Liang prensi olarak destekledi, ancak MS 401'de Juqu Mengxun, Duan Ye'yi Juqu Nancheng'i yanlış bir şekilde yürütmesi için kandırdı ve sonra bunu Duan'a saldırmak ve öldürmek için bir bahane olarak kullandı. Kendi devletini korurken, aynı zamanda Sonraki Qin, Jin ve Kuzey Vey hanedanlarının bir vasalı olarak hizmet etti. Gençken yetenekli bir hükümdar olarak kabul edildi, ancak yaşlılığında zalim ve keyfine düşkün olarak kabul edildi.

|  |
| --- |
| Juqu Mengxun **Juqu Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Duan Ye** | **Kuzey Liang hükümdarı** MS 401-433 | Sonra gelen: **Juqu Mujian** |
# Liu Song Hanedanı

| Liu Song Hanedanı宋 |
| --- |
| 420-479 |
| Kuzey ve Güney hanedanları |
| Liu Song hanedanlığının idari bölümleri (Güney hanedanlıkları) |
| Başkent | Jiankang |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 420-422  | Wu |
| • 424-453  | Wen |
| • 453-464  | Xiaowu |
| • 465-472  | Ming |
| • 473–477  | Houfei |
| • 477-479  | Shun |

 |
| Tarihçe |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 7 Temmuz 420 |
| • Dağılışı  | 31 Mayıs 479 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Jin Hanedanı (265-420) |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Güney Qi Hanedanı |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Çin Myanmar Vietnam |

**Liu Song Hanedanı** (Çince: 劉宋; pinyin: *Liú Sòng*), Çin'in Güney-Kuzey Hanedanları döneminde MS 420-479 yılları arasında var olan bir devletti. Devlet, doğu ve güney Çin'de yer almakta olup güney hanedanlıklarının ilkiydi.

Liu Song, çok fazla iç kargaşanın olduğu bir zamandı. Bazı imparatorların yeteneksiz veya acımasız olması kısmen birçok askeri isyana yol açtı. Böylesi bir iç istikrarsızlık sonunda hanedanın yıkılmasına yol açtı. Bununla birlikte, kurucusu İmparator Wu, Güney ve Kuzey Hanedanları döneminde en büyük generallerden biri olarak kabul edildi ve üçüncü imparatoru İmparator Wen, yalnızca imparatorunun değil, güçlü yönetiminin siyasi istikrarı ve yetenekli yönetimi ile bilinir. Bu, Yuanjia Hükümdarlığı (425-453) ve Güney Hanedanları için göreli altın çağlardan biri olarak bilinir.

## Kaynakça
# Güney Qi Hanedanı

| Güney Qi Hanedanı南齊 |
| --- |
| 479-502 |
| Kuzey ve Güney hanedanları |
| Başkent | Jiankang |
| Yaygın diller | Çince |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 479-482  | Gao |
| • 482-493  | Wu |
| • 501-502  | He |

 |
| Tarihî dönem | Güney-Kuzey Hanedanları |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluş  | 479 |
| • Yıkılış  | 502 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Liu Song Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Liang Hanedanı |  |

 |

 |

**Güney Qi Hanedanı** (Çince: 南齊; pinyin: *Nán Qí*), Çin'in Güney-Kuzey Hanedanları döneminde MS 479-502 yılları arasında var olan bir devletti. Devlet, doğu ve güney Çin'de yer almakta olup güney hanedanlıklarının ikincisiydi.

Hanedan, 479 yılında Xiao Daocheng, Liu Song İmparatoru Shun'u tahtı kendisine teslim etmeye zorlamasıyla Liu Song'u yıkarak yerine kendini Güney Qi İmparatoru Gao olarak ilan etmesiyle kuruldu. Adını, Xiao'nun Savaşan Devletler Çağı'nda Qi Krallığı ile kabaca aynı bölgede bulunan tımarından almaktaydı. 23 yıllık tarihi boyunca hanedan büyük ölçüde istikrarsızlıkla doluydu.

## Kaynakça
# Chen Hanedanı

| Chen Hanedanı陳朝 |
| --- |
| 557-589 |
| Kuzey ve Güney hanedanları |
| Başkent | Jiankang |
| Yaygın diller | Çince |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 557-559  | Wu |
| • 559-566  | Wen |
| • 566-568  | Fei |
| • 569-582  | Xuan |
| • 582-589  | Shubao |

 |
| Tarihî dönem | Güney-Kuzey Hanedanları |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluş  | 557 |
| • Yıkılış  | 589 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Liang Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Sui Hanedanı |  |

 |

 |

**Chen Hanedanı** (Çince: 陳朝; pinyin: *Chén cháo*), Çin'in Güney-Kuzey Hanedanları döneminde MS 557-589 yılları arasında var olan bir devletti. Devlet, doğu ve güney Çin'de yer almakta olup güney hanedanlıklarının dördüncü ve sonuncusuydu.

Chen'in Çin tarihinde iktidarın adını taşıyan tek hanedan olduğu söylenirken, bu aslında bir tesadüftür. Hanedanlığın kurucusu Chen Baxian'a "Chen Prensi" unvanı verilmişti ve tahta geçtikten sonra Çin'in eski prenslik unvanını yeni hanedanlığın adı olarak kullanma uygulamasını izledi.

Hanedan, İmparator Wu tarafından kurulduğunda, son derece zayıftı, bir zamanlar selefi Liang hanedanı tarafından tutulan bölgenin yalnızca küçük bir kısmına sahipti - ve bu kısım Liang'ı mahkûm eden savaşlarla harap oldu. Bununla birlikte, İmparator Wu'nun halefleri İmparator Wen ve İmparator Xuan yetenekli hükümdarlardı ve devlet kademeli olarak sağlamlaştı ve güçlendi, Kuzey Zhou ve Kuzey Qi rakipleriyle kabaca eşit güç kazandı. Kuzey Zhou, 577'de Kuzey Qi'yi ele geçirip Kuzey'i yeniden birleştirdikten sonra Chen köşeye sıkıştırıldı. Daha da kötüsü, onun son imparatoru Chen Shubao beceriksiz ve hoşgörülü bir hükümdardı ve Chen sonunda Kuzey Zhou'nun halefi Sui Hanedanı tarafından yok edildi.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Chen Hanedanı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Doğu Vey

| Doğu Vey東魏 |
| --- |
| 534-550 |
| Kuzey ve Güney hanedanları |
| Başkent | Luoyang (534) Ye |
| Yaygın diller | Çince |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 534-550  | Xiaojing |

 |
| Tarihî dönem | Güney-Kuzey Hanedanları |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluş  | 534 |
| • Yıkılış  | 550 |

 |
| Yüzölçümü |
| 550 | 1.000.000 km2 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Kuzey Vey |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kuzey Qi Hanedanı |  |

 |

 |

**Doğu Vey** (Çince: 東魏; pinyin: *Dōng Wèi*), Çin'in Güney-Kuzey Hanedanları döneminde MS 534-550 yılları arasında var olan bir devletti. Devlet, Doğu Çin'de yer almakta olup kuzey hanedanlıklarından biriydi.

Hanedan, Kuzey Vey'in dağılmasını takiben kuruldu ve MS 550'de imparatorun tahttan indirilip yerine Kuzey Qi Hanedanı'nın kurulmasıyla yıkıldı.

## Kaynakça
# Batı Vey

| Doğu Vey西魏 |
| --- |
| 535-557 |
| Kuzey ve Güney hanedanları |
| Başkent | Chang'an |
| Yaygın diller | Çince |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 535-551  | Wen |
| • 552-554  | Fei |
| • 554-557  | Gong |

 |
| Tarihî dönem | Güney-Kuzey Hanedanları |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluş  | 535 |
| • Yıkılış  | 557 |

 |
| Yüzölçümü |
| 550 | 1.300.000 km2 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Kuzey Vey |
|  | Liang Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kuzey Zhou |  |

 |

 |

**Batı Vey** (Çince: 西魏; pinyin: *Xī Wèi*), Çin'in Güney-Kuzey Hanedanları döneminde MS 535-557 yılları arasında var olan bir devletti. Devlet, Çin'in ortasında yer almakta olup kuzey hanedanlıklarından biriydi.

## Ayrıca bakınız

* Fubing sistemi

## Kaynakça
# Kuzey Qi Hanedanı

| Kuzey Qi Hanedanı齊 |
| --- |
| 550-577 |
| Kuzey Qi Haritası |
| 572 itibarıyla Güney ve Kuzey Hanedanlıklarının (Kuzey Qi, Kuzey Zhou ve Chen) sonraki evresinde Çin'in idari bölümlerinin (zhou, vilayet) haritası. |
| Başkent | Ye |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
| Tarihî dönem | Güney-Kuzey Hanedanları |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 9 Haziran 550 |
| • Dağılışı  | 28 Şubat 577 |

 |
| Yüzölçümü |
| 557 | 1.500.000 km2 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Doğu Vey |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kuzey Zhou |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Çin |

**Kuzey Qi Hanedanı** (Çince: 北齊; pinyin: *Běi Qí*), Çin'in Güney-Kuzey Hanedanları döneminde MS 550-577 yılları arasında var olan bir devletti. Devlet, Doğu Çin'de yer almakta olup kuzey hanedanlıklarından biriydi.

Hanedan, İmparator Wenxuan tarafından kuruldu ve Kuzey Zhou'dan gelen saldırıların sonucu yıkıldı.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Kuzey Qi Hanedanı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Kuzey Zhou

| Kuzey Zhou周 |
| --- |
| 557-581 |
| Kuzey Zhou Haritası |
| Kuzey Zhou bölgeleri açık mavi |
| Başkent | Çang'an |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 557  | Xiaomin |
| • 557-560  | Ming |
| • 560-578  | Wu |
| • 578-579  | Xuan |
| • 579-581  | Jing |

 |
| Tarihçe |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 15 Şubat 557 |
| • Dağılışı  | 4 Mart 581 |

 |
| Yüzölçümü |
| 577 | 1.500.000 km2 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Batı Vey |
|  | Kuzey Qi Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Sui Hanedanı |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Çin Moğolistan |

"**Kuzey Zhou Hanedanı**" (Çince: 北周朝; pinyin: *Bĕi Zhōu Cháo*) Batı Wei Hanedanlığını ortadan kaldıran ve kuzey Çin'de 557-581 yılları arasında hüküm süren Siyen-piler kökenli hanedanlıktır.

Hanedanlığın gücünün kaynağı 535 yılında Kuzey Wei hanedanlığının bölünerek Batı Wei ve Doğu Wei hanedanlıklarının oluşmasından sonra Batı Wei'nin en üstün generali olan Yuwen Tai'ye dayanmaktadır. Onun 556'da ölümünden sonra yeğeni Yuwen Hu'nun zorlamasıyla Batı Wei imparatoru Gong tahtını Yuwen Tai'nin oğlu Yuwen Jue'ye (İmparator Xiaomin) bıraktı ve Zhou hanedanlığı kuruldu.

MS 500 yılında Asya
MS 565 yılında Asya ve Çin
557 yılında Zhou hanedanlığının kurulmasından sonra güç mücadelesi sonucu Yuwen Hu, İmparator Xiaomin'i öldürttü ve yerine Yuwen Tai'nin diğer oğlu Yuwen Yu (İmparator Ming) tahta geçti. 560 yılında İmparator Ming'in naip Yuwen Hu tarafından zehirlenerek öldürülmesi üzerine tahta Yuwen Tai'nin bir başka oğlu olan Yuwen Yong (İmparator Wu) getirildi. 572 yılında İmparator Wu, naip Yuwen Hu'yu öldürerek hanedanlığın tek egemen gücü oldu. 577 yılında İmparator Wu, rakibi Kuzey Qi hanedanlığını yıkarak topraklarını ele geçirdi. İmparator Wu'nun 578 yılında ölümü üzerine yerine oğlu Yuwen Yun (İmparator Xuan) tahta geçti. 579 yılında yerine oğlu Yuwen Yan (İmparator Jing) tahta geçti. 581 yılında İmparator Xuan'ın kayınpederi olan naip general Yang Jian (sonradan İmparator Wen) genç İmparator Jing'i tahttan uzaklaştırdı ve Sui Hanedanlığı'nı kurarak Kuzey Zhou Hanedanlığını ortadan kaldırdı.

## Ayrıca bakınız
# Huang Chao

| Huang Chao |
| --- |
| Çin İmparatoru |
| Hüküm süresi | 16 Ocak 881-13 Temmuz 884 |
| Önce gelen | Xizong |
| Sonra gelen | Xizong |
|  |
| Ölüm | 13 Temmuz 884 |
| Hanedan | Qi Hanedanı |

**Huang Chao** (Çince: 黃巢; 835-13 Temmuz 884), Çin'in Qi Hanedanı'nın kurucusu ve tek imparatoru olan tuz tüccarı ve ayaklanmacı.

MS 874 yılında Çin'in kuzeydoğusunda çıkan köylü isyanına önderlik etti. İsyancılar büyük bir ordu oluşturdular. İsyancılar güneye doğru ilerleyerek öncelikle Guangzhou şehrini, sonra ise ülkenin başkenti Çangan kentini ele geçirdiler. İmparator Xizong'un kaçmasıyla Huang Cao imparator ilan edildi. Vergiler iptal edildi, imparator depolarından köylülere tahıl dağıtıldı. İmparator ve feodaller ülkenin kuzeyinde yaşayan göçebe Mançular'ın yardımıyla isyanı MS 884 yılında bastırdılar.

## Kaynakça

|  |
| --- |
| Huang Chao **Qi Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Xizong** | **Çin İmparatoru** MS 881 – 884 | Sonra gelen: **Xizong** |
# Tibet İmparatorluğu

| Tibet İmparatorluğuབོད་ཆེན་པོ bod chen po |
| --- |
| 618-842 |
|

Bayrak |
| Tibet İmparatorluğu |
| Başkent | Lhasa |
| Yaygın dil(ler) | Tibet dilleri |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 618-650  | Songtsen Gampo (ilk) |
| • 753-797  | Trisong Detsen |
| • 815-838  | Ralpacan |
| • 838-842  | Langdarma (son) |

 |
| Hükûmet başkanı |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 652-667  | Gar Tongtsen Yulsung |
| • 685-699  | Gar Trinring Tsendro |
| • 782-783  | Nganlam Takdra Lukhong |
| • 783-796  | Nanam Shang Gyaltsen Lhanang |

 |
| Banchenpo |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 798-?  | Nyang Tingngezin Sangpo (ilk) |
| • ?-838  | Dranga Palkye Yongten (son) |

 |
| Tarihî dönem | Geç Antik Çağ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 618 |
| • Dağılışı  | 842 |

 |
| Yüzölçümü |
| 800 | 4.600.000 km2 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tuyuhun |
|  | Tang Hanedanı |

 |  |

 |

**Tibet İmparatorluğu** (Tibetçe: བོད་ཆེན་པོ *bod chen po*, "Büyük Tibet"), MS 7. ve 9. yüzyıllarda Tibet Platosu ile Doğu Asya, Orta Asya ve Güney Asya'nın bir bölümüne kadar uzanan bir imparatorluk idi.

## Notlar

Wikimedia Commons'ta Tibet İmparatorluğu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* "The Early History of Tibet. From Chinese Sources" 19 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. S. W. Bushell, *The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland*, New Series, Vol. 12, No. 4 (Oct., 1880), pp. 435–541, Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland
* "Yarlun Geneagraphy"
# Zhu Yuanzhang

| Zhu Yuanzhang |
| --- |
|  |
| Çin İmparatoru |
| Hüküm süresi | 14 Eylül 1368 - |
| Taç giymesi | 24 Haziran 1398 |
| Önce gelen | Togon Temür |
| Sonra gelen | Jianwen |
|  |
| Doğum | 21 Ekim 1328(1328-10-21) Fengyang, Yuan Hanedanı |
| Ölüm | 24 Haziran 1398 (69 yaşında) Nanking, Ming Hanedanı |

**Zhu Yuanzhang** (21 Ekim 1328-24 Haziran 1398), Ming Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru.

Zhu Yuanzhang'ın doğduğu zamanlarda Çin'i Moğolların kurduğu Yuan Hanedanı yönetmekteydi. 14. yüzyılın ortalarında Çin genelinde kıtlık, salgın ve köylü ayaklanmaları yaşanırken Zhu Yuanzhang emrindeki birliklerle Moğolları Orta Asya bozkırlarına geri çekilmeye zorlayarak Yuan Hanedanı'na son verdi. Yuan Hanedanı'nın başkenti Hanbalık'ı (günümüz Pekin) aldıktan sonra kendini tianming ilan etti ve Ming Hanedanı'nı kurdu. Sadece ailesine güvendiği için birçok oğlunu kuzey bataklıklar ve Yangtze Vadisi boyunca güçlü feodal prensler yaptı. Ölümünden sonra torunu Jianwen tahta çıkmıştır.

Zhu Yuanzhang ile ilgili tarihsel eserlerin çoğu Ming Hanedanı'nın başkenti Nanking'te bulunmaktadır.

## Kaynakça
# Li Zicheng

| Li Zicheng |
| --- |
| Çin İmparatoru |
| Hüküm süresi | 1644-1645 |
| Önce gelen | Chongzhen |
| Sonra gelen | Shunzhi |
|  |
| Doğum | 22 Eylül 1606 |
| Ölüm | 1645 |
| Hanedan | Shun Hanedanı |

**Li Zicheng** (Çince: 李自成; 22 Eylül 1606-1645), Çin'in kısa süreli Shun Hanedanı'nın kurucusu ve tek imparatorudur. Saltanatı MS 1644'ten 1645 yılına kadar sürmüştür.

Li Zicheng, 1644 yılında Ming Hanedanı'nı devirmiş olup 1645'te Jiugong Dağı'nda bir muharebede öldü. Ölümünün ardından Qing Hanedanı Çin'in kontrolünü ele geçirdi.

## Dış bağlantılar

* Maoist dönemde Lu Zicheng'i yücelten posterler (Ingilizce)

|  |
| --- |
| Li Zicheng **Shun Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Chongzhen** | **Çin İmparatoru** 1643 – 1645 | Sonra gelen: **Shunzhi** |
# Hong Xiuquan

**Hong Xiuquan** (**Hung Hsiu-chuan**; 1 Ocak 1814 - 1 Haziran 1864), Taiping Ayaklanmasının önderi ve kısa süreli Taiping Tianguo devletinin hükümdarıdır. Yetişkin olduğunda Huoxiu (火秀) adını kullanmıştır. İsa'nın erkek kardeşi olduğunu öne sürmüştür.

## Kaynakça
# Zheng Yi Sao

| Zheng Yi Sao |
| --- |
|  |
| Harekât üssü | Lantau Adası, Qing hanedanı |

**Zheng Yi Sao** (doğum adı **Shi Yang** ; yaklaşık 1775–1844), aynı zamanda **Shi Xianggu**, **Shek Yeung** ve **Ching Shih** olarak da bilinir), 1801 ile 1810 yılları arasında Güney Çin Denizi'nde faaliyet gösteren Çinli bir korsan lideriydi.

1775 yılında mütevazı bir aileden gelen Shi Yang ismiyle dünyaya geldi. 1801 yılında 26 yaşındayken Zheng Yi adında bir korsanla evlendi. Guangdong halkı tarafından kendisine Zheng Yi Sao ("Zheng Yi'nin karısı") adı verildi. 1807'de kocasının ölümünden sonra, Zheng Yi'nin evlatlık oğlu Zhang Bao'nun desteğiyle korsan konfederasyonunun kontrolünü ele geçirdi. Zhang Bao ile ilişkisi oldu ve daha sonra onunla evlendi. Guangdong Korsan Konfederasyonu'nun gayriresmi komutanı olarak, filosu 1805'te 400 gemi ve 40.000 ila 60.000 korsandan oluşuyordu. Gemileri Doğu Hindistan Şirketi, Portekiz İmparatorluğu ve Çing Hanedanı gibi çeşitli büyük güçlerle çatışmaya girdi.

1810 yılında Zheng Yi Sao, Qing yetkilileriyle bir teslimiyet anlaşması müzakere etti ve bu sayede hem kendisi hem de Zhang Bao önemli bir filoyu elinde tutabilecek ve kovuşturmadan kurtulabilecekti. Teslim olduğu sırada 24 gemiye ve 1.400'den fazla korsana bizzat komuta ediyordu. Korsanlık kariyerinin sona ermesinden sonra nispeten huzurlu ve müreffeh bir hayat yaşadı. 1844 yılında yaklaşık 68 yaşındayken öldü. Zheng Yi Sao aynı zamanda tarihin en başarılı korsanlarından biri olarak tanımlanmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* "80.000 Kanun Kaçağına Komuta Eden Çinli Kadın Korsan", 6 NİSAN 2016. GÜNCELLEME: 15 HAZİRAN 2022. Atlas Obscura
# Çin Cumhuriyeti (1912-1949)

| Çin Cumhuriyeti* 中華民國  (Geleneksel Çince)
* Chunghwa Minkuo
 |
| --- |
| 1912-1949 |
|
Üstte: Bayrak (1912-28) Altta: Bayrak (1928-49)

Arma (1928-1949)

 |
| **Millî marş** "Çin Cumhuriyeti Ulusal Marşı"  |
| Çin Cumhuriyeti tarafından kontrol edilen arazi (1946) koyu yeşil renkle gösterilmiştir; üzerinde hak iddia edilen ancak kontrolsüz arazi açık yeşil renkle gösterilmiştir. |
| Başkent | Pekin (1912-1928) Nankin (de facto, 1912, 1927-1937, 1946-1949; de jure, 1927-1949) Vuhan (de facto, 1937-1938) Çongçing (de facto, 1938-1946) |
| Resmî dil(ler) | Standart Çince |
|

---

 |
| Yaygın dil(ler) | * Tibetçe
* Uygurca
* Mançuca
* Moğolca
 |
| Demonim | Çinli |
| Hükûmet | * Geçici hükûmet (1912)
* Beiyang hükûmeti (1912-1928)
* Milliyetçi hükûmet (1925-1947)
* Anayasal hükûmet (1947-1949)
 |
| Cumhurbaşkanı |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1912  | Sun Yat-sen (ilk, *geçici*) |
| • 1949-1950  | Li Zongren (Çin Anakarası'nda son) |

 |
| Premier |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1912  | Tang Shaoyi (ilk) |
| • 1949  | He Yingqin (Çin Anakarası'nda son) |

 |
| Yasama organı | Yasama Yuanı |
| Tarihçe |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Cumhuriyet ilanı  | 1 Ocak 1912 |
| • Beiyang hükûmeti  | 1912-1928 |
| • Kuzey Seferi  | 1926-1928 |
| • Çin İç Savaşı  | 1927-1936, 1945-1949 |
| • İkinci Çin-Japon Savaşı  | 7 Temmuz 1937-2 Eylül 1945 |
| • Birleşmiş Milletler Antlaşması  | 24 Ekim 1945 |
| • Dağılışı  | 7 Aralık 1949 |

 |
| Yüzölçümü |
| 1912 | 11.364.389 km2 |
| 1946 | 9.665.354 km2 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Çing Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Çin |  |
| Tayvan |  |

 |

 |

**Çin Cumhuriyeti** (Çinceː 中華民國), 1912-1949 yılları arasında hüküm sürmüş bir cumhuriyettir. 1911-1912'de Çin İmparatorluğu'nun devrilmesiyle kurulmuştur.

Çin Devrimi nedeniyle kendi topraklarında hiçbir zaman tam hakimiyet kuramayan bu devlet, aynı zamanda 1931-1937 yılları arasında Çin Sovyet Cumhuriyeti'ni de barındırmaktaydı.

Her ne kadar komünistler Çin Halk Cumhuriyeti'ni 1 Ekim 1949'da kurmuş olsa da, milliyetçiler anakaradaki hükûmeti devirip Tayvan adasına geri çekildikleri için Çin devletinin meşru hükûmeti olarak uluslararası kabul görmeye devam ettiler. Bununla birlikte, Ekim 1971'de Birleşmiş Milletler'deki "Çin" koltuğu Çin Halk Cumhuriyeti tarafından değiştirildi ve Çin Cumhuriyeti daha sonra yaygın olarak "Tayvan" olarak bilinmeye başladı.

İçinde bulunduğu dönemde özellikle İkinci Dünya Savaşı sırasında süper güç olmayı başarmıştır.

## Kaynakça
# Damdin Sühbatur

| Damdin Sukhbaatar Дамдины Сүхбаатар |
| --- |
|  |
| Doğum | 2 Şubat 1893(1893-02-02) |
| Ölüm | 20 Şubat 1923 (30 yaşında) |
| Defin yeri | Ulan Batur |
| Tanınma nedeni | Askeri ve siyasal lider, bağımsızlık hareketi lideri |
| Evlilik | Sükhbaataryn Yanjmaa |
|  |

**Damdin Sukhbaatar** (Moğolca: Дамдины Сүхбаатар; 2 Şubat 1893 – 20 Şubat 1923), Moğol Halk Partisi kurucusu, komünist lider ve 1921 Moğol Devrimi lideridir. Devrim sırasında Ulan Batur şehrinde partizanlara komutanlık etmiştir. Sukhbaatar, Moğolistan'da "Moğolistan Devriminin Babası" olarak anılmakta ve bağımsızlık mücadelesinin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Sukhbaatar Kızıl Bayrak Nişanı sahibidir.

## Galeri

* Damdin Sukhbaatar'in doğum yerini gösteren anıt.
* Eşi Sükhbaataryn Yanjmaa ile birlikte
* 1932 Moğolistan Halk Cumhuriyeti posta pulu.
* Damdin Sühbatur, Vladimir Aleksandroviç Huva ve Horloogiyn Çoybalsan, Urga, 1921.

## Ayrıca bakınız

* Onun Adı Sukhbaatar

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Damdin Sühbatur ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.